Ազատ տարածք խորագրի արխիվներ

gohar zaqaryan

Կարմիր թելը

Այսօր նստած մտածում էի, թե ինչ թեմայով կարելի է գրել և հանկարծ աչքիս ընկավ թևիս կարմիր թելը: Հիշեցի, թե ինչ հետաքրքիր պատմություն ունի այն և որոշեցի գրել:

Ամառային արձակուրդները վերջացան: Մտանք դասարան՝ սկսեցինք խոսել, պատմել ամառային արկածների և ուրախ արձակուրդների մասին: Հանկարծ Բորիսն ասաց.

-Յա՜, Գոհար, էս ի՞նչ կարմիր թել ես կապել թևիդ:

Եվ այդ պահին բոլոր երեխաների ուշադրությունը գրավեց իմ թևին կապված կարմիր թելը:

-Էս ի՞նչ կարմիր թել ա, է, ինչի՞ համար ա,- հարցրեց Օֆելյան:

-Դե ասում են, որ էդ կարմիր թելը կապում են ու 7 երազանք են պահում, թելը կտրվելուց հետո անպայման կատարվում են,- պատասխանեցի ես:

-Հա, բա ո՞ւմ հետ ես կապել,- հարցրեց Լիլիթը:

-Ես ու հորքուրիս աղջիկն ենք կապել ու երազանք պահել:

-Հետաքրքիր էր, Գոգ, տեսնենք կկատարվե՞ն, թե՞ չէ,- ասաց Լիլիթը:

-Տեսնենք, Լիլս,- ժպտալով ասացի ես:

Անցան օրեր,ամիսներ: Մի օր նկատեցի, որ թևիս կարմիր թելը չկա, կտրվել-ընկել է: Հաջորդ օրը գնացինք դպրոց, պատմեցի ,որ թելը կտրվել-ընկել է, և ես չեմ էլ նկատել: Եվ Լիլիթն ասաց.

-Ուզում եմ ես էլ կապեմ կարմիր թել, էն էլ չգիտեմ` ում հետ:

-Հա, Լիլ, արի երկուսով կկապենք,ես էլ անկեղծ ասած, ուզում էի ինչ-որ մեկի հետ կապել նորից:

-Դե, ավելի լավ, վաղը թելը կբերեմ, կկապենք:

Հաջորդ օրը դասամիջոցին թելը բաժանեցինք երկու մասի և կապեցինք՝ 7 երազանք պահելով: Երբ կապեցինք-վերջացրեցինք, Օֆելն ասաց.

-Էհ՜, ես էլ ուզեցի, էկեք ինձ էլ կապենք:

Օֆելի թևին էլ կապեցինք և նրա համար էլ երազանք պահեցինք: Հետո եկան տղաները, մենք ժպտալով ասացինք.

-Հը՜ն, ոնց որ դուք էլ եք ուզում կապեք, հա՞:

-Լավ, դե որ ասում եք…

Եվ այդպես մենք դասարանով կարմիր թել կապեցինք մեր ձախ թևին, և բոլորս 7 երազանք պահեցինք մեզ համար և խոստացանք, որ միշտ իրար կողքի կլինենք և հավերժ ընկերներ կմնանք: Հաջորդ երկու ժամերը մեզ մոտ ընկեր Շահբազյանն ու ընկեր Հովհաննիսյանն էին, նրանց էլ պատմեցինք այդ ամենի մասին, և վերջում այնպես ստացվեց, որ նրանք էլ կարմիր թելով դուրս եկան մեր դասարանից:

Հետաքրքիր օր էր, երբեք չեմ մոռանա:

Մնում է` երազանքները կատարվեն:

Չձանձրանալու միջոց

Լուսանկարը՝ Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը՝ Մարիամ Բարսեղյանի

Արձակուրդ՝ մի հիանալի ժամանակահատված, որը պարզվում է, ոչ բոլորին է ուրախացնում: Վերջերս ընկերներիցս շատերի հետ զրուցելիս պարզեցի, որ նրանք ձանձրանում են, արձակուրդ չեն ուզում: Ճիշտ է, շատ վատ է, որ մարդիկ հիվանդ են, և վարակի տարածումը չխթանելու համար են արձակուրդները երկարաձգվում: Բայց այնուամենայնիվ, ես զարմացա, որովհետև արձակուրդ նշանակում է` քուն, հանգիստ, լիքը ազատ ժամանակ, որի ընթացքում կարող ես դիտել բոլոր այն ֆիլմերը, որոնք դիտելու ցանկությունը առաջացել էր ոչ ազատ ժամանակ, կարող ես կարդալ գրքեր:

Լուսանկարը՝ Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը՝ Մարիամ Բարսեղյանի

Ինձ թվում է, հասկացաք, թե ինձ ինչն է օգնում խուսափել ձանձրույթից, հետևեք իմ օրինակին: Փորձեք բոլոր հնարավոր ձևերով վայելել այս վերջին հանգստյան օրերը, քանի որ դասերի ընթացքում ժամանակ չեք ունենալու: Իսկ նրանք, ովքեր հիվանդ են, ձեզ էլ առողջություն, շուտ ապաքինվեք:

satenik

Սերը երբեք չի անհետանում

2016 թվականի  հունվարի 23-ը տարբերվեց  մնացած տարիների հունվարի 23-երից:  Այո, տարբերվեց նրանով, որ ամբողջ Հայաստանում նշվեց Սուրբ Սարգսի՝ Սիրո բարեխոսի տոնը: Երիտասարդները աղի բլիթ կերան, որպեսզի ծարավեն և երազում տեսնեն իրենց սիրելիին: Ոմանք հավատում են, իսկ ոմանք՝ ոչ: Այս օրը  նաև չամուսնացած աղջիկներից շատերը այլյուրով սկուտեղ են դնում իրենց պատուհանի գոգին՝ սպասելով, որ առավոտյան Սուրբ Սարգիսն իր նժույգով կգա, կանցնի իրենց տան մոտով, և նժույգի ոտնահետքերը կմնան ալյուրի վրա: Այս տոնը նաև նշեցինք մենք՝ գլուղ Արարատի երիտասարդությունս: Բոլորս հավաքվել էինք մեր գյուղի Սուրբ Հակոբ եկեղեցում: Ես կարծում եմ, որ եկեղեցին կարող է միավորել մի ամբողջ ազգ: Օրը սկսվեց Պատարագով: Եկեղեցում հավաքվել էին տարբեր բնավորության, խառնվածքի տեր մարդիկ, սակայն նրանց բոլորին միավորում էր աղոթքը: Բոլորը լսում էին Տեր Դավթի օրհնանքը՝ առ մեզ: Պատարագից անմիջապես հետո բաժանվեցին աղի բլիթներ: Եվ այդ ամենին հաջորդեց երաժշտական ծրագիր՝ հենց եկեղեցու բակում:

Լուսանկարը՝ Ծովինար Ղազարյանի

Լուսանկարը՝ Ծովինար Ղազարյանի

Ահա և երեկոյան բոլոր  երիտասարդները` և աղջիկ, և տղա, կերան աղի բլիթները՝ հավատալով, որ երազում կտեսնեն  իրենց սիրեցյալին: Անկախ ամեն ինչից, թե դուք տեսաք երազում, կամ չտեսաք, հավատացեք. «Սերը համբերող է, քաղցրաբարո է, սերը չի նախանձում, չի ամբարտավանում, չի գոռոզանում, անվայել վարմունք չի ունենում, իրենը չի փնտրում, բարկությամբ չի գրգռվում, չար բան չի խորհում, անիրավության վրա չի ուրախանում, այլ ուրախանում է ճշմարտության վրա, ամեն բանի դիմանում է, ամեն բանի հավատում է, մշտապես հույս է տածում, ամեն բանի համբերում: Սերը երբեք չի անհետանում»:

Ինչու հանկարծ կարոտեցի

 

Լուսանկարը՝ Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը՝ Դիանա Շահբազյանի

Բարև ձեզ, ես Վիլիկն եմ: Ես ձեզ կներկայացնեմ իմ առօրյան։

Իմ առօրյան լինում է 3 տեսակ՝ տոն օրերի, հանգստյան օրերի և դպրոցական օրերի։
-Դզզզզզ․․․ դզզզզզ․․․

Այսպես սկսվեց իմ օրը զարթուցիչի ձայնով։ Ես անջատում եմ զարթուցիչը և նորից քնում:

5 րոպե հետո նորից. « Դզզզզզ․․․ դզզզզզ․․․»

Այս անգամ չկարողացա քնել։ Ես շուտ եմ արթնանում, ժամը 6:30, բայց պապիկս արդեն արթուն է և հեռուստացույց է դիտում։

Ես միանում եմ նրան, և միասին ենք նայում մինչև պապիկիս «Լրաբերը» վերջանում է։ Արդեն ժամը 7-ն է։ Պապիկս ինձ է տալիս հեռակառավարման վահանակը (պույլտը) և ասում․
-Ան, ինչ գուզես` նայէ։

Հեռուստացույցը իմն է մինչև ժամը 8։20-ը։ Ժամը 8-ին արդեն բոլորը արթուն են, և մայրիկս ասում է.
-Ել, արդեն ուշ է, դբռոցից գուշանաս, ժամը արդեն 8։30 է։

Բայց իրականում ժամը 8-ն է։
-Հա՛, դե տիա ելա։

Եվ շարունակում եմ հեռուստացույց դիտել։ Մի կես ժամից հայրիկս․

-Ել դե, ծո՛, գուշանաս։
-Չէմ ուշանա, ավտոյով ենք։
-Ըդիկ կապ չունի, ելա՛ր։
-Ելաա՛, ելաա՛․․․

Հագնվում եմ և զանգահարում եմ ընկերոջս՝ Հենդոյին: Նա ինձ հետ է գալիս դպրոց։

-Հե՛նդ, բարի լուս։
-Բարի լուս։
-Ո՞ւր ես հասե։
-«Ղարսից» անցա արդեն («Ղարսը» խանութ է)։
-Դե արագ էրա, մենք արդեն դուս գելնինք։
-Հա՛, լավ դե։
-Լավ։

Մեքենայից հայրս է կանչում․
-Վիլի՛կ, արի` էշտանք։
-Էգա, էգա։

Եվ գնում եմ։ Հասնում ենք փողոց, Հենդոն չկա։ Մի 10 րոպեից հայտնվում է, նստում մեքենան։

-Բարև ձեզի:
-Բարև:
-Բարև:

Հենդոն միշտ ուշանում է։ Հասնում ենք դպրոց և բոլորին հերթով բարևում։ Դասերին դեռ 20 րոպե կա «անում ենք` ինչ ուզում» մինչև զանգը տա, որ նստենք դասի։

Եվ այստեղ ամեն ինչ սովորականի նման է. դաս, դասամիջոց, դաս, դասամիջոց, դաս դասամիջոց․․․

Վերադառնում եմ տուն․․․

Լուսանկարը՝ Տաթեւիկ Տեր-Հովհաննիսյանի

Ձմեռային արձակուրդները

-Մինչև ե՞րբ ես գնալու դասի,-հաճախ հարցնում էի դասարանցիներիս:

Արդեն որոշել էի, որ գնալու էի մինչև չորեքշաբթի և ուզում էի իմանալ, թե էլ ով է չորեքշաբթի օրը գնալու դասի:

Ես, իհարկե, մինչև երեքշաբթի գնացի, բայց դա կարևոր չէ, որովհետև մինչև հիմա  տանը նստած եմ:

Արդեն մի ամսից ավելի է, ինչ  արձակուրդ է: Դպրոցները և մանկապարտեզները փակվել են:

Ես շատ եմ սիրում արձակուրդները և լավ վայելում եմ իմ օրերը, բայց իմ կարծիքով, ևս մեկ շաբաթ, և ես չեմ իմանա` էլ ինչով զբաղվել:

Եվ այսպես, ամեն օր արթնանում եմ, նախաճաշում,  հեռուստացույց դիտում, գիրք կարդում, և իմ օրվա ընթացքի շարունակությունը ամեն անգամ տարբեր է լինում: Հիմա հարց է առաջանում՝ իսկ դասե՞րը: Ասեմ, որ ես իմ գրավորները ավարտել եմ, իսկ բանավորներից անգիրս սովորել եմ: Ամեն օր փորձում եմ պարապել կամ ինչ-որ դասով զբաղվել, բայց կարծես թե այնքան էլ լավ չի ստացվում: Ծնողներն անընդհատ ասում են երեխաներին դաս անել, սակայն չեն էլ պատկերացնում, թե ինչ դժվար է Նոր տարուց հետո դաս անել: Եթե Նոր տարուց հետո երկու շաբաթ չերկարացնեին արձակուրդները, ապա ասեմ, որ ես արդեն տրամադրված էի դասերին և պատրաստվում էի անել, իսկ երբ մի շաբաթ երկարացրին, ես որոշեցի շաբաթվա վերջին օրերը դաս անել, սակայն երկրորդ շաբաթը արդեն չափազանց է: Ասեմ, որ ես այդքան էլ ծույլ չեմ, երբեմն անգլերեն եմ պարապում, երբեմն էլ հայերեն կամ հանրահաշիվ ու երկրաչափություն:

Բայց միևնույն է, իմ կարծիքով ես «ժանգոտած» ուղեղով կվերադառնամ  դպրոց: Պատկերացրեք (ոչ դպրոցականներ), որ մի ամիս է` չեք գնում համալսարան կամ աշխատանքի: Մենք արդեն տանն ենք ամառային աձակուրդներից քիչ տարբերվող ժամանակահատվածում:

Եթե ամառ լիներ, ապա  ամեն ինչ պարզ կլիներ, որովհետև մենք դասագրքերի ամբողջ թեման անցած կլինեինք և ինչ-որ ուրիշ բան կգտնեինք անելու:

Այսքան խոսելուց հետո վերջապես ինչպե՞ս ենք լրացնելու այս շաբաթները: Ես ունեմ մի քանի տարբերակ.

Ա.Երկուշաբթի-ուրբաթ կգնանք դասի 8 կամ 9 ժամ անելով և դրան գումարած նաև շաբաթ օրերը: (Սա իմ կարծիքով ամենահավանական տարբերակն է):

Բ.Դասի կգնանք շաբաթվա բոլոր օրերը:

Գ.Դասի կգնանք շաբաթ օրերը և գարնանային արձակուրդ չենք ունենա:

Դ. Երկուշաբթի-ուրբաթ կգնանք դասի 8 կամ 9 ժամ անելով և գարնանային արձակուրդ չենք ունենա:

Գուցե և այս տարբերակներից ոչ մեկը չի համապատասխանում անկանխատեսելի ապագային, բայց և այնպես, ճշտին մոտ է:

Այնուամենայնիվ, հուսով եմ, որ գարնանային արձակուրդներն էլ չեն երկարացնի և մեզ  չեն ուղարկի ամառային դպրոց: 

lilit kirakosyan

Բոնին

Ամեն արձակուրդների ընտանիքով գնում ենք գյուղ` տատիկին ու պապիկին այցելության:

Հերթական ամառային երեկոն էր: Ես ու տատս բակում հավերին էինք կեր տալիս, երբ հանկարծ  դուռը բացվեց ու բակ մտավ քույրս` մի փոքրիկ շնիկ ձեռքին: Շանը տեսնելով  տատս միանգամից հարցրեց, թե որտեղից է գտել նրան: Քույրս ասաց, որ մի պապիկ է նվիրել: Այդ օրվանից շունը, որին մենք կոչեցինք Բոնի, դարձավ մեր տան անդամ:

Չնայած Բոնին փոքրիկ էր, բայց ես վախենում էի նրանից և խուսափում էի նրա հետ շփվելուց, և երբ Բոնին ինձ մոտենում էր` ճչալով փախնում էի: Բոնիին բոլորիցս շատ տատիկս էր սիրում, սակայն չէր խոստովանում դա: Այդ իսկ պատճառով նա ամեն անգամ ինձ կանչում էր  և ասում. «Լիլո ջան, էս շունը քեզ շատ ա սիրում և ուզում ա քեզ հետ խաղա, իսկ դու գոռում ու փախչում ես»:

Ես հասկանում էի, որ տատս ամեն անգամ այդ խոսքերը ասում էր, որպեսզի իմ պատճառով  Բոնիին չմեկուսացնեն: Քանի որ իմ ամեն բղավոցից հետո խեղճ Բոնիին տանում ու փակում էին մինչև ես տուն վերադառնամ: Բոնին նվնվում էր, և տատիկս դրանից շատ էր նեղվում:
Շատ էին լինում առավոտներ, երբ արթնանում էի տատիկիս բղավոցներից: Պարզվում էր, որ Բոնին է կորել: Բոլորս արագ հագնվում էինք և դուրս գալիս փնտրելու: Հետո տեսնում էինք, որ գյուղի մի ծայրից տատս՝ ցեխոտ Բոնիին գրկած, Բոնիի վրա բարկացած հանդիմանելով գալիս է: Նա բերում էր շանը, լողացնում և, որպես պատիժ,  թույլ չէր տալիս  դուրս գալ տնից: Սակայն պատիժը երկար չէր տևում, և Բոնին նորից փախչում էր: Չարաճճի Բոնին գյուղում ընկերներ էր ձեռք բերել և ամեն պահ ցանկանում էր գնալ նրանց մոտ:

Այս արձակուրդներին էլ գյուղում էի: Բոնին առաջվա նման ապրում է տատիկիս ու պապիկիս հետ, իսկ նրանք երեխայի պես սիրում են շանը: Ի դեպ, իմ վախն էլ կարծես թե անցել է, և ես նույնպես սկսել եմ սիրել նրան ինչպես բոլորը:

Կիրակի

Լուսանկարը՝ Սոնա Զաքարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Զաքարյանի

Ամեն անգամ, երբ տնից դուրս եմ գալիս, լսում եմ այս խոսքերը.

-Սոնա, ո՞ւր ես գնում:
-Մամ, գնում եմ երգի ու պարի պարապմունքի:
-Մի գնա, մնա տանը` դասերդ սովորի:
-Մի օր քեզ տանը չտեսանք,- ասում է հայրիկս:

Երկար համոզելուց հետո հասնում եմ իմ ուզածին, և ինձ թողնում են, որ գնամ: Մայրիկս, ինչպես միշտ, ասում է այս խոսքերը.

-Շուտ կգաս:
-Լավ, մամ:

Լուսանկարը՝ Սոնա Զաքարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Զաքարյանի

…Արդեն հինգ տարի է, ինչ հաճախում եմ երգի և պարի խմբակներ: Սովորում ենք եկեղեցական երգեր (շարականներ) և ժողովրդական պարեր: Մեծ հաճույքով եմ գնում պարապմունքների: Եկեղեցական երգեր երգելը ինձ համար հոգևոր սնունդ է: Ամեն կիրակի գնալով պատարագի, աղոթելով և երգելով, մի տեսակ հանգստանում եմ, և ինձ ավելի լավ եմ զգում:
Պատարագի խորհուրդներից մեկը  ապաշխարելն է: Մենք լսում ենք քահանայի հետևյալ խոսքերը և աղոթում ենք, զղջալով մեր գործած մեղքերի համար.

-Մեղա ամենասուրբ Երրորդություն, Հայր, Որդի և Սուրբ Հոգի… Մեղա Աստծո…
-Մեղա Աստծո:
-Աստված թողություն շնորհեց ձեզ:

Այս ընթացքում բոլորը մտաբերում են իրենց կատարած սխալները, զղջում դրանց համար` փորձելով այլևս չկրկնել դրանք:

Հիմա կասեք` ի՞նչ է, պարն է՞լ է հոգևոր սնունդ: Կասեմ, որ այո, համենայնդեպս ինձ համար: Երբ պարում եմ ժողովրդական պարեր, հասկանում եմ, որ մարդկանց փոխանցում եմ մի ողջ ազգի մշակույթ, որը եկել է դարերի խորքից: Երբ հագնում եմ հայկական տարազը, հասկանում եմ, թե ինչ հարուստ է մեր մշակույթը: Եվ վերջապես, պար ներկայացնելով ես իմ հերթին պահպանում և տարածում եմ մեր ազգային մշակույթը…

Լուսանկարը՝ Սոնա Զաքարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Զաքարյանի

Հավատացած եղեք,  որ հոգևոր արժեքները շատ ավելի մեծ և կարևոր նշանակություն ունեն, քան նյութական արժեքները: Նյութական արժեքները կարող են անհետանալ անգամ մեկ վայրկյանում, իսկ հոգևոր արժեքները մնայուն են: Դրանք իրենց մեջ արտացոլում են մեր ազգի պատմությունը, մշակույթը և բնութագիրը:

Այսօր կիրակի է: Վաղ առավոտյան ես դարձյալ գնալու եմ Սուրբ Պատարագի, երգելու եմ, խորհելու և հաղորդվելու մեր պապերի ժառանգությանը:

Անցորդներ

Լուսանկարը՝ Մարինա Աբրահամյանի

Լուսանկարը՝ Մարինա Աբրահամյանի

Այդքան ծանոթ բարևը

Մի անգամ քայլում էի փողոցով ու տեսա ինձ  ծանոթ մեկին, բայց երկուսս էլ չբարևեցինք միմյանց: Շատ էի ազդվել ու անդադար մտածում էի, թե ինչու չբարևեցի նրան:
Ախր շատ վատ էր, այնպես անցանք իրար կողքից, որ կարծես չէինք էլ ճանաչում միմյանց:
Հավատացեք, շատ նեղվեցի ու հետո էլ հասկացա, որ մենք հաճախ չենք բարևում իրար:
Ինչո՞ւ:
Բարև: Սա այն յուրահատուկ բառերից ու երևի թե մարդու ստեղծած ամենագեղեցիկ ու խորիմաստ բառն է: Բարի և արև բառերից կազմված այս բառը, չգիտես ինչու դարձել է մեր անբաժան մասը: Մեր պապերը կամենում էին բարություն և տալիս արևը բոլորին, ավելի ճիշտ նրանց, ում ճանաչում էին: Բարև-ը հաճախ մեզ երջանկացնում է, մենք սպասում ենք ակամա այդ բարևին, բայց գուցե նաև մենք այդ բարև-ը ասում ենք մարդկանց քաղաքավարությունից դրդված, երբեմն անգիտակցաբար, ու ցավոք մարդիկ դա չեն նկատում:
Ուզում եմ, որ մարդիկ ասեն` բարև, ոչ թե այն պատճառով, որ ճանաչում են այդ մարդուն, այլ նրա համար, որ բարին են կամենում: Ուզում եմ, որ յուրաքանչյուրս գնահատենք այդ բարևը, թեկուզ չգիտենք ինչու է այդ բառը հնչում դիմացինի շուրթերից, բայց ոչինչ պատահական չի լինում: Այն գուցե և կերջանկացնի որևէ մեկին, այդ բարևը օգնում է մարդուն հասկանալ, որ նրան սիրում ու նկատում են, որ նա կարևոր է:

Անահիտ Հակոբյան, 14տ., Գյումրի

***

Մի փոքր ժպիտ

Քայլում ես փողոցներով ու տեսնում մարդկանց տխուր ու դժգոհ հայացքները: Շատ քչերի դեմքին կտեսնես ուրախ ու բավարարված հայացք: Վատն այն է, որ գիտակցում ես, թե այդ հայացքների տակ ինչ է թաքնված: Ուզածս մի փոքր ժպիտ է… Դժվար չէ կոտրել դեմքին ընդգծված այդ տխրությունն ու սառնությունը: Պետք է ընդամենը թողնել այդ տխրությունը սրտի խորքում ու մարդկանց մեջ ժպիտով կանգնել ու կամեցող հայացքով նայել: Ուզում եմ, որ մարդիկ չչարանան միմյանց հանդեպ, բարություն ու սեր եմ ուզում: Չեմ ուզում, որ մարդկանց սրտերում նախանձ ու բարկություն լցված լինի: Կարևորը, որ մենք կամքի ուժ ունենանք և լավատես լինենք: Մի կողմ թողնենք սրտերում կուտակված բարկությունը: Նայենք մեր շուրջը ու կտեսնենք, որ եթե կան վատ հանգամանքներ, որոնք մեզ տխրեցնում են, ապա չմոռանանք, որ կա բարին ու լավը: Այն, որ ամեն օր արթնանում ենք, շնչում, քայլում ու խոսում, այն որ մեր ծնողներն ու սիրելիները մեր կողքին են, դա արդեն ժպտալու մեծ պատճառ է:

Ժամանակը կարճ է, և ամեն անցած վայրկյան այլևս ետ չի գալիս: Ուզում եմ, որ սիրենք իրար և նայենք միմյանց աչքերին մի փոքր ժպիտով:

Նինա Բաղոյան,  15 տ., Ստեփանավան