Լեյլի Թադևոսյանի բոլոր հրապարակումները

leyli tadevosyan

Իմ 17.am-ը 5 տարեկան է. Լեյլի Թադևոսյան

Չնայած ուշ – ուշ եմ գրում ու գրեթե ամեն օր սրտնեղում ժամանակ չունենալուս համար, բայց հիշում եմ, որ իմ 17-ը արդեն 5 տարեկան է… Առաջին հիշողությունները 17-ի մասին տանում են հայրենի Գյումրի, երբ պատրաստում էինք Թագուշի ու Մհերի մասին պատմող «Մի սիրո պատմություն» ֆիլմը: Թագուշն ու Մհերը արդեն բաժանվել են, բայց ֆիլմի մասին վառ հիշողությունները երբեք չեն բաժանվի մեզանից… Գիտեք, երբևէ իմ հանդիպած ամենաֆանտաստիկ էջն է 17-ը…Պետք չէ փնտրել լուրեր Հայաստանի որևէ քաղաքի ու գյուղի մասին այլ տեղ, քան 17-ում, ինչո՞ւ, որովհետեւ այստեղ են խոսում իրական Հայաստանի մասին, այստեղ այդ մասին խոսում են պատանիները, ում աչքից երբեք և ոչինչ չի վրիպում…Իսկ հիշողությունները, վառ պահերը 17-ի հետ շա~տ են: Ո՞ր մեկն ասեմ. գուցե մեդիա ճամբարները, երբ ամեն օր հավաքվում էինք, քննարկումներ անում, ֆիլմեր նկարում, գրում, սովորում, գուցե մեր առաջին ցուցահանդեսը, երբ չէինք հավատում, որ էկրանին տեսնում էինք մեր նկարած ֆիլմը ու ապշում դահլիճի թնդացնող ծափերից, գուցե նյութ գրելու պահերը, երբ երկար նստում էինք համակարգչի առաջ ու մի ամբողջ ժամ փնտրում ամենահարմար բառը ու երջանկանում այն գտնելուց…Տեսնում եք` հիշելու արժանի պահերը շատ են ու դեռ շատանալու են:
Շնորհավո~ր տոնդ, 17 ջան…

leyli tadevosyan

Մի քիչ էլ պայմանագրերի մասին

Դեռևս հնագույն ժամանակներից մարդկանց համար սովորական է եղել առօրյայում սեփական շահերից ելնելով, այսպես ասած, գործարքների մեջ մտնելը: Այդ ժամանակներում դեռ չեն եղել օրենքներ, ենթաօրենսդրական ակտեր և այլն, ու մարդիկ առաջնորդվել են իրենց իմացած բարքերով, ինչը մենք այսօր հաճախ սովորույթ ենք անվանում, գումար են վերցրել` խոստանալով վերադարձնել, օրինակ, հաջորդ ամիս, մեկի մոտ անցել են աշխատանքի` իմանալով, որ ստանալու են 2-3 ոսկի աշխատավարձ և այլն: Այս ամենը ներկայիս իրավագիտակից հասարակությունը անվանում է քաղաքացիաիրավական հարաբերություններ:

Քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների ծագման ամենից տարածված հիմքը պայմանագրի առկայությունն է:
Տեսության մեջ ընդունված է ասել, որ քաղաքացիական պայմանագիր է համարվում երկու և ավելի անձանց համաձայնությունը, որն ուղղված է քաղաքացիական իրավունքներ և պարտականություններ առաջացնելուն, փոփոխելուն կամ դադարեցնելուն։ Առաջին պայմանագիրը, որ հայտնի եղավ մարդկությանը, ըստ էության, առուծախի պայմանագիրն է, այնուհետ գալիս է փոխառության պայմանագիրը: Այսօր արդեն Քաղաքացիական իրավունքի տեսությանը հայտնի են նաև մատակարարման, ռենտայի, նվիրատվության, վարձակալության, հանձնարարության և այլ տեսակի պայմանագրեր (գլուխներդ չցավեցնեմ երկար-բարակ իրավաբանական տերմիններով), որոնցից յուրաքանչյուրը ունի իր յուրահատկությունը: Բայց յուրաքանչյուր իրեն հարգող պայմանագիր պիտի ունենա մի քանի կարևոր հատկանիշներ՝ էական պայմաններ, առանց որոնց չենք կարող ասել, որ գործ ունենք պայմանագրի հետ:
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի համաձայն` պայմանագիրը համարվում է կնքված, եթե կողմերի միջև պահանջվող ձևով համաձայնություն է ձեռք բերվել պայմանագրի բոլոր էական պայմանների վերաբերյալ:
Էական են համարվում պայմանագրի առարկայի մասին պայմանները, օրենքում կամ այլ իրավական ակտերում որպես էական նշված կամ պայմանագրի տվյալ տեսակի համար անհրաժեշտ պայմանները, ինչպես նաև այն բոլոր պայմանները, որոնց վերաբերյալ կողմերից մեկի հայտարարությամբ պետք է համաձայնություն ձեռք բերվի:
Հետևաբար պայմանագրի էական պայմանները, ըստ էության տարբերվում են` կախված տեսակից, բայց կան մի քանի պայմաններ, ինչպես օրինակ` պայմանագրի առարկան, գինը, կողմերի վերաբերյալ տվյալները (վավերապայմանները), որոնք կարող եք հանդիպել յուրաքանչյուր պայմանագրում:
Սովորաբար իրավաբաններս խորհուրդ ենք տալիս հիմնական պայմանագիրը կնքելուց առաջ կնքել նախնական պայմանագիր` իրավական բացասական հետևանքներից հնարավորինս խուսափելու համար: Եվ ամենակարևոր բանը, որ արժե հիշել ամեն անգամ, երբ գործ ունեք պայմանագրերի հետ, այն է, որ պետք է ստորագրելուց առաջ կարդալ այն ու հասկանալ բոլոր դրական ու բացասական հետևանքները, որ կարող են առաջանալ: Խնամքով մշակված պայմանագրերում շատ հաճախ դրանք աննկատելի են, ու քաղաքացին, ով չի տիրապետում օրենսդրությանը, կարող է գլխի չընկնել, թե ինչ է սպասվում իրեն պայմանագիրը կնքելուց հետո, ուստի, կարող եք միշտ դիմել իրավաբանի օգնությանը:
Պայմանագրի տեսակներից է նաև ամուսնական պայմանագիրը: Արտասահմանյան երկրներում շատ ընդունելի է, երբ զույգը կնքում է պայմանագիր, բայց եկեք պատկերացնենք, թե ինչ կլիներ, եթե հայկական իրականության մեջ ևս սկսվեր ամուսնական պայմանագրի կիրառելիությունը. կդադարեն գործել հայկական ընտանեկան այն բոլոր սիրուն ավանդույթները, որոնք մենք ունենք, կդադարեն լինել փոխադարձ սերն ու հարգանքը ամուսինների միջև, կոնֆլիկտները առավել շատ կլինեն և այդպես շարունակ։
Եվ ինչպես ասում էր Ի. Տենը` օրենքը նման է երկար բարձր սյան, նրա վրայով չես թռչի, բայց շրջանցել կարող ես…
Պահպանե՛նք օրենքները, իսկ քաղաքացիական պայմանագրերի տեսակների մասին առավել մանրամասն հետո կպատմեմ։

Անգամ եթե փաստաբանը ձեր ընկերն է

Առհասարակ մարդն իր կյանքում որոշումներ կայացնելիս պետք է լինի հաստատակամ: Հարցն առավել լուրջ է, եթե այն վերաբերում է մասնագիտության ընտրությանը:
Ավելի քան երեք տարի առաջ էր, երբ որոշեցի, որ ուզում եմ իրավաբան դառնալ, այն էլ այն դեպքում, երբ ընտանիքիս անդամները առավելապես մաթեմատիկական ուղղվածության ջատագովներ են: Ինչևէ , երեք տարի է անցել , ու իմ սերը դեպի իրավաբանություն եռապատկվել է: Ասածս լոկ խոսքեր չեն: Իմ օրը սկսվում, զարգանում ու ավարտվում է իրավաբանության հետ, անգամ երազում եմ զգում…
Դե, համալսարանում ամեն ինչ խորապես ուղղորդում է մեզ դեպի իրավաբան դառնալը ու հաստատուն գիտելիքներ ունենալը: Դասախոսություններ,  սեմինարներ, սիմուլյացիոն խաղեր, բանավեճեր: Ինչպես մեզ մոտ են ասում` եթե ուսանողի մեջ առկա է ցանկություն, կան մտավոր բավարար կարողություններ, ապա աշխատելու արդյունքում հաջողությունը իրեն երկար սպասեցնել չի տա: Համաձայն եմ, քանի որ մեր աչքի առաջ են հրաշալի մասնագետներ, ովքեր իրենց աշխատասիրության արդյունքում ձեռք են բերել ուսանողների սերն ու հարգանքը:
Դե իսկ ես` նոր ձևավորվող իրավաբանս, փորձում եմ ամեն սովորածս կիրառել առօրյայում: Գիտե՞ք ` ինչպես, օրինակ` մեր շենքի բոլոր բնակիչներին մեր նախաձեռնող հարևաններից մեկը առաջարկում էր կնքել պայմանագիր, որով մենք պարտավորվում ենք վճարել տնաձայների համակարգի համար, որը նոր պիտի տեղադրվեր մեր շենքում ` մեր իսկ անվտանգությունը ապահովելու համար: Մենք ապրում ենք երկրորդ հարկում: Ըստ կողմերի համաձայնության ` մեզ նախօրոք տեղյակ էին պահել, որ մեզ ևս այցելելու են` պայմանագիրը կնքելու համար: Հնչեց դռան զանգը: Ես բացեցի:
- Աղջիկ ջան, բարև’: Պայմանագիրը բերել եմ: Կստորագրե՞ս:
- Բարև’ Ձեզ: Մեկ վայրկյան,- ասացի ես ` ինձնից գոհ վերցնելով պայմանագիրը:
Անցավ մոտ 5-10 րոպե: Մեր հարևանը դեռ կանգնած էր մեր դռան մոտ ու,  մերթընդմերթ դժգոհության ձայնարկություններ հանելով, հետևում էր, թե ես ինչպես եմ մանրակրկիտ ուսումնասիրում վերոհիշյալ պայմանագիրը: Արդեն վերջացնում էի, երբ հարաբերական անդորրը խախտեց մեր հարևանը.
- Աղջի’կ ջան, կարո՞ղ ա դու իրավաբան ես:
- Հա’: Ի՞նչ իմացաք:
- 9- րդ հարկից մինչև 2-րդ հարկ սաղ բնակարանները հերթով մտնելով, ստորագրություն վերցնելով դուրս եկա` մենակ դու որոշեցիր, որ պետք ա կարդաս էս պայմանագիրը,- նույն դժգոհ դեմքով ասաց մեր հարևանը ու հեռացավ` իր հետ տանելով արդեն իսկ հարազատ դարձած պայմանագիրը:
Հա, բայց ես ի՞նչ անեմ, ես կիրառում եմ այն, ինչ սովորել եմ. ցանկացած պայմանագիր ստորագրելուց առաջ հարկավոր է ուսումնասիրել պայմանագրով նախատեսված պայմանները` անբարենպաստ հետևանքներից խուսափելու համար:
Մի օր էլ հորաքրոջս հետ գնացել էինք գնումներ կատարելու: Լիքը բան էինք գնել, այդ թվում և հագուստ, և կանխատեսելի էր, որ դրանցից մեկը փոխանակելու կամ հետ վերադարձնելու կարիք կլինի: Բայց հորաքույրս խանութի աշխատակցուհու կամ մենեջերի հետ ոչ մի պայմանավորվածություն ձեռք չէր բերել այդ մասով: Սակայն ի՞նչ կարիք կա մտածելու, եթե կողքիդ ունես քաղաքացիական իրավունքը բոլորովին վերջերս լավ սերտած ուսանող: Մեր գնած վերնաշապիկներից մեկը հետ վերադարձնել էր հարկավոր: Մտանք խանութ: Հորաքույրս , մանկավարժին բնորոշ լավատեսությամբ ու մարդասիրությամբ, խնդրեց խանութի աշխատակցուհուն, որ հետ վերցնի վերնաշապիկը ու վերադարձնի վերջինիս համար վճարած գումարը: Խանութի աշխատակցուհին չհամաձայնեց` պատճառաբանելով, որ արդեն իսկ վերնաշապիկի կոդը ֆիքսվել է համակարգում` իբրև գնված ապրանք, և հնարավոր չէ հետ վերցնել այն:
- Հարգելիս, ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգիրքը նախատեսում է, որ գնորդը իրավունք ունի ապրանքը իրեն հանձնելու պահից 14 օրվա ընթացքում փոխանակելու կամ վերադարձնելու, եթե ապրանքը չի օգտագործվել, և առկա են ապրանքը հենց այդ վաճառողից գնելու անհրաժեշտ ապացույցներ:
Մի պահ խանութի աշխատակցուհու շվարած դեմքը տեսնելով` մտածեցի, որ լավ կլիներ, եթե ոչ մի բան էլ չասեի, սակայն վերջինս համաձայնեց հետ վերցնել վերնաշապիկը:
Մեկ ուրիշ դեպք էլ պատմեմ:
Անցած տարի մի գեղեցիկ լուսանկար էի արել ու տեղադրել իմ ֆեյսբուքյան էջում` նշելով, որ ես եմ նկարել այն: Տուրիստական գործակալություններից մեկը, վերցնելով իմ կողմից արված լուսանկարը, օգտագործելով այն, հեղինակել էր իր ֆիրմային նշանը և սոցիալական էջերում հանդես էր գալիս դրանով` առանց նշելու, որ լուսանկարի հեղինակը ես եմ: Դե, ի՞նչ էր մնում ինձ անելու: Իհարկե, պաշտպանել իմ հեղինակային իրավունքները:

Լավ մշակված դիրքորոշում գրելուց ու երկարատև բանակցելուց հետո ինձ հաջողվեց վերականգնել իմ խախտված իրավունքները: Բա հո էդպես չէի՞ թողնելու:
Եվ այսպես շարունակ:
Իրավաբանի մասնագիտությունը չափազանց հետաքրքիր է ու, միևնույն ժամանակ, բարդ, պետք է պարզապես սիրով համեմել յուրաքանչյուր պահը:
Մենգետին ասում էր, որ եթե անգամ փաստաբանը ձեր ընկերն է, այնուամենայնիվ հիշեք, որ նա փաստաբան է:
Իսկ ես ասեմ ավելին.հիշե’ք, որ եթե անգամ իրավաբանը Ձեր ընկերն է, այնուամենայնիվ նա իրավաբան է…

«Կյանքում ամեն ինչ էլ սիրելով եմ անում»

Արդեն բավականին երկար ժամանակ է՝ ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի Ուսանողական գիտական ընկերությունը իրականացնում է «Հաջողության պատմություններ» հանդիպումների շարքը, որը օգնում է ուսանողներին ճանաչել իրենց սիրելի դասախոսին լսարանային, գիտական մթնոլորտից դուրս, հնարավորություն ունենալ հղելու նրան հարցեր, որոնք հնչեցնելու հնարավորություն իրենց չի ընձեռնվել, ձեռք բերել նոր գիտելիքներ

«Հաջողության պատմություններ»-ը բաղկացած է երեք մասից: Առաջին մասում հնչում են բլից հարցեր, որոնք վերաբերում են հյուր-բանախոսի կենցաղին, սովորույթներին, նախասիրություններին: Երկրորդ մասում հնչում են հարցեր, որոնք վերաբերում են բանախոսի մասնագիտական գործունեությանը, կարիերային: Այս մասում հնչում է նաև հարց նախորդ բանախոսից, ով հղել է հարցը՝ չիմանալով, թե ով կարող է լինել հաջորդ բանախոսը: Երրորդ մասում բանախոսը պատասխանում է դահլիճից հնչած հարցերին:

Այսպիսով՝ ստորև ներկայացնում ենք իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, ՀՀ Արդարադատության ակադեմիայի պրոռեկտոր, ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի Սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի սիրված դասախոս Անահիտ Մանասյանի հաջողության բանաձևը:

Բլից հարցեր

-Փոքր ժամանակ երբևէ մտածե՞լ եք, որ իրավաբան կդառնաք:

-Ո՛չ:

-Ե՞րբ եք վերջին անգամ բարկացել:

-Երևի թե իրականում բարկացել եմ մեկ տարի առաջ:

-Ըստ Ձեզ՝ ո՞վ է մեր պատմության ամենուժեղ հայ կինը:

-Ուժն ինձ համար մարդու, առավելապես կնոջ մեջ գնահատելի կարևորագույն հատկանիշը չէ: Հետևաբար, որևէ մեկին այդ առումով առանձնացնել չէի ցանկանա:

-Ամենակարևոր խորհուրդը, որ տալիս եք Ձեր ուսանողներին:

-Ազնի՛վ եղեք ինքներդ ձեր առջև, մա՛րդ մնացեք ու, ամենակարևորը, միշտ ձեր տեղում հայտնվեք:

-Ի՞նչը չեք սիրում մեր երկրում:

-Մեր երկրում գրեթե ամեն ինչ սիրում եմ: Բայց երբեմն բացասական լիցքեր է հաղորդում այն երևույթը, երբ մարդիկ հայտնվում են ոչ իրենց տեղում՝ արդյունքում, ծավալելով պրոֆեսիոնալիզմի ոչ պատշաճ մակարդակով առանձնացող գործունեություն:

-Ֆուտբո՞լ, թե՞ բասկետբոլ:

-Որ մեկն էլ ասեմ, անկեղծ չի լինի, որովհետև դրանցից ո՛չ մեկով, ո՛չ էլ մյուսով հետաքրքրված չեմ և երբևէ չեմ զբաղվել:

-Երեք ֆիլմ, որ խորհուրդ կտաք դիտել:

-Կյանքիս այս փուլում ավելի ռոմանտիկ ֆիլմեր եմ դիտում՝ ի տարբերություն տարիներ առաջ նախընտրածս պատմական ֆիլմերի: Ինչևէ, այս համատեքստում կառանձնացնեմ և խորհուրդ կտամ «Красотка», «Сладкий ноябрь», «Одиссея» ֆիլմերը:

-Եթե հանգամանքների բերումով հեռանաք Հայաստանից, ո՞ր երկրում բնակություն կցանկանայիք հաստատել:

-ԱՄՆ-ում:

-Բնավորությամբ էքստրավե՞րտ եք, թե՞ ինտրովերտ:

-Կարծում եմ՝ էքստրավերտ եմ, բայց, երևի, ինձ ճանաչողներն ավելի ճիշտ կասեն:

-Ճակատագիր կա՞, թե՞ ամեն բան մեր ձեռքերում է:

-Ճակատագիր միանշանակ կա, սակայն միևնույն ժամանակ, մեր ձեռքերում է մեզ համար ճակատագրի նախապատրաստած ուղիները տարբերակելու և դրանց միջև ընտրություն կատարելու հնարավորությունը:

-Ո՞վ է Ձեր սիրելի դերասանը:

-Ռիչարդ Գիրը:

-Սի՞րտ, թե՞ ուղեղ:

-Սիրտ, միանշանակ:

-Ո՞ր եղանակն եք ամենից շատ սիրում:

-Բոլոր եղանակներն էլ շատ եմ սիրում:

-Ո՞րն է Ձեր կյանքի կարգախոսը:

-Ինչպես բոլորին եմ խորհուրդ տալիս՝ «Լինել ազնիվ ինքս իմ և խղճիս առջև»։

Մաս երկրորդ

-Ինչո՞ւ որոշեցիք իրավաբան դառնալ:

-Ինչպես արդեն ասացի՝ ես փոքր տարիքում երբեք չեմ երազել իրավաբան դառնալու մասին: Երբ փոքր էի, երազում էի ստեղծագործական գործունեությամբ զբաղվել, մասնավորապես, մինչև ութերորդ դասարանը մտածում էի, որ երաժիշտ եմ դառնալու: Ավելին, լրջորեն նախապատրաստվում էի դրան, հաճախում էի կոնսերվատորիա՝ պարապմունքների: Դա իմ կյանքի չափազանց կարևոր շրջանն էր, քանի որ առանցքային մի բան հասկացա. ես ունեմ բնավորության մի շարք գծեր և մի շարք հետաքրքրություններ, որոնք միայն երաժշտության մեջ մասնագիտանալով՝ չեմ կարողանալու լիարժեքորեն դրսևորել: Մասնավորապես, արդարության ընդգծված զգացում ունեմ, ստեղծագործելու անընդհատ ցանկություն, մարդկանց պաշտպանելու ձգտում, փիլիսոփայությամբ, հռետորաբանությամբ և հոգեբանությամբ եմ մշտապես հետաքրքրված եղել: Այդ ամենի համատեքստում հասկացա, որ ինձ առավել հոգեհարազատ է իրավաբանի մասնագիտությունը, որն ինձ հնարավորություն կտա լիարժեքորեն ինքնադրսևորվելու՝ բնականաբար, չմոռանալով նախասիրություններս, այդ թվում՝ երաժշտությունը: Այդպես կայացրի իմ կյանքում ճակատագրական նշանակություն ունեցող այս որոշումը: Այսօր արդեն հասկանում եմ, որ արդյունքում նաև մանկական երազանքս եմ իրականացրել, քանզի նույնիսկ մասնագիտական գործունեությանս համատեքստում գերակշռում է, և ինքս էլ նախընտրում եմ ստեղծագործական աշխատանքը:

-Դուք կրթություն եք ստացել նաև արտերկրում՝ ԱՄՆ-ում, մասնագիտական գործուղումներով եղել եք մի շարք եվրոպական երկրներում: Ըստ Ձեզ՝ ի՞նչ է տալիս միջազգային փորձը հայ իրավաբանին:

-Միջազգային փորձը հայաստանաբնակ ցանկացած մասնագետի, այդ թվում՝ իրավաբանի համար չափազանց կարևոր նշանակություն ունի, քանզի այն միանշանակ աշխարհայացք է փոխում: Առաջին հերթին նման միջավայրն անընդհատ ընդգծում է պրոֆեսիոնալիզմի բարձր մակարդակի կարևորությունը աշխատանքային հարաբերություններում, իրավասությունների հստակ սահմանազատումը, ինչն ինձ համար միշտ էլ գործնական հարցերի առումով առաջնահերթ նշանակություն ունեցող հանգամանք է եղել: Կարծում եմ՝ հարաբերությունների նման մակարդակի ամրապնդման անհրաժեշտություն առկա է նաև մեր հասարակական համակարգում, և ուրախ եմ, որ մեր մի շարք մասնագետներ դրա զարգացմանը հետևողականորեն նպաստում են:

-Ինչո՞ւ որոշեցիք մասնագիտանալ սահմանադրական իրավունքում: Կփոխեի՞ք Ձեր որոշումը հիմա:

-Որոշումս միանշանակ չէի փոխի: Իրոք երջանիկ եմ, որ իրավաբան եմ, ավելի կոնկրետ՝ սահմանադրական իրավունքի մասնագետ, երջանիկ եմ, որ նման կենսագրություն ունեմ, երջանիկ եմ, որ հենց հիշյալ ոլորտում եմ նման հետաքրքիր ու ստեղծագործական գործունեություն ծավալել: Այլ հարց է, որ չեմ բացառում, որ կյանքիս որևէ փուլում որոշեմ ինչ-որ այլ գործունեություն իրականացնել: Բայց դա, կարծում եմ, կապված է շատ հեռավոր ապագայի հետ (ժպտում է):

Ինչ վերաբերում է հենց սահմանադրական իրավունքն ընտրելու պատճառներին, նշեմ, որ միշտ էլ առավել հետաքրքրված եմ եղել հանրային իրավահարաբերություններով, իսկ երկրորդ կուրսից սկսած՝ ինձ առավելապես հետաքրքրել է սահմանադրական արդարադատության ոլորտը: Այդ էր պատճառը, որ որոշեցի հենց այս բնագավառում մասնագիտանալ:

-Միջազգային պրակտիկայում կա՞ օրենք կամ այլ իրավական ակտ, որ կցանկանայիք՝ կիրառվեր նաև հայկական իրավական համակարգում:

-Կյանքում ամեն ինչ էլ հնարավոր է փոխառել: Ավելին, հարևանի բոլոր առանձնահատկություններն ու նրա ունեցածը միշտ էլ ավելի լավն են թվում: Սակայն տարիների ընթացքում մի շատ հետաքրքիր բան եմ հասկացել. իրականում առանցքային նշանակություն ունի այն հանգամանքը, թե ինչ ձևով և ինչպիսի մշակույթ ենք ձևավորում: Ավելին, համոզված եմ, որ համարժեք մշակույթ ձևավորելու պարագայում անխուսափելի է նաև պատշաճ մակարդակի հասարակական հարաբերությունների ամրապնդումը: Վերը շարադրվածը նկատի ունենալով՝ այս համատեքստում չէի ուզենա միջազգային պրակտիկայից որևէ իրավական ակտ փոխառելու հանգամանքի մասին խոսել:

-Լինելով շատ երիտասարդ՝ հասցրել եք գրանցել մի շարք հաջողություններ, ձեռք բերել մի շարք կոչումներ և պաշտոններ՝ սկսած դասախոսից մինչև ավագ խորհրդական և պրոռեկտոր: Այնուամենայնիվ, ո՞րն է Ձեր ամենասիրելի աշխատանքը:

-Առաջին հերթին նշեմ, որ ես կյանքում ամեն ինչ էլ սիրելով եմ անում: Երևի թե դա ամենակարևոր բանն է, որով կարող եմ հպարտանալ: Ընդհանրապես կարծում եմ, որ մարդկանց գործողություններն ու կենսակերպը երկու հիմնական շարժիչ գործոններ են պայմանավորում՝ սերը կամ վախը: Վախով առանջնորդվողները սովորաբար պրագմատիզմով են իրենց քայլերն արդարացնում, կարծում են, որ այս կամ այն՝ իրենց համար նույնիսկ սիրելի չհանդիսացող աշխատանքը կարող են կատարել զուտ այն պատճառով, որ շատ ավելի գումար է հնարավոր դրանով վաստակել, ավելի մեծ իշխանություն ունենալ և այլն: Կարծում եմ, սակայն, որ մի առանցքային բանի մասին երբևէ չպետք է մոռանալ. ամեն ինչ փոփոխական է, իրավիճակներն ու հանգամանքներն էլ՝ միշտ տարբեր: Մնայուն են միայն մեր զգացողություններն ու այն ներկան, որը դրա արդյունքում ապրում ենք: Այդ ամենը նկատի ունենալով՝ թե գործնական, թե անձնական հարաբերություններում միշտ էլ սիրո գործոնն եմ ինձ համար առաջնային համարել ու մշտապես դրանով եմ առանջնորդվել: Ունեցածս համեստ փորձն էլ ինձ արդեն համոզել է, որ միայն այդ դեպքում է հնարավոր առավելագույնին հասնել:

Փաստորեն, ստացվում է, որ ես էմոցիոնալ մարդ եմ, և ինձ համար զգացողությունները մշտապես առաջնահերթ նշանակություն են ունեցել (ժպտում է)։

Արդյունքում՝ միշտ էլ զբաղվել եմ սոսկ այն գործունեությամբ, որն իրականում սիրել եմ, միևնույն ժամանակ, չեմ ընդգրկվել այն բոլոր ոլորտներում, որոնք ինձ համար հոգեհարազատ չեն եղել: Հետևաբար, գործունեությանս բոլոր բնագավառներն էլ չափազանց սիրում եմ, և դրանցից որևէ մեկը չէի ցանկանա առանձնացնել:

-Եթե լինեիք ՀՀ վարչապետը կամ նախագահը, ի՞նչ կփոխեիք մեր երկրում:

-Թվարկվածն այն պաշտոններն են, որոնք կյանքիս այս փուլում հաստատ չէի զբաղեցնի: Ինչ վերաբերում է մեր երկրի համար կարևորություն ունեցող փոփոխություններին, զրույցի ընթացքում արդեն անդրադարձա այն ոլորտներին, որոնք միանշանակ կուզենայի կատարելագործել: Բնականաբար, ինքս էլ այդ ուղղությամբ ակտիվ աշխատանքներ եմ իրականացնում, պարզապես ոչ թե վերոնշյալ պաշտոնների, այլ իմ մասնագիտական գործունեության շրջանակներում:

-Արդեն բավականին երկար ժամանակ է՝ աշխատում եք ՀՀ Սահմանադրական դատարանում: Ո՞րն է ամենահետաքրքիր գործը, որի հետ առնչվել եք:

-(Ժպտում է) Սահմանադրական դատարանում արդեն մի քանի շաբաթ է՝ չեմ աշխատում: Բայց այդ մարմնում իմ աշխատանքային երկարատև գործունեությունը կյանքիս ամենակարևոր շրջաններից եմ համարում: Միգուցե պատճառն այն է, որ դեռ ուսանող էի, երբ սկսեցի աշխատել այդ կառույցում, և իրավամտածողության ձևավորման առումով Սահմանադրական դատարանում աշխատանքն ինձ չափազանց շատ բան տվեց:

Ինչ վերաբերում է ինձ հանդիպած հետաքրքիր գործերին, նշեմ, որ դրանք իրականում շատ են եղել: Այս համատեքստում երևի թե կառանձնացնեի հայ-թուրքական արձանագրություններում, Հռոմի Միջազգային քրեական դատարանի ստատուտում ամրագրված պարտավորությունների սահմանադրականությանը, Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումների իրավաբանական ուժին, որոշումների կատարման հիմնախնդիրներին առնչվող գործերը, որոնք, ի դեպ, մինչ այժմ էլ շարունակում են մնալ իմ գիտական հետաքրքրությունների շրջանակում:

-Ի՞նչ երեք հատկանիշներով օժտված պետք է լինի իրավաբանը, որ կարողանա իր տեղը գտնել ժամանակակից աշխատաշուկայում:

-Գրագետ, նվիրված, նպատակասլաց:

-Ինչպիսի՞ն է Անահիտ Մանասյանը տանը, և Անահիտ Մանասյանը աշխատավայրում: Կա՞ն արդյոք տարբերություններ:

- Չէի ասի, որ որևէ կերպ տարբերվում եմ տանը և աշխատավայրում: Նույն Անահիտ Մանասյանն եմ՝ անկեղծ, էմոցիոնալ, զգացողություններն առաջնային համարող:

-Ո՞րն է Ձեր՝ դեռևս անկատար մնացած երազանքը:

-Ես անկատար մնացած երազանքներ չունեմ:

Ինչպես նշեցի, թե անձնական, թե գործնական հարաբերություններում միշտ էլ սերն եմ առաջնային համարել և մշտապես զգացողություններով եմ առաջնորդվել: Ավելին, թե մարդկային, թե գործնական հարաբերություններում ես իմ բնույթով մաքսիմալիստ եմ, նվիրվող, միշտ ձգտել եմ առավելագույն նպատակների և դրանց հասնելու համար առավելագույն հնարավոր ջանքերն եմ գործադրել:

Այս ամենի արդյունքն այն է եղել, որ միշտ էլ փորձել եմ բոլոր երազանքներս իրականություն դարձնել: Այլ է հարցը, որ ինչպես բոլորի, այնպես էլ իմ կյանքում եղել են երևույթներ, որոնք ամբողջությամբ չեն համապատասխանել իմ պատկերացումներին կամ ցանկություններին: Ավելին, ես հաճախ մտածում եմ, որ թեև նյութականացված տեսանկյունից երազանքներս ու ձեռքբերումներս միմյանցից երբեմն տարբերվել են, սակայն վերջիններն ինձ մշտապես անսահման երջանիկ են դարձրել: Հետևաբար համոզված եմ, որ այն բոլոր երևույթները, որոնք մեր կյանքում կամ մասնագիտական գործունեության շրջանակներում մեր ցանկացածի կամ պատկերացրածի պես չեն, անհրաժեշտ է ընկալել ոչ թե իբրև բացթողում կամ անհաջողություն, այլ հակառակը՝ այդ երևույթները հաշվի առնելու, անհրաժեշտության դեպքում դրանք շտկելու փորձեր կատարելու՝ մեզ տրված հնարավորություններ կամ երբեմն նաև հետագայի տեսանկյունից կենսական ու գործնական շատ ավելի լավ լուծումներ, քան մենք ինքներս կարող էինք պատկերացնել կամ նախագծել:

Հարց նախորդ բանախոսից.

-Հաջողության հարցում ի՞նչն է ավելի առանցքային՝ գիտելիքնե՞րը, թե՞ անձնական որակները:

-Ես, անկեղծ ասած, ինձ համար երկուսն էլ հավասարապես կարևոր եմ համարում, և կարծում եմ, որ իմ կերպարի ձևավորման հարցում երկուսն էլ առանցքային դերակատարություն են ունեցել: Ավելին, համոզված եմ, որ գիտելիքները մարդու անձնական ընտրության արդյունք են և անհատի կերպարի ու անձնական որակների մաս են դառնում:

leyli tadevosyan

Անակնկալը…

«Ստեղծագործ մտքի համար»

leyliԱպրիլի 28-ն էր… Ուրբաթ էր… Մի սովորական ուրբաթ, երբ կրկին դասերս ավարտելու էի համալսարանում և ուրախ – ուրախ գնալու Գյումրի` շաբաթ-կիրակին անցկացնելու, ինչպես անում եմ ամեն շաբաթ… Շուտասելուկ էղավ, բայց դուք շարունակությունը լսեք…

Էս ուրբաթը բոլորովին էլ սովորական չէր: Այն մանանայոտ էր ու մանանաբույր… Չէ ՞ որ մեր` պատանի թղթակիցներիս առաջին մրցանակաբաշխությունն էր տեղի ունենալու, ու Երևան էին ժամանել մոտ 200 թղթակիցներ Հայաստանի բոլոր մարզերից. այլ կերպ ասած` ողջ Հայաստանը հավաքվել էր Կամերային երաժշտատանը…

Բոլորս էլ հուզված էինք, ու դա նկատելի էր… Ախր, ոնց չհուզվես, երբ տեսնում ես, թե ինչքան գործ է արվել, ու ինչքան լավ ընտանիքի մի մասն ես դարձել… Ու սա դեռ ամենը չէր…

Ներկայացվեցին անվանակարգերը, եղան առաջին պարգևատրվողները, առաջին ծափերը… Ի զարմանս ինձ` հայտարարվեց, որ մրցանակ է հանձնվելու Հայաստանի Հանրապետության Փաստաբանների պալատի կողմից:

«Վա՜յ, իմ ապագա կոլեգաներից էլ կան ստեղ,- մտքումս զարմացա ես,- յէսօր էլ կակռազ Պալատի դասը կանցնեինք Արդարի դասին»:

Պալատի ներկայացուցիչը բարձրացավ բեմ ու հնչեցրեց նախկին համակուրսեցուս ու մեր լավ ընկերներից մեկի` Դավիթ Ասլանյանի` մեր Դավոյի անունը, ով հիմա ծառայում է Արցախում (բարի ծառայություն, Դա՜վ ջան)…

«Վա՜խ,ես էլ կուզէմ»,- բարի նախանձով մտածեցի ես` անկեղծ ու շիտակ լեննականցիս…

Ու մեկ էլ բեմ բարձրացավ Պալատի մյուս ներկայացուցիչը (ես գիտեի` մենակ մեկ մրցանակ է լինելու Փաստաբանների պալատից) ու կարդաց տողերը, որ ասես զմռսվել են մտքումս.

-Պատվոգիրը տրվում է Հայաստանի պատանի թղթակիցների ցանցի առաջին մրցանակաբաշխության մասնակից ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսի ուսանողուհի Լեյլի Թադևոսյանին ստեղծագործ մտքի համար…

Անասելի հուզվել էի… Իրոք անակնկալ էր, ու հաճելի ու պարտավորեցնող անակնկալ… Շնորհակալ եմ…

Մրցանակս ձեռքիս, հպարտ-հպարտ մտա գնացք, հազիվ մի տեղ գտա ու նստել նայում էի մրցանակիս` անգիր իմանալով բովանդակությունը.

-Իյա՜, էլի չեմպիոն ունինք,- հանկարծ լսվեց ուղեկցորդի ուրախ-զվարթ ձայնը,- էս ի՞նչ ոլորտի մրցանակ է:

-Դե…,- փորձում էի բացատրել ես, մեկ էլ էս «պռավադնիկը»` նույը ուղեկցորդը, դե.

-Լա՜վ,լա՜վ, ոլորտը վաբշե կարևոր չէ. զանգենք գան դափնիներով դիմավորեն, աղջի՜կ ջան, աբրի՜ս,- ըսեց ու շարունակեց տոմսերը վերցնել…

Այ այսպես էլ պսակվեց ինձ համար անասելի կարևոր հաղթանակը… Բայց թերևս լավագույն հաղթանակը համարում եմ այս մեծ ու գունագեղ ընտանիքի` «Մանանայի» մի մասնիկը լինելը…

Էս էլ ըսպես… Ըբը…

Փակված դռներ

Ասում են` հաջողությունը միշտ գտնվում է փակ դռների հետևում, կամ որ եթե ինչ-որ մի դուռ փակ է, կան բազում այլ բաց դռներ…

Մարդիկ ունեն մի շատ հետաքրքիր ու յուրօրինակ «կարողություն». անընդհատ ասում են ու իրենք իրենց ասածից հեռու գնում, հնարավորինս հեռանում են ու փակում դռները…

Մեր շրջապատում` իմ Գյումրիում, հարևան գյուղերում, այլ քաղաքներում, այնքա~ն փակ դռներ կան…

Տխուր է մտածել, որ այդքան մարդ ինչ-որ պատճառով փակել է ինչ-որ դուռ ու հուսահատ հեռացել է` այլ դռներ բացելու, ու այդպես մեր շրջապատում շատացել են փակ դռներ` փակ բառի ամենալայն իմաստով. փակ է դուռը, փակ է կողպեքը, ու խնամքով փակված է նաև դռան հետևում թողած պատմությունը…
Ամեն անգամ փողոցով քայլելիս մի պահ կանգնում եմ ու հաշվում փակ դռները. ավելի շատ են, քան  բացերը: Բայց… Հուսամ` բացվել են հազարավոր նորերը ու հույս ներշնչել…

Հ.Գ. Էնքա~ն եմ փակ դուռ նկարել, ընկերներից մեկը, տեսնելով հավաքածուս, մի անգամ ասաց.

-Դու~ռ, դու~ռ,
Սիրու~ն դուռ,
Այս դռանը հավնեցի,
Ապարատս հանեցի…

Դե Լեննական էլ սաղը հումոր կէնեն, ապ ջան…

leyli tadevosyan

Ասում են…

Ասում են` ուղիղ 28 տարի առաջ երկինքն ու գետինը ձուլվել էին իրար, ոռնում էր մի անխիղճ գազան ու իր երախը կլանում մի կոլորիտային ու կյանքով լի քաղաք` Գյումրիս…

Ասում են` ավերվեց մի ամբողջ քաղաք, որդին զրկվեց մորից, քույրը` եղբորից, կինն ամուսնուց, ու փոխվեց ամեն ինչ, ամեն, ամեն ինչ, բացի թասիբից, որ նստած է գյումրեցու արյան մեջ…

Ասում են` երկու օր անընդմեջ անձրև էր գալիս, մի տաք անձրև, որ հետո սառը ցնցուղ էր դառնալու Գյումրուս համար…

Ասում են` դեկտեմբերյան այդ օրը չարաբաստիկ դարձավ մեզ համար… Էնքա՜ն են ասել, որ ես էլ պատկերացնում եմ էդ օրը, էդ անիծված օրը, որ ասես զմռսվել է մեր պատմությանը ու չի ուզում սպիանալ…

Հիմա էլ կզգաս էդ օրվա «ներկայությունը», եթե տեսնես դեռևս կիսաքանդ որոշ կառույցներ, բայց նայելով Ամենափրկչի նորոգված սուրբ կատարին` կհասկանաս, որ չէ’, ամեն ինչ դեռ առջևում է. կյանքը շարունակվում է, ու ամեն ինչ լավ է լինելու…

Ես` արդի գյումրեցիս, որ դեռ կրում է նույն «ջիգյարն ու թասիբը», վստահ եմ, որ ամեն բան լավ է լինելու: Գյումրեցին էլի յոթ որդով սեղան է նստելու, ամեն կիրակի եկեղեցի է գնալու ու ասելու է. «Է՜հ, մեռնիմ զորությանդ…», շրջելու է նորակառույց, բայց հնաբույր փողոցներով ու հիանալու է իր աննման քաղաքով…

Ասում են նաև, որ մենք ուրիշ ենք, մենք մի ուրիշ տեսակ ենք ու դիմանում ենք ամեն ինչի: Ճի’շտ են ասում…

Դժվար է խոսելը այս օրվա մասին: Ամեն ինչ մի տեսակ դժգունում է, մանավանդ, երբ տեսնում ես մարդկանց տխուր ու մտածկոտ հայացքները… Բայց…

Վաղվա օրը միշտ ավելի խոստումնալից է, վաղն ավելի ուրախ ու ջերմ է լինելու, ու գյումրեցին գիտի դա…

Աղվերանի մեդիա ճամբար. Ծիծաղաշարժ պահերը հիշո՞ւմ եք

Երբ հավաքվում են տարբեր բնավորության և խառնվածքների տեր մարդիկ, ամեն ինչ սկսվում է մի տեսակ համեմվել հումորով և հետաքրքիր իրադարձություններով: Դե, պատկերացրեք` ինչե~ր են կատարվել, երբ իրար գլխի էին հավաքվել պատանի թղթակիցները և վերապատրաստող անձնակազմը Երևանից, Գյումրիից, Հրազդանից և Հայաստանի այլ հումորասեր բնակավայրերից… Եկեք, ձեզ էլ պատմեմ էն լավերից մի քանիսը… 

Ուրեմն… Մեր թիմում կային նաև կամավորներ, որոնց թվում էր նաև Մարիամը, ում  մասնակիցները «Ընկեր Մարիամ»-ով էր դիմում: Մեկը մոտեցավ Մարիամին և ուզում էր հարց տալ (ուշադրություն, նա մոռացել էր օգտագործել էն հարգանքով լեցուն «ընկեր»-ը), մեկ էլ հենց էդ նույն մասնակիցը, նկատելով բացթողումը, անհամբերությամբ ասաց.

-Ընկե’ր Մարիամ, կարո՞ղ ա Դուք ազդվում եք, որ Ձեզ «ընկեր» եմ ասում:

-Ըմ, ճիշտն ասած ես քեզնից էդքան էլ մեծ չեմ, ու լավ կլիներ` «ընկեր»  չասեիր:

-Վա~յ, չէ’, ես տարիքի համար չեմ ասում: Ես էդ «պաշտոնի» համար եմ ասում…

Հետաքրքիրն այն է, որ վերապատրաստող թիմի անդամներից միայն ես չէի արժանանում «պաշտվաաբեր ընկեր»-ին: Բայց… Նույն մասնակիցը, ով, ի դեպ, բավականին մոտ է ինձ տարածաշրջանային առումով, էս դեպքից հետո ինձ էլ մոտեցավ ու նույն ոգևորվածությամբ ասաց.

-Լի~լ ջան, եթե դու կնեղվիս, օր ես քեզի «ընգեր» չեմ ըսե, ես կրնամ իրանց (դե վերապատրաստող թիմի մասին է խոսքը) մոտը քեզի էլ «ընգեր» ըսեմ, հետո, օր մենք մերոնցով «ադին-ադին» էղանք, էլ չեմ ըսէ…

Ըբը, էս պաշտոնի հարցը լուծեցինք…

Քանի տարածաշրջանից խոսեցի, մէ ուրիշ բանըմ էլ պատմեմ…

Երևի բոլորդ էլ խաղացել եք բավականին հայտնի «Այլ կերպ» խաղը, որի ժամանակ թիմիդ անդամներին պիտի բացատրես էն բառերը, որոնք գրված են քո իսկ ընտրած քարտի վրա, ու չպիտի օգտագործես էդ բառերի արմատներից ոչ մեկը: Լա’վ, գլուխներդ շա~տ չցավեցնեմ: Մի խոսքով, էրեխեքից մեկը նկարագրում էր.

-Գյումրեցի, հայտնի, լավ բաներ ունի գրած…

Մեկ էլ էն կողմից մեր համով էրեխեքից մեկը ասաց.

-Լեյլի՞:

Ճի’շտ է, ճիշտ չէր, բայց հաճելի էր…

Ճամբարի հերթական օրերից մեկն արդեն ավարտվել էր, ու մենք`վերապատրաստող թիմի անդամներս, դեռ կոնֆերանս դահլիճում էինք ու հավաքում էինք օրվա նյութերը, իսկ ճամբարի մասնակիցները արդեն իրենց սենյակներում էին: Մեկ էլ որտեղից որտեղ դահլիճի դուռը բացեց մեր մասնակիցներից Սարգիսը` տալ-անցնելով լույսի արագությունը… Մենք, ապուշ կտրած նայելով նրան, չգիտեինք` ինչ անեինք, մեկ էլ «ընկեր Հովանը», չկորցնելով իրեն,  հարցրեց.

-Սաքո’, բա որ փա՞կ լիներ դուռը:

-Է~հ,- ասաց Սաքոն` նույն արագությամբ դուրս գալով դահլիճից: Մեր շարքերում է նաև մի «կրեատիվ» երիտասարդ, ով ունի շա~տ հետաքրքիր ազգանուն` Արշակ-Շահբազյան (լավ է հնչում, չէ՞): Էրեխեքից մեկը, լսելով Արմանի (էդ էլ իր անունն է) ինքն իրեն ներկայացնելը, չզսպելով հետաքրքրությունը` ասաց.

-Հիմա Արմանը կրեատիվ է, Արշակը` չէ՞:

Մենք ի~նչ դեմք ասես, որ չունենք… Վերջերս մեր ցանցին է միացել մի նորաոճ ու բարձրարվեստ երիտասարդ, ով ստեղծել է «Ֆեյշն հաուս», որտեղ մեկը զբաղվում է հագուստի մոդելավորմամբ, մյուսը կտրում է, երրորդը ցրցամ է տալիս, չորրորդը կարում, ու մի խոսքով, ամեն ինչ անող կա… Է, ես չեմ` դու ես, չէի՞ր հարցնի` ինքը յանի ի՞նչ կենե:

Մեդիա ճամբարի վերջին օրն էր: Արդեն ճաշում էինք, երբ գլխի ընկանք, որ ճամբարի վերջին ճաշն է, հետո էլ դե, «խորհրդավոր» վերջին ընթրիքը…

-Ու էդ ժամանակ մեզնից մեկը մեզ կդավաճանի, -սրամտեցի ես:

-Է, հա, ամեն անգամ էլ տենց ա լինում , -ասաց մեր Շուշոն` խախտելով ամբոխի ծիծաղը…

Իրականում դավաճանողներ չեղան, չեն էլ լինի, որովհետև եթե մի տեղ կա հումոր, ստեղծագործական եռանդ ու մեր թղթակիցների պես պայծառ պատանիներ, լավագույնը դեռ առջևում է:

Ամեն ինչ ՖԼԵՔՍ-ի մասին

Հարցազրույց ՖԼԵՔՍ ծրագրի շրջանավարտների համակարգող Սուրեն Կարապետյանի հետ

Լուսանկարը՝ Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը՝ Դիանա Շահբազյանի

-Քա՞նի տարի է, ինչ գործում է ՖԼԵՔՍ ծրագիրը:

-ՖԼԵՔՍ ծրագիրը 17 երկրներում գործում է ավելի քան 20 տարի, Հայաստանում 2017 թ.-ին կնշենք ՖԼԵՔՍ-ի հիմնադրման 25-ամյակը: Վերջերս մեզ միացել են մի շարք երկրներ, օրինակ` Լեհաստանը, Լատվիան, Լիտվան, Ռումինիան, Էստոնիան:

-Ի՞նչ ասել է ՖԼԵՔՍ:

-Անգլերենից այն բացվում է Future Leaders Exchange, թարգմանաբար` ապագա առաջնորդների փոխանակաման ծրագիր: Ծրագրի հաղթողը մեկնում է ԱՄՆ սովորելու ավագ դպրոցում և մասնակցում մշակութային փոխանակման: Մշակութային փոխանակում տեղի է ունենում նաև իր նոր շրջապատում, իրեն հյուրընկալող ընտանիքում:

-Ի՞նչ ասել է առաջնորդ: Որտե՞ղ և ինչպե՞ս են դրսևորվում ծրագրի հաղթողի և շրջանավարտի առաջնորդական ընդունակությունները: 

-Մեր ծրագրի գլխավոր նպատակներից մեկն է` օգտագործել մեր շրջանավարտների գիտելիքները և հմտությունները, ռեսուրսները իրենց քաղաքներում, գյուղերում և համայնքներում մի շարք բարեփոխումներ կատարելու համար: Եթե ծրագրի շրջանավարտն ունի իր բնակավայրի բարելավման որոշակի գաղափարներ, Ամերիկյան խորհուրդները օժանդկում են շրջանավարտին, որպեսզի ծրագիրն իրականացվի:

-Ովքե՞ր կարող են դիմել ծրագրին:

-2016թ. սեպտմեբերին ծրագրին կարող են դիմել ՀՀ բոլոր այն քաղաքացիները, ովքեր սովորում են 9-12-րդ դասարաններում, քոլեջների 1-3-րդ կուրսերում: Դիմողները պետք է ծնված լինեն 1999 թ.-ի փետրվարի 15-ից մինչև 2002 թ. հուլիսի 15-ն ընկած ժամանակահատվածում: Հաշմանդամություն ունեցող դիմորդները պետք է սովորեն 8-12-րդ դասարաններում: Բայց 12-րդ դասարաններում և 3-րդ կուրսում սովորող աշակերտները, ովքեր ենթակա են պարտադիր զինվորական ծառայության (անկախ տարիքից), ծրագրին դիմել չեն կարող:

-Ի՞նչ փուլերից է բաղկացած ծրագիրը, և արդյո՞ք դժվար չէ:

-Ծրագիրն իրականում դժվար չէ, բաղկացած է երեք փուլից: Առաջին փուլը 16 հարցից բաղկացած թեստ է: Մյուս փուլերում նաև ավելանում են շարադրությունները և ELTIS անգլերենի թեստը, որը ավելի ընդլայնված տարբերակն է: Լինում են խմբային աշխատանքներ և հարցազրույցներ:

-Առաջին փուլին միջին վիճակագրական տվյալներով քանի՞ հոգի է մասնակցում:

-Դա իրականում կապված է լինում կոնկրետ տարվանից: Միջինը տարեկան 800-900 մարդ է դիմում: Եթե դիմորդը ունի բաց մտածելակերպ, ապա իր համար այդքան էլ որոշիչ չպետք է լինի, թե քանի հոգի է իր հետ միասին դիմում ծրագրին:

-Ի՞նչ մակարդակի անգլերեն պիտի իմանա դիմողը, որպեսզի հաղթահարի առաջին երկու փուլերը: 

-Հայտարարությունը, որ անգլերեն լավ չգիտեն, ուրեմն չեն կարող անցնել, միանշանակ սխալ է: Ծրագրի համար անգլերենի գիտելիքները առաջնային պայման չեն: Մենք հաճախ ունենում ենք ծրագրի հաղթողներ, ովքեր ունեն անգլերենի ոչ բավարար գիտելիքներ և մինչև ծրագրի սկսվելը մասնակցում են Մոլդովայում տեղի ունեցող ամառային ճամբարին` ձեռք բերում բավարար գիտելիքներ ԱՄՆ-ում սովորելու և ապրելու համար:

Լուսանկարը՝ Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը՝ Դիանա Շահբազյանի

-Այս 25 տարիների ընթացքում քանի՞ շրջանավարտ է ունեցել ՖԼԵՔՍ ծրագիրը:

-Արդեն հասցրել ենք ունենալ 947 շրջանավարտ: Մեր ամենաերիտասարդ շրջանավարտը 16 տարեկան է, իսկ ամենամեծը` 40: Ունենք տարբեր մասնագիտությունների տեր շրջանավարտներ հանրապետության բոլոր մարզերից:

-Ինչի՞ հիման վրա են ընտրվում ծրագրի մասնակիցները:

-Ընտրությունը կատարվում է դիմողի շարադրության, հարցազրույցի, հայցադիմումի և այլ չափորոշիչների հիման վրա, սակայն ընտրող հանձնաժողովը որևէ տեղեկություն չի ունենում, թե դիմողը որ երկրից է, քանի տարեկան է, անունն ինչ է, քանի որ դիմողները համարակալված են: Դրանով մենք հնարավորինս ապահովում ենք արդարությունը:

-Ինչպե՞ս են ընտրվում հյուրընկալող ընտանիքները: 

-Հյուրընկալող ընտանիքները ևս դիմում են Ամերիկյան խորհուրդներին, այնտեղ մանրակրկիտ ուսումնասիրություններ և ստուգումներ են արվում, որպեսզի ապահովվի ՖԼԵՔՍ ծրագրի մասնակցի անվտանգությունը և ապրելու անհրաժեշտ պայմանները: Ստուգումների բարեհաջող ելքի դեպքում, ընտանիքները հնարավորություն են ունենում հյուրընկալել փոխանակման աշակերտների, և ըստ այդմ էլ, որոշվում են աշակերտի հյուրընկալ նահանգը: Արդյունքում` հյուրընկալող ընտանիքների հետ խնդիրներ հիմնականում չեն լինում:

-Ի՞նչ քաղաքներ են ընտրվում ծրագրի մասնակցի հյուրընկալության համար` մեծ, փոքր:

-Դա կապված է, թե հյուրընկալող ընտանիքը որ քաղաքում է ապրում, բայց հիմնականում քաղաքները փոքր են լինում, ինչը շատ հարմար է աշակերտների ապահովության տեսանկյունից: Դա նաև հնարավորություն է տալիս մասնակցին` ծանոթանալու բուն ամերիկյան կյանքին, ինչը նա չէր կարողանա զգալ, եթե ապրեր, օրինակ, Նյու Յորքում կամ որևէ այլ մեծ քաղաքում:

-Իսկ ի՞նչ միջոցներով է մասնակիցն ապրում ԱՄՆ-ում, ծրագիրը ֆինանսական աջակցություն տրամադրո՞ւմ է: 

-Մասնակիցներն ապրում են ընտանիքում ինչպես ընտանիքի անդամ, դրան զուգահեռ` ստանալով ամսական 125 դոլար` առօրյա ծախսերը հոգալու համար:

-Որպես ծրագրի շրջանավարտ մի փոքր պատմեք ձեր փորձի մասին: 

-Ես 2008-2009 թվականների շրջանավարտ եմ եղել, ապրել եմ Արքանզաս նահանգում: Ինձ համար կրկնակի հետաքրքիր էր, քանի որ այդ ընտանիքը հյուրընկալել էր նաև Հարավային Կորեայից մի մասնակցի: Ես միաժամանակ ծանոթանում էի երկու տարբեր երկրների մշակույթներին: Նաև ունեի ընկերներ այլ երկրներից: Իմ ընտանիքի առանձնահատկություններից մեկն էլ այն էր, որ ինձնից առաջ հյուրընկալել էր արդեն հինգ մասնակցի Վիետնամից և Հարավային Կորեայից, ովքեր արդեն սովորում էին ԱՄՆ-ի տարբեր համալսարաններում: Նրանք ժամանակ առ ժամանակ ընտանեկան հավաք էին կազմակերպում, և ես հնարավորություն էի ունենում ծանոթանալ և շփվել նրանց հետ:

-Ի՞նչ է տեղի ունենում, երբ մասնակիցները ծրագրի ավարտից հետո վերադառնում են հայրենիք:

-Վերադառնալուց հետո նախ մասնակիցը պաշտոնապես դառնում է ծրագրի շրջանավարտ, կազմակերպվում են հետվերադարձման կոնֆերանսներ, որոնց ժամանակ աշակերտներին պատրաստում ենք հայաստանյան կյանքին: Օգնում ենք հաղթահարել հետվերադարձման մշակութային շոկը, ներկայացնում մի շարք հնարավորություններ, որոնք նրանք ունեն որպես ՖԼԵՔՍ-ի շրջանավարտ: Նման տեղեկատվական կոնֆերանս մենք կազմակերպում ենք նաև մասնակիցներին ԱՄՆ ճանապարհելուց առաջ:

-Ի՞նչ ասել է մշակութային շոկ:

-Անգլերենում կան տերմիններ` cultural shock, reverse cultural shock` թարգմանաբար, մշակութային շոկ և հակադարձ մշակութային շոկ: Այս երևույթը շատ անհատական է: Մասնակից կա, որ ընդհանրապես չի էլ ենթարկվում մշակութային շոկի, մասնակից էլ կա, որ շատ ծանր է տանում: Երբ հայ մասնակիցը, ով սովոր է հայկական միջավայրին, հայտնվում է բոլորովին օտար սովորույթներով միջավայրում, ենթարկվում է մշակութային շոկի: Ծրագրի նպատակներից մեկն այն է, որ մասնակիցը կարողանա ընկալել տարբեր երկրների միջև եղած տարբերությունները: Իսկ հակադարձ մշակութային շոկը տեղի է ունենում, երբ ուսանողն, ով արդեն սովորել և ադապտացվել է օտար միջավայրին, վերադառնում է հայրենիք, որտեղ արդեն ամեն ինչ անսովոր է դարձել:

-Ինչո՞ւ են ընտանիքները հյուրընկալում փոխանակման ծրագրի աշակերտներին:

-ԱՄՆ-ում կամավորությունը ամենատարածված մշակույթն է, ինչը կփաստեն ՖԼԵՔՍ ծրագրի բոլոր շրջանավարտները: Այս ընտանիքները դա կատարում են, որպես կամավորական աշխատանք և իրականացնում են առանց որևէ ֆինանսական և հարկային նկատառումների:

-Ո՞վ է ֆինանսավորում ծրագիրը:

-Ծրագիրը ֆինանսավորվում է ԱՄՆ պետդեպարտամենտի կողմից:

-Ի՞նչ հաջողությունների են հասնում ձեր շրջանավարտները և որտե՞ղ են հետագայում աշխատում:

-Մենք ունենք շրջանավարտներ, ովքեր աշխատում են պետական կառավարման համակարգում, բազմաթիվ միջազգային կազմակերպություններում, բիզնես ոլորտում և ունենք շրջանավարտներ, ովքեր աշխատում կամ սովորում են արտերկրում:

-Ե՞րբ են մեկնարկելու ՖԼԵՔՍ-ի նոր ուս. տարվա քննությունները:

-ՖԼԵՔՍ-ի առաջին քննությունը լինելու է սեպտեմբերի 15-ին Թալինում, իսկ վերջինը` հոկտեմբերի 2-ին Երևանում: Ավելի մանրամասն տվյալներ կարող եք կարդալ մեր վեբ կայքում` www.americancouncils.am:

***

Քննությունների օրերին և ծրագրին մասնացկելու պայմաններին կարող եք ծանոթանալ Ամերիկյան Խորհուրդների կայքում` http://americancouncils.am/am/flex-exam-dates-2016/ 

Աղվերանի մեդիա ճամբար. Ախր, ամեն ինչ սկսվել է գյուղից

Մեզանից շատերը հաճախ բողոքում են, որ իրենց քաղաքում, օրինակ` Երևանում կամ Գյումրիում, քչացել են մարդիկ, փողոցները դատարկվել են և այլն:Իսկ դուք եղե՞լ եք Հայաստանի գյուղերից մեկում:

Երեկ ֆոտոարշավի էինք մեկնել Հայաստանի Ալափարս գյուղ, որը երևի ձեզանից շատերը չգիտեն,  գտնվում է Կոտայքի մարզում: Առաջին հայացքից բավականին հետաքրքիր ու պատմությունով հարուստ գյուղ էր թվում, բայց… Լրիվ էն «Սուտլիկ որսկանի»  պատմությունը հիշեցի, որն ասում էր, թե մի տուն կար, մեջը` երեք պառավ, երկուսը` մեռած, բայց էս դեպքում ես կըսէի` կիսամեռ,  մինի բերանում էլ ըսկի շունչ չկար: Տների դռները փակ էին. մեկը փակ էր, որովհետև տան տերերը տեղափոխվել էին, մյուսի տերը հավանաբար իր կովերին էր տարել արածեցնելու, դե իսկ երրորդի տերն էլ երևի էն կիսամեռ տատիկներից մեկն է, ով պառկել է իր խոնավ ու մութ տանը` առանձնանալով ինքն իր հետ…

Ինչքա~ն պատմություններ են ստեղծվել էս գյուղում, ինչքա~ն նոր կյանքեր են եղել էստեղ, ու ինչքա~ն տարիներ են անցել էս ամեն ինչից:  Թվում էր, թե էն տեղափոխված բնակիչներից մեկը իր հետ տարել է ամեն ուրախ պատմություն ու թողել գյուղի լավն ու բարին էն իմ նկարած ժանգոտված դռներից մեկի հետևում:

Նախքան գյուղ հասնելը մտածում էի, որ գյուղում հաստատ տարածված կլինի նոր թխած լավաշի անու~շ հոտը, գյուղ մտնելիս կտեսնենք էդ լավաշներից մեկը թաքուն վերցրած մի երեխայի, նոր տարվա չիր պատրաստող նորահարսերի ու էս տեսակ լիքը երևակայական պատկերներ, որոնք էդպես էլ իրականություն չդարձան` ինձ «դիլխոր» թողնելով:

Ինձ թվում էր, թե գյուղում ընդհանրապես մարդ չի ապրում, ու երբ հանկարծ վերջապես տեսանք մեկին, որը պլշած աչքերով մեզ էր նայում, մեր էրեխեքից մեկը ասաց.

-Լա’վ, խեղճին շատ վրա չտաք, վախեցնեք: Առանց էն էլ ինքը մեզանից վախենում է:

Ողջ օրվա ընթացքում էդ գյուղը, որ հաստատ նման է Հայաստանի ներկայիս գյուղերի մեծ մասին, մտքիցս դուրս չեկավ ու մինչև հիմա էլ չի գալիս: Ախր, ամեն ինչ սկսվել է գյուղից, ու մենք ներկայանալի ենք մեր հին ու ավանդական առօրյայով, որ, ցավո~ք, վաղուց սկսել է հեռանալ մեզանից: