zarine kirakosyan

Գարուն էր

Ամեն օր իրար հետ էինք գնում, իր համար  մի տեղ նստում էր  ու պատուհանից նայում ինչ-որ շատ հեռուն, ինձ մեկ-մեկ թվում էր, որ ոչ մի տեղ էլ չի նայում, կամ  նայում էր  մի ուրիշ անցած իրականության, մեկ-մեկ քթի տակ ժպտում էր էն ծանոթ դեմքով, որով մարդիկ ինչ-որ մի բան են հիշում  հաճելի, անցած ու ափսոսանքով:

Էսօր Պապիկը կայտառ էր,  կլիներ մոտ 70 տարեկան: Բարձրացավ ավտոբուս ու չնստեց վերջին ազատ մնացած տեղը, զարմանալի էր:
-Դուք նստեք- ինքն առաջարկեց
-Վայ չէ, պապի ջան, դու նստի:
-Նստի, աղջիկս:
Ինձ էր ասում: Ախր, ո՞նց նստեի  ու կամ ոնց չնստեի ու հիշեցնեի, որ  ինքը երիտասարդ չի:
-Նստեցեք, նստեցեք նստեցեք,- 3… 6… 8… Մարդիկ բարձրանում հավաքվում էին դատարկ  նստարանի մոտ ու չէին նստում, հայացքներով հիշեցնում էին, որ «Դուք ծեր եք, դուք պիտի նստեք»:
Ինքը դեռ  համառորեն  պայքարում էր: Դրեց ականջակալները ու բարձր լսում էր Մարտին Վարդազարյանի «Խոսում է Երևանը» դեմքի անհոգ արտահայտությամբ,  աչքերի մեջ մի էնպիսի ապրելու ցանկություն կար: Աչքերը  երիտասարդ էին:  Էս անգամ պատուհանից դուրս ամեն անգամվա պես անորոշ չէին նայում, հափշտակվում էին ամեն քարով ու ծառով, իբր առաջին անգամ էին տեսնում,  ու ամբողջ կյանքը հայացքը էդ նույն տեսարանին նայելով չէր մաշել:
Գարուն էր, ծիրանենիներն ավետել էին: Գարունները անցածը հիշեցնելու սովորություն ունեին:

- Այ, Դուք, եկեք նստեցեք,- նոր տրանսպորտ բարձրացած մի 60 տարեկան մարդու առաջարկեց մեր հերոսը:
- Ես նստեմ` դուք կանգնե՞ք: Մեծ մարդ եք,- մի քիչ զարմանքով, մի քիչ ջղայնացած, հարցական տոնով դուրս թռան էդ բառերը ու շրջեցին ամբողջ ավտոբուսով:
Էս մեկին չդիմացավ: Վերջապես հանեց ականջակալները, խորը շունչ քաշեց  պարտված ու հանձնվածի դեմքով ու մի քիչ էլ նեղացած բոլորիցս,  էլի նստեց իր տեղը` պատուհանի կողքին: Աչքերը դարձան առաջվա պես տխուր ու 70 տարվա փորձով հագեցած:  Սկսեց  նորից նայել պատուհանից դուրս, հայացքն էլի մաշում էին նույն շենքերը ու իր աչքի առաջ մեծացած ծառերը,  որոնց ինքը ուշադրություն չէր էլ դարձնում, իրականությունից վերացած մի տեղ էր, որտեղ  երևի մեր ծնվելուն դեռ 30 տարի կար:
Գարուն էր, ինչ որ մեկը ուզում հիշել, թե ինչպես են երիտասարդ լինում:

Իսկ  մենք ակնարկում էինք, թե «երիտասարդը մենք ենք»:

elita balyan

Հիշողություններ մթության մեջ

-Մա՜մ, այ մամ:

-Հա, Էլիտ, ասա:

-Մամ, կարա՞մ տատիկենց հյուր գնամ:

-Եթե գործդ վերջացրել ես, գնա:

-Ապրես, մա, դե ես թռա:

-Բարի երեկո բոլորին: Տա, բա էս ո՞ւր են հարսիկենք:

-Է՜, բալես, քյացել են իրա պապայենց տուն, կյան:

-Բա ինչի՞ լույս չկա:

-Գիդում չեմ, էնքան տանում են, պիրում, էսա սաղ տալ տեն վառեն:

Տատիկս մի փոքր բողոքեց ու միասին գնացինք հյուրասենյակ: Ես նստեցի բազմոցին ու ասացի:

-Ո՜ւֆ, ինչ անհավես ա, ե՞րբ են լույսերը տալու:

Քանի գնում, ավելի էր մթնում, ու տատիկս գնաց մոմ բերելու, որ մի քիչ կոտրի մթությունը:

Սկսեցինք զրուցել ես, տատիկս, պապիկս, ու տատիկիս մայրիկը: Նրանք սկսեցին պատմել, թե այն ժամանակ երեխաները ինչպես են լամպի լույսի տակ դաս սովորել, մոխիրով հագուստը լվացել ու վառարանի մոտ չորացրել:

-Տատ, բա մոխրով ավելի՞ չէր կեղտոտվում,- հարցրի ես:

Պապիկս արագ վրա բերեց:

-Պահ, մոխիրը սապունից լյավ ա մաքրում, մհետ փորձի, կտենաս:

-Չէ, չեմ ուզում,- ասացի ես ու ծիծաղեցի:

Զրուցեցինք երկար, տատիկս, պապիկս ու տատիկիս մայրիկը արտասանեցին տարբեր բանաստեղծություններ, բալլադներ:

«Էնքան էլ երկար էր, տեսնես ո՞նց են հիշում էդքանը»,- մտածում էի ես:

Նրանց պատմությունները, երգերը, ասմունքներն ու մեր ծիծաղը ընդհատեց լույսը:

Բոլորս միասին գոռացինք.

-Ուռա՜:

Տարիները վերքը չեն սպիացնում

Լուսանկարը` Գեղանի Ստեփանյանի

Լուսանկարը` Գեղանի Ստեփանյանի

Դեռ մեկ ամիս առաջ էր, երբ Կալավան գյուղի համայնքապետ պարոն Սամվել Ծատուրյանը եկավ դպրոց և ասաց, որ մոտակա ժամանակներս ունենալու ենք մեծ միջոցառում` նվիրված Ապրիլյան քառօրյա պատերազմում զոհվածների հիշատակի երրորդ տարելիցին: Դպրոցի երեխաները ցանկություն հայտնեցին մասնակցելու միջոցառմանը: Գրականության և հայոց լեզվի ուսուցչուհի Արմինե Հարությունյանը և երաժշտության ուսուցչուհի Հերմինե Ղազարյանը միջոցառման պատասխանատվությունը վերցրին իրենց ուսերին:

Ուղիղ մեկ ամիս պատրաստվում էինք կայանալիք միջոցառմանը: Ի դեպ, միջոցառմանը մասնակցում էին ոչ միայն Կալավան գյուղի միջնակարգ դպրոցի աշակերտները, այլ նաև Դպրաբակ գյուղի աշակերտները:

Ահա և եկավ սպասված օրը՝ ապրիլի 11-ը: Միջոցառմանը ներկա էին Արմենակ Ուրֆանյանի մայրը, Քյարամ Սլոյանի մայրը, Անդրանիկ Զոհրաբյանի ծնողները, Կրասնոսելսկի երկրապահները, որոնք մասնակցել են ապրիլյան պատերազմին: Նրանց հանձնվեցին շնորհակալագրեր, ներկա էր նաև Ճամբարակի քաղաքապետը, հրավիրված էին զինծառայողներ` գեներալ Մուրազ Սարգսյանի գլխավորությամբ:

Լուսանկարը` Գեղանի Ստեփանյանի

Լուսանկարը` Գեղանի Ստեփանյանի

Միջոցառումը տեղի ունեցավ Կալավան գյուղի խաչքարի մոտ, որը կառուցվել է Ապրիլյան պատերազմում զոհված Արմենակ Ուրֆանյանի, Քյարամ Սլոյանի, Անդրանիկ Զոհրաբյանի և Ռոբերտ Աբաջյանի հիշատակին:

Միջոցառման ավարտից հետո մոտեցանք Անդրանիկի, Արմենակի և Քյարամի մայրերին, լուսանկարվեցինք նրանց հետ: Լուսանկարվելուց հետո ասացին, որ շուտ-շուտ կայցելեն մեզ, բայց փոխարենը պետք է լավ սովորենք:

Լուսանկարը` Գեղանի Ստեփանյանի

Լուսանկարը` Գեղանի Ստեփանյանի

Անդրանիկ Զոհրաբյանի հայրը Կալավան գյուղին նվիրեց նկար, որտեղ պատկերված էին Արմենակ Ուրֆանյանը, Քյարամ Սլոյանը, Անդրանիկ Զոհրաբյանը և Ռոբերտ Աբաջյանը:

Տարիները վերքը չեն սպիացնում:

zarine kirakosyan

Օրերը

Օրերը մեզանից կհեռանան դժգոհ, չգնահատված  մի քիչ, մի քիչ հիասթափված,

Բայց մեկ է, ամենից շատ մենք կսիրենք էլի բազմոցը,
Եվ ամենահարմար դիրքը չմտածելու համար:

Օրերը նորից կգան  նոր սպասումներով,
Մենք չնկատելու կտանք հին ծանոթի նման,
Ալարկոտ կշնչենք, կհորանջենք
Ու կփորձենք չբռնացնել մեզ մտածելու վրա:

Օրերը մեզանից շատ փորձ ունեն կրկնվելու,
Էլի կգան հանգիստ, խստապահանջ,
Մեզ հետ կխոսեն սպառնալիքներով,
հետո  չեն էլ սպասի, որ գիշերով գնան,
Կասեն ու կգնան:

Հետո մենակ կհաղթենք այդ բոլոր օրերին,
Ու բազմոցի հետ սերը  անբաժան կդառնա,
Օրերը կսկսեն մեզ հետ էլ չվիճել,
Ձեռքերը կլվանան մեզնից
Ու ուսուցչի նման կնստեցնեն վերջում, կմոռանան
Կգան ու կգնան,
Կգան ու կգնան:

izabella sanesyan

,,Поехали!”

Բոլորս էլ ունենք նախասիրություններ ու հետաքրքրություններ և դեռ մանկուց ենք մտածում, թե ինչ մասնագիտություն ենք ընտրելու: Բայց կան մասնագիտություններ, որոնք աշխատասիրությունից բացի պահանջում են նաև համարձակություն: Հենց այդպիսին է տիեզերագնացությունը: Հիմա կարծես այնքան էլ հաճախ չեն խոսում այդ մասին, մինչդեռ վաղնջական ժամանակներում մարդիկ ինչեր ասես, որ չեն արել տիեզերքի գաղտնիքներին խորամուխ լինելու համար: Ըստ առասպելի՝ փորձել են անգամ մոմե թևերով սավառնել վեր՝ դեպի արևն ու երկինքը: Տիեզերք են ուղարկել շներ ու տեսախցիկով հետևել նրանց: Եղել են դեպքեր, երբ շները չեն վերադարձել… Երբ Բելկա ու Ստրելկա անուններով շները բարեհաջող վերադարձել են, մարդիկ ոգևորվել են…

Մարդկանց մեջ ամենախիզախն ու գիտակը եղել է բոլորիս հայտնի Յուրի Գագարինը: Առաջինը հենց նա է տիեզերք թռել ու վերադարձել: Թռիչքը տեղի է ունեցել ապրիլի տասներկուսին: Ինչպիսի՜ ինքնամոռաց նվիրվածություն է պետք նման համարձակություն ունենալու համար: Ես նրա մասին կարդացել եմ: Երբ փոքր է եղել, նայել է օդապարուկով խաղացող ընկերներին ու մտածել. «Ի՜նչ լավ կլիներ, եթե ես էլ կարողանայի այդպես վեր բարձրանալ»: Շատ լավ է, որ նրա մանկական երազանքն ի վերջո իրականացել է: Երանի բոլորս նման բախտ ունենայինք…

Ի դեպ, ես ապրում եմ հենց այն ավանում, որը կրում է աշխարհահռչակ տիեզերագնացի անունը: Գագարինի տպավորիչ արձանը գտնվում է մեր ավանի կենտրոնում, նրա նկարներից փակցված են մեր դպրոցի պատերին: Գագարինը լուսավոր ու բարի դեմք ունի: Մեր բնակավայրում բոլորը գիտեն մեծ տիեզերագնացի պատմությունը:

Ես լսել եմ նաև, թե նա ինչպես է արբանյակի մեկնարկից հետո ինքնավստահ ձայնով ասել…

-Поехали!

Այսինքն՝ գնացի՜նք:

Այդ օրը կարելի է համարել տիեզերագնացության մեկնարկի օրը: Այսօր երկնքի ոլորտներն ակոսում են բազում արբանյակներ, գալակտիկաներ են ուսումնասիրվում: Ես հպարտ եմ, որ ապրում եմ Գագարինի անունը կրող բնակավայրում: Հույս ունեմ, որ մեր ավանը նույնպես առաջ կգնա  ու բարձունքներ կնվաճի…

Իմ հրաշալի քույրիկը

Ողջույն: Ես Ռիման եմ: Ուզում եմ պատմել իմ հրաշալի քույրիկի՝ Արաքսյայի մասին: Նա տասը տարեկան է: Մենք այնքան ենք սիրում իրար, որքան ձուկը՝ ջուրը: Թեև, անկեղծ ասած, բավականին հաճախ ենք վիճում, սակայն շատ չանցած՝ չենք էլ հիշում այդ մասին ու սկսում ենք խաղալ: Մեր մտքերն ու կարծիքները ամեն օր չէ, որ համընկնում են։

Օրինակ՝ ես ասում եմ.

-Արի խաղանք մի լավ խաղ…

-Ո՜չ, ես չեմ ուզում խաղալ,- մեկեն քմահաճ է դառնում քույրիկս:

-Կխաղանք՝ ինչ ուզես…

-Դե լա՛վ… Ուրեմն արի խաղանք ուսուցչուհի և աշակերտ։

-Բայց ես կլինեմ ուսուցչուհին։

-Իսկ ինչո՞ւ հենց դու,- խոժոռվում է Արաքսյան:

-Չէ՞ որ ես եմ մեծը։

Եվ այսպես շարունակ մենք վիճում ենք: Հետո մեր մտքերը համընկնում են, և սկսում ենք խաղալ իր ուզած խաղը: Նա այդ ժամանակ դառնում է շատ չարաճճի աղջիկ:

Ասում է.

-Եթե ինձ բարձր գնահատական չնշանակես, ես էլ չեմ խաղա:

Ես ընդառաջում եմ, քանի որ չեմ ուզում, որ նա տխրի: Մեր մեջ ասած՝ եթե ես նրա ցանկությունները չկատարեմ, նա ինձ հետ դժվար թե խաղա։

Ես միշտ ձգտում եմ նրա ծննդյան օրը տոն դարձնել: Հատուկ տորթ եմ պատրաստում ու գունագեղ զարդարում:

Այո, մենք միշտ այդպիսին ենք: Գուցե ես էլ ի՞ր համար եմ չարաճճի: Պետք է խոստովանեմ, որ երբեմն ես էլ եմ նրան բարկացնում: Բայց մի բան հաստատ է. մենք իրար շատ ենք սիրում:

Իմ քույրիկ Արաքսյան շատ բարի, ժպտերես, աշխույժ ու կարմրաթշիկ աղջիկ է: Վստահ եմ, որ տարիների հետ ավելի ու ավելի խելացի ու հանդուրժող կդառնա: Չնայած նրան, որ նա երբեմն ինձ բարկացնում է, բայց նաև ուրախացնում ու երջանկացնում է…

Ռիմա Եղիազարյան

«Կանթեղ» գրական խմբակ

Կյանքը թատրոնի մեջ և թատրոնը կյանքի

Նա սովորաբար թատրոն է գալիս բոլորից շուտ, միայնակ նստում դատարկ դահլիճում, ուշի ուշով հետևում իրար հետևից ներս մտնող մարդկանց աղմկալի անցուդարձին, ու մտքերի հորձանուտի մեջ խորասուզվում,  մինչև հայտարարվում է ներկայացման մեկնարկի մասին։

…Կրքերով լի, գունեղ, վառ, պայծառ, մեկ մեղմ, մեկ ահարկու, անվերջ նոր գույներ բերող ու երբեք չհնացող. ահա թատրոնը նրա աչքերով՝ այդ 17-ամյա պատանու, ով կյանքը թատրոնի՛ մեջ է տեսնում և թատրոնում կյա՛նքն է տեսնում։

-Մի օր ինձ բախտ վիճակվեց տեսնել Հակոբ Պարոնյանի պիեսներից մեկի ներկայացման փորձերը, որի ժամանակ շատ լավ մարդկանց հետ ծանոթացա,-պատմում է ապագա դերասան Ռազմիկ Հովհաննիսյանը,- Մինչև փորձերին ներկա գտնվելը՝ ես մտա բեմ։ Բեմը դատարկ էր։ Ես սկսեցի խոսել թատրոնի հետ։ Դրանք իմ կյանքի լավագույն պահերն էին։ Ես ու թատրոնը կրկին զրուցում էինք…

«Թատրոնը դերասանի կինն է, կինոն՝ սիրուհին։ Ուր էլ գնաս, տուն ես վերադառնալու»,-ասում էր մեծանուն դերասան Մհեր Մկրտչյանը։ Եվ իրոք,  բնատուր դերասանական շնորհով օժտված Ռազմիկը մասնագիտության ընտրության հարցում ի վերջո կողմնորոշվել է և վերադարձել դեպի թատրոն՝ այն վայրը, որտեղ դերասանը մարմնավորելով կերպարին և՛ լացում է, և՛ ծիծաղում, իսկ հանդիսատեսը չի էլ կռահում, թե դերասանն ի՛նքը ինչ տրամադրություն ունի։

-2016թ.-ին նկարահանվեցի Սոս Սարգսյանի համանուն վիպակի՝ «Լակոտի» հիման վրա նկարահանված Ալբերտ Մկրտչյանի ֆիլմում։ Այդ օրվանից սիրեցի արվեստը, կինոն, թատրոնը։ Ընտանիքիս անդամները միշտ գնահատել են արվեստը, բայց մեծագույն հարգանքը դեպի թատրոնը ու կինոն, կարծում եմ, որ իմ միջոցով է փոխանցվել նրանց։ Օրերս լցված են թատրոնով. ամեն օր կարդում եմ բեմական արվեստի մասին բազմաթիվ ձեռնարկներ, ասմունքում եմ, քննադատորեն դիտում եմ ֆիլմեր ու ներկայացումներ, քաղում դրանցից ինձ համար կարևորն ու անհրաժեշտը։ Կարճ ասած՝ ապագա մասնագիտությունս ապրելակերպ եմ դարձրել։

Ռազմիկը կարծում է, որ դերասան դառնալու համար երեք հատկանիշ է անհրաժեշտ ունենալ՝ աստվածատուր շնորհ, աշխատասիրություն և սեր, անսպա՜ռ սեր դեպի թատրոնը։ Իր խաղացած դերերից առանձնացնում է  Հովհաննես Թումանյանի «Նեսոյի քարաբաղնիսը», որտեղ նա մարմնավորում էր Աբգարի դերը, իսկ հաջողությունների մասին առայժմ լռում է.

-Մեծ հաջողությունները դեռ առջևում են, որովհետև թատրոն գնալիս մի թաքուն զգացողություն ունեմ՝ մի բարի նախանձ, թե երբ եմ տրվելու այդ հրաշքին ու զգալու իսկական դերասան լինելու հաճույքը,- ասում է նա,- ներկայիս մեծագույն հաջողությունը ճիշտ ժամանակին ճիշտ մարդկանց հանդիպելն է։ Հպարտորեն եմ ասում, որ թատրոնի հանդեպ ունեցած սիրուս շնորհիվ ձեռք եմ բերել Լուսին Կիրակոսյանի, Լուիզա Ղամբարյանի պես ընկերներ, որոնք միշտ պատրաստակամ են օգնելու։ Չնշել չեմ կարող նաև իմ լավագույն ուսուցչի՝ Տաթև Ղազարյանի մասին, ում տված դասերն անգերազանցելի ներգործություն են ունեցել ինձ վրա։

Իր աշխատասիրությամբ ու բոլոր դժվարությունները պատվով հաղթահարելու և իր երազանքին հասնելու ձգտումով Ռազմիկը օրինակ է իր հասակակիցների համար, իսկ նրա կյանքի ճանապարհին նրա համար լավագույն օրինակը և ոգեշնչման աղբյուրը մշտապես եղել է Սոս Սարգսյանը.

-Ես նրան չեմ տեսել, բայց ամեն վայրկյանս լցված է Սոս Սարգսյանի անտես ներկայությամբ։ Նա ասում էր, որ անհրաժեշտ է միշտ լսել սրտի և հոգու կանչը։ Նրա շնորհիվ ես լսեցի իմ սրտի կանչը, այն, որ թատրոն է կոչվում…

Հ.Գ. Թող ներող լինի Ռազմիկը ամբողջ տեքստում «Թատրոն» բառը  փոքրատառով գրելու համար։ Նա միշտ այն մեծատառով է գրում։

zarine kirakosyan

Պատերազմներից վերջինը

Այրուձի,

Գնդացիր,

Հետևակ,

Ճակատամարտ,

Տանկեր,

Ինքնաթիռներ,

Կալաշնիկով,

Ճակատամարտ,

Միջուկային զենք,

Սառը պատերազմ,

Արժեքների պատերազմ,

Սա արժեքների պատերազմ ա,

Ես ամեն օր նոր աշխարհում եմ աթնանում,

Մենք ամեն օր հերքում ենք նախորդ օրվա  ճշմարտությունը:

 

Սա  արժեքների պատերազմ ա,

Մենք  իբր  կարծրատիպեր ենք քանդում

Աճեցնելով նորերը` մերը,

Սա արժեքների պատերազմ ա,

Բոլորը ազատություն են փնտրում  քառակուսիներից դուրս,

Մենք կոտրում ենք դրանք, հայտնվում նորերի, ավելի մեծերի մեջ,

Սրանք անվերջ իրար ներգծված քառակուսիներ են,

Մի  ստանդարտից մյուսի մեջ անընդհատ հայտնվելով

Սա պատերազմ ա,

Ուր ամեն օր  արժանապատվություններ են զոհվում

Ու հաղթում են էգոներ:

 

Սա արժեքների պատերազմ ա,

ես կուզեի հիմա չծնվել,

Ինձ ծնեք պատերազմից հետո.

Երբ բոլորդ հայտարարի կգաք,

Ես արդեն հոգնում եմ մտածել,

Էստեղ մեզ միայն շեղում են ապրելուց.

Ինձ ծնեք պատերազմից հետո

Ու թաղեք մինչև դրա դասական հերքումը:

 

Սա արժեքների հավերժ պատերազմ ա,

Մենք էլեկտրոնների պես անկանոն շարժվում ենք,

Իսկ նեյտրոնները  Տիբեթի լեռներում նիրվանա են փնտրում,

Մենք վազում ենք բարձր խոտերի միջով,

Ուզում եմ վերևից տեսնել

Էս ուր ենք գնում,

Սա անվերջանալի ճառագայթ ա, թե կրկնվող շրջան, գրողը տանի:

 

Սա արժեքների պատերազմն ա

Նույնքան հերքելի, ինչպես բոլոր նախորդները,

Բոլոր իզմերի պես ժամանակավոր

Սա արժեքների պատերազմ ա,

Ես ուզում եմ դուրս գալ էս մրցադաշտից,

Ուր աստվածները խաղադրույք են արել մեզ վրա,

Էյ, լսու՞մ եք, բոլորդ, ովքեր կաք, ու ում հորինել ենք վերևներում,

Հանե՛ք ինձ էս անկանոն ռիթմերից

Ուր չկան զուգահեռ ճշմարտություններ:

 

Սա արժեքների պատերազմ ա,

Ու ես վախենում եմ, որ հենց էսպես էլ սկսվում են դրանք,

Ես վախենում եմ չնկատելով սկսեմ սեփական պատերազմը:

Խաղաղություն եմ ուզում,

Նիրվանա ~,

Ինչպե՞ս հավատամ քո գոյությանը,

Եթե նույնիսկ Կուրտն ինքը չհավատաց,

Աստվածներ, ուրիշ ելքեր հորինեք էս խաղին:

gevorgtergbr

Յաթաղան սինդրոմ

Anush abrahamyanԵս չեմ կարող չմտածել: Իմ ու «Յաթաղան սինդրոմի» անաստված բախումից լոգոֆիլի ցուցիչը երևի խճճված գծեր ցույց կտար: Եվ այդ պատկերը երկրորդ, երրորդ կամ չորրորդ անգամ սինդրոմի մասին մտածելիս չէր գծագրվի նույնությամբ:

Թե՛ Օսմանցի Յաթաղանը, թե՛ դոկտոր Միքայելը տարիներ առաջ կպատկերացնեին, որ պաթոլոգիկ էնցեֆալոգոսի ախտորոշման համար ստեղծված լոգոֆիլը կարող են ծառայեցնել ևս մի ոչ պակաս կարևոր բանի: Օրինակ, մարդկանց ենթարկելով մտավոր էքսպերիմենտի, պարզել՝ եթե դու մտածում ես որևէ մեկի մասին, հարյուրից վաթսունհինգ դեպքում դա նշանակում է` նա ևս մտածում է քո մասին:

Հետաքրքիր է: Ինչ լավ կլիներ, եթե երկուսս էլ երբևէ մասնակցեինք այդ էքսպերիմենտին ու մտածեինք մեր կարոտի մասին: Գրեթե համոզված եմ՝ լոգոֆիլի ցուցիչը նույն սև գծերը կգծեր: Բայց չենք մասնակցի, որովհետև մեռածները չեն մտածում:

Նոր բացահայտումը, որը միգուցե մարդկության մեծագույն ձեռքբերումը պետք է դառնար, հրապարակվեց «Նեյչըրի» վեբկայքում: Առաջին քայլն արված էր դեպի Նոբելյան մրցանակ: Դեպի այն համոզմունքը, որ գիտությունը միավորում է ազգերին, որ բոլորս էլ Երկիր մոլորակի բնակիչներ ենք: Բայց դրական արձագանք չեղավ: «Յաթաղանը հաղթեց Միքայելին, ինչպես յողուրթը՝ մածունին»,-գրեց «Առավոտ» թերթը, փոխանակ գրեր. «Մարդը իր երակը դրեց գիտության մեջ»: Իսկ միջազգային հանրությունը քննադատեց այն աստիճան, որքան չէր կարող մտածել: Միքայելը ապաորակավորվեց բժշկական էթիկան խախտելու համար: Իսկ երբ սփյուռքահայ բարերարը պարզեց, որ բացի լոգոֆիլից, այն ամենը, ինչ տվել է հիվանդանոցին, անհետացել է, էթիկա չէ՞ր խախտվել արդյոք: Նրան արգելվեց վիրահատություններ անել: Երևի մտածեցին բժշկական հմտությունները անհետացել են էթիկան խախտելու պատճառով: Ինչևէ: Ինձ համար նրանք, ովքերը մտածեցին մարդկության վաղվա օրվա համար, վերջավոր աշխարհից դուրս մնացին՝ հավերժի մեջ:

Ես չեմ կարող չմտածել: Իմ ու «Յաթաղան սինդրոմի» անաստված բախումից լոգոֆիլի ցուցիչը երևի խճճված գծեր ցույց կտար: