Լիլիթ Վարդանյանի բոլոր հրապարակումները

lilit vardanyan

Ինքնահարցազրույց «Եվրատեսիլի» մասին

-«Եվրատեսիլին» մի շաբաթ մնաց:

-Գիտեմ, մարտից սպասում եմ, թե երբ է լինելու «Եվրատեսիլը»: Հենց այդ ժամանակվանից սկսում եմ լսել բոլոր մասնակիցների երգերը ու կանխագուշակել մրցույթի արդյունքները:

-Բայց այս տարի բոլոր երգերը չես լսել:

-Ի՞նչ իմացար:

-Ախր, ես դու եմ, ինքդ քեզնից ես հարցազրույց վերցնում:

-Լավ: Այս տարի բոլոր երգերը չեմ լսել, որ հետաքրքիր լինի: Չնայած ամեն տարի լսում էի ու երգերը սովորում, որ հետո մրցույթի ընթացքում նրանց հետ երգեմ: Լսել եմ Հայաստանի, Ռուսաստանի, Նիդերլանդների, Ադրբեջանի և Ֆրանսիայի երգերը: Ամենաշատը հավանել եմ Ֆրանսիայի երգը:

-Ունե՞ս կանխատեսումներ:

-Դե, այս տարի մենք երկրորդ կիսաեզրափակչում ենք: Իսկ երկրորդ կիսաեզրափակչում միշտ իմ սիրած երկրներն են լինում և ամենաուժեղ մրցակիցները: Չնայած երկրորդ կիսաեզրափակչում ենք, բայց ես հույս ունեմ, որ կանցնենք եզրափակիչ:

-Համարյա ամեն տարի քո սիրած երգերը երկրորդ տեղ են ընկնում:

-Ամեն տարի ժյուրիի պատճառով մարդկանց կողմից ամենաշատ միավորներ ստացողները չեն հաղթում, բայց անցած տարվա երգն ակնհայտ հաղթող էր: Իսկ 2017թ. ես Բուլղարիայի կողմից էի: Այս տարի Նիդերլանդների կողմից եմ: Կանխատեսում եմ, որ Ռուսաստանը մի քանի տարի խառը վիճակից և Սերգեյ Լազարևի վերադարձից հետո կհաղթի:

-Բուլղարիան «Եվրատեսիլում» քո սիրած երկիրն է:

-Քոնն էլ:

-Այս տարի Բուլղարիան չի մասնակցում:

-Երեք տարի շատ լավ արդյունքներից հետո չի մասնակցում: Կարող է՝ ուզում են մյուս տարի ավելի լավ ներկայանալ:

-Քանի տարի է՝ Ավստրալիան էլ է մասնակցում:

-Ավստրալիան Եվրոպա չի: Բայց չեզոք եմ այդ հարցում: Երբեք Ավստրալիայի երգերը իմ ֆավորիտներից չեն եղել: Եթե մի օր Ավստրալիան հաղթի, «Եվրատեսիլը» կարող է միջազգային մակարդակի հասնել:

-Բայց «Եվրատեսիլը» արդեն միջազգային է:

-Լավ: Համաշխարհային մակարդակի:

-Այս տարվա Հայաստանի երգը շատ լավն է:

-Սիրում եմ այս տարվա երգը:

-Սրբուկին էլ ես շատ սիրում:

-Այս տարվա երգով լավ տեղ կարող ենք զբաղեցնել: Ընդհանրապես «Եվրատեսիլը» մեզ համար կարևոր է: Եվրոպացիներն իմանում են Հայաստանի մասին:

-Ամեն տարի քվեարկությունների կարգը փոխում են:

-Ամեն տարի ավելի են ավելացնում ճնշումը: Անցած քվեարկելու ձևն ավելի հարմար էր:

-Իսկ մանկական «Եվրատեսիլի՞նը»:

-Անիմաստ եմ համարում օնլայն քվեարկությունը: Հենց սկսում է քվեարկության ժամանակը, քվեարկության կայքը լավ չի աշխատում: Հետո քո երկրի մասնակցին էլ կարող ես քվեարկել:

-Քեզ դու՞ր են գալիս «Եվրատեսիլում» Հայաստանի մասնակիցների երգերը:

-Ոչ բոլորը: Ամենաշատը հավանել եմ Արամ MP3-ի, Իվետա Մուկուչյանի ու այս տարվա երգերը:

-Սևակ Խանաղյանի և Արծվիկի երգերը չե՞ս հավանել:

-Ոչ: Դեմ եմ մրցույթի միջոցով մասնակիցների ընտրությանը:

-Մտածում ես, որ մրցույթով ընտրված մասնակիցները հենց սկզբից են որոշվում:

-Այո:

-Հաղթող երգերը չեն հիշվում:

-Դե, ինձ որոշ ժամանակ է պետք, որպեսզի հիշեմ հաղթողներին: Հիշում եմ միայն այն երգերը, որոնք սիրում եմ: Կան երգեր, որոնք 2014թ-ից լսում եմ:

-Երբվանի՞ց ես նայում «Եվրատեսիլ»:

-Գիտես… 2012թ-ից: Իսկ մանկականը՝ 2009թ-ից:

-Ես գիտեմ, իսկ կարդացողները՝ ոչ:

-Դե ուրեմն ուրիշ մարդու գտնեիր:

-Սիրո՞ւմ ես նայել «Եվրատեսիլ»:

-Սիրում եմ: Միշտ մինչև վերջ նայում եմ, որ ուղիղ եթերով իմանամ հաղթող մասնակցին: Եզրափակիչը նայելը ավելի դժվար է, որովհետև սովոր չեմ այդքան ուշ քնելուն: Լավն այն է, որ եզրափակիչը շաբաթ է լինում: Հետո էլ արդեն սովորել եմ, որ «Եվրատեսիլը» գիշերն է լինում:

-Եվրատեսիլը միավորո՞ւմ է երկրներին:

-Եթե հարցականի նշանով ես տալիս հարցը, ուրեմն ինքդ էլ չգիտես:

-Այս տարի «Եվրատեսիլ» նայելը շատ հետաքրքիր է լինելու:

-Մեծ ակնկալիքներ ունեմ, որովհետև այս տարվա ոչ բոլոր երգերն եմ լսել:

-Շնորհակալություն հարցերին պատասխանելու համար:

-Խնդրեմ: Բայց մյուս անգամ ուրիշին կգտնես:

-Խոստանում եմ:

Ձմռան վերջին կիրակին

Ինչու (չ)դիտել հեռուստացույց

Վերջերս նկատել եմ, որ շատ քիչ եմ հեռուստացույց դիտում: Իսկ հայկական ալիքներ ընդհանրապես չեմ միացնում:

Որպեսզի պարզեմ, թե ինչ են դիտում հայկական հեռուստատեսային ալիքներով իմ տարեկիցները, որոշեցի հարցում կատարել:

Հարցմանը պատասխանողների մեծ մասը 15-21 տարեկան են՝ Հայաստանի գրեթե բոլոր մարզերից:

Հարցին, թե շաբաթական քանի օր են հեռուստացույց դիտում՝ տարբեր պատասխաններ են եղել: Մի մասը պատասխանել է ամեն օրը, մի մասը՝ շաբաթը 3 անգամ, մյուսները՝ շաբաթը 1 անգամ, որոշներն էլ ընդհանրապես չեն դիտում:

Հիմա ես ամեն օր մեկ ժամ եմ դիտում հեռուստացույց: Այդ մեկ ժամում դիտում եմ ամերիկյան սերիալ ոչ հայկական ալիքով:

Պատասխանողների 50%-ը նույնպես ամեն օր մեկ ժամ է դիտում հեռուստացույց: Իսկ նրանք, ովքեր դիտում են 5 ժամից ավելի հիմնականում կամ 10-14 տարեկան են, կամ՝ 30-ից բարձր: 15%-ը չի դիտում հեռուստացույց: Իսկ որոշները դիտում են 15-30 րոպե:

Երբեմն ինձ հետաքրքրում է, թե ինչ ծրագրեր կան հայկական հեռուստատեսությունում: Օրվա ընթացքում տատիկը դիտում է հնդկական, բրազիլական ու ամերիկյան սերիալներ, պապիկը՝ լուրեր, ժողովրդական, երաժշտական ալիքներ: Հայկական սերիալներ չեմ նայում, բայց այսօր հետաքրքրության համար նայեցի: Չհավանեցի:

Հարցման մեջ ամենադիտվող հաղորդումների եռյակում էին ֆիլմերը, լուրերը և հաղորդումները: Սերիալները հինգերորդ տեղում էին: Դա նշանակում է, որ կամ հայկական ալիքներով սերիալները հետաքրքիր չեն, կամ էլ հարցմանը պատասխանողները չեն սիրում սերիալներ դիտել:

Եթե ես որոշեմ որևէ բան դիտել հայկական ալիքներով, ապա առաջին հերթին կմիացնեմ Հանրային հեռուստաընկերությունը: Այն ինձ համար նախընտրելի է, քանի որ Հանրայինով կան ֆիլմերի կրկնօրինակումներ: Ձմեռային արձակուրդներին Հանրայինով դիտում էի Հարրի Փոթերը: Երբեմն լավ ֆիլմերի թարգմանություններ են լինում, որոնք մեծ հաճույքով դիտում եմ:

Իմ հարցերին պատասխանողները հայկական հեռուստատեսային ալիքներից նշել էին Հանրայինը, Արմենիան և Շանթը:

Հինգ տարի առաջ ես ավելի շատ էի հեռուստացույց դիտում: Ամեն օր՝ երեք ժամից ավելի։ Դիտում էի մուլտֆիլմեր, ֆիլմեր, սերիալներ, հաղորդումներ: Այն ժամանակ ավելի շատ էին թարգմանությունները, և հետաքրքիր հաղորդումներ կային:

Հարցմանը պատասխանողները նշել էին, որ հինգ տարի առաջ նայում էին հաղորդումներ, ֆիլմեր, սերիալներ:

Իսկ հիմա անդրադառնամ հենց այն ծրագրերին, որոնք հիմա են հեռարձակվում: Տարբեր պատասխաններ ստացա: Հարցմանը պատասխանողների նախընտրած ծրագրերն են` «Լավ երեկոն», «Ֆուլ հաուսը», «Էլենի օրագիրը», «Քաոսը», «Արմքոմեդին»:

Ամփոփելով արդյունքները՝ հասկացա, որ հայկական հեռուստաընկերությունում շատ քիչ ծրագրեր կան, որոնք հետաքրքրում են երիտասարդներին: Իսկ այն ծրագրերը, որոնք նախատեսված են երիտասարդների համար, ինձ դուր չեն գալիս:

Վերջում հարցրի, թե ինչ կուզեին ավելի շատ տեսնել հայկական հեռուստատեսությունում: Հիմնականում պատասխանել էին, որ ուզում են նոր, ինտելեկտուալ և տեղեկատվական հաղորդումներ, մրցույթներ ու ծրագրեր, ավելի հետաքրքիր սերիալներ:

lilit vardanyan

Ֆրանսիական քոլեջ

-Bonjour, mon amie.

-Bonjour mon amie.

Ու ամեն անգամ ես ու Անին ծիծաղում ենք իրար այդպես բարևելու համար:

Նստում եմ մեջտեղի շարքի առաջին նստարանին, որը մի տարի պայքարից հետո կարողացել եմ «սեփականաշնորհել»: Դա ամենալավ տեղն է, որովհետև երկրորդ նստարանից անգամ ակնոցով գրատախտակն այդքան լավ չի երևում: Նաև առաջին շարքում ավելի կենտրոնացած եմ լինում:

-Կարին (ֆրանսիական ակցենտով), էսօր ի՞նչ դաս ունենք:

-Պատմություն, Հաշվապահություն ու ֆրանս:

-Էէէէ, էլի պիտի 70 րոպե պատմության դաս լսե՞մ… Կարին, կողքիս նստարանն ազատ ա, արի:

-Չէ, էսօր դասը լավ չեմ սովորել:

-Դե լավ, առաջին նստարանին նստածներն էդքան նկատելի չեն,-ասացի առաջին շարքի նստարանի առավելություններից մեկը: Չնայած, երևի ինձ համար դա առավելություն չէ:

70 րոպե պատմություն լսելուց հետո հաշվապահության դասն է: Ֆրանսիական քոլեջում կա հինգ ուղղություն՝ էկոնոմիկա, մարկետինգ, ապահովագրություն, ֆինանսներ և ծրագրավորում:  Եվ ինչպես հասկացաք, ես սովորում եմ էկոնոմիկայի կուրսում:

Երևի հաշվապահությունը ավելի հետաքրքիր է լսել, որովհետև դա մեզ համար նորություն է:

-Երեխաներ, գալի՞ս եք գնանք խանութ,- ասում եմ ես քսան րոպեանոց դասամիջոցի ժամանակ:

Քսան րոպեանոց դասամիջոցի ընթացքում հասցնում ենք գնալ քոլեջի տարածքից դուրս խանութ, հետ գալ ու նախաճաշել: Չնայած դրան՝ քսանրոպեանոց դասամիջոցները շատ արագ են անցնում: Հիմնականում այդ քսան րոպեի ընթացքում կրկնում, արտագրում կամ սովորում են դասերը, զբոսնում են քոլեջի մոտակայքում, նախաճաշում են:

Մի օր ես ու Անին որոշեցինք միայն ֆրանսերեն խոսել: Շատ ուրախ ստացվեց:

-Կարին, մյուս ժամը ֆրա՞նս ա:

-Հա:

-Է, վերջին ժամով ֆրանս հավես չի, որ առաջին ժամ լիներ` ավելի հավես կլիներ:

Քոլեջի անունից կարելի է հասկանալ, որ մենք սովորում ենք ֆրանսերեն: Սիրում եմ լեզուներ սովորել: Արդեն երկու տարի է՝ ֆրանսերեն եմ սովորում: Ֆրանսերեն սովորելը ինձ շատ է դուր գալիս:

Դասերից հետո երեքով երեքով (3-րդ համարի ավտոբուսով) գնում ենք տուն: Ես, Կարինեն ու Այծեմնիկը խոսում ենք այդ օրվա դասերի ու այն մասին, թե ինչ ունենք անելու հաջորդ օրվա համար. «Գրականություն, ռուսաց լեզու, ֆրանսերեն»:

Եթե հետաքրքիր է, թե ինչի մասին ենք մենք խոսում չորեքշաբթի օրերը դասից տուն գալիս: Ավելի շուտ, ինչ էինք խոսում չորեքշաբթի օրերը, որովհետև վերջերս մենք քննություններ էինք հանձնում ու համարյա մի ամսով արձակուրդ ենք: Սրանով էլ ենք ավագ դպրոցների մեր հասակակիցներից տարբերվում:

lilit vardanyan

Համի մասին հիշողություններ

-Լիլիթ, ուզո՞ւմ ես մանդարին:

-Տանը մանդարին կա՞, որտե՞ղ:

-Խոհանոցում…

Տատիկը դեռ խոսքը չէր ավարտել, երբ խելագարի պես վազելով մի վայրկյանում հասա խոհանոց: Երեսուն վայրկյան անց ես վայելում էի այս աշնան առաջին մանդարինս:

-Մի տարի: Մի տարի ա՝ սպասում էի:

-Լիլիթ, բայց մարտին էլ էիր ուտում մանդարին:

-Ոչինչ, ինձ համար մի տարի ա:

Երբ վերջացրի առաջին մանդարինս, վազեցի երկրորդի հետևից:

-Լիլիթ, Արամին էլ կթողնես:

-Հա, հլը լիքը կա,- ասացի ես՝ հասկանալով, որ մի ժամ անց բոլոր մանդարինները կերած կլինեմ:

-Շատ չուտես, թե չէ` ալերգիադ կսկսի:

-Չի սկսի… Տատ, իսկ ինչի՞ ես պիտի միշտ սպասեմ իմ սիրած ուտելիքներին: Ինչի՞ չեմ կարող բոլորը միանգամից ուտել: Օրինակ՝ ամռանը բադրիջան եմ ուտում, ձմռանը՝ պոմիդորի մարինադ, աշնանը՝ ցիտրուսներ: Ինչի՞ չեմ կարող բոլորը միանգամից ուտել:

-Բայց եթե բոլորը միանգամից լինեին, անհետաքրքիր կլիներ:

-Չէ, շատ հավես կլիներ:

Մի ժամ անց կերա վերջին մանդարինը (բայց եղբորս էլ բաժին հասավ):

-Վերջինը,- ասացի ես ու վերջինը ամենադանդաղը կերա:

Բայց ի՞նչ իմաստ ունի վերջին մանդարինն ուտել ամենադանդաղը, եթե մեկ է՝ այդ մանդարինը վերջանալու է: Մի ժամ անց մանդարինի համն էլ կանցնի:

Երբ չորս տարեկան էի, ես ու տատիկը Առևտրի քոլեջի փռից մի հոթ-դոգ գնեցինք: Շատ սոված էինք: Հոթ-դոգերը նոր թխած էին ու տաք էին:

-Տատ, ինչ համով հոտ ա գալիս:

Ինձ շատ դուր եկավ այդ հոթ-դոգը: Այնքան համով էր, որ մինչև հիմա հիշում եմ այդ համը՝ որպես քոլեջի հոթ-դոգի համ:

Իսկ եթե ես ուղղակի սոված էի կամ դա իմ առաջին հոթ-դո՞գն էր: Ինչ էլ որ լիներ, ես մինչև հիմա հիշում եմ այդ համը ու լավ գիտեմ, որ էլ երբեք այդքան համով հոթ-դոգ չեմ ուտի…

-Տա, իսկ նարինջ արդեն կա՞:

-Հա, մյուս անգամ նարինջ էլ կառնեմ:

-Ջա՜ն…

Այդ պահին հիշեցի նարնջի համը: Բայց ախր, այդ համը ես ընդամենը տասը րոպե եմ զգում: Ամենաշատը մի ժամ, եթե դրանից հետո ոչինչ չուտեմ:

Ես միշտ ամենահամով ուտելիքը վերջում եմ թողնում: Բայց ամենավերջինն էլ եմ ուտում:

Ուզում եմ նորից փորձել քոլեջի հոթ-դոգը, Մոնտենեգրոյի տաք շոկոլադը, հայրիկի բերած՝ Լվովի դառը, պնդուկով, 63 տոկոսանոց շոկոլադը, մանկությանս՝ չափից մեծ փուչիկ ստանալու «բաբլը»: Ուզում եմ ամեն ինչ նորից փորձել, բայց դրանց համը զգալ այնպես, ինչպես առաջին անգամ:

Ուզում եմ, բայց գիտեմ, որ մի ժամ անց դրանց համից ոչինչ չի մնա՝ բացի համի զգացողության հիշողությունից:

lilit vardanyan

Չտաքացնող կոշիկներով ջրափոսի մեջ

Ձեռքերս չորացել են: Ոտքերս մշտապես սառն են: Իսկ բակի ծիրանենու տերևները չորացել ու թափվել են:

Արդեն կարող եմ հագնել ոտքերս չտաքացնող աշնանային կոշիկներս ու տրորել չորացած տերևները: Քայլում եմ մեջքս ուղիղ, արագ, վստահ: Այնպես, որ աշնանային, ոտքերս չտաքացնող կոշիկների ձայնը որքան կարելի է համահունչ ու բարձր լսվի: Կանգնում եմ իմ դիմաց հայտնվող յուրաքանչյուր տերևի վրա, որ լսեմ աշնան ձայնը:

Քայլում եմ աշնանային անձրևի ժամանակ, որպեսզի զգամ աշնան անձրևի հոտը: Չտաքացնող կոշիկներով մտնում եմ ջրափոսի մեջ: Մեկ է, ոտքերս չեն թրջվի: Մեկ է, ոտքերս միշտ սառն են:

Արդեն կարող եմ հագնել իմ սիրած վերնաշապիկներն ու ջինսե վերարկուն:

Սեպտեմբեր, հոկտեմբեր, նոյեմբեր: Այնքան սիրուն է հնչում: Ամիսներ, երբ չեմ անհանգստանում արևից ալերգիայիս համար: Բայց նաև չեմ բողոքում արևի բացակայության համար:

Աշուն, երբ սպասում եմ աշնանային անձրևներին, այն օրվան, երբ կարող եմ հագնել ոտքերս չտաքացնող աշնանային կոշիկները, անհամբեր սպասում եմ՝ երբ կարող եմ ուտել ցիտրուսային մրգեր: Թե երբ կարող եմ նարինջ, մանդարին ուտել, կիտրոնով թեյ խմել: Ցիտրուսներից ալերգիան իմ աշնանային ալերգիան է: Միակ ալերգիան, որից երբեք չեմ զզվի:

Հաշվում եմ, թե երբ է գալու ծննդյանս օրը: Սիրում եմ նոյեմբերը: Այդ ժամանակ արդեն կան ցիտրուսներ: Արդեն կարող եմ հագնել իմ գնած նոր աշնանային շորերը: Կարող եմ դնել աշնանային գլխարկներս: Կարող եմ ընտրել՝ կարմիր, թե մոխրագույն, որովհետև պահարանումս միայն այդ գույներն են: Կարող եմ նոր սանրվածք անել: Էլ ոչ ոք չի հարցնի, թե ինչու են մազերս սպիտակ, որովհետև աշնանը սպիտակ մազերս չեն փայլում:

Նոյեմբեր: Այդ ժամանակ ձեռքերս շատ չոր են, իսկ ոտքերս ավելի սառը, քան սեպտեմբերին:

Աշուն: Երբ ուզում եմ փաթաթվել տաք ծածկոցի մեջ, խմել կիտրոնով թեյ, գիրք կարդալ ու լսել աշնանային անձրևի ձայնը: Երբ կարող եմ նկարագրել այս իրավիճակը, բայց երբեք չիրականացնել:

Աշուն է: Ես ծնվել եմ աշնանը: Աշնանը ես այնպիսին եմ, ինչպիսին կամ, որովհետև ձեռքերս միշտ չոր են, իսկ ոտքերս երբեք չեն տաքանում:

lilit vardanyan

Երևանը տատիկիս հիշողություններում

-Տատիկ, դու որտեղի՞ց ես:

- Իմ նախնիները Ղարսից են, Սարիղամիշից: Հայրիկս փոքր էր, երբ Ղարսից գաղթեցին Գյումրի, Գյումրիից՝ Երևան: Իսկ ես ծնվել եմ Երևանում՝ Շահումյան թաղամասում:

-Երևանի ո՞ր թաղամասերում ես ապրել:

-Ամուսնանալուց հետո տեղափոխվել եմ Մոնումենտ թաղամաս՝ Ազատության պողոտա: Հետո՝ Նոր Նորքի 2-րդ զանգված:

- Ինչպե՞ս է փոխվել Երևանը այս տարիների ընթացքում:

- Քաղաքը փոխվել է: Բարձրահարկերը քիչ էին, բոլոր շենքերը տուֆակերտ էին, քաղաքն ավելի կանաչ էր, ծառերն ավելի շատ էին: Հիմա շատ շինարարություն կա, սրճարաններ, ռեստորաններ կան: Այն ժամանակ թատրոնները քիչ էին, հիմա շատ թատրոններ կան:

-Ի՞նչն էր քեզ դուր գալիս այն ժամանակ Երևանում:

- Երեխա ժամանակ ինձ դուր էր գալիս մեր թաղամասը, կինո «Անի»-ն: Գնում էինք կինո: Պարտադիր բոլորը ներկայացումները գնում էինք:

Քարկտիկ էինք խաղում, պահմտոցի: Քույրերիս հետ բակում խաղում էի: Ամռանը բակային ճամբար էինք սարքում: Ամբողջ ձմռանը կոնֆետի թղթեր էինք հավաքում, որ ամռանը բակային ճամբարի համար օգտագործեինք: Կոնֆետների թղթերը կպցնում էինք թելին ու դրանով գծում էինք ճամբարի սահմանները: Համերգ էինք տալիս, արտասանում, գիրք կարդում, գնում էինք ուրիշ ճամբարներ հյուր, սպորտային մրցումներ էին լինում:

Ժամանակները փոխվել են: Ավելի փոքրերը խաղում են բակում: Իսկ մեծերը, եթե իջնում են, ուղղակի զբոսնում են:

Զատիկի օրերին բոլորը իջնում էին, ձու էին կռվացնում, իսկ հիմա բակում չեմ տեսնում ձու խաղացող երեխա:

Հետո սիրում էի մայիսմեկյան շքերթը: Դպրոցում շքերթին մասնակցելու համար ընտրում էին ամենաբարձրահասակներին: Մայրիկս պատմում էր, որ երբ ինքը դպրոցական էր, կոշիկների մեջ քար էին դնում, որպեսզի իրենց էլ տանեին շքերթի:

Հիշում եմ, որ մեծ շուքով տոնեցին Երևանի 2750-ամյակը: Պարում էին, երգում էին, համերգ էին տալիս, տարբեր միջոցառումներ էին անում:

Ուսանող տարիներին ամենաշատը սիրում էինք նստել Կարապի լճի մոտ, գնալ կինո «Մոսկվայի» փառատոները: Սիրելի վայրերից մեկը պոնչիկանոցն էր:

-Ո՞րն է Երևանի քո սիրած անկյունը:

- Նորքի 1-ին զանգվածի այգին, որտեղ փոքրիկ եկեղեցի կա:

-Իսկ եղե՞լ է, որ Երևան եկած տուրիստների հետ շփվես:

-Այո: Գնացել էինք էկսկուրսիա, ֆիլիպինցիներ կային: Նրանց հետ ձեռքերի շարժումներով էի խոսում, որովհետև անգլերեն չգիտեի, բայց հասկանում էին: Շիշը ցույց էի տալիս, ասում էի՝ սառը ջուր ուզու՞մ եք, գլխով էին անում:

-Ի՞նչն ես կարոտում:

-Կարոտում եմ իմ մանկության տունը, փողոցը:

- Ի՞նչը կուզեիր փոխվեր քաղաքում:

-Կուզեի, որ Երևանը ավելի գեղեցկանար, ավելի մաքուր և կանաչ լիներ:

-Ի՞նչն ես ուզում, որ պահպանվի Երևանում:

- Հին շենքերը, հին կառույցները: Գումի շուկայի տեղը մեծ Սև շուկա կար: Հիմա չկա: Մասիվում էլ շատ լավ շուկա ունեինք, որը վերածեցին բարձրահարկ կառույցի:

Արզականի պատմությունը

Exploring the world through the lens of camera ծրագրի շրջանակներում

Լուսանկարը` Օրիեն Լեքլյուզի

Լուսանկարը` Օրիեն Լեքլյուզի

Պատմում է Էլիդա տատիկը

Տարիներ առաջ Արզականի այսօրվա տարածքում լիճ է եղել։ Մարդիկ միմյանց հետ նավերով են հաղորդակցվել։ Հին Արզականը գտնվել է Սբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցու մոտ։ Որոշ հատվածներ եղել են Աղվերանի տարածքում։ Երկրաշարժից հետո լիճը ցամաքել է։ Մարդիկ փոխել են իրենց բնակավայրը։ Նրանք տեղափոխվել են Սբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցուց ներքև։ Եկել և հիմնել են Արզական գյուղը։ Սկզբում այնտեղ միայն բնիկներ էին։ Ռուս-թուրքական պատերազմների և Ցեղասպանության ժամանակ մարդիկ տեղափոխվել են Արզական։ Գաղթականները հիմնականում բնակվել են Սբ Աստվածածին գնալու ճանապարհին։ Տարիների ընթացքում գյուղը մեծացել և զարգացել է։ Գյուղում կան շատ հանգստյան գոտիներ և հյուրասեր ընտանիքներ։ Արզականի բնակիչները շատ են սիրում իրենց գյուղը։ Արտագաղթողներ և արտագնա աշխատանքների մեկնողներ հիմնականում չկան։

-Էստեղ բոլորը ծնվում, ամուսնանում ու բաժանվում են գյուղում,- ոգևորված ավելացրեց Էլիդա տատը։

Հայ- Բելգիական “Exploring the world through the lens of camera” ծրագիր. օր տասներկուերորդ

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի

Առավոտյան ժամը 10-ին շարժվեցինք: Այս անգամ ուղևորվում էինք Գյումրի:

-Էրեխեք, դուք Գյումրիում եղե՞լ եք,-հարցրեցի ես:

Պետք է առաջին անգամ լինեի Գյումրիում:

Առաջին տեղը, որ այցելեցինք, Ձիթողցոնց տուն-թանգարանն էր: Այնտեղ մեզ ծանոթացրին Գյումրու պատմության, մշակույթի և կենցաղի հետ: Տեսանք, թե ինչպես են ապրել տեղի միջին և բարձր խավի ներկայացուցիչները 19-րդ դարում: Թանգարանում քաղաքին ծանոթանալուց հետո որոշեցինք շրջել քաղաքի փողոցներով:

Որոշ ժամանակ զբոսնելուց և ճաշելուց հետո բաժանվեցինք խմբերի: Մի խումբը գնաց Հայաստանի ամենահին վարսավիրանոցը, մյուս խումբը գնաց երկրաշարժից հետո տնակներում ապրող մարդկանց մոտ:

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի

-Ես գնում եմ վարսավիրանոց, որ մազերս կտրեմ, հետո տանը բոլորին զարմացնեմ,-ասացի ես՝ չիմանալով, որ այդ վարսավիրանոցը միայն տղամարդկանց համար է:

Չնայած դրան՝ վարսավիրանոցը շատ գեղեցիկ էր և 1940թ-ից պահպանել էր իր հին տեսքը: Երբ ներս մտանք, հայտնվեցինք 20-րդ դարում: Վարսավիրանոցը նկարելուց հետո գնացինք զբոսնելու:

Եղանք «Մեր մանկության տանգոյի» պատշգամբում: Այգիներով զբոսնելով հասանք հրապարակ:

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Իսկ մյուս խումբը գնացել էր տնակների թաղամաս և լուսանկարել հին Գյումրու հին փողոցները:

-Ռեդուան, հոլանդերենով կշնորհավորե՞ս մամայիս ծնունդը,-հարցրեց Ինեսան:

-Խելյուքիգե վեղիաակդախ,-ասաց Ռեդուանը:

Ծրագրի ընթացքում Ռեդուանը հայերեն շատ բառեր էր սովորել: Վերջապես մեզ էլ հոլանդերեն մի բան սովորեցրեց: Անընդհատ փորձում էի ճիշտ արտասանել այդ արտահայտությունը: Հոլանդերենը շատ դժվար լեզու է:

Մազերս այդպես էլ չկտրեցի, բայց արդեն որոշ չափով ծանոթ էի Գյումրի քաղաքին:

Երբ հետ էինք վերադառնում, կարողանում էի հոլանդերենով «ծնունդդ շնորհավոր» ասել:

Լիլիթ Վարդանյան

***

Կորած հեռախոսի զարթուցիչը

Անկախ նրանից, թե որքանով են տարբերվում մի խումբ մարդկանց աշխարհայացքներն ու մշակութային սովորույթները, կա մի պարզ փաստ, որը բոլորին միմյանց հասկանալու հնարավորություն է տալիս։ Փաստի ձևակերպումը՝ բոլորս ծիծաղում ենք նույն լեզվով։ Մի լեզվով ծիծաղելու սիրուն հնարավորությունը տրված է մարդկությանը՝ բոլոր անհասկանալի իրավիճակների ու թյուրիմացությունների արագ շտկման համար։

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Օրեր առաջ հյուրատանը վաղ առավոտյան ինչ-որ տարօրինակ խառնաշփոթ էր։

Ռեդուանը պատմում է դեպքի մանրամասները.

-Ամեն առավոտ զարթուցիչս զնգում է ժամը 7-ին։ Այդ առավոտներից մեկն էր, երբ զարթուցիչս զնգաց, ու ես բնականաբար քնած մնացի։ Տղաները վրդովված արթնացրին ինձ՝ խնդրելով անջատել զարթուցիչի ձայնը, որն արդեն մեկ ժամ շարունակ անհանգստացնում էր իրենց։ Ես չէի կարողանում գտնել հեռախոսս։

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Պարզեց՝ ընկել էր մահճակալի հետևը։ Բոլորը նայում են ինձ, ես իջնում եմ մահճակալի երկրորդ հարկից ու զարթուցիչիս երաժշտության ուղեկցությամբ փորձում եմ հայտնաբերել հեռախոսս։ Ես հասկացա, որ ներքնակն ամբողջովին դուրս քաշելու դեպքում գործն ավելի հեշտ կընթանա, որի արդյունքում մնացի պատի ու մահճակալի արանքում։ Մի քանի րոպե անշարժ մնալուց հետո մի կերպ դուրս պրծա էդտեղից։

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի

Զվարճալի պատմության ականատեսներն ամեն անգամ ժպիտով են մտաբերում էս դեպքը։ Որոշներն անգամ վիդեոների ու նկարների տեսքով զվարճանքը միշտ կատարյալ աստիճանի են հասցնում։

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի

Երկու օրից Ռեդուանը կլքի Հայաստանը, իսկ կորած հեռախոսն ու խելագար խառնաշփոթը կդառնան ծրագրից մնացած ամենաջերմ հուշերից։

Եվա Խեչոյան