Այս տարի ընդունվեցի Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը ու Տավուշից տեղափոխվեցի Երևան՝ այստեղ ապրելու ու սովորելու: Արդեն երկու շաբաթ է՝ այստեղ եմ, հետաքրքիր է երևանյան կյանքը, դեռ չեմ սովորել եռուզեռին, հա՜, ու նաև դեռ չեմ սովորել քառասունինը հոգանոց լսարանային աղմուկին, որովհետև մեր դասարանում չորս հոգի էինք: Պատկերացնո՞ւմ եք, չորս հոգի, ու նաև պատկերացնո՞ւմ եք՝ ես ամեն անգամ լսարան մտնելիս ինչ անսովորություն եմ զգում: Բայց հակառակ սրանց՝ լիքը բան եմ սովորել. սովորել եմ, թե ինչպես կարելի է երկու վայրկյանում հատել փողոցը, մետրոյում (եթե նստած չեմ լինում) անպայման մի բանից բռնվել, որովհետև հետևանքները ցավոտ են լինում, լսարանների տեղերն եմ սովորել, մտածում եք՝ հե՞շտ է ամեն անգամ սխալ լսարան մտնելը ու ներողություն խնդրելով դուրս գալը: Առաժմ ամեն ինչ իր հունով է գնում, նույնիսկ քաղաքում կորչելը:

Իմ այս երկու շաբաթները համընկան ու դեռ շարունակում են համընկնել Երևանի քաղաքապետի ընտրությունների ու դրա հետ կապված՝ նախընտրական քարոզարշավների հետ, ամենուրեք մեծ ու փոքր, լայն ու նեղ պաստառներ են, որ եթե հանկարծ ուզենաս մոռանալ ընտրությունների մասին, մեկ է՝ չի ստացվի, այդ պաստառները կստիպեն հիշել և մտածել այդ մասին: Անկեղծ ասած՝ ես այդ պաստառներով եմ կողմնորոշվում քաղաքում, այդ պաստառների կողքին եմ ընկերներիս հետ պայմանավորվում, ամեն թաղամասում իմ պաստառը ունեմ, իմ կողմնորոշիչներն են դարձել, հիմա մտածում եմ՝ որ ավարտվեն ընտրությունները, ի՞նչ եմ անելու…

Երևանը նման է առաջնագծի. խաղաղ է ու թեժ: Բայց վերջինիս խաղաղն ու թեժը տարբերվում է առաջնագծինից, այն կյանքեր արժի։ Զգում եմ՝ ինձ այստեղ լիքը արկածներ են սպասվում:

Իսկ որպես վերջաբան ասեմ. մտածեք, կռահեք, թե ով է լինելու Երևանի հաջորդ քաղաքապետը, իսկ ես, ես գնամ մտածեմ՝ որոնք են լինելու իմ հաջորդ կողմնորոշիչները նախընտրական պաստառներից հետո:

Ահա և սկսվեց աշունը։ Ինչպես միշտ, նախորդ երեք ամիսներն աննկատ անցան, և սկսվեց տանջալից ուսումնական տարին, ավելի շուտ՝ ոչ թե տանջալից, այլ ուղղակի եռուզեռով լի։ Դե, ավարտական դասարաններում դա արդեն սովորական է։

Գիտե՞ս՝ շատ եմ լսել «դպրոցական վերջին սեպտեմբերի 1» արտահայտությունը թե՛ ուրախ, թե՛ տխուր հնչերանգներով, բայց միայն այսօր իսկապես հասկացա դրա իմաստը, որովհետև ամբողջ հոգով ապրեցի այն։

Ամռանը փորձում էի մտքումս պատկերել այդ հետաքրքիր ու հիշարժան թվացող օրը՝ ամեն անգամ ինչ-որ նոր բան ավելացնելով մտապատկերումս։ Բայց, ինչքան էլ որ զարմանալի լինի, այսօր ամեն ինչ տարբեր էր։ Այսօր, հակառակ պատկերացումներիս, ուրախ տրամադրությունս իր տեղը չզիջեց տխրությանը։ Դե հա, դա չի նշանակում, որ չեմ սիրում դպրոցը, բայց դպրոցն ավարտելն արդեն նոր կյանքի սկիզբ է։

Դպրոցում օրն սկսվեց տնօրենի ողջույնի խոսքով, հետո ելույթ ունեցան Վ. Կարմիրաղբյուր համայնքի վարչական ղեկավարը, Բերդի զորամասի ներկայացուցիչը, գովասանագրեր հանձնվեցին գերազանց առաջադիմությամբ սովորող աշակերտներին և վերջապես, բեմը տրամադրվեց մեզ։

Միջոցառման ավարտվելուց հետո 12 տարի առաջվա շփոթված փոքրիկներն արդեն իրենք էին դպրոց առաջնորդում նորեկներին։ Այն երեխաներից մեկի հետ, ում ձեռքը բռնել էի, մի հետաքրքիր զուգադիպություն էր կապված. 12 տարի առաջ այդ օրն ինձ դասարան էր ուղեկցել նրա հորաքույրը։ Դա, իհարկե, հաճելի էր։ Այդ հաճելի դիպվածն այդ օրն էլ ավելի հիշարժան դարձրեց, և ես վստահ եմ, որ այն միշտ կմնա հիշողությանս մեջ։

Հ. Գ. Շնորհավոր բոլորիդ նոր ուսումնական տարին: Թող այն տարբերվի ամեն դրականով։

Երբեմն մենք հիանում ենք մեր ժամանակակից ճարտարապետների և դիզայներների նոր աշխատանքներով: Շատ հաճախ դրանք այնքան ճոխ են, որ սկսում են ճնշել մարդուն։ Ես այսօր Նոյեմբերյան քաղաքի հին տներից մեկում էի։ Այնտեղ չկար ժամանակակից դիզայն կամ ճարտարապետություն, բայց կար հնություն, հին փայտի հոտ և վերջ ի վերջո, ձեռքով կատարված աշխատանք պատերին, որից հոսում էր ժամանակը, այնտեղ բնակվածների կյանքը, լավ ու վատ օրերը ու մարդկային ջերմությունը։

-Կանգնեք այստեղ, շնորհակալություն:

Երկար, ուղիղ և անտարբեր ճանապարհ: Քայլում էր՝ աչքերը հառած անծայրածիր ճանապարհին։ Քայլո՞ւմ, ոչ ուղղակի ոտքերը բնազդաբար շարժվում էին: Անաղմուկ, ոչ մի խանգարող բան չկար, թեև անհեթեթություն էր․ մի՞թե հնարավոր է քայլել առանց դժվարությունների:

-Կա՛նգ առ․․․

Մեղմ քամին կտրուկ փոխվեց սարսափազդու փոթորկի:

-Չե՞ս լսում․․․

Զարմանալի էր, քամին ոռնում է ականջներիդ մեջ, բայց ծառերը չեն ուզում շարժվել:

-Քեզ հետ եմ, ո՞ւր ես գնում, ճանապարհը քո՞նն է, համոզվա՞ծ ես, որ չես շեղվել, կա՛նգ առ:

Լսո՞ւմ էր արդյոք, չգիտեմ։ Անարձագանք էր։ Միայն քամին էր խոսում, ճչում հազար բառերի փոխարեն: Քայլ արեց, սեղմեց ձեռքերը, ուզում էր հետ նայել, բայց չհամարձակվեց։

-Ա՞յդ է քո որոշումն ուրեմն, փախչե՞լ, մոռանա՞լ, ո՞ւր ես փախչում, ումի՞ց, կարծում ես՝ դա կփրկի՞ քեզ, սխալվում ես:

Դադարեցրեց քայլերը, չէ՛, կանգ չառավ, սկսեց վազել, վազել այնպիսի արագությամբ, որ հենց կանգ առավ, զարմացավ՝ մի՞թե վիրավորանքն էլ այդպիսի ընդունակություններ է առաջացնում: Կանգ առավ, ծնկեց և ամուր բռնեց ականջները։ Այլևս ունակ չէր լացելու, գոռալ էր ուզում:

-Ինչո՞ւ չես ուզում հասկանալ ինձ։

Ակնթարթի մեջ մի ստվեր անցավ թիկունքով և շշնջաց այս ամենը:

-Կարծում ես՝ միշտ կարող ես փախչե՞լ, ո՞ւր, ինչի՞ համար։

Լուռ էր, գունատ դեմքով, դուրս ընկած աչքերով և կիսաբաց շուրթերով: Զգում էր, թե ինչպես է շոյում գլուխը, ուզում էր կանգնել․ չկարողացավ: Ուզում էր խոսել․ լռեց:

-Ես․․․ Ես ուզում եմ լսել քեզ։

Լռություն:

-Խոսիր, խնդրում եմ, խոսիր։

Գոռաց։ Գոռաց այնպես, որ ձայնը հավասարվեց սուլացող քամուն: Բնությունը սկսեց զարթնել և շարժել թևերը, գետինը ցնցվեց։ Մեկ ակնթարթ, և նա շրջվեց:

Ոչ ոք չկար:

Նույն ճանապարհը, անձրևն արդեն դադարեցնում էր իր ողբը: Նա նստած էր ճանապարհի եզրին՝ աջ ձեռքը սեղմած քարին, լացակումած աչքերով և գզգզված մազերով:

-Նայիր, համոզվեցի՞ր, իսկ դու ասում էիր՝ չգիտեմ, հիմա հասկացար՝ ինչու՞, հասկացար, թե որն է քո ճանապարհը, շարժվիր, դե՛, ես քեզ հետ եմ։

Բարձրացրեց գլուխը: Նայեց երկնքին, միմյանցից հեռացան ամպերը, արևի ճառագայթ ընկավ դեմքին: Մշուշի հետ կորան թախծոտ աչքերը, կանգնեց, խորը շունչ քաշեց, նայեց իր ճանապարհին և գլուխն առանց խոնարհելու քայլեց։