Անի Ավետիսյանի բոլոր հրապարակումները

«… Ուր որ երկու կամ երեք հոգի Իմ անունով ժողովված լինեն, Ես այնտեղ նրանց մեջ եմ»

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

1918 թվականին Վանի Ռշտունիք գավառից և Ալաշկերտից գաղթած 7 ընտանիքներ նախկին թուրքաբնակ գյուղի տարածքում հիմնեցին նոր գյուղ։ Սկզբում գյուղի անունը Փաթրին էր՝ մեր սերնդին անծանոթ, փոքրիկ կապույտ ծաղկի անունով։ Խորհրդային տարիներին այն վերանվանվեց Ոսկեհատ, որովհետև այստեղ խաղողի այս տեսակից էին աճեցնում, և, ասում են՝ ստացվում էր։

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

 

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Դեռ 17-րդ դարից գյուղի բազմաթիվ ժայռերից մեկի վրա ամրոց կա կանգնած՝ կիսաքանդ, բայց ապրող։ Եկեղեցի չունեցող գյուղում գյուղացիները ամրոցը աղոթատեղի են դարձրել։ ԽՍՀՄ տարիներին այն անգամ հաստատվել է իշխանությունների կողմից՝ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի անունով։ Ոչինչ, որ մուտքի քարերին քանդակված է Սուրբ Սարգիս։ Դա, ասում են, մի մարդ է քանդակել՝ առանց հաշվի առնելու՝ ինչ է գրված ցուցանակի վրա։

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Ինչևէ։

Արդեն մոտ 100 տարի այդ ամրոց-եկեղեցու պատերի ներսում մոմեր են վառվում ու աղոթքներ հնչում։ Մեկ դարում միայն մեկ անգամ ժամերգություն էր եղել այստեղ, իսկ այսուհետ ամսվա ընթացքում երկու անգամ Պատարագ կմատուցվի։ Չգործող եկեղեցուն «կյանք» տալու նախձեռնությունը գյուղի երիտասարդներինն էր, նրանց կողքին՝ համայնքապետն ու քահանան։

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Եկեղեցու՝ եկեղեցի լինել-չլինելու մասին խոսելիս համայնքի քահանան՝ Տեր Զորայրը, նշեց, որ այնքան էլ էական չէ, կառույցը նախկինում ամրոց է եղել, թե եկեղեցի, որովհետև Քրիստոսն է ասել. «… Ուր որ երկու կամ երեք հոգի Իմ անունով ժողովված լինեն, Ես այնտեղ նրանց մեջ եմ»:

«Նոր հայացք գրքին»

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Ամփոփվեց Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի «Անաստված կինո թատրոն» գրքի անդրադարձների մրցույթը:

Ապրիլի հինգին «Մանանա» կենտրոնում կայացավ Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի «Անաստված կինո թատրոն» գրքի անդրադարձների մրցույթի ամփոփումը: Ամփոփմանը հրավիրված էին անդրադարձների հեղինակները, գրականագետներ, գրողներ, լրագրողներ, ընթերցասրներ, ինչպես նաև գրքի հեղինակը` Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանը:

Մրցույթին ներկայացված աշխատանքները հրապարակվել էին 17.am կայքում:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Եվ այսպես, ժյուրին ամփոփոփեց մրցույթը: Ինչպես իրենք խոստովանեցին` ընտրել լավագույն աշխատանքները, անչափ բարդ էր: Նախ, որովհետև չկային նախապես ընդունված հստակ չափորոշիչներ: Սա առաջին փորձն էր` գրքի վերլուծություն առաջարկելու պատանիներին և երիտասարդներին` թողնելով նրանց ազատ: Մրցույթի խորագիրն էլ հաստատում էր ազատության մեծ չափաբաժինը` «Նոր հայացք գրքին»:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Մի խումբ երիտասարդներ, ովքեր, թվում է՝ որոշել են ապացուցել, որ «էս սերունդը» իրականում այնքան էլ հեռու չէ գրքերից, որքան մեծերն են մտածում, հավաքվել էր «Մանանա» կենտրոնում՝ խոսելու գրքերից, գրականությունից ու գրաքննադատությունից։

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Հայաստանի պատանի թղթակիցների և, առհասարակ, ընթերցասեր երիտասարդների գրախոսությունները, էսսեներն ու անդրադարձները գնահատվեցին մասնագիտական ժյուրիի կողմից: Նախ, բոլոր մասնակիցները շնորհակալագրեր ու նվերներ ստացան մրցույթին մասնակցելու համար, իսկ հաղթող ճանաչվեցին.

Վարդգես Ավագյանը` 1-ին տեղ,

Սեդա Մխիթարյանը` 2-րդ տեղ,

Նաիրա Ջիվանյանը` 3-րդ տեղ,

Մարինե Իսրայելյանը` 3-րդ տեղ,

Անահիտ Բաղշեցյանը` խրախուսական մրցանակ:IMG_4894

Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանը իր կողմից էլ սահմանել էր մրցանակներ իրեն ամենից առավել դուր եկած անդրադարձների հեղինակներին`

Անի Ավետիսյանին,

Անուշ Աբրահամյանին:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

«Մանանա» կենտրոնի տնօրեն Ռուզաննա Բաղդասարյանը իր խոսքում նշեց, որ այս մրցույթը նախ և առաջ նպատակ ունի դրդել երիտասարդությանը՝ կարդալ ժամանակակից գրականություն և կարողանալ թարմ ու նոր հայացքով քննել գիրքը, առհասարակ արվեստի գործերը: Ինչպես ժյուրիի անդամ, արձակագիր Սուսաննա Հարությունյանն էլ նշեց, գրողի համար շատ կարևոր է լսել ընթերցողի կարծիքը, կարդալ երիտասարդների անդրադարձները, և խիստ կարևոր է գրող-ընթերցող այս երկխոսությունը դարձնել շարունակական:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Ժյուրիի նախագահ Թադևոս Տոնոյանն էլ նշեց, որ գրագետ հեղինակ ունենալուց առավել կարևոր է գրագետ ընթերցող ունենալը, իսկ այս նախաձեռնությունը վստահություն է ներշնչում, որ գրագետ ընթերցող այսօր կա։

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Հանդիպումը նաև առիթ էր՝ գրքի սահմաններից դուրս ճանաչելու հեղինակին, ուղղելու հարցեր, որոնք, գուցե առաջացել էին մասնակիցների շրջանում ընթերցանության ընթացքում։ Եվ, ինչպես անդրադարձներում, այնպես էլ սեղանի շուրջ մրցանակաբաշխությունից հետո, շարունակվեց ազատ և անկաշկանդ զրույցը հեղինակի հետ գրքի, առհասարակ ժամանակակից հայ գրականության խնդիրների մասին:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Ամենից շատ քննարկվող թեմաներից էր ժամանակակից գրականության լեզվի հարցը։ Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի խոսակցական լեզուն՝ գրականության մեջ և գրականը՝ առօրյայում, կարող էր զարմացնել ընթերցողին։ Մինչդեռ նա համոզիչ պատասխան ունի․

-Գրական լեզուն գրական գործերում արհեստականություն է ստեղծում, հեռացնում ընթերցողին գրքից, իսկ բանավոր խոսքում այդ խնդիրը չկա, որովհետև անկեղծությունը ցույց տալու այլ եղանակներ կան:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Բայց սեղանի շուրջ միայն գրական հայերենով գրողները չեն, որովհետև, ինչպես ասաց Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանը՝ ամենակարևորը լեզուն չէ, այլ այն նյութը, որ մատուցելու ես լսարանին, և այն, թե ինչպես ես պատրաստվում մատուցել։

Արձակագիր Սուսաննա Հարությունյանի համար էլ առավել ընդունելի է գրական լեզվով գրել հեղինակի խոսքերը, իսկ հերոսները կարող են նաև խոսակցականով խոսել։ «Հերոսները կարող են այնպես անել, որ ստեղծագործության անկեղծությունը չկորչի»,- ասում է նա։

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

 

Բանաստեղծ, գրականագետ, ԵՊՀ հայոց լեզվի ամբիոնի դոցենտ Թադևոս Տոնոյանը, սակայն, ժամանակակիցների՝ գրական հայերենի օգտագործման տեսակետներին վերապահումներով է մոտենում։ Չնայած, միաժամանակ ասում է, որ մեր դասական դարձած գրողներից շատերն էլ չեն գրել գրական հայերենով։

-Այսօր արդեն ասում եմ՝ կարևոր է գրել ոչ թե գրական հայերենով, այլ հայոց լեզվով։

Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի ստեղծագործություններում գաղափարական, բովանդակային ու ոճական և նույնիսկ՝ ֆիզիկային վերաբերող էլի շատ հարցեր հնչեցին։ Օրինակ, պարզվեց, որ ֆանտաստիկ թվացած «լոգոֆիլ» սարքի հիմքում ամենևին էլ ֆանտաստիկան չէ, այլ զուտ գիտական հայտնագործություն, որը հեղինակը «հարմարեցրել է» «Յաթաղան սինդրոմի» գաղափարին։ Իսկ «Ինսպեկցիան ինչպես որ կա» գործի մասին խոսելիս ասաց, որ մի ժամանակ (երևի նաև այն ժամանակ, երբ գրում էր գործը) բացարձակ ճշմարիտ էր համարում այն, որ որևէ երկրում (ինքն ապրել է վեց երկրներում) իշխանությունը չի կարող լավը լինել։ Իսկ այսօր՝ Հայաստանում, ասում է, սկսել է մտածել, որ բացարձակ ճշմարտություններ չպիտի լինեն մարդու համար։

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Մի հարցում թե մասնակիցները, թե հյուրերն ու ժյուրին համամիտ էին. մրցույթը պետք է լինի շարունակական, երիտասարդ ընթերցողների «դատին» պետք է հանձնվեն ժամանակակից գրողների ստեղծագործությունները:

Գրական քննադատության զարգացմանն ու ժամանակակից գրականության տարածման ուղղված առաջին միջոցառումը նաև սկիզբն էր հաջորդ նման նախաձեռնության մեկնարկի։

Եվ այսպես, «Նոր հայացք գրքին» մրցույթը շարունակվում է: Առաջիկայում կհրապարակենք նոր գրքի անդրադարձների մրցույթը, հետևեք մեզ:

Կյանքը սև ու սպիտակի մեջ (մաս 2)

gevorgtergbr

Անաստված կինո թատրոն

Ani Avetisyan

«Մանանա» կենտրոնը և Հայաստանի պատանի թղթակիցների 17.am կայքը հայտարարել էին Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի «Անաստված կինո թատրոն» գրքի վերաբերյալ անդրադարձների մրցույթ: Մենք ստացել ենք բազմաթիվ անդրադարձներ, և մինչ ժյուրին կհայտարարի հաղթողներին, դուք նույնպես կարող եք կարդալ և ընտրել լավագույններին:

Հասարակական-քաղաքական կյանքը Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի արձակում

Գրողը, ասում են, իր ժամանակի հայելին պիտի լինի։ Նա պիտի տեսնի, զգա ժամանակը, որում ապրում է։ Նրանով այդ ժամանակը պիտի զգա նաև ընթերցողը։

Գիտեմ, իրականում այստեղ պիտի-ներ չպիտի լինեին։ Ոչ ոք չի կարող գրողին համոզել՝ գրել մի ժամանակի մասին, որում ինքը հայտնվել է իր կամքից անկախ։ Ինչևէ։ Կարող ես ապրել 21-րդ դարում ու գրել  15-ի մասին, բայց այդպես, երևի գրածդ այնքան իրական չի լինի, որքան՝ եթե գրես այն ժամանակի, քաղաքի ու երկրի մասին, որտեղ ինքդ ես։  Ուրախ եմ, որ հեղինակն էլ այդ կարծիքն ունի, կամ, գոնե այդպես գրում է, որովհետև ժամանակակից գրողի մասին իմ պատկերացումները սկսեցին ամբողջանալ Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի ստեղծագործությամբ։ Նրա արձակը, կամ գոնե այն մասը, որը ես կարդացել եմ՝ հասարակության ճիշտ-իսկական-ամբողջական պատկերն է՝ նրա դրական ու բացասական, մոխրագույն ու գունավոր երանգներով։

 

Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի «Անաստված կինո թատրոն» գիրքը, ավելի շուտ՝ դեռ գրքի բովանդակությունը աչքի անցկացնելիս առաջինը ուշադրությունս գրավեց վերնագրերի ընտրությունը: Հետո հեղինակի ոճը՝ արդեն բառերի ընտրության։ Թվաց, թե գրողը բառերը գրում է այնպես, ինչպես իրեն է հարմար, կամ, չգիտեմ, գուցե՝ այնպես, ինչպես պետք է։ Այնպես, ինչպես այդ բառերը, արտահայտությունները ծնել, զարգացրել ու գործածել է ժամանակը, շրջանը, մարդը։

Իսկ եթե ավելի հստակ՝ այնպես, ինչպես ինքը լսում է, ապրում։ Այստեղ, իհարկե, կարող են քննադատություններ լինել լեզվաբանների կամ հայոց լեզվի «պաշտպանների» կողմից։

Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի լեզուն խոսակցական է, «քաղաքային», «երևանյան», ինչպես ինքն է նշել հարցազրույցներից մեկում։ Բայց այն նաև «արտասահմանյան» է, ռուսերեն, անգլերեն ու այլ օտար բառերով լցված։ Օտարամոլությու՞ն, թե՞ ժամանակակից գրողի հատկություն։ Իսկ, իրականում թերևս՝ ժամանակակից գրողի ու մարդու միջավայր։

«Անաստված Կինո Թատրոն» ժողովածուում ես՝ ժամանակակից գրականության ոչ այնքան մոլի ընթերցողս, հետաքրքիր, կամ, գոնե ինձ հետաքրքրող թեմաներ բավական շատ գտա։ «Համլետի հոր ուռագանը», «Ինսպեկցիան ինչպես որ կա», «Յաթաղան սինդրոմ», «Բռանդենբուռգ» և այլն։  Մինչ այս ծանոթ էի միայն վերջին գործին, այն էլ շնորհիվ օնլայն տարբերակի առկայության։ Իսկ անդրադառնալ այս անգամ որոշել եմ Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի երկու ստեղծագործության, կամ՝ այդ երկու ստեղծագործություններում հասարակության կյանքի պատկերմանը։ Երևի ժամանակակից գրողի ու գրականության որոնումների հետևից գնալով։

Առաջինը հեղինակի «Ինսպեկցիան ինչպես որ կա» գործն է, երկրորդը՝ «Բռանդենբուռգ կամ պարզապես պատմվածք» պատմվածքը։ Առաջին հայացքից, հետաքրքրությամբ կարդալուց հետո էլ՝ հազիվ թե սյուժետային ընդհանրություն գտնել ստացվի այս երկու երկերի միջև։ Չկա նաև կառուցվածքային նմանություն։ Գաղափարակա՞ն։ Չգիտեմ՝ ինչպես կարելի է դա կոչել, բայց նրանց իրար կապողը հասարակությունն է՝ ժամանակակից, իշխանամետ, ընդդիմադիր։ Ժողովուրդն է, որ բողոքում է, բայց հարմարվում, ընդվզում, բայց ենթարկվում։

Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի երկու գործերը, ըստ իս, երեք տարբեր ու նման, իրար հակասող ու լրացնող, ենթարկվող-ենթարկեցնող հասարակարգեր են։ Նրանց հերոսները՝ Վարոսը, Վահրամն ու Հրայրը, այդ հասարակությունների տիպական կերպարներ են՝ ամենատիպական ժամանակներում ու վայրերում։

«Ինսպեկցիան ինչպես որ կա կամ՝ Հայաստան»

Դե, շենքից դուրս  գալ և ուր ուզում ես գնալ երբեք ու ոչ ոքի չի հաջողվել։ Էլի չի հաջողվելու։

Վարոսին էլ չէր հաջողվել, որովհետև «Ինչ շենքում էլ ապրելիս լիներ՝ դուրս գալիս միշտ հստակ ուղիներ կային գնալու»։ Ու որտեղ, ոնց էլ ապրելու լինես չես կարող ապրել ինչպես ուզում ես։ Հայաստանում՝ առավել ևս։ Գոնե այն ժամանակ, երբ գրվում էր «Ինսպեկցիան»։

Այս պատմվածքում Վարոսի զբոսանքը, քաղաքի հին ու նոր քանդակները, նորացված, բայց հին թաղերն ու իշխանությունը․ Հայաստանն է՝ «ինչպես որ կա»։ Եվ ընթերցողն էլ, թեկուզ ոչ երևանցի, թեկուզ Երևանին ոչ այնքան ծանոթ՝ դառնում է զբոսանք-բողոքի, իրականության պատկերներից դառնացած հերոսի ընկերը։

Երևանն, ախր պատմություն ունի։ Այն էլ ոչ սովորական։ Ուրեմն ի՞նչն է այսպես ճնշում մի քաղաքում, ուր ասֆալտի ամեն կտորի տակ դարերի պատմություն կա։ Ազատության պակա՞սը, քաղաքակրթությու՞նն է կաշկանդում մարդուն, որը հանկարծ «չոլերն ընկնել» է ուզում կամ «ոռնալ»։

Սա աներձագների դարաշրջան է։ Որովհետև օրենքը չի արգելում, որ աներձագդ լավ պաշտոնի լինի, եթե դու լավ պաշտոն ունես։ Իսկ «վլասծն» էլ որոշումներն ընդունում է այնպես, ինչպես հարմար է իրեն։ Իսկ ժողովուրդը էական չէ։ Իսկ ժողովուրդը կհամակերպվի։ Մարտի 1-ը, երևանցիների ու ոչ երևանցիների կողմից մերժված, հետո ընդունված  Հյուսիսային պողոտան․ ժողովուրդն ամեն ինչ էլ ընդունել է։

Այստեղ նաև Վարոսի եզրահանգումն է՝ ժողովուրդը սեփական կարծիքին տեր կանգնող լինել չի կարող․

Ժողովուրդը հիմար է, ամեն ինչ կուլ կտա:

Ժողովուրդը հպատակ է, ու՞ր պիտի կորի:

Ինչ ասենք՝ էն էլ կընդունի:

Իշխանությունն ընդհանրապես, թե՛ երկրի, թե՛ քաղաքային՝ որոշողն է, «վլասծը»։ Իսկ նա, ում ձեռքին իշխանությունն է՝ կորոշի, թե որն է ճիշտ, որը՝ սխալ։ Գուցե հենց այնպես, ինչպես Հյուսիսային պողոտայի, Մարտի 1-ի ու մյուս դեպքերում։ Բոլոր դեպքերում։ Բայց Վարոսի համար դժվար էր նաև հասկանալ՝ այդ իշխանությունը ո՞նց է որոշումները կայացնում։ Ո՞նց է  մեկ այդքան վատ ու մեկ էլ՝ լավ որոշում ընդունում։  Ո՞նց է մարդու մտքով անցնում երբեք կարգին չմաքրվող աղբակույտի կողքին նոր, սիրուն խաղահրապարակ սարքել։  Ինքն ուղղակի ուզում է հասկանալ՝ իր կյանքը տնօրինողները ոնց են որոշումներ կայացնում։

Մարտի մեկից հետո Փակ շուկայի վիտամինները դեռ էնտեղ են։ Գործը, ասում են՝ պիտի բացահայտվի։ Կբացահայտենք՝ իշխանությունն ասում է։ Հետաքրքիր է, եթե «Ինսպեկցիայի» երկրորդ մասը գրվեր հիմա, ի՞նչ կմտածեր Վարոսը։ Կփոխվե՞ր նրա լարված, նյարդային ու իրական կարծիքը քաղաքի մասին։

«Բռանդենբուռգ կամ պարզապես պատմվածք կամ՝  Ռուսաստան ու Եվրոպա»

Այս պատմվածքի սկզիբն էլ  ողջ գրքի սկզբի նման անսովոր դուրս եկավ։ Անկեղծ ասած՝ պատմվածքը կարդալ ստիպեց վերնագիրը, բայց առաջին էջերում այլ բան էր։ Գերմանական անուն ռուսաստանյան երևույթների մասին պատմող պատմվածքի համա՞ր։ Գերմանիայի հետ միակ կապը Բեռլին-Մոսկվա թռի՞չքը պիտի լիներ։ Չեմ կարծում։

Այստեղ՝ Ռուստաստանի մոտ, սակայն, կանգ առնել պետք է։

Շերեմետևոն՝ Մոսկվայի օդանավակայանը, փաստորեն բավական է ներկայացնելու աշխարհի «մեկ վեցերորդ մասը»։ Իսկ շատերը հաճախ մեկ մետրը նկարագրելու համար են  օգտագործում Երկրագնդի  մեկ վեցերորդ մասը։
Հեղինակը մի քանի էջում եւ մի քանի հազար քառակուսի մետր տարածքում տեղավորել է մի քանի տարի առաջ` ոչ շատ վաղ, քան վերջին տասնամյակում տեղի ունեցածը, «կյանքն ինչպես որ է»` կասեր Զոհրապը։ Այստեղ ևս հասարակական-քաղաքական կյանքի դիպուկ բնութագրեր են և գրողի վերաբերմունքը դրանց։ Կամ, եթե ոչ գրողի, ապա գոնե պատմվածքի հերոսի։ Իսկ այն հաճախ ոչ միայն հեղինակի, այլ հասարակության մի ամբողջ շերտի վերաբերմունքն  է լինում։

Հիմա, երեք տարի առաջ, թե ավելի վաղուց՝ էական չէ։ Մի քանի էջում մեր ազգային հոգեբանության, ճակատագրի ու էլի ինչերի մասին ասես պատկերացում կազմել չես կարող։ Եթե անգամ շատ բան չգիտես, միայն քաղաքական մի քանի իրադարձություն։

Շերեմետևոյում Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի ներկայացրածը էլի Հայաստանն է՝ անկախ, բայց մի ձեռքով «հրեշի»  ձեռքը ամուր բռնած։ Ուղղակի չգիտեմ՝ որ մեկն է բռնել մյուսի ձեռքը։

Արևելք-Արևմուտք-Ռուսաստան, նրանց արանքում` Հայաստանը։ Չկողմնորոշվող։ Երկու քարի արանքում, իսկ քարերի անունները Եվրասիական ու Եվրոպական միություններ են։ Մեկը «երաշխիքն» է ռազմական դաշնակցի, մյուսը՝ «ազատության» ու «ժողովրդավարության» գրավականը։ Բայց երկուսն իրար տանել չեն կարողանում։ Վահրամի ընկերը՝ Հրայրը հո՞ գիտի։ Մաշկի վրա է զգացել է։ Հիմա էլ  Վահրամն է վախենում, որ կարող են իրեն էլ Ռուսաստան չթողնել, որովհետև ինքն էլ կապ ունի Արևմուտքի հետ, ինքն էլ է էնտեղից գրանտներ ստացել։

Հայի կերպարն այս դեպքում Վահրամն է։ Նա մի քանի տարի խուսափում էր Ռուսաստանից, իսկ պատճառն արդեն պարզ է։ Հիմա՝ Բեռլինից Երևան ճանապարհին որոշել է տեսնել՝ ինչ կա Ռուսաստանում, բայց  մտածում  է, որ կարող են չթողնել։ Ու ոչ ոք սահմանապահին մեղադրել չի կարող։ Նա հանգիստ կարող է ետ ուղարկել քեզ, չնայած դու վիզա ունես, իսկ իրենց սկսել են «հայերեն սովորեցնել»։  Դա էլ մի ուրիշ ցավ է։ «Հրեշը» զոհին լիովին տիրելու նո՞ր ձև է գտել։ Պետության սուվերենությունը ձեռքից խլելու նոր եղանա՞կ։ Իսկ Վահրամի այս մտքերին զուգահեռ ցանկություն կա պարզելու՝ ինչ է փոխվել այստեղ՝ Ռուսաստանում։ Իսկ ուսումնասիրելու համար կա 4 ժամ և Շերեմետևոն, որտեղ մի քանի տարի առաջ արդեն արգելվել է ծխելը։ Դե, եղած ծխարաններն էլ են հանել։ Վահրամի համար սա էլ ռուսական բնավորության մի սովորական արտահայտություն էր՝ «չափն անցնել»։ Այդպես անգամ Եվրոպայի ամենազարգացած երկրներում չեն անում։

Ղրիմի հարց, Եվրասիական տնտեսական միություն, Արցախ, հայեր ու ռուսներ․ այն ամենն, ինչ կապված է մեր տասնամյակի, տարածաշրջանի, ռուսականին ու արևմտյանին մինչև արմատները «կպած» հայկականի մասին։ Ու այստեղ Արևմուտքը չի էլ փորձում պոկվել, ռուսականն էլ։ Հայկականն էլ միտք չունի պոկվել նրանցից։ Կամ՝ հնարավորություն չունի։

Ռուսաստանից դեպի Արևմուտք անցումը հեղինակը շատ աննկատ է ներկայացնում։ Կարդում ես՝ մեկ էլ արդեն Գերմանիայում ես, կողքիդ՝ Հրայրը՝ իսկական հայ, ով նոր-նոր սկսել է եվրոպական կյանքով ապրել։ Իսկ նրա կինն արդեն համարյա եվրոպացի է։

Արևմուտքն  «ազատ» է, այստեղ ապրող հայերն էլ, մյուս ազգերն էլ։ Հայերն ու թուրքերը աշխատում են իրար հետ, կողք-կողքի, առանց որևէ թշնամության կամ անհանդուրժողականության։

Սակայն Արևմուտքում ապրելը բարդ է, իրականում։ Այստեղ փողդ ծախսվում է՝ ինքդ էլ չգիտես՝ ոնց ու որտեղ։ Կապ չունի, որ շատ ես վաստակում։ Ծախսելը դժվար է։ Ախր, Հայաստանում կարող էիր մի քանի օր ոչ մի կոպեկ չծախսել։ Էստեղ էդպես չի լինում։ Բայց Հայաստանում ազատությունը ուրիշ է, նման չէ Արևմուտքինին։ Կարող ես ուր ուզում ես գնալ, դու ես տերը, որոշողը, կարող ես հանգստանալ, մեքենան թողնել ճանապարհին ու ընկնել չոլերը, կարող ես չվախենալ, թե ինչ-որ բան կգողանան։ Վահրամի համար Արևմուտքում անմարդկային ինչ-որ բան կա։ Դժվար է էստեղ։ Իսկ Հրայրը շուտով կսովորի այս կյանքին, հիմա մի քիչ բարդ է, բայց ժամանակի հետ ամեն ինչ կանցնի։ Այ թե Հայաստանի հետ կապը չկորցնի։

Հրայրի հայացքը, կարմրած, լարված աչքերը․․ Վահրամը մտածում էր, որ Շերեմետևոյում տեսած տղամարդու աչքերը մի քանի օրից ինչ-որ օտար վայրում ճիշտ էդպիսին պիտի լինեն։

ՄեդիաLiteracy։ Ամենապարզ եղանակով։ Մաս 1

-Պարոն վարչապե՞տ։

-Այո։

-Ֆեյսբուքում հրապարակում արեք, որ մարդիկ Ձեզնից էլ նամակ չսպասեն։

Չնայած, երևի պարտադիր չի, որ վարչապետն ասի։ Եթե շրջապատում մեկը, ընկերաբար, ուղղակի ասի` ՊԱՇՏՊԱՆԻՐ անձնական տվյալներդ, կլսե՞ս։ Հատկապես, երբ խոսքը համացանցին է վերաբերում։

Իսկ այն, ինչ վերաբերում է համացանցին, հետաքրքիր լինելուց բացի նաեւ վտանգավոր է։ Մի քիչ էլ տարօրինակ։ Ասենք, եղել է, չէ՞, որ Ֆեյսբուքում հնարավոր ծանոթների ցանկում բերի մեկին, ում պատահական տեսել ես փողոցում։ Հետո` ուրիշին, ում այնքան էլ չես հավանել, ու ընկերուհուդ հետ նամակներով մի քիչ բամբասել եք։

Կամ, մի տեղ գնալիս սիրուն սրճարան ես տեսել: Չէ, չես մտել, շտապում էիր։ Ուղղակի կողքով անցել ես ու մի 3 վայրկյան նայել։ Իսկ երեկոյան կապույտ կայքը քեզ առաջարկում է հավանել այդ սրճարանի էջը։ Հավե՞ս է։ Իրականում` այնքան էլ չէ։

Բայց մի ուրիշ բան էլ։ Եղե՞լ է, որ չբացեք ձեզ նամակ եկած վիրուսները, բայց դառնաք դրա տարածողներից։ Դրանք էլ այն խառը հավելվածների արդյունքում են, որ առաջարկում է ֆեյսբուքը։

Ցուկերբերգը, ոնց մենք են սիրում ասել, «հետևում է» բոլորիս։ Իր կապույտ տիրույթում ու դրանից դուրս, մանավանդ, երբ միացված ենք թողնում GPS կոչվողը։ Սա բացատրությունն է ծանոթ-անծանոթ սրճարանների, խանութների ու ուրիշ վայրերի գովազդի` մեր նյուզֆիդում։

Ընկերներով բամբասելու մասին։ Ֆեյսբուքյան ալգորիթմները ֆիլտրում են նամակագրությունները։ Անունները, որոնք մենք օգտագործում ենք նամակներում, հայտնվում են մարմնացած` օգտատերերի էջերի  տեսքով։ Եվ այո, Ֆեյսբուքը չի ալարում 2.3 միլիարդ ակտիվ օգտատերերից գտնել հենց նրան, ում անունը օգտագործել եք նամակում։

Դասախոսները, ընկերոջդ ընկերուհին, ընկերուհուդ ընկերը, բոլորը, ում մասին մի անգամ գոնե խոսել ես մեկ ուրիշի հետ` կհայտնվեն ուղիղ աչքիդ առաջ։

Համացանցում, սոցիալական կայքերում և հատկապես Ֆեյսբուքում կարևոր է հետևել անձնական տվյալների պաշտպանությանը, հանրային հրապարակումներին, վերջերս արդեն նաև` մեկնաբանությունների, հրապարակումների ու նամակների բովանդակությանը։  Ու կապ չունի, որ 1 րոպեում գրվում է կես միլիոն մեկնաբանություն, 300 հազար ստատուս և հրապարակվում 130 հազար լուսանկար, ալգորիթմները մեկ առ մեկ գտնում են դրանցում ռասիստական, սեռական և այլ «ոչ եթերային» բառեր ու արգելափակում  այն գրած օգտատիրոջը:

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Հայկական էսքիզներ

Արվեստը կարող է միավորել բոլորիս

Հայարփին ու Նունեն լավագույն ընկերներ են, և մեկն առանց մյուսի արդեն դժվարանում է պատկերացնել կյանքը։ Ուղղակի Հայարփին նման չէ մյուսներին, իսկ Նունեն նրա հետ շփվելու համար փորձել է հնարավոր բոլոր եղանակները, հետո՝ սովորել ժեստերի լեզուն ավելի արագ, քան որևէ մեկը կարող էր ցանկացած այլ լեզու սովորել։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Նրանց ու նման այլ պատմություններ ոգեշնչել են մի խումբ երեխաների նկարելու ֆիլմեր իսկական ընկերության, սիրո ու ուրիշ մնայուն արժեքների մասին, որոնք մեծերը հաճախ չեն էլ նկատում։

«Մանանա» կենտրոնի սաների ֆիլմերը՝ նվիրված ներառականությանը և հաշմանդամություն ունեցող անձանց, ներկայացվեցին «Նարեկացի արվեստի միությունում»՝ «Ձեռք ձեռքի» մանկապատանեկան արվեստի 3-րդ ինտեգրատիվ հանրապետական փառատոնի շրջանակներում։

Գաղափարը Մշակույթի նախարարությանն է, իրականացվում է արդեն երրորդ անգամ: Այս տարի այն կազմակերպում է «Արտկոնցեպտ» միջազգային ասոցիացիան: Ասոցիացիայի տնօրեն Արմեն Մանասյանը նշում է, որ կազմակերպչական աշխատանքների ընթացքում և հետո իրենք համագործակցել են Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության, ԹՈՒՄՈ ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնի, ՄԱԿ-ի և այլ մեծ ու փոքր կազմակերպությունների հետ:

Լուսանկարը` Սոնա Մխիթարյանի

Լուսանկարը` Սոնա Մխիթարյանի

«Արտկոնցեպտ»-ը զբաղվում է մշակութային ձեռնարկների, միջոցառումների կազմակերպմամբ և ոչ միայն: Կազմակերպությունը ինքնաարտահայտվելու ու սեփական արվեստը Հայաստանում և արտերկրում ներկայացնելու հնարավորություն է տալիս հայ ստեղծագործողներին։ Միաժամանակ կազմակերպությունը արվեստի տարբեր ճյուղերը միավորող գործառույթ ունի: Արմեն Մանասյանը նշում է, որ իրենց ծրագրերի մեծ մասն այդ սկզբունքով են իրականանում:

-Մեր հիմնական պրոդուկտներից մեկը` «Օպուս» միջազգային փառատոնը, որն արդեն ունեցել է չորս համերգաշրջան՝ Մոսկվայում, Փարիզում, Երևանում, համարվում է երաժշտական փառատոն, բայց սկզբունքի համաձայն իր մեջ ներառում է արվեստի այլ ճյուղեր ևս: «Ձեռք ձեռքի» փառատոնն էլ բացառություն չէ. այստեղ ունենք կերպարվեստ, լուսանկարչություն, կինո, երաժշտություն և փորձում ենք արվեստի համադրման համար հարթակ ստեղծել: Մենք չենք ցանկանում շեշտել ներառականության սկզբունքը։ Ցանկանում ենք, որ մասնակցեն բոլոր երեխաները՝ անկախ առողջական խնդիրներից ու այլ պայմաններից: Նրանք այստեղ հնարավորություն կունենան արտահայտվելու, իրենց տաղանդն ու ընդունակությունները ցուցադրելու, բեմ դուրս գալու»:

Փառատոնն անցկացվում է արվեստի 7 ճյուղերը ներկայացնող ոլորտներում` երաժշտություն, նկարչություն, քանդակագործություն, դեկորատիվ-կիրառական արվեստ, լուսանկարչություն, թատերարվեստ, կինոարվեստ:

Փառատոնի ընթացքում արդեն իսկ կազմակերպվել են մի շարք միջոցառումներ` արվեստի տարբեր ոլորտներում։ Կինոդիտումներ, թատերական ներկայացումներ, ինտերակտիվ հանդիպումներ ու վարպետության դասեր․ սրանք հնարավորություն կտան երեխաներին բացահայտելու սեփական ու արտաքին աշխարհը, ճանաչելու միմյանց ու գնահատելու։

Երեխաների՝ աշխարհը ճանաչելու փորձերից մեկն էլ նրանց նկարահանած ֆիլմերն են։ «Մանանա» կենտրոնի սաները իրենց վավերագրական ֆիլմերում հաճախ են անդրադարձել հաշմանդամություն ունեցող անձանց, բայց ոչ միայն նրա համար, որ ցույց տան նրանց խնդիրները, այլ որովհետև նրանք ոգեշնչման աղբյուր են եղել երեխաների համար։

«Մանանա» կենտրոնի ֆիլմերի ցուցադրությունը երկրորդ կինոդիտումն է փառատոնի շրջանակներում։

«Ձեռք-ձեռքի» մանկապատանեկան արվեստի փառատոնը կշարունակվի հաջորդ շաբաթ ևս։ Դեկտեմբերի 3-ին՝ Հաշմանդամների միջազգային օրը, ՄԱԿ-ի Հայաստանյան գրասենյակում տեղի կունենա փառատոնի փակման արարողությունը։

Անի Ավետիսյան

Անի Հարությունյան

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Կյանքը սև ու սպիտակի մեջ