17 » Ռազմիկ Հովհաննիսյան https://www.17.am Sun, 10 May 2026 16:09:56 +0000 hy-AM hourly 1 http://wordpress.org/?v=3.8.1 Կանգառում, մի կարճ ակնթարթ https://www.17.am/%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a1%d5%bc%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b4%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b3-%d5%a1%d5%af%d5%b6%d5%a9%d5%a1%d6%80%d5%a9/ https://www.17.am/%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a1%d5%bc%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b4%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b3-%d5%a1%d5%af%d5%b6%d5%a9%d5%a1%d6%80%d5%a9/#comments Sat, 23 Jun 2018 11:09:18 +0000 http://www.17.am/?p=28875 Ժամը արդեն 10:20 էր, տանից դուրս եկա, որ գնամ նկարահանման: Երբ հասա կանգառ, մի կին հարցրեց, թե այդտեղից կարո՞ղ է արդյոք գնալ Աշտարակ, իսկ ես ժպիտով պատասխանեցի` այո, իհարկե: Երեքից չորս րոպե էր անցել, երբ կինը սկսեց պատմել.

-Վերջին անգամ Օշական եկել եմ 1991 թվականին, երբ երկու թոռնուհիներիս կնքեցի,- պայուսակից հանեց նկարներ և կարոտով, հուզմունքը հազիվ զսպելով` ցույց տվեց ինձ,- նրանք արդեն մասնագիտություն ունեն. մեկը լեզվաբան է, իսկ մյուսը` բժշկուհի: Կարևորը, որ կարողացա նրանց ուսում տալ, միայնակ, «ամենապադոշն» եմ,- անընդհատ կրկում էր կինը:

Հետաքրքրությունս շարժվեց՝ իսկ ինչո՞ւ մենակ, տատիկ: Տատիկը հուզմունքը չկարողացավ զսպել, նստեց քարին, մե՜ղմ շոյեց նկարները:

-Հարսս և տղաս մահացան, իսկ ամուսինս տղայիս կորցնելուց հետո մահացավ. չկարողացավ դիմանալ դառը իրականությանը, չհամակերպվեց մեծ կորստին:

Արցունքները մաքրեց, կանգնեց և նայեց արևին.

-Կարևորը, որ մեծացրել և իրենց նպատակին եմ հասցրել իմ թոռնուհիներին:

Ես ժպտացի, նրա ձեռքը ամուր բռնեցի, և ասացի` դուք հզոր կին եք:

]]> https://www.17.am/%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a1%d5%bc%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b4%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b3-%d5%a1%d5%af%d5%b6%d5%a9%d5%a1%d6%80%d5%a9/feed/ 0 Առաջարկում եմ https://www.17.am/%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d6%80%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b4-2/ https://www.17.am/%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d6%80%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b4-2/#comments Mon, 11 Jun 2018 12:40:42 +0000 http://www.17.am/?p=28686 Լուսանկարը` Ռաֆայել Նաջարյանի

Լուսանկարը` Ռաֆայել Նաջարյանի

Պարապմունքներս արդեն վերջացրել էի, գնացի տուն, սոված չէի։ Մտածեցի, որ հեռուստացույցով հետաքրքիր ֆիլմ կնայեմ, բայց ականջիս հասավ ինչ-որ անիմաստ քրքջոց, նորից անիմաստ սերիալներ էին։ Մեր կյանքը շատ ձանձրալի կլիներ առանց հեռուստատեսության, բայց այն պետք է որակով և գեղեցիկ լինի: Ես բնավ դեմ չեմ սերիալների ցուցադրմանը, բայց դրանք պետք է լինեն որակով և ուսուցողական: Այս սերիալների մեծ մասը չի նպաստում, որ երեխան դաստիարակվի ճիշտ արժեքներով: Երբ փոխում եմ հեռուստացույցի ալիքները, պարզապես չեմ կարող չնկատել սերիալները, որովհետև դրանք ցանկացած ալիքով ցուցադրվում են, այն էլ՝ օրը երեքից չորս անգամ: Կան սերիալներ, որտեղ տխմար և ոչ հարիր բառապաշարով են խոսում:

Ես առաջարկում եմ, որ ստեղծվի այնպիսի սերիալ, որտեղ հերոսները երեխաները լինեն, իրենք էլ դերերը խաղան, իրենց հասակակիցներն էլ կձգտեն նմանվել իրենց: Առաջարկում եմ հեռուստացուցով ցույց տալ ներկայացումներ, որովհետև այն երեխան, ով հնարավորություն չունի թատրոն գնալու, զուրկ է մնում գեղագիտական հաճույք և գեղագիտական դաստիարակություն ստանալուց: Առաջարկում եմ ցույց տալ հաղորդումներ դպրոցական առարկաների մասին, որոնք շատ ավելին կսովորեցնեն և ուսուցողական կլինեն:

Երեխաների հետ պետք է վերաբերվել երեխայի պես, միշտ հիշել, որ պետք է գեղեցիկը ցույց տալ, որպեսզի նրանց մեջ սեր ծնվի դեպի գեղեցիկը։

]]> https://www.17.am/%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d6%80%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b4-2/feed/ 0 Օշականի Ս.Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին https://www.17.am/%d6%85%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bd-%d5%b4%d5%a5%d5%bd%d6%80%d5%b8%d5%ba-%d5%b4%d5%a1%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/ https://www.17.am/%d6%85%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bd-%d5%b4%d5%a5%d5%bd%d6%80%d5%b8%d5%ba-%d5%b4%d5%a1%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#comments Wed, 06 Jun 2018 12:27:05 +0000 http://www.17.am/?p=28592 Ամառ է, և Հայաստանի պատմամշակութային վայրերը այցելուների պակաս չեն զգում: Դպրոցական էքսկուրսիաների ամենասիրելի երթուղիներից մեկն էլ մեր գյուղն է՝ Օշականը, ուր գալիս են հարգանքի տուրք մատուցելու Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցին: Ես նկատել եմ, որ էքսկուրսիաների ժամանակ համարյա չեն պատմում մեր եկեղեցու մասին: Զբոսնում են, լուսանկարվում ու շարունակում ճանապարհը: Այդ պատճառով որոշեցի մի փոքր տեղեկություն հաղորդել:

Օշական գյուղի կենտրոնում կանգուն է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց բազիլիկ եկեղեցին, որը 443 թվականին Վահան Ամատունու հիմնադրված եկեղեցու տեղում 1875-1879թթ. կառուցել է Գևորգ Դ Կաթողիկոսը: Եկեղեցու Խորանի տակ Մեսրոպ Մաշտոցի դամբարանն է: Մովսես Խորենացին հիշատակում է, որ Մեսրոպ Մաշտոցի թաղումից երեք տարի անց, այսինքն ՝443 թվականին, Ամատունի իշխանի կողմից կառուցվում է վկայարան. «Վահան Ամատունին Քրիստոսի կենդանարար մարմնի ու արյան սեղանի համար վայելուչ, գույնզգույն ոսկով, արծաթով ու քարերով պայծառափայլ անոթներ պատրաստեց՝ ի հիշատակ, և մի տեղ հավաքված բոլոր սրբերի հետ Քրիստոսի խաչակրոն վկայի՝ երանելի Մաշտոցի մարմինը փոխադրվեց տաճարի գերեզմանը: Եվ նրա Թադիկ անունով աշակերտին՝ մի զգաստ ու բարեպաշտ մարդու, եղբայրների հետ, երանության հասած սրբի համար սպասավոր կարգեցին՝ ի փառս Աստծո: Սուրբ Մաշտոցի մահվան հաջորդ տարին իսկ սահմանվեց հատուկ տոն նրա հիշատակին. սրբի գերեզմանը դարձավ ուխտատեղի»:

Սակայն ժամանակի ընթացքում այդ եկեղեցին վերանորոգելու անհրաժեշտություն է առաջանում: Մեզ հասած աղբյուրների վկայությամբ՝ եկեղեցին վերանորոգվել է 17-րդ դարում: Առաքել Դավրիժեցին վկայում է, որ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու վերանորոգման աշխատանքներն սկսվում են 1639 թվականին և ավարտվում 1645-ին՝ Փիլիպոս Աղբակեցի կաթողիկոսի օրոք: Վերանորոգված եկեղեցին իր գոյությունը պահպանել է շուրջ երկու դար: 1840 թվականին Օշականի եկեղեցում կրկին վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել: Այդ մասին տեղեկանում ենք Հովհաննես եպիսկոպոս Շահխաթունյանից: Այդուհանդերձ, այդ վերանորոգումն ակնհայտորեն բավարար չի եղել, և եկեղեցին շարունակում է մնալ ողբալի վիճակում: Կաթողիկոս Ներսես Ե Աշտարակեցին 1850 թվականին իր մի կոնդակում ցանկություն է հայտնել, առնելով Սինոդի համաձայնությունը, նորոգել Օշականի եկեղեցին, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով այդ հարցը չի լուծվում: 1860-ականներին եկեղեցին դարձյալ անմխիթար վիճակում էր: 1868 թվականից մինչև 1872 թվականը Սուրբ Էջմիածնի Սինոդը նույնպես իրականացրեց վերանորոգմանն առնչվող այլ աշխատանքներ: Գևորգ Դ կաթողիկոսը 1872 թվականին գրում է իր սրբատառ կոնդակը՝ հրավիրելով հայ ժողովրդին նյութապես սատարելու Օշականի եկեղեցու կառուցմանը: 1875-ին հայոց շինարար հայրապետ Գևորգ Դ կաթողիկոսին Սինոդի անդամ Գրիգոր Վարդապետը զեկուցում է, որ Օշականի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու համար Էջմիածնի կողմից քարերն արդեն կտրվել են, հղկվել, և քարերի ընդանուր արժեքն է 7000 ռուբլի: Օշականի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու կառուցման աշխատանքներն ավարտվում են 1879 թվականին:

Նույն թվականին «Արարատ» ամսաթերթը ուրախությամբ ավետում է հայ ժողովրդին Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու շինարարության ավարտի մասին: Եկեղեցու շինարարների անունները չեն հիշատակվում, սակայն օշականցիների պատկերացումների վրա հենվելով՝ նշում ենք այն մի քանի տոհմերի անունները, որոնք իսկապես նվիրատվություն են կատարել Օշականի եկեղեցու կառուցման համար: Դրանք են՝ Ամատունյանց, Ներսեսանց, Մարգարանց տոհմերը: Մարգարանց տոհմից Մարգար Իսրայելի Ավագյանը 20 ոսկի է նվիրաբերել եկեղեցու կառուցման համար: Եվ որպես բարերար թաղված է եկեղեցու հյուսիսային կողմում: Եկեղեցու արևելյան մասում գտնվող երկհարկ զանգակատան կառուցումն ավարտվում է 1884 թվականին: Սա հայկական ճարտարապետության մեջ բացառիկ է ինչպես իր տեղադրությամբ, այնպես էլ գլանաձև ծավալով:

1884 թվականին Սուրբ Մաշտոցի գերեզմանի վրա դրվում է մարմարյա տապանաքար՝ Ղարաբաղի հոգևոր առաջնորդ, պոլսեցի Անդրեաս եպիսկոպոսի միջոցներով և Մեսրոպ եպիսկոպոս Սմբատյանի ձեռքով: Տապանաքարի վրա հետևյալ արձանագրությունն է. «Յամի տեառն 441 փետրվարի 20 Վահան Ամատունի իշխանն ամփոփելով աստ յՕշական ըզմարմին սրբոյ վարդապետին մեծին Մեսրովբայ թարգմանչին՝ կառուցեալ է ի վերայ դամբարանիս յանուն նորին զեկեղեցիս, զոր նորոգեաց յամի 1640 Փիլիպոս կաթողիկոս. եւ ի վերջնումս յամին Դ. կաթողիկոսն օրօք ժողովրդեան հայոց Երեւանայ եւ այլ վիճակացն Ռուսաստանի, իսկ զտապանս կանգնեաց ի յիշատակ Կ. Պոլսեցի Անդրէաս արքեպիսկոպոսն յամին 1882 եւ հայոց ՌՅԼԱ»:

Օշականի եկեղեցին միջին մեծության մի կառույց է, որն իր մեջ կարող է տեղավորել մոտ 800 հոգի: Պատերը բավական բարձր են՝ առանց սյուների: Եկեղեցին ունի մեկ Սուրբ սեղան, խորանի գակ գտնվում է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի դամբարանը: Եկեղեցին ամբողջությամբ կառուցված է հրաբխային քարից՝ սև տուֆից, ունի երեք դուռ՝ հարավային, արևմտյան և հյուսիսային, և 11 պատուհան: Եկեղեցու հարավային կողմում Վահան Ամատունի իշխանի գերեզմանն է: Եկեղեցու արևելյան կողմում՝ Սուրբ Սեղանի վերևում, գրված է հայերեն առաջին նախադասությունը, որ թարգմանություն է Աստվածաշունչ մատյանի «Առակաց գրքի» Ա գլխից. «ՃԱՆԱՉԵԼ ԶԻՄԱՍՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՒ ԶԽՐԱՏ, ԻՄԱՆԱԼ ԶԲԱՆՍ ՀԱՆՃԱՐՈՅ»: Նաև նշեմ, որ Օշականի Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի այցելում են, շատ զբոսաշրջիկներ, ուխտավորներ և զմայլվում նրա գեղեցկությամբ:

Շաբաթ և կիրակի օրերին հանրապետության տարբեր դպրոցների առաջին դասարանցիներ այցելում են Մեսրոպ Մաշտոցի եկեղեցի, ծաղիկ դնում Սուրբ Մաշտոցի շիրիմին և իրենց հարգանքը մատուցում:

Օշականի Մշակույթի պալատում ամեն ամառ կազմակերպվում է ասմունքի մրցույթ-փառատոն: Ես նույնպես մասնակցել եմ այդ մրցույթին և ստացել ժյուրիի համակրանք մրցանակը:

]]> https://www.17.am/%d6%85%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bd-%d5%b4%d5%a5%d5%bd%d6%80%d5%b8%d5%ba-%d5%b4%d5%a1%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 Անմահության արահետին https://www.17.am/%d5%a1%d5%b6%d5%b4%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%ab%d5%b6/ https://www.17.am/%d5%a1%d5%b6%d5%b4%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%ab%d5%b6/#comments Sun, 03 Jun 2018 13:06:48 +0000 http://www.17.am/?p=28545 Հայրենիքը սե՜ր է սրբություն, իսկ հայրենիքը պաշտպանելը սուրբ պարտականություն ցանկացած հայ տղամարդու համար: Անմահացման ճանապարհը բռնեց մեր հերոսը:

Փայլակ Աշխարհիկի Բաբկենյան, ծնվել է 1970 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Օշականում՝ տնտեսագետ Աշխարհիկ Բաբկենյանի և բուժքույր Անահիտ Կոշեցյանի ընտանիքում: 1977-1987 թվականներին սովորել է Օշականի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան միջնակարգ դպրոցում: 1992 թվականին ավարտել է Երևանի Պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը: Համալսարանում ցուցաբերած բարձր առաջադիմության համար ստացել է Լենինյան կրթաթոշակ, որն այն տարիներին ամենաբարձր խրախուսանքն էր ուսանողին:

Թե՛ դպրոցում, թե համալսարանում «ֆիզիկա» առարկայից անցկացված օլիմպիադաներում նա մի քանի անգամ գրավել է առաջին տեղը: Համալսարանն ավարտելուց անմիջապես հետո Օշականի դպրոցում դասավանդել է Ֆիզիկա և մաթեմատիկա: Երիտասարդ ուսուցիչը համագյուղացիների կողմից հարգված էր և սիրված: Համալսարանում անցնելով զինվորական գործ, ավարտելիս ստացել էր կապիտանի կոչում:

1993 թվականին հոկտեմբերին, որպես սպա զորակոչվել էր ազգային բանակ և մասնակցել Արցախի ազատագրման համար մղվող պայքարին: Զոհվել է 1994 թ. մարտի 26-ին Օմարի լեռնանցքում: Նա ապրեց 24 տարի՝ հարուստ ու հետաքրքիր մի կյանք: Մասնագիտությամբ ֆիզիկոս էր, հոգով՝ բանաստեղծ: Հրաշալի երգում էր, հումորի մեծ զգացում ուներ: Նա սիրում էր կյանքը: Բայց պատերազմը թելադրեց իր դաժան օրենքները, և Փայլակը զինվորագրվեց Արցախի փրկության սուրբ գործին: Հրամանատար էր, առաջնորդ, իսկ դա ավելի պարտավորեցնող էր: Փայլակը պատասխանատվության մեծ զգացում ուներ: Զոհվեց իր ջոկատի վիրավոր մարտիկներին փրկելիս:

«Փայլակը այլևս չկա ժամը 13:45-ից…,- Փայլակի մարտական օրագրում գրել է նրա մարտական ընկերը՝ Բորիսը:- Ստիպված ընկերոջս՝ իմ տեղակալի՝ Փայլակի ձեռնարկած գիրքը շարունակում եմ»: Փայլակը պատերազմական թոհուբոհի մեջ այնուամենայնիվ ժամանակ էր գտնում իր շա՜տ փոքրիկ օրագրում գրի առնել օրվա դեպքերը, ինչպես նաև իր մտորումները: «Զինվորը, եթե խելացի կռվի, երբեք չի զոհվի, բացի դիպուկահարի գնդակից և մինամյոտից»,- գրում էր իր օրագրում Փայլակը: «26.03.94թ: Առավոտյան արթնացանք շատ շուտ՝ ժամը 6:30-ին: Պատրաստվեցինք բարձրանալ Օմար: Հետներս վերցրեցինք միայն սնունդ և ցախ: Ես ու Բորիսը 15 զինվորների հետ նորից 2-րդ պոստում ենք: Շատ լավ արևոտ օր էր: Որոշեցինք վրանի տակ կարգի բերել»:

Այսպես էր գրել հերոս Փայլակ Բաբկենյանը իր օրագրում: Սա Փայլակի վերջին գրառումն էր, որ կատարել էր այդ օրվա մարտական գործողություններից առաջ: Դա նրա առաջին մարտը չէր. 1994 թվականի հունվարի 1-ին Քարվաճառում տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ 32 հոգի զոհվեց, իսկ մնացած մարտիկները մնացին շրջափակման մեջ: Ընդամենը մի փոքրիկ արահետ էր մնացել: Արագ կողմնորոշվելով ստեղծված իրադրությունում՝ Փայլակը 220 հոգու կյանք է փրկում՝ դուրս բերելով շրջափակումից: Մարտի 26-ին Օմարի լեռնանցքում տեղի ունեցած մարտի ժամանակ նույնպես կարողացան թշնամու նկատմամբ հասնել առավելության, և թշնամին նահանջեց: Որոշ ժամանակ անց Փայլակը նկատում է, որ ընկերներից մեկը վիրավոր է, և չի կարողացել հասնել իրենց: Երկար չմտածելով՝ անմիջապես որոշում է մենակ գնալ վիրավոր ընկերոջը փրկելու. հենց ընկերոջ կողքին էլ մահացավ դիպուկահարի գնդակից:

Օշականի գյուղի բնակչությունը, ըստ արժանավույն գնահատելով Փայլակ Բաբկենյանի անցած կարճատև, սակայն հերոսական ուղին, նրա անունով կոչեց Օշականի հիմնական դպրոցը:

Փայլակ Բաբկենյան, հիվանդության չափ հասնող հայրենասեր, բարի, խելացի և մեծատառով մարդ՝ գյուղացիները նրան այսպես էին բնութագրում:

Այսօր մենք էլ նրա մարտական օրագրում պետք է շարունակենք գրառումներ կատարել:

]]> https://www.17.am/%d5%a1%d5%b6%d5%b4%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%ab%d5%b6/feed/ 0