Մանկանց երկիրը խորագրի արխիվներ

manana arxiv

Միացրե՛ք ուրախ ալիքը

Գժվել կարելի է

Տրամադրությունս բարձրանում է այն ժամանակ, երբ իմ փոքր եղբայրը տանը չի լինում: Եթե նա տանն է, ապա միացված է լինում ձայնարկիչը և նույն ֆիլմը` «Մատանիների տիրակալը»: Նա այնքան է նայել այդ ֆիլմը, որ բառերն անգիր է արել: Այդ ֆիլմն այնքան ուժեղ է ազդել եղբորս վրա, որ նա ձեռքին բռնած փայտը` որպես թուր, թավայի կափարիչը` վահան, այսուայնկողմ է վազում և իրեն զգում է մարտի դաշտում: Էլ չեմ խոսում ներքևի հարևանի գլխացավի մասին:

Երբ ես դասավորում եմ գրքերը, եղբորս անպայման պետք է լինում այն գիրքը, որ դրված է լինում ամենաբարձր դարակի վերջին շարքի խորքերում: Նա դա հանում է, մնացածն էլ թողնում թափված, և ես նորից հավաքում եմ այդ գրքերը:

Այս օրինակները դառը իրականության կեսի կեսն են: Վատն էլ այն է, որ երկուսիս տանից բացակայելու ժամերը համընկնում են, և երբեք տանը մենակ չեմ մնում:

Արփեն Չիչակյան, 14 տ.

 

Ուրախ ալիքով

Երբ արձակուրդները սկսում են, իմ տրամադրությունը սկսում է «բոյ քաշել», քանի որ ես ստանում եմ լիարժեք ազատություն: Տնայիններ չեն լինում, առավոտյան ուշ եմ արթնանում և այլն: Հետո էլ մարդիկ հարցնում են` ինչու են մարդիկ տխուր, մանավանդ երեխաները: Իմ տրամադրությունը բարձրանում է նաև, երբ ես տանը մենակ եմ լինում: Ես կարողանում եմ անել իմ սիրած բաները. խոսում եմ հեռախոսով, խոսում եմ ինքս ինձ, երգում եմ, խաղում, հեռուստացույց դիտում, վախենում, մեկ-մեկ էլ` ծիծաղում, երբ տեսնում եմ, թե ինչ են անում հարևանները: Բայց պետք է նաև, որ տանն ուտելու համով բաներ էլ լինեն: Թե չէ` սովից կմեռնեմ:

Հովնան Բաղդասարյան, 12 տ.

 

Մի՞թե շատ բան էի ուզում

Մի օր ես ու եղբայրս «Sony Playstation-2»-ով «FIFA-08» էինք խաղում: Տասնութերորդ րոպեին ես խփեցի իմ առաջին գնդակը:

Ներքին հրճվանք ապրեցի, քանի որ անցյալ երեք խաղերում ես կրել էի մեկ պարտություն և երկու ոչ-ոքի: Վստահ էի, որ կհաղթեմ այդ խաղը, և իմ վստահությունն արտահայտեցին խփածս երկու գնդակներն ու եղբորս փռշտոցը: Սակայն երկրորդ խաղակեսի սկզբում եղբայրս, ստանալով 11 մետրանոց հարվածի իրավունք, գրավեց դարպասը:

Ես սկսեցի ավելի ու ավելի տխրել: Վատ մտքերն այցելում էին ինձ, և առանց թակելու, մտնում գլուխս: Եվ վերջապես այդ վատ մտքերն իրականություն դարձան: Խաղի 89-րդ րոպեին եղբայրս ստացավ տուգանային հարվածի իրավունք: Պիռլոն, մոտենալով գնդակին, հարվածեց, և գնդակը, ուրվագծելով պարաբոլը, հայտնվեց դարպասի ներքևի ձախ անկյունում: Խաղն ավարտվեց.

-Ոնց եք սիրում մարդու տրամադրությունը փչացնել,- ասացի եղբորս, կարծես ինքն էր մեղավոր, որ պարտվեցի:

Արամ Զատիկյան, 13 տ.

 

Միանգամից երկու տոն

Երբ մայրիկս ուրիշի ցուցահանդեսներն էր կազմակերպում, ես նրան ասում էի.

-Մամ, բա ե՞րբ ես իմ ցուցահանդեսը բացելու:

Մի օր նա ասաց, որ իմ ցուցահանդեսն է անելու ծննդյանս օրը, եթե ես շատ աշխատեմ և շատ նկարեմ: Ես ոգևորված նկարում էի:

Այդ օրը շատ լավ անցավ: Եկել էին իմ դասարանցիները, դասղեկը, ընկերները, բարեկամները: Ցուցահանդեսի ժամանակ մարդիկ ժապավենի շուրջը շրջան էին կազմել:

Մայրիկս ասում է, որ ես ծնված օրվանից նկարում եմ: Երբ ես փոքր էի, ինձ հարցնում էին.

-Ի՞նչ ես ուզում դառնալ:

Ես էլ ասում էի.

-Վրձին:

 

Տիգրան Մարտիրոսյան, 10 տ. 

2008թ.

arxiv

Ձախողված փախուստը

Ես շատ եմ լսել դասից փախչելու մասին: Բոլոր փախչողները պատմում են, որ հուզվում են. հանկարծ միջանցքում կամ դպրոցի մուտքի մոտ ուսուցիչը չհանդիպի: Սիրտդ սկսում է արագ աշխատել: Խիղճդ ասում է. «Դու պետք է գնաս դասի և ուշադիր լսես ուսուցչիդ»: Մանկական չարաճճիությունը մյուս կողմից հորդորում է. «Հետաքրքիր է, փախի՛ր, գնա՛ թեկուզ տուն, ոչ մի վատ բան էլ չի լինի»: Ես էլ եմ ցանկանում ապրել այդ զգացմունքները: Եվ ահա…

-Էրեխե՛ք, էսօր անպայման թռնում ենք,- ասաց Աննան:

-Ո՞ր դասից,- հարցրեց Կարենը:

-Ռուսերենից:

-Հաստա՞տ, թե՞ էլի դասարանի կեսը մնալու է:

-Չէ, բոլորով:

-Բա մատյա՞նը,- հարցրի ես:

-Կտանեմ ուսուցչանոց:

-Բայց ի՞նչ կասես:

-Մի բան կհորինեմ:

-Օրինակ՝ ի՞նչ:

-Դե…

-Ավելի լավ է` մատյանը չտանենք, թո՛ղ դասարանում մնա: Պահարանում կդնենք:

-Հետո ո՞վ է հետ գալու, որ մատյանը տանի ուսուցչանոց:

-Ես պարապմունքի եմ, կտանեմ:

Զանգը հնչեց: Պատմություն էր: Չնայած դասարանում տաք էր, բայց մենք արդեն հագել էինք վերարկուները, դրել գլխարկները և ձեռնոցները, որպեսզի դասամիջոցին դրա վրա ժամանակ չկորցնենք: Իմիջիայլոց, պայուսակներն էլ էինք գցել մեր ուսերին: Այդպես 40 րոպե արևոտ դասարանում վերարկուներով նստելուց հետո վերջապես զանգը հնչեց: Մենք մի վայրկյանում դուրս եկանք դասարանից: Դասարանում մնացել էին մի քանի հոգի, որոնք դեռ հագնվում էին: Մենք նրանց շտապեցնում էինք: Վերջապես բոլորով, կազմ ու պատրաստ, կանգնած էինք աստիճանների վրա` ամենավտանգավոր մասում, որտեղից ուսուցիչը հեշտությամբ կարող էր մեզ տեսնել: Որոշեցինք դպրոցից դուրս գալ խմբերով:

Վերջապես բակում ենք: Որոշեցինք արագ հեռանալ, քանի չենք փոշմանել, բայց…

-Երեխե՛ք, բա որ բարկանա՞ն:

-Վերջ, ես գնացի, ինչ ուզում եք, արեք,- զայրացա ես:

Այսքան կազմակերպված փախուստ և հետ վերադառնա՞լ, երբե՛ք: Սակայն, քանի որ նրանք բոլորը նորից դասարան գնացին, ուզած-չուզած ես էլ գնացի: Երևի ամեն օր այս սցենարը կրկնվում է: Ես ամեն օր որոշում եմ, որ հաջորդ օրը անպայման փախչելու եմ, սակայն միշտ հետ եմ կանգնում այդ որոշումից: Ինչո՞ւ: Ես էլ չգիտեմ: Բայց համոզված եղեք, վաղն անպայման պիտի փախչեմ, թեկուզ` մենակ: Երևի միտքս չեմ փոխի:

Նարինե Դանեղյան 13 տ., 2004թ.

Inesa Zohrabyan aragacotn

Երբ փոքր էի

Մանկական մտքերիցս մի քանիսը դաջվել են հիշողությանս մեջ: Ուզում եմ դրանք պատմել:

Երբ փոքր էի, գյուղում ապրելով՝ շատ էի լսում նման գյուղերի անվանումներ՝ Մրգաշատ, Բամբակաշատ: Եվ միշտ պատկերացնում էի, որ այդ գյուղերը ուղղակի լեփ-լեցուն են մրգերով ու բամբակներով ու այն բաներով, որոնց վերջում ավելանում էր «շատը», ու եթե այդ գյուղերի անվանումները իմ սիրած որևէ բանով էր կազմված՝ ձգտում էի լինել այդ երանելի ու ճոխ վայրում: Հետո մի քիչ մեծացա ու հասկացա, որ այդպիսի «շատ»-ով վերջացող գյուղեր շատ կան ու հասկացա, որ մեր երկիրը առատության ու սիրուն, հետաքրքիր գյուղեր ունեցող երկիր է:

Երբ փոքր էի ու կռիվ կինոներ էի նայում, մտածում էի, որ կռվողները իրենց կյանքը կարող են փրկել, ապա ասեք՝ ինչպե՞ս: Դե, իհարկե, մտածում էի, որ մարտնչողը կարող է պառկել գետնին, ձևանալ մահացած ու իր կյանքը փրկել: Հետո մեծացա ու հասկացա, որ ավելի լավ է մեռներ, քան թե գետին պառկելով՝ կեղծ խաղ խաղար, չնայած՝ պառկելն իր հերթին վտանգավոր էր:

Երբ փոքր էի, շատ-շատ էի վախենում օձերից, ու միշտ ինձ թվում էր, որ նրանք դռան հետևում են, ու գրեթե ամեն անգամ, երբ մեկը ներս էր գալիս՝ դուռը ամուր, իրոք շատ ամուր փակում էի: Հետո սկսեցի հոգնել այդ իմ իսկ ստեղծած պարտականությունից, հետզհետե վախն էլ վերացավ, մեր մոտ գրեթե օձեր չկային, բայց ես չէի հավատում:

Երբ փոքր էի ու լսում էի, որ Հայաստանում աշխատանքի ընդունվելու համար աշխատանքային փորձ են պահանջում, բողոքում էի ու ասում, որ եթե առաջին անգամ չսկսեն աշխատել, որտեղի՞ց ունենան այդ խիստ կարևոր փորձը: Այդ միտքը մինչև հիմա էլ կա:

Երբ փոքր էի, քնելուց առաջ անպայման պետք է մեկ առ մեկ բոլորին բարի գիշեր մաղթեի, եթե չմաղթեի, ուղղակի նյարդայնանում էի ու ինքս ինձ նախատում:

Երբ փոքր էի, «Ֆորտ Բոյար» խաղի սիրահար էի, ինքս ինձ համար այդ խաղերին նման ինչ- որ բաներ էի ստեղծում ու միշտ ինքս ինձ պարտության էի մատնում, չգիտեմ էլ՝ ինչպես, չեմ հիշում:

Երբ տարրական դասարանում էի սովորում, հաջորդ օրվա առարկաների դասագրքերը հերթականությամբ շարում էի բարձիս տակ՝ իբր թե լավ կհիշեմ ու լավ կպատասխանեմ այդ դասերը ու քնում էի: Ճիշտ է, անհարմար էր, բայց, դե հավատում էի այդ գերբնական գաղափարին:

Գիտեք՝ ես հիմա էլ եմ մանուկ ու այդ մանկական արարքները ավելի գերզարգացած, վերափոխված կերպով կատարում եմ հիմա: