Զարա Ղազարեանի բոլոր հրապարակումները

Արտադրված է Հայաստանում

Հարցազրույց BEAUTY PRODUCTS բնական օճառների արտադրության հիմնադիր և տնօրեն Շանթ Խայալյանի հետ:

Սիրիահայ Շանթ Խայալյանը 3.5 տարի առաջ Սիրիայից տեղափոխվել է Հայաստան և այստեղ զբաղվում է բնական օճառների պատրաստմամբ ու արտադրությամբ: Ծնվել է Հալեպ քազաքում, մասնագիտությամբ մարկետոլոգ է: Պատերազմի պատճառով 6 ամսով տեղափոխվել է Հորդանան, ապա Հորդանանից՝ Հայաստան:

-Եթե պատերազմը ավարտվի արդյո՞ք կվերադառնաք Հալեպ:

-Ոչ ,այսքան չարչարվելուց հետո դժվար կլինի կրկին հետ վերադառնալ, չնայած որ այնտեղ եմ թողել ունեցվածքիս մեծ մասը:

-Ծնվել և ապրել եք Սիրիայում, հայրենիք համարել եք Հայաստա՞նը, թե՞ Սիրիան:

-Հայրենիք ես համարում եմ այն վայրը, որտեղ ծնվել մեծացել եմ, բայց իհարկե մտավոր և հոգևոր հայրենիքը Հայաստանն է: Չնայած շատ դժվարությունների միջով եմ անցել, բայց ես ինձ այստեղ հարազատ եմ զգում: Շատ լավ մարդիկ կան շրջապատումս, որոնք ամեն կերպ ջանում են օգնել, իհարկե վատերն էլ կան, դա բնական է:

-Անդրադառնանք Ձեր արտադրանքին. ի՞նչ է այն իրենից ներկայացնում:

-Արտադրանքի հիմքում ընկած է օրգանական օճառագործությունը: Ուսումնասիրելով շուկան, ընտրեցի հենց բնական օճառների պատրաստման գործը, քանի որ այստեղ այդ ուղղությունը զարգացած չէ: Կազմակերպությունը կոչվում է՝ «BEAUTY PRODUCTS», այն իր մեջ է ներառում մի քանի ապրանքանիշ՝ դրանցից մեկը արտադրում ենք «BEAUTY PRODUCTS» անվան տակ, մյուսը՝ իմ ազգանվամբ կոչվում է «Խայալյան»:

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

-Վաղո՞ւց եք զբաղվում այդ աշխատանքով:

-Այո, 2010 թվականից: Սիրիայում ձիթապտղի ձեթի արտադրամաս ունեի, քիմիկոս ընկերոջս որոշ ցուցումներով սկսեցի սիրողական զբաղվել օճառագործությամբ, հետո փորձեր ու նորարարություններ անել: Երբ պատերազմը սկսվեց, տեղափոխվեցի Հորդանան, 6 ամիս մնալով մեծ հաջողությունների հասա, արտադրանքը ստացավ բարձր որակավորում: Մի դեպք հիշեցի. մասնակցում էինք բարեգործական էքսպոյի, ներկա էին նաև թագավորական ընտանիքից: Նրանք հավանել էին մեր արտադրանքը, արժանացանք քաջալերանքի, նաև առաջարկեցին մնալ Հորդանանում և շարունակել գործունեությունը, բայց ես չուզեցի և եկա Հայաստան:

-Ի՞նչ տեխնոլոգիաներով եք աշխատում:

-Աշխատում ենք շատ հին տեխնոլոգիաներով, որտեղ հիմնական աշխատանքը ձեռքի հետ է կապված: Հին համակարգով թորում ենք յուղերը, քիմիա բացարձակ չենք ավելացնում, ամեն բան բնակն է ու միայն բնական, արդյունքում՝ հիմա ունենք 20 տեսակի օճառներ, 12 տեսակի շամպուններ և 16 տեսակի յուղեր, ինչպես նաև ատամի մածուկներ, կրեմներ, լվացքի հեղուկներ և փոշիներ, շուտով կունենանք նաև նոր տեսականի:

-Կա՞ն այնպիսի բաղադիչներ, որոնք դրսից են բերվում:

-Միայն կոկոսի յուղը, մնացած ամեն բան հավաքում ենք լեռներից ու դաշտերից:

-Որքա՞ն ժամանակ է տևում օճառի ստացման ընդհանուր գործընթացը:

-Տարբեր, կան յուղեր, որ թորվում են մեկ կամ մեկուկես ամիս: Օրինակ, կոկոսի յուղը թորվում է 4-ից 4,5 ամիս, իսկ օճառը չորանում է կրկին մեկ կամ մեկուկես ամսվա ընթացքում:

Լուսանկարը` Սոնա Մխիթարյանի

Լուսանկարը` Սոնա Մխիթարյանի

-Արդյո՞ք սպառողները ճանաչում են Ձեր արտադրանքը:

-Դրսում այո, Հայաստանում ոչ այդքան, բացի այդ այստեղ մարդիկ չեն տարբերում բնականը արհեստականից: Կարծում են, եթե փրփուր չի առաջանում, ապա այն մաքրող նյութ չէ, բայց դա սխալ մտածելակերպ է, կամ՝ բնական շամպունը ավելի ջրիկ է, քան քիմիականը, այդ պատճառով շատ խնդիրներ ենք ունենում:

-Իսկ ի՞նչ քայլեր կուզենայիք, որ ձեռնարկվեն արտադրանքը Հայաստանում ավելի հայտնի դարձնելու համար:

-Քայլեր իհարկե արվել են ու կարվեն, մեր արտադրանքն արդեն իսկ ներկայացված է մայրաքաղաքի դեղատներում, բայց շատ լավ կլիներ, եթե լիներ մի կազմակերպություն, որը կզբաղվեր ապրանքի առաքմամբ, գործս մի քիչ կթեթևանար:

Աստված մեկը հազար անի

Արագածոտն մարզի գ.Եղիպատրուշում տեղի ունեցավ հուշասյան բացում: Հուշասյունը իր մեջ ամփոփում է տարբեր ժամանակներում,սակայն միևնույն պատճառով զոհված հայերի հիշատակը հավերժացնող հուշաքարեր: Հուշասյան հեղինակը և նախաձեռնողը Վալերի Հովհաննիսյանն է: Վ.Հովհաննիսյանը՝ գյուղի նախկին բնակիչներից է: Հուշասյան շինարարական աշխատանքները սկսվել էին մայիսից, հատկանշական և գովելի է այն փաստը, որ հեղինակ-նախաձեռնող պարոն Հովհաննիսյանը և նրա որդիները շինարարության ամբողջ ընթացքում մասնակցել են տարվող բոլոր աշխատանքներին: Նախ, կատարվել էր ծառատունկ, որի ժամանակ հայոց Ցեղասպանության 101-րդ տարելիցին նվիրված՝ տնկվել էր նույնքան եղևնի, և ահա այսօր էլ կատարվեց հուշասյան բացումը, բացման արարողությունը սկսվեց գյուղապետի շնորհակալական խոսքով, որին հաջորդեց հուշասյան օծումը: Հուշասյունը գյուղացիները կոչում են «Խաչ », իսկ տեղանքը «Խաչի մոտ », պատճառը այն է, որ հուշասյունը ամփոփվում է խաչով: Հուշասյան տեղանքը այնպես է ընտրված, որ այն նայի գյուղի երկու եկեղեցիներին, դամբարանադաշտին և գերեզմանատանը: Վ. Հովհաննիսյանը իր խոսքում նշեց, որ յուրաքանչյուր հայ պարտավոր է իր հայրենիքին , երկրին կամ ծննդավայրին աջակցել՝ թեկուզ չնչին գործով: Բացման արարողությունից հետո ավանդական ծեսով կատարվեց մատաղ, որը տեղում հյուրասիրեցին հյուրերին և գյուղացիներին: Նշեմ, որ 700 տարուց ավել գյուղում ոչ մի հուշակոթող չէր բացվել: Այս օրը յուրահատուկ էր յուրաքանչյուր եղիպատրուշեցու համար, Աստված մեկը հազար անի…

Ջահել վախտերս խո խորոտ չեմ հելե…

Ասում են, երբ մարդ դադարում է ապրել հույսերով ու ապրում է լոկ հիշողություններով, ուրեմն ծերացել է: Ծերությունը ինքնին կյանքի շարունակականության խորհրդանիշն է, որովհետև, ով ուզում է ապրել երկար, պետք է հարմարվի ծերանալուն և ծերությանը: Մեր տեսակի մեջ առաջնայինը հոգին է: Է՜, հոգի մի ասեք, մի կրակ ու բոց, ինչ ասես, որ չեն բերել գլխիս ծերուկներս` Եղիպատրուշ գյուղի իմ բարի ու միամիտ տատիկներն ու պապիկները:

-Ումուդ ջան, ումու՜դ…

Մտածում եմ ինքս ինձ. «Ի՜նչ հաճոյախոս պապիկ է»: Է՞, բայց մինչև ե՞րբ կարող էի չիմանալ` ինչ է նշանակում ումուդ: Ավելի լավ էր չիմանայի: Բայց պապիկը հո վիրավորելու համար չէր ասում. մի քնքշանքո՜վ, մի նազանքո՜վ, երազանքո՜վ…

Այ, էսպես մաքուր, ազնիվ և միամիտ են մեր ծերուկները: Սիրում եմ նրանց միամիտ-միամիտ հարցերը ու, որ սկսում են իրենց  «սուպերմեն» և «երկաթե լեդի» ժամանակների  մասին խոսել:

Հիշում եմ, երբ փոքր էի, պապիս պատմած լեգենդները, թե ինչպես է մի գերանով  յոթ գլխանի դև տապալել, կամ ինչպես է մի ամբողջ այլմոլորակայինների ջոկատի հետ նրանց լեզվով բանակցել ու հետ ուղարկել իրենց մոլորակ: Դե, փոքր եմ եղել, ինչ ասել են` հավատացել եմ…

-Պրոթեզներս բերեք:

-Օ՜, ոչ, չէ էլի, ոչ իմ ներկայությամբ, ես պատրաստ չեմ 22+ տեսարանին:

-Իյա՜, բա նկարս գեշ ըլնի՞, այ բալա, ջահել վախտերս խո խորոտ չեմ հելե, իշքան աղջիկ-մաղջիկ կար` հմեն ընձի կուզին…

Պապիկներն իրենց երկրպագուհիների, տատիկները իրենց երկրպագուների հոծ բանակներից են անվերջ պատմում ու մի բան էլ մեր սերնդից են բողոքում:

-Էդ, որ նկարես, պտի քցես «Կիսաբաց լուսամուտնե՞ր»:

-«Կիսաբաց լուսամուտնե՞ր», ի՞նչ «Կիսաբաց լուսամուտներ», չէ տատի ջան, Հայաստանի պատանի թղթակիցների ցանցին եմ թղթակցում:

-Հայաստանի պատանի ինչի՞ն  ա ի՞նչ  կանես…

-Լրագրող եմ, էլի:

-Խա՞, օղո՞րթ, էն ա, որ  միգռաֆոն կառնեն` կմտնեն մարդկանց բերա՞ն:

-Դեռ ոչ:

Սա վերջն  էր, սիրով ներկայացնում եմ ծերուկներիս ֆոտոշարքը:

 

Դիլիջանյան մեդիա ճամբար. Հաղարծնի հոգևոր և մշակութային շաբաթը

Օգոստոսի 15-21-ը Հաղարծին վանական համալիրում անց է կացվում «Հաղարծնի մշակութային շաբաթ» հոգևոր և կիրառական մշակույթի փառատոնը, որի շրջանակներում ներկայացվում է Հաղարծին վանական համալիրի հոգևոր ժառանգությունը:

***

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Զրուցակիցս Տավուշի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյանն է:

-Սրբազան Հայր, ի՞նչ է իրենից ներկայացնում Հաղարծնի շաբաթ ծրագիրը:

-Հաղարծնի շաբաթն իրենից ներկայացնում է Տավուշի թեմի ծրագիրը, որի հիմնական նպատակն է` ծանոթացնել Հաղարծին վանական համալիրի հոգևոր ժառանգությանը, ինչպես նաև ներկայացնել Տավուշ աշխարհի հոգևոր-մշակութային կյանքը:

-Ծրագիրը առաջին անգամ է իրականացվում, ինչպե՞ս որոշվեց իրականցնել այն, ո՞րն է հիմնական պատճառը:

-Մենք ցանկացանք նախ շեշտել, որ Հաղարծինը մեր շատ կարևոր ոչ միայն պատմական կոթողներից է, այլ նաև մշակույթի, ժառանգության, հոգևոր այդ ամբողջ գիտության,կենտրոններից մեկը: Այս վանքը արժեքներ է ստեղծել միջնադարում, եղել է մեր երաժշտական կենտրոնը: Եկեղեցու վանահայրը եղել է Խաչատուր Տարոնեցին, բայց ոչ ոք չգիտի նրա մասին, մենք անընդհատ փորձում ենք շեշտել դա: Մեր Տավուշ աշխարհի պատմիչը ՝ Կիրակոս Գանձակեցին նշում է, որ Խաչատուր Տարոնեցին այստեղ վերագտավ հայոց խազերը և անմարմին եղանակները մարմնավորեց, այսինքն՝ այս վանքը իր ժառանգությամբ անընդհատ պատճառ է եղել մեր հոգևոր, մշակութային, գիտական կյանքի զարգացմանը, և մենք փորձեցինք տարբեր տեսանկյուններով մեր ժամանակների ոգուն համապատասխան, որևէ ձևով չվնասելով իր պատմական արժեքը և հոգևոր ամբողջ բովանդակությունը, փորձել ցույց տալ, թե այս վանքը, որ ժամանակին ծառայել է որպես հոգևոր կյանքի, մշակույթի գիտության, տնտեսական կյանքի արվեստների ներկայացմանը, այսօր ևս կարող է այդպիսին լինել:

-Սրբազան Հայր, մոտավորապես քանի՞ մարդ է ներգրավված ծրագրի մեջ, ու որտեղից և ի՞նչ է սպասվում Ձեր այցելուներին այս յոթ օրերի շրջանակներում:

-Նախ ասեմ, որ մոտ հարյուր կամավոր ունենք, դեռ շատ-շատերն էլ ցանկանում էին միանալ մեզ, պարզապես ի վիճակի չէինք:

Մասնակցում են ինչպես Տավուշի թեմից, այնպես էլ տարբեր շրջաններից, իսկ դրսից բնականաբար զբոսաշրջիկներ կան, որոնք բավականին հետաքրքրված են: Մեր այցելուներին սպասվում է հետաքրքիր միջոցառումների շարք՝ տեղական կաթնահունցի պատրաստման վարպետության հատուկ դասեր, քաղցրավենիքների և վանական կերակրատեսակների պատրաստում, մոմերի ձուլում, բաց երկնքի տակ կինոդիտումներ: Եվ այս ամենը վանքի տարածքում, որը մեկ շաբաթով վերածվելու է կենդանի քաղաքի: Փառատոնի ընթացքում վանքի տարածքում կանցկացվեն հոգևոր երգի, նկարչության, պատմության, փայտի փորագրության, գորգագործության, կարպետագործության, ապակենկարչության, օճառի և մոմի պատրաստման, կավագործության դասեր, որոնք թույլ կտան ավելի լավ պատկերացնել, թե ինչպես են ապրել մեր նախնիները դարեր առաջ: Շաբաթվա ընթացքը կուղեկցվի նաև եկեղեցական արարողություններով, ավետարանական ընթերցումներով և երգեցողությամբ, որոնք թույլ կտան հյուրերին ավելի խորը թափանցել և հասկանալ վանքի պատմամշակութային ժառանգությունը, ինչպես նաև հարստացնել նրանց հոգևոր աշխարհը և խորն ընկալել Հայ առաքելական եկեղեցու քրիստոնեական մշակույթի էությունը: -Ինչո՞ւ որոշվեց Հաղարծնի հոգևոր և մշակույթային շաբաթը մեկնարկել հենց օգոստոսի տասնհինգից: -Այս տարի մեր եկեղեցին օգոստոսի տասնչորսին նշեց Աստվածամոր վերափոխման տոնը, և մենք որոշեցինք, որ այս ամբողջ շաբաթը պետք է նվիրված լինի նաև Աստվածամորը և այդ պատճառով պետական թանգարանից բերեցինք մեկ շաբաթվա համար մեր պատմական Հաղարծին վանքի բարավորը՝ Սուրբ Աստվածածնի պատկերով, որի նույնօրինակը նաև մեր կամավորների շապիկների վրա է դրոշմված: Բարավորը այժմ Աստավածածին եկեղեցու խորանի վրա է դրված, որպես թե պատմական հիշողության, թե անդրադարձի, թե նաև աղոթքի միջոց լինելու: Այսինքն, իր ամբողջ բովանդակությամբ մենք փորձել ենք այդ մեկ շաբաթը իր հոգևոր և մշակութային արտահայտությամբ ներկայացնել:

-Ծրագրի նյութական հովանավորությունը ամբողջովին ընկած է Տավուշի թեմի վրա՞, թե՞ կան առաձին հովանավորներ կամ բարերաներ:

-Հիմնականում ֆինանսավորումը թեմինն է, բայց շատ հարցերում օգնել են թե անհատ բարերարներ, և թե հովանավորներ:

-Արդյո՞ք ծրագիրը կունենա շարունակական բնույթ

-Մենք հուսալից ենք, որ այս տարին աննախադեպ լինելով, տարածում կգտնի և մեր ժողովրդի կյանքի մեջ սիրելի ու սպասելի տոներից մեկը կդառնա:

Ամփոփելով զրույցը՝ մեջբերում եմ Սրբազանի խոսքը ՝ «Հայաստանը հրաշալի է, Տավուշը՝բացառիկ»:

Հարցազրույցը վարեց` Զարա Ղազարեանը

***

Լուսանկարը՝ Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը՝ Զարա Ղազարյանի

 

Հարցազրույց Հաղարծնի հոգևոր և մշակութային շաբաթվա մասնակից, մանրանկարչուհի Գայանե Մանուկյանի հետ

-Այսօր ի՞նչ եք ներկայացնում:
-Հաղարծնի հոգևոր և մշակութային շաբաթին մասնակցում ենք ամբողջ ընտանիքով: Այն աշխատանքները, որոնք տաղավարում ցուցադրված են, պատկանում են մեր ընտանիքին` երկու տղաներիս ու ինձ: Գեղանկարչություն կա, կավից հուշանվերներ կան, մանրանկարչություն կա ու տարբեր բազմաժանր աշխատանքներ` հոգևոր և կիրառական բնույթի:

-Ինչպե՞ս տեղեկացաք Հաղարծնի շաբաթվա մասին:
-Հայտարարությունը մենք ֆեյսբուքից ենք վերցրել, և թեմի առաջնորդն էլ ժամանակին եղել է իմ կրոնի ուսուցիչը:

-Իսկ ձեր աշխատանքները հանրությանը ներկայացնո՞ւմ եք:
-Չէ, ես հիմնականում ինձ համար եմ նկարում, բայց երբ իմացա այս շաբաթվա մասին, որոշեցինք մասնակցել:

-Միսյն սրբապատկերնե՞ր եք նկարում:
-Մանրանկարներ եմ ես անում: Դե, մանրանկարները հենց հիմնականում սրբապատկերներով են, իսկ մյուս նկարները տղաներս են նկարում: Ասեմ, որ տեղեկանալուց անմիջապես հետո ինքնաբուխ կերպով որոշեցինք մասնակցել գեղեցիկ ավանդությանը սկիզբ դնող միջոցառմանը: Եկել են երեք օրով:
Քանի որ սա դեռ սկիզբն է`բարի երթ մաղթենք: Ամեն տարի կլինի և ամեն տարի նոր ընթացք կստանա:

-Ինչպե՞ս եք սկսել մանրանկարչությամբ զբաղվել:
-Ես ինքնուս եմ: Արմատներով Վան և Նախիջևան նահանգներից եմ, իսկ Վանի, Վասպուրականի մանրանկարչությունը ինձ ձգում է: Ոնց որ դա հոգևոր զրույց լինի իմ հայրերի, նախնիների հետ: Նկարելիս ասես զրուցելուց լինեմ իրենց հետ: Այդ կապը կարծես ժառանգությամբ, արյունով ինձ է հասել:

-Իսկ ձեր նկարները արտանկարնե՞ր են:
-Արտանկարներ են, բայց նկարելուց բաներ կան, ավելացնում եմ: Դե նկարներ լինում են, որ որոշակի հատված պղտոր է լինում, ու այդ մասը ոնց որ երևակայությամբ եմ անում:

-Իսկ ձեր նկարներին վերնագրեր տալի՞ս եք:
-Իհարկե: Վերնագրերը պահպանում ենք: Օրինակ` «Ավետումը», «Տիրամայրը մանկան հետ», «Հոգեգալուստ», «Հիսուս Քրիստոս, Ահեղ դատաստան»: Թորոս Ռոսլինից մի փոքրիկ հատված, «Հիսուս Քրիստոսը քայլում է ջրերի վրայով», «Ստնտու Տիրամայր»: Շատ քիչ է լինում, որ Տիրամորը այս ձևով են ներկայացնում: Ընդհանրապես Տիրամայրը կերակրելիս քիչ է ներկայացվում նկարի մեջ:

-Իսկ ինչո՞վ եք աշխատում:
-Հիմնականում ակրիլի ու գուաշի խառնուրդով եմ նկարում: Ես սիրողական նկարիչ եմ, չեմ ասի, թե վարպետ եմ այդ հարցում: Հոգուս համար եմ նկարում:

-Ի՞նչ երազանքներ ունեք:
-Երազում եմ, որ Հայաստանը հոգևոր զարթոնք ունենա, և այս երկարատև պայքարն ի վերջո հաղթանակով ավարտվի:

Հարցազրույցը վարեց Սոնա Մխիթարյանը

***

Լուսանկարը՝ Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը՝ Զարա Ղազարյանի

-Նարե՛կ, վե՛ր կաց. ուշանում ես:

Ահա այսպես է սկսում իմ այս մի քանի օրը, քանի որ մասնակցում եմ Դիլիջանի մեդիա ճամբարին և առավոտները ստիպված եմ լինում շուտ արթնանալ: Այսօր, ըստ օրակարգի, պիտի 4 ֆիլմ նկարեինք, որից մեկը պիտի նկարահանվեր Հաղարծնի վանական համալիրում, իսկ մյուս երեքը մեր գյուղում՝ Գետահովիտում: Հաղարծինի վանական համալիրին երեքհոգանոց խումբ էր մասնակցելու, որոնց մեջ էի նաև ես: Մենք վերցրեցինք մեր ֆոտո և տեսախցիկները, նոթատետրերն ու ձայնագրիչները և անցանք գործի: Հաղարծին տանող ճանապարհը խիտ անտառի միջով է անցնում, և բոլորս հիացած էինք այդ գեղեցկութամբ: Հասնելուն պես մենք բաժանեցինք մեր աշխատանքները երեք հոգու մեջ, ես օպերատորն էի, Զառան՝ լրագրողը, իսկ Սոնան՝ լուսանկարիչը:

Ճիտն ասած, ես միքիչ շփոթվեցի, դե բնական էր, առաջին անգամ էր, բայց միշտ Աշոտը (մեր ավագը) մոտենում և ուղղություն էր ցույց տալիս և ինձ շատ էր օգնում: Ես պատիվ ունեցա այդտեղ հանդիպել մի քանի հետաքրքիր անձանց հետ և հարցազրույց վերցնել:

Լուսանկարը՝ Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը՝ Զարա Ղազարյանի

Ես այնտեղ հանդիպեցի Ռուբենին, ով դպիր էր Աբովյանի Սուրբ Մկրտիչ եկեղեցում, ես նրան հարցրի, թե ինչ է հայի համար քրիստոնեությունը, նա պատասխանեց.

-Քրիստոնեությունը հայի համար փրկություն է, և քրիստոնեությունը ներծծված է մեր մեջ, և մենք ապրում ենք դրանով և շենանում:

Քանի որ ես հետաքրքրվում եմ կրոններով, ես չէի կարող նրան չհարցնել, թե ոնց է նա վերաբերվում ուրիշ կրոններին:

-Ամեն ազգ ունի իր մշակույթը, և իր մշակույթի մեջ կրոնը մեծ տեղ ունի, և ազգի մի մասնիկ է կազմում: Ես չեմ կարող և իրավունք չունեմ խտրականություն դնել, ասել՝ սխալ է, թե ոչ:

Ինձ շատ դուր եկավ նրա պատասխանը, քանի որ ոչ բոլոր կրոններն են այդպես վերաբերվում ուրիշներին:

Ես նրան հարցրի Հաղարծնի մասին, Ռուբենն ինձ պատմեց Հաղարծին անունի ծագումնաբանությունը:

-Շատ վարկածներ կան դրա վերաբերյալ, բայց ես կպատմեմ երկուսը, որ ամենատարածվածն են:

Առաջին վարկածը կապված է Հաղարների հետ, ասում են որ մի ժամանակ հաղարները (լուսաններ) ծննդաբերել են իրենց ձագերին այդտեղ, այդպես կոչվել է Հաղարծին: Իսկ երկրորդը կապված է արծիվների հետ: Երբ այս Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին օծել են, այդ ժամանակ վերևից արծիվներ են պտտվել գմբեթի շուրջ և «հաղ» նշանակում է` խաղ Տավուշի բարբառով: Այդպես եկեղեցին կոչվեց Հաղարծին, բառացի` արծվի խաղ:

Ես ավելի շատ կզրուցեի Ռուբենի հետ, բայց ցավոք նա զբաղված էր: Որպես կամավոր օգնում էր Հաղարծնի փառատոնի կազմակերպչական հարցերով: Հետո ես մի քիչ շրջեցի տարածքով և հանդիպեցի բազմաթիվ երիտասարդների, լուսանկարեցի, նկարահանումներ արեցի, ինքս էլ ոգևորվեցի նրանց խանդավառությամբ: Իսկ եթե փառատոնն անցկացվի նաև հաջորդ տարի, կաշխատեմ ինքնուրույն գալ և մասնակցել փառատոնին:

Նարեկ Դավթյան

Դիլիջանյան մեդիա ճամբար. Հաղարծնի ուժը

-Զա՛ռ, արագացրու՛, պատրաստվի՛, շու՛տ-շու՛տ, շարժվում ենք:
-Ու՞ր  ենք շարժվում, եր՞բ:
-Հաղարծին:
-Հաղարծի՞ն, հա էլի Հաղարծին, գնացինք, պատրաստ եմ:

Ճանապարհին մտածում էի՝  հնարավո՞ր է, որ միտքը ուժ ունի, բայց չէ, չէ Հաղարծնի ուժն է, Հաղարծնի:
Այս օրերին Տավուշի թեմում անցկացվում է Հաղարծնի հոգևոր և մշակութային շաբաթ փառատոնը,  և մեր առջև դրված էր հստակ խնդիր` լավագույնս ներկայացնել փառատոնը: Դժվար էր լինելու, բայց մի անգամից  կարծիքս փոխեց  մեզ դիմավորող կամավորների բարձր ու ոգևորող տրամադրությունը: Դրական  միջավայրը  տրամադրեց  աշխատանքի: Առաջին բանը, որ արեցինք,  վանական համալիրը ուսումնասիրելն էր, ընթացքում ծանոթացանք նաև  փառատոնի հյուրերի հետ: Մտածեցի` թեմի առաջնորդին չենք տեսնի, բայց հենց այդ պահին նկատեցի Սրբազանին  ու մի քանի վայրկյան հետո  արդեն բոլորեցինք  Սրբազան  Հոր շուրջը: Օրհնություն ստանալուց հետո, ուզեցա ներկայանալ, բայց չհասցրի. անվանքարտին նայելով  Տ.Բագրատ Եպիսկոպես Գալստանյանը ասաց,  որ հետևում է 17.am-ի թղթակիցներին:

-Մեր աղտոտված մամուլի միակ լուսավոր կետն է, նյութերը գրված խորին մաքրությամբ ու անկեղծությամբ,- ասաց Սրբազան Հայրը:

Ծանոթացա նաև հալեպահայ Շանթ  Խայալյանի  հետ, ում տարիքը գուշակելուց հետո, ինքը  գուշակեց  ապագա մասնագիտությունս: Հաջորդ կանգառում  ինձ հյուրասիրեցին տեղում պատրաստվող ընկույզի և մոշի մուրաբայով: Մի բան էլ հասցրեցի անել. բրուտի  հետ սափորին տեսք տվեցինք. զգալ էր պետք կավի հոտը:

Հիացմունքս  եռապատկվեց, երբ ծանոթացանք Լոնդոնից ժամանած մի կնոջ հետ, ով պատմեց թե ինչպես է ապրում Լոնդոնում` սիրելով Հայաստանը:

Այս ամենից դուրս ու ամենի մեջ նկարահանումները ինձ համար ավարտվեցին հոգևոր մեծ բավարարվածությամբ ու խորը զգացումներով, որի մասին չեմ խոսի:

Իսկ մնացածի մասին հետևություններ կարող եք անել լուսանկարներով:

Կյանքը` աշակերտական նստարանի և ուսուցչական սեղանի միջև

Հարցազրույց Մարգահովիտ  գյուղի  միջնակարգ դպրոցի  նախկին   ուսուցչուհի  Գայանե Կոծինյանի  հետ

-Տիկին Գայանե, քանի՞  տարի եք աշխատել դպրոցում:

-45 տարի աշխատել եմ՝ որպես հայոց լեզվի և  գրականության ուսուցչուհի:

-Յուրաքանչյուր երեխա  առանձին անհատականություն է. երբևէ  դժվարացե՞լ եք աշխատել:

-Դժվարը դժվար է, մանկավարժի մասնագիտությունը հեշտ գործ չէ, բայց երբ սիրում ես քո աշխատանքը, դժվարությունը հեշտ է հաղթահարվում:

-Եթե տարիքը չխանգարեր, կշարունակեի՞ք աշխատել:

-Սիրով կշարունակեի:

-Այսօր ուսուցիչների մեծ մասը  դպրոցից դուրս աշխատում է նաև  անհատական պարապմունքներով, հետաքրքիր է՝ ո՞րն եք Դուք ավելի նախընտրում՝ անհատական աշխատա՞նքը, թե՞ խմբակային:

-Կարևորը  ոչ թե  անհատական կամ խմբակային  աշխատանքն է, այլ  ստացված  արդյունքը: Եթե արդյունքը գոհացնող է, ուրեմն մեթոդը լավ է գործել: Դպրոցի  ներսում իհարկե ավելի  բարդ է, բայց առավել հետաքրքիր, որովհետև  դասարանից  դուրս կա նաև աշխատակազմ, գործընկերներ, իսկ  անհատական աշխատանքը զուտ առարկայական է:

-Նախքան մանկավարժ  դառնալը հաստատ որոշե՞լ էիք Ձեր ուղին, եթե այո, ապա դա նպատա՞կ է եղել , թե՞ երազանք:

-Չորչորդ դասարանում ես  արդեն  հաստատ գիտեի՝ ինչ եմ ուզում և ինչու, մանկավարժ դառնալը նպատակ էր, հիմա արդեն՝ երազանք, կուզեի անվերջ  աշխատել:

-Ձեր աշակերտները այցելո՞ւմ են Ձեզ:

-Իհարկե, կապը միշտ կա թե աշակերտներիս, թե նախկին գործընկերների հետ:

-Ուսանողական տարիներից ինչ-որ դեմք, ինչ-որ իրադարձություն կա՞, որ դաջվել է Ձեր հիշողության մեջ:

-Ուսանողական տարիներից  հիշողությանս մեջ ակադեմիկոս Աշոտ Աբրահամյանն է մնացել, շատ քիչ էր խոսում կամ վերաբերմունք ցույց տալիս ուսանողներին, երբ պատասխանում էի դասը, նրա դեմքին հայտնված մի փոքր ժպիտը բավական էր ինձ…

-Ձեզ բախտ է վիճակվել  աշխատել տարբեր սերունդների հետ, տարբերություն բնականաբար կա, կնշե՞ք դրանք:

-Սովետական դպրոցը ավելի  շատ ուսուցչակենտրոն էր, երեխային ուսուցչի կարծիքն էր  պարտադրվում, բայց ես այդպես չեմ արել, ինձ համար  կարևորը երեխայի կարծիքն է եղել, ու միշտ  հաշվի եմ առել այն, դա  իմ և իմ աշակերտների մեջ  մեծ հոգեկան կապ է առաջացրել:

-Հիասթափության պահեր միշտ լինում են, հետաքրքիր է՝ Ձեր  աշխատանքային տարիներին եղե՞լ են դեպքեր, երբ այդ հիասթափությունը առաջացրել են աշակերտները:

-Մի դասարան կար, որտեղ ինձ շատ էին սիրում, ես էլ՝ իրենց: Մի անգամ դասիցս փախել էին, վիրավորանք, հիասթափություն խառնվել էր իրար, շատ էի վիրավորվել, բայց  դրանից հետո  անընդհատ ներողություն էին խնդրում, անընդհատ անակնկալներ ու նամակներ էին գրում:

-Ամփոփելով զրույցը՝ մի բառով բնութագրեք Ձեր աշխատանքը Ձեզ  համար:

-Կյանք:

Եղիպատրուշ գյուղի հրաշամանուկները

Մարդու համար ոչինչ այնքան անհասանելի չէ, որքան մարդը: Առավել անբացահայտելի է մարդուկների էությունը: Ամեն մի երեխա առանձին մի աշխարհ է: Սիրում եմ նրանց անկեղծությունը: 

Հիշում եմ` վերջերս աղվեսիկներից մեկի պատկերացումները, ինչպես էի անփութորեն կոտրել: Աղվեսիկս մտավ սենյակ ու տեսավ, որ ռոք երաժշտություն եմ լսում ու կոտրված հայացքով ասաց.

-Իսկ ես մտածում էի, որ դու նուրբ աղջիկ ես, տենց երգեր չես լսի…

Ա՜խ, այդ ճստիկ հրաշամանուկները:
Երեխաները ձգտում են նմանվել մեծերին, բայց եթե հակառակը լիներ, այ դուք՝ մեծերդ, կսովորեիք ապրել ներկայով: Ինձ միշտ բարկացնում է նրանց աղմուկը, բայց լռությունը խորհրդավոր և կասկածելի է թվում: Նրանք գործում են ներքին հանճարով, գործում են այնպես, ինչպես մի փորձառու արվեստագետ: Աշխարհում ամենահաճելի պահը այն է, երբ մի մոծակից ստանում ես քո դիմանկարը իր պատկերացումներով: Երբ նկարում եմ, ամեն մի աղվեսիկի, որքան էլ ճանաչեմ կամ չճանաչեմ, յուրովի եմ բացահայտում: Հաճույքով լսում եմ նրանց կարծիքը իմ մասին, կոնֆետներ եմ նվիրում:
Մանկությունիցս մինչև հիմա պաշտում եմ, երբ ինձ կոնֆետներ են նվիրում, չնայած որ ուտել չեմ սիրում: Հիշում եմ, երբ ժամանակին ես էի նկարվողի դերում:  Երազում էի ոչ թե շուտ մեծանալ, որ ես էլ նկարեմ, այլ մի քիչ բոյովանալ` «ի կանյեց» (и конец):
Մոծակներս էլ էին բոյովանալ ուզում:
Ահա և իմ հրաշամանուկներից մի քանիսի լուսանկարները:

Ձեզ սարերի վրայի եկեղեցիները չե՞ն հետաքրքրում

Հայաստանում կա մի գյուղ, որը անվանվում  է Եղիպատրուշ: Քիչ չեն այն մարդիկ, որ երբևէ չեն լսել  այդ գյուղի մասին և պատկերացում էլ չունեն, որ գոյություն ունի այդպիսին: Գյուղը գտնվում է  Ծաղկունյաց լեռնաբազուկներից մեկի ստորոտին՝ լեռնային գետակի աջ կողմում, բայց գյուղը գյուղ չէ, եթե չունի եկեղեցի:

Լուսանկարը` Զառա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զառա Ղազարյանի

Եղիպատրուշում ժամանակին մի  վեհագույն կառույց կար՝ այսօր վիրավոր, բայց և աննման  թռչնի է նմանվել: Բնական է, որ մեղավորներ գտնելն անհնար է,  բայց մեր վերքին աղ լցնողները, որոնք նույնպես մեղավորների շարքերում են, միշտ էլ կան ու կգտնվեն: Նրանցից ամենաբարձրը մի օր ասաց.

-Մեզ սարերի եկեղեցիները չեն հետաքրքրում…

Դե, եկ սարեցի ու մի խելագարվիր:

Լուսանկարը` Զառա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զառա Ղազարյանի

Նախ` մի  փոքր եկեղեցու մասին:

Եկեղեցին գմբեթավոր կառույց է, բավականին ընդարձակ, դրսից` քառակուսի, ներսից` խաչաձև, չորս անկյուններում կրկնահարկ ավանդատներով: Եկեղեցու ներսի պատերին եղել են որմնանկարներ, որոնցից մի փոքրիկ հատված պահպանվել է արևմտյան պատին: Եկեղեցուն կից՝ արևմուտքից կառուցվել է ընդարձակ գավիթը, որի  ծածկը ամբողջովին քանդված է: Եկեղեցու գավիթը աչքի է ընկնում նմանը չունեցող հավելումներով: Գտնված արձանագրություններից մեկի համաձայան՝ ՌԾԷ(1207-1208 ) թվականը համարվում է եկեղեցու կառուցման տարեթիվը,  եկեղեցին կառուցվել է Նիգ-Ապարանի տեր Վաչե Վաչուտյանի  օրոք, իսկ գավիթը կառուցվել է 13-րդ դարի 20-ական թվականների վերջին՝ ամենայն հավանականությամբ Քուրդ Ա Վաչուտյանի կողմից:

Այսօր եկեղեցին չի գործում և ունի լուրջ վերահսկողության կարիք, եկեղեցու մասին տված  հակիրճ տեղեկությունն արդեն իսկ բավարար է պատկերացում կազմելու համար, թե ինչ հզոր և նմանը չունեցող կոթողի մասին է խոսքը և ոչ թե` պարզապես քարերի համաձուլվածքի:

Լուսանկարը` Զառա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զառա Ղազարյանի

Ավետարանում  ասվում է «…Ոչ ոք երբեք իր անձը չի ատում, այլ սնում և խնամում է այն, ինչպես որ Քրիստոս՝ եկեղեցին: Քանզի անդամներն ենք նրա մարմնի՝ նրա մարմնից և նրա ոսկորներից» (Եփես. 5.29–30): Հանդգնեմ ես էլ ավելացնել իմ կարծիքը և մտահոգությունը: Եկեղեցին մարդու և Աստծո հանդիպավայրն է, ինչպես վերաբերվում ենք մեր սեփական տանը, դրանից առավել պետք է վերաբերվենք Աստծո տանը, իսկ ոմանք էլ թող իմանան, որ Աստված  հենց  սարերի եկեղեցիներում է ապրում…