Լիլիթ Վարդանյանի բոլոր հրապարակումները

lilit vardanyan

«Երևանը» պատմում է սովորական մարդկանց մասին

«Երևան» ամսագրի մասին իմացել եմ 2012թ.: Տեսնելով, թե ինչ հետաքրիր ու սիրուն ամսագիր է, սկսեցի ամեն ամիս սպասել նոր համարին: Իսկ երբ «Երևանում» ստիկերներ տպեցին, ես սկսեցի ավելի անհամբերությամբ սպասել նոր համարի թողարկմանը: Որպեսզի ավելի շատ բան իմանամ «Երևանի» մասին, զրուցեցի «Երևանի» խմբագրի՝ Արտավազդ Եղիազարյանի հետ:

-Ինչպե՞ս է ստեղծվել «Երևանը»:

-2000-ականների երկրորդ կեսին Երևանում բացվեց «Երևան պրոդաքշնս» ընկերությունը, որը հրատարակում էր ռուսալեզու և անգլալեզու «Երևան» ամսագրերը: Կոչվում էր՝ «Ереван- журнал с акцентом»: Անգլերենը տարածվում էր Լոս Անջելեսում, ռուսերենը՝ Ռուսաստանում և ԱՊՀ երկրներում: Այսինքն՝ ի սկզբանե ստեղծվել էր դրսում ապրող հայերին Հայաստանի մասին հետաքրքիր բաներ ցույց տալու համար. հետաքրքիր հայերը, հաջողակ հայերը, Հայաստանի սիրուն հատվածները և այլն:

Եվ ահա մի օր «Երևան պրոդաքշնսի» սեփականատերերից  Գոռ Նահապետյանն ասաց,  երևի ժամանակն է, որ «Երևան պրոդաքշնսը» ստեղծի «Երևան» ամսագիր Հայաստանի համար:

Ես այդ ժամանակ աշխատում էի ռուսերենով «Երևանում»՝ որպես խմբագիր: Ինձ՝ որպես թիմի ամենաքիչ ռուսախոս և առավել հայախոս անդամի, առաջարկեցին զբաղվել հայերեն «Երևան» ամսագրով:

Այն ժամանակ Մոսկվայում շատ հանրաճանաչ և սիրված էր «Большой город» ամսագիրը, որը տարածվում էր անվճար, ուներ մեծ ֆորմատ և պատմում էր Մոսկվայի մասին: Երկար մտածեցինք կոնցեպտի մասին: Ազդվեցինք և ոգեշնչվեցինք «Большой город»-ից և գլխավոր սկզբունքներից մեկը, որ ընդունեցինք ու պահպանում ենք՝ շոուբիզնեսի մինիմալ ներկայությունն ու  քաղաքականության  գրեթե բացակայությունն է: Բացի այդ՝ մեզ հուզող ցանկացած խնդրի մասին հանգիստ խոսելն ու լեզվի բնական լինելն է կարևոր: Հաճախ հոդվածների հերոսները սովորական մարդիկ էին, օրինակ, տաքսիստների մասին խորագիրը, որն այդքան սիրվեց մարդկանց կողմից: Եվ մենք որոշեցինք, որ եթե մենք պատմում ենք սովորական մարդկանց մասին, իրենց լեզուն, իրենց խոսքը պետք է լինի այնպիսին, ինչպիսին կա: Դա չի նշանակում, որ չենք խմբագրում տեքստերը, բայց այնպես ենք անում, որ մարդ կարդա ու պատկերացնի՝ հերոսն իրականում ինչպիսին է:

2011-ին երկու փորձնական թողարկում արեցինք: 2013թ-ից արդեն տպաքանակը մեծացրինք և ավելի կայուն սկսեցինք հրատարակվել:

DSC01401

Լուսանկարը՝ Լիլիթ Վարդանյանի

Երևանի» քանի՞  համար եք տպագրել:

-57, Գյումրիին նվիրված համարը 57-րդ համարն էր: Սկզբում տպագրում էինք տարեկան տասը թողարկում: Ըստ էության՝ ամսագիր էր՝ բառի բուն իմաստով: Հետո «Երևան պրոդաքշնսը» փակվեց, և ծրագրերը առանձնացան իրարից: Մենք սկսեցինք հայթայթել մեր համար տպագրության գումարը ու մինչև հիմա այդ ռեժիմի մեջ ենք: Հիմա տպագրում ենք տարեկան 5-8 թողարկում: Ինչքան որ ստացվի:

-Ինչպե՞ս եք որոշում ամսագրի թեմաները:

-Շատ տարբեր մոտեցումներ կան: Ժամանակի ընթացքում կուտակվում են հոդվածները, ու հասկանում ես, որ այս մի քանի հոդվածով, այս ֆոտոսեսիայով կարելի է կոնկրետ թեման լավ ձևակերպել ու հասունացնել: Երբեմն ստանում ենք առաջարկ ինչ-որ հովանավորից: Օրինակ՝ Գյումրիին նվիրված համարը, երբ մեզ դիմեցին կառավարությունից: Գյումրիում կազմակերպում էին սեպտեմբերի 21-ի տոնը, ու դա Գյումրիի մասին համար անելու լավ առիթ էր: Մենք դեռ 2012թ.-ից ուզում էինք Երևանից բացի ուրիշ քաղաքի մասին համար անել ու հենց Գյումրին էինք քննարկում: Այս դեպքում առաջարկը համընկավ մեր ցանկության հետ:

Կոմիքսների համարը, որը մեր այս տարվա շատ սիրելի թողարկումներից է: Մենք վաղուց ուզում էինք ինչ-որ կերպ անդրադառնալ կոմիքսների գաղափարին, որովհետև իմ և անձնակազմի կարծիքով այն հետաքրքիր  արվեստի ճյուղ է: Բայց չէինք պատկերացնում՝ ինչպես անել: Եվ այդ ժամանակ էր, որ ծանոթացանք Շամիրամ Կարապետյանի հետ, որը շատ հրաշալի կոմիքսային արտիստ է և իր ստուդիան ունի «Թումոյում»: Ինքն էլ ասաց. «Իսկ եկեք «Նյու Յորք թայմսի» պես անենք մի թողարկում, որտեղ հոդվածների փոխարեն կոմիքսներ լինեն»: Համարյա մի տարի աշխատեցինք և ստացանք այն, ինչ որ ստացանք:

-Ովքե՞ր են գրում «Երևանի» համար:

-Մենք ունենք մեզ հետ միշտ աշխատող մեկ հաստիքային, երիտասարդ լրագրող՝ Մարգարիտ Միրզոյանը: Մնացածը մեր հետ արդեն մեծամասամբ բավական երկար աշխատող ֆրիլանս լրագրողներ են, որոնցից ոմանց հիմնական աշխատանքը լրագրությունը չէ, բայց հաճույքով գրում են մեզ համար:

-Ինչպե՞ս եք գովազդներ ստանում:

-Դժվարությամբ: Զանգում ենք, գրում ենք: Մեզ շատ օգնեց 2017թ. «Յուքրաֆտի» հետ համագործակցությունը, երբ առաջին անգամ ստիկերներ տպեցինք: Այդ ստիկերները բում արեցին քաղաքով մեկ:  4000 տպաքանակը շատ արագ սպառվեց, և շնորհիվ «Յուքրաֆտի» հետ այդ ծրագրի, մեզ հիմա պարբերաբար զանգում են և առաջարկում են ստիկերների ֆորմատով գովազդային համագործակցություն:

Մենք հիմա հասել ենք այն վիճակին, որ մեր գործընկերներից շատերը իրենք են մեզ հետ կապվում: Միշտ փորձում ենք թեմատիկ գործընկերներ գտնել: Օրինակ՝ 2018թ-ին «Սիրահարների այգու» տասնամյակն էր: Մենք կապվեցինք Պողոսյան հիմնադրամի հետ, և այնպես ստացվեց, որ հիմնադրամը մեզ աջակցեց ֆինանսապես: Մի կողմից ստացվեց գովազդային թողարկում հիմնադրամի համար, մյուս կողմից՝ «Սիրահարների այգին» կարևոր է քաղաքի համար, ու «Երևանը» ոչ թե փողի համար արեց այդ թողարկումը, այլ որովհետև մենք ուզում էինք ինչ-որ կերպ նաև մեր կողմից նշել այդ առիթը: Իդելական տարբերակն է, երբ թեման և գործընկերը համընկնում են իրար հետ:

-Ինչպե՞ս որոշեցիք ստիկերներ սարքել:

-Դիզայնը «Երևան» ամսագրի գուցե ամենաուժեղ կետն է: Մարդիկ մեր այս կամ այն թողարկումը հիշում են շապիկով, և մենք ուզում էինք յուրահատուկ բան անել: Որոշեցինք այդ համարը անել հինգ տարբեր շապիկներով՝ նույն թողարկումը, նույն տպաքանակը՝ միայն շապիկներով տարբերվող: Այն ժամանակ ստիկերները Հայաստանում այդքան տարածված չէին: Այդ համարի  համար հավաքեցինք մեր ծանոթ բոլոր ամենալավ դիզայներներին ու խնդրեցինք, որ ամեն մեկը իր սիրած նկարը տա: Եվ այն, ինչ ստացվեց, գերազանցեց մեր բոլոր սպասելիքները: Լինում էր, որ մարդիկ ուղղակի ստիկերները համարից պոկում տանում էին: Իհարկե ցավալի է, որովհետև մարդիկ համարը վերցնում էին, և պարզվում էր, որ մեջը ստիկեր չկար: Մենք հետո շատ երկար ամիսներ ավելացած, առանձին ունեցած ստիկերները բաժանում էինք ու դրանից հետո ուղղակի աշխատում ենք, եթե թեման այնպիսին է, որ ենթադրում է ստիկերի առկայությունը, անպայման ներառել համարում:

-Ինչո՞ւ եք «Երևանը» անվճար բաժանում:

-Իմ սիրած հարցն է: Հայաստանի շուկան շատ փոքր էր՝ այն ժամանակ էլ, հիմա էլ: Վաճառքից ստացված գումարը ամեն դեպքում զգալի չէր լինում: Ամսագիրը վաճառելու համար պետք է բավական շատ գործողություններ անել՝ պայմանավորվել ընկերությունների հետ, գին նշանակել, խանութներ տանել, սպասել մինչև այնտեղ կվաճառվի ամեն ինչ և այլն: Բացի այդ՝ կրպակներում և սուպերմարկետներում դրված ամսագիրը չէր լինի այն, ինչ հիմա «Երևան»-ն է: «Երևանի» այցեքարտերից մեկը Երևանին մոտիկ լինելն է: Իսկ ավելի մոտիկ բան, քան սրճարանները, որտեղ մարդիկ առավոտները գնում են սուրճ խմելու կամ երեկոյան գնում են գինի խմելու, չկա:

Դա նաև բիզնես պլանի մի մասն էր: Մենք ուղղակի ի սկզբանե դրեցինք մեր խաղադրույքը գովազդատուների վրա, որովհետև ակնհայտ էր, որ ոչ թե վաճառքն է, այլ գովազդներն են կարևորը:

Լուսանկարը՝ Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Լիլիթ Վարդանյանի

-Ովքե՞ր են ձեր ընթերցողները:

-Ես մոտավոր դիմանկար ունեմ մեր ընթերցողների, բայց կարող է սխալվում եմ: Իմ պատկերացմամբ այն մարդիկ են, ովքեր երիտասարդ են կամ միջին տարիքի: Այն մարդիկ են, ովքեր հետաքրքրվում են Երևանի ճակատագրով, ապագայով ու ներկա իրավիճակով: Հետաքրքրված են, որպեսզի Երևանը դառնա ավելի լավ քաղաք: Այն մարդիկ են, ովքեր գուցե իրենք են ինչ-որ բան փոխել քաղաքում: 2011թ.-ից, այսինքն՝ մեր ամսագրի գոյության ժամանակներից սկսած, կարծում եմ՝ մեր հասարակությունը դեպի լավն է փոխվել, հաստատ ապատիան պակասել է: Դրա ապացույցներից մեկն այն էր, ինչը տեսանք անցած տարվա ապրիլին:

-Ո՞րն է «Երևանի» հիմնական նպատակը:

-Հետաքրքիր, ոչ շատ փուչիկային ժամանց ապահովելը մեր ընթերցողների համար: Նաև, երբ ես հիմա նայում եմ մեր անցած ճանապարհին, ինչ-որ առումով վերապահումներով իհարկե, այս պահի դրությամբ 2010-ականների երևանյան կյանքի, իրադարձությունների, մարդկանց, պատմության ֆիքսումն է: Եթե մի օր փակվենք, մոտ 50 տարի հետո մարդիկ կարող են վերցնել «Երևանի» 57 համարները, թերթել ու բավականին շատ բան պատկերացնել այն մասին, թե ինչպիսին էր քաղաքը և քաղաքացիները այս ժամանակ: Մեր թիմի համար կարևոր է անմահացնելը այն ամենալավ, ամենակարևոր երևույթները, իրադարձությունները և մարդկանց, որոնք հիմա մեր քաղաքում են:

-Ո՞րն է «Երևանի» ձեր սիրած համարը:

-Ես շատ եմ սիրում Գյումրին, դիզայներական համարը, կոմիքսներն եմ շատ սիրում, որովհետև շատ էին տարբերվում մեր սովորական ֆորմատից, ֆոտոյին նվիրված թողարկումը, սուրճը: Նաև թաղման արարողությունների մասին համարը, որովհետև մենք այդտեղ հաջողացրեցինք շատ բարդ թեմայի մասին խոսել նորմալ, հանգիստ, մեզ հատուկ ֆորմատով, ամեն դեպքում՝ առանց մեզ դավաճանելու:

- Ձեր կարծիքով՝ երևանցիներին դո՞ւր է գալիս «Երևան» ամսագիրը:

-Ոնց որ թե հա: Մեր համարները մինչև հիմա սպառվում են: Կարծես թե ընթերցողը չի պակասում: Ուղղակի, ցավոք, տպաքանակը միշտ չէ, որ հերիքում է: Հիմա 4000 օրինակ ենք տպագրում: Կարծես թե ընթերցողները ավելի շատ են, որովհետև օրինակ, Գյումրիի թողարկումը լույս տեսնելուց հետո ինձ մինչև հիմա գրում են՝ որտեղի՞ց գտնենք, վերջանում է, չենք հասցնում, բայց դե, ինչ արած: Հենց ֆինանսական հնարավորություն ունենանք, ավելի մեծ տպաքանակով կտպենք:

Երևանի» հետ կապված՝ ի՞նչ նոր մտքեր ունեք:

-Այս պահին մեր բոլոր մտքերն ուղղված են հաջորդ համարին, որը ես հույս ունեմ, նոյեմբերի սկզբին արդեն լույս կտեսնի: Դեռ չեմ ասի թեման, բայց ինչպես միշտ՝ հետաքրքիր ենք անելու: Հուսով եմ՝ այն մարդիկ, ովքեր նույնիսկ չեն մտածել, որ այդ թեմայով կարելի է հետաքրքրվել, ամսագրի շնորհիվ կհետաքրքրվեն:

Օտակու դառնալու ճանապարհին

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Պատկերացրեք՝ ինչ-որ տեղ մի քանի ուսանող քննարկում են, թե Հայաստանում որ անիմեներն են ավելի հայտնի, ինչու Հայաստանում «Dragon Ball Z» նայող չկա և այլ «կարևոր» հարցեր:

Օտակուները ճապոնական անիմացիոն ֆիլմերը պաշտողներն են: Յուրաքանչյուր օտակուի երազանքը իր նման մարդկանց գտնելն է: Երևանում էլ կա օտակու համայնք: Տարիների ընթացքում նրանք միավորվել են ֆեյսբուքյան խմբերի միջոցով: Բայց այս գարնանը կատարվեց Երևանի բոլոր օտակուների երազանքը: Բացվեց մի տեղ, որտեղ նրանք կարող էին գտնել և հանդիպել իրենց նման օտակուների:

Քննությունների ու կամավորական աշխատանքների պատճառով  հունիս-հուլիս ամիսներին չէի հասցնում այցելել «Անիմե Օտակու»: Բայց օգոստոսին ես ու ընկերուհիս վերջապես գնացինք և տեսանք մեր երազանքների տեղը: Այնտեղ մենք ծանոթացանք «Անիմե Օտակուի» հիմնադրի՝ Ռոլանդ Սահակյանի հետ:

Ռոլանդը օտակու է: Նրա առաջին նայած անիմեն եղել է «Sailor moon»ը:

-Առավոտյան զարթնում էի, դպրոց գնալուց առաջ մի սերիա նայում գնում էի,-պատմում է Ռոլանդը:

Այդ ժամանակ նա չգիտեր, որ «Sailor moon»ը անիմե է:

-Երկրորդ կուրսում էի։ Պատահաբար ինձ մոտ հայտնվեց «Death note»ի դիսկ։ Այն ժամանակ ընկերներով դիսկերով էինք փոխանակվում, որովհետև հնարավոր չէր ինտերնետով նայել անիմե։ Ամեն ինչ սկսվեց «Death note-ից»,- պատմում է Ռոլանդը:

Անիմե խանութ բացելու միտքը Ռոլանդը երկար քննարկել է ընկերոջ հետ: Ու ժամանակի ընթացքում փոքր խանութի գաղափարը վերածվեց խանութ-ժամանցի վայր-սրճարանի գաղափարի:

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

-Ճիշտն ասած՝ խանութի բացման ժամանակ մտածում էինք՝ դե մարդիկ կգան, կհավաքվեն, բայց այն, ինչը որ խանութի բացման ժամանակ էր կատարվու~մ… Անգամ ընկերներիս ծանոթները պատմում են՝ հավաքվել էինք, որ գայինք քեզ, քո գործը, խանութին խրախուսեինք։ Եկել էինք՝ չէինք կարողանում մտնել ներս,- հիշում է Ռոլանդը:

«Անիմե Օտակուն» ոչ միայն խանութ է, այլ ժամանցի վայր: Մարդիկ գալիս են որպես առանձին հաճախորդներ, բայց ժամանակի ընթացքում ընկերանում են: Նոր ու հին անիմեներ են քննարկում, միասին անիմեներ են դիտում, խաղեր են խաղում ու միասին քուիզերի են մասնակցում:

-Գալիս են տարբեր խմբերով, բայց տեսնում ես՝ նրանք բոլորը սկսում են իրար հետ շփվել, քննարկել։ Դա ավելի շատ այդ ժամանակ է նկատվում, երբ քուիզերի վերջում արդյունքներին են սպասում։ Դա է, որ մեզ շատ դուր է գալիս։ Մենք միշտ ցանկացել ենք, որ «Անիմե Օտակուն» լինի այսպիսի տեղ,- ասում է Ռոլանդը:

Անցած շաբաթ «Անիմե Օտակու»-ում քուիզի երեկո էր: Բոլոր հարցերը կազմել էին Լևոնն ու Տիգրանը՝ «Անիմե Օտակուի» մշտական հաճախորդները:

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

-Բացումից  մի շաբաթ առաջ իմացանք «Անիմե Օտակուի» մասին։ Մտածեցինք՝ ազատ օր է, գանք, հետաքրքիր էր։ Շատ շուտ էինք եկել: Առավոտյան 11-ին եկանք, որովհետև ֆեյսբուքում սկզբում տասնմեկ էր գրված։ Երեք ժամ այստեղ կանգնել էինք ու սպասում էինք,- պատմում է Տիգրանը:

-Սկզբում, որ եկանք, մարդ չկար։ Միայն Նանեն (աշխատում է «Անիմե Օտակու»ում բացման օրվանից) ու Ռոլանդն էին։ Ուղղակի ապրանքներն էինք նայում։ «Атака титанов»-ի մանգան էինք կարդում։ Արդեն համարյա ամեն օր գալիս ենք,- իրար ընդհատելով ասում են Լևոնն ու Տիգրանը:

Երկուսն էլ առաջին անգամ նայել են «Նարուտոն» փոքր տարիքում՝ առանց հասկանալու, որ այն անիմե է:

-Շատ շուտ եմ սկսել նայել։ Չեմ էլ հիշում՝ որ պահից հասկացա, որ անիմե եմ նայում,  բայց հաստատ կարող եմ ասել, որ մոտ վեց-յոթ տարի հասկանալով եմ նայել անիմե,- ասում է Տիգրանը:

Մինչ «Անիմե Օտակու» գալը նրանք շրջապատում շատ քիչ օտակու ընկերներ ունեին: Տիգրանի շրջապատում միայն իր եղբայրն է անիմե նայել, իսկ Լևոնի շրջապատում իր քույրը ու դասարանից մի քանի հոգի:

Հիմա ավելի շատ օտակու ընկերներ ունեն:

-Արդեն այնքան ենք խորացել այս համայնքի մեջ, որ գալիս ենք, ծանոթ մարդիկ այնքան շատ են, որ անընդհատ զբաղմունք կա։ Օրինակ՝ մոնոպոլիա ենք խաղում,-պատմում է Տիգրանը:

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լևոնն ու Տիգրանն ասում են, որ անիմեն եղել է նրանց կապող օղակը: Անիմեի շնորհիվ շատերի հետ են ընկերացել: Մոտ 20 մշտական հաճախորդ կա, որոնց ամեն օր տեսնում են:

Ես մինչև հիմա ինձ իսկական օտակու չեմ համարում: Բայց եթե շարունակեմ «Անիմե Օտակու» գնալ, մի օր ես էլ օտակու կդառնամ:

Սիրուն կինո գալի՞ս ես

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

-Բարև ձեզ, սա ի՞նչ տաղավար է:

-«Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնն է: Ծրագիրը կարող եք վերցնել:

-Շնորհակալություն:

-Օրաթերթն էլ կարող եք վերցնել:

Ինֆոկենտրոնի կամավորներին մոտեցող մարդիկ բաժանվում են մի քանի խմբի:

Եթե դուք շատ եք գնում մշակույթի հետ կապված միջոցառումների, ապա հաստատ գիտեք Մաշա տատիկին: Անհայտ պատճառներով՝ նա ուներ բեյջ և կարող էր անվճար նայել բոլոր ֆիլմերը:

-Երեխեք, օրաթերթը ստացե՞լ եք,- ամեն օր հարցնում էր նա:

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Իսկ երբ հարցրեց, թե ինչ ֆիլմ ենք դիտել, ու ես պատասխանեցի, նա սկսեց այդ ֆիլմի մասին այնքան երկար խոսել, որ փոշմանեցի:

Այս տարի ինֆոկենտրոններում տեղի էր ունենում նաև վաճառք: Վաճառվում էին պայուսակներ, արջուկներ, վերնաշապիկներ և այլ բաներ «Ոսկե ծիրանի» լոգոտիպով ու դիզայնով:

Մարդիկ հիմնականում գալիս էին ու հարցնում.

-Ի՞նչն է անվճար:

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Հիմնականում սփյուռքահայերն ու զբոսաշրջիկներն էին գնումներ կատարում:

Հետո մենք ստացանք հրավիրատոմսեր: Եթե գնեին ինչ-որ բան, կստանային հրավիրատոմս: Այդպես գնորդները շատացան:

Կային նաև տարօրինակ մարդիկ:

-Երեխեք, ես պարսկական դպրոցում եմ սովորում,- ասաց մի կին,- ինձ պարսկական կինոյի հրավիրատոմս կտա՞ք:

Մենք պետք է համբերատար բացատրեինք, որ այդ ֆիլմի հրավիրատոմսից չունենք:

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Իմ օրը անցնում էր մարդկանց ծրագրեր բաժանելով, հարցերին պատասխանելով և ինչ-որ բան վաճառելով: Այդքան էլ ձանձրալի չէր, ինչպես պատկերացնում եք: Կամավորները նույնպես կարող էին անվճար ֆիլմեր դիտել: Ինձ հաջողվեց միայն մի ֆիլմ դիտել: Նաև հաջողվեց սքեյթ քշել սովորել, որովհետև կամավորներից մեկը սքեյթ ուներ, և իհարկե, «Մոսկվա» կինոթատրոնի դիմաց շախմատ խաղալ:

Իսկ այն միակ ֆիլմը, որ դիտեցի, «Անհետացած քաղաքների հավաքածուն» էր: Ֆրանսիական ֆիլմ էր՝ անգլերեն և հայերեն սուբտիտրերով: Լսում էի ֆրանսերեն, կարդում՝ անգլերեն: Ֆիլմն ինձ այնքան էլ դուր չեկավ: Փոխարենը՝ այն ֆրանսերեն էր:

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Ամառ, կեսօր, Բջնի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Վարդանյանի

lilit vardanyan

Անիմեի կողմից գրոհի ենթարկվածները

-Արամ, էսօր կիրակի ա:

-Հա, ճիշտ ա:

Ես ու եղբայրս «թխի թող գա» ենք անում ու գնում համակարգչի մոտ:

Անիմե նայող հասարակության անդամ լինելը այդքան էլ հեշտ չի: Անիմեն շատերի կողմից չինական մուլտ անվամբ հայտնի ճապոնական անիմացիոն ֆիլմն է: Դե արի ու բացատրի, որ այդ «չինական մուլտերը» մի ամբողջ մշակույթ են:

Հայաստանում «Նարուտոն» շատ հայտնի է, հատկապես իմ տարեկիցներին: Վեց տարեկան էի: Ամեն օր ժամը հինգին «Նարուտո» էի նայում: «Նարուտոյի» կերպարների նկարներով ֆիշկաներ էի գնում: Մինչև հանկարծ «Նարուտոն» ցույց տվող հեռուստաընկերությունը կիսատ թողեց թարգմանությունը:

Հետո մի հիասքանչ օր ես ու եղբայրս բացահայտեցինք, որ կարող ենք ինտերնետով էլ նայել: Արդեն կամաց-կամաց հասկանում եք, թե ինչ օրն են իրենց գցում անիմե սիրողները: Արագ-արագ նայում ես, մեկ էլ հանկարծ հասնում ես վերջին դուրս եկած սերիային:

Մի փոքր բացատրեմ, որ ավելի հասկանալի լինի: Ուրեմն, ամեն ինչ սկսում է մանգայից: Մանգան կոմիքս է: Կոմիքսում մանգակաները նկարում են անիմեի սյուժեն: Ճապոնիայում մանգաները ահռելի մեծ քանակությամբ մրցակցություն ունեն: Մարդիկ շաբաթական մեկ անգամ գնում են “Jump” ամսագիրը, որի մեջ տպվում են մանգաները: Ամսագիրը կարդալուց հետո նրանք պետք է նշեն իրենց սիրած մանգան, որպեսզի ամսագիրը տպողները հասկանան, թե որ մանգան է ավելի պահանջված:

Հիմա ամենահետաքրքիր մասը: Եթե մանգան հայտնի է դառնում ու շատ է վաճառվում, մանգական նկարում է անիմե՝ այդ մանգայի վրա հիմնված:

Հիմա անիմե նայողների համար ամենադաժան պահերից մեկը: Անիմեի նոր սերիան նույնպես դուրս է գալիս շաբաթը մեկ անգամ:

Ու այնպես ստացվեց, որ ես ու եղբայրս ունեինք երկու տարբերակ՝ կա՛մ սպասել մի տարի ու նայել բոլոր չնայած սերիաները, կա՛մ սպասել մեկ շաբաթ: Դա իհարկե դժվար է, բայց ամենացավալին այն է, որ «Նարուտոն» 2017թ մարտին ավարտվեց: Մենք էլ որպես «Նարուտոյի» սերունդ, շատ էինք տխրել: Պատկերացնու՞մ եք՝ 10 տարի: Մենք 10 տարի նայում էինք այդ հրաշք անիմեն:

Հիմա անիմե նայողները կասեն՝ դու բացի «Նարուտոյից» ուրիշ անիմե չգիտե՞ս: Իհարկե գիտեմ: Անիմե նայելով եմ մեծացել: Դեռ շարունակում եմ նայել:

Մինչև իմ բացահայտումը, որ Նարուտոն ոչ թե չինական մուլտ է, այլ ճապոնական անիմացիա, նայել եմ «Պոկեմոնները» (փառք Աստծո՝ չգիտեի, որ 22 սեզոն է), Միազակիի գլուխգործոցները, «Սեյլոր մունը» (բոլորի հետ էլ պատահում է) և այլ անիմեներ, որոնք շատ հայտնի էին այդ ժամանակ:

Հիմա մյուս հարցը, որ կարող է առաջանալ կարդացողների մոտ: Ինչու՞ եմ ինձ համարում անիմե նայող հասարակության անդամ: Հիմնականում ճապոնական մշակույթը պաշտող մարդիկ իրենց «օտակու» են կոչում: Օտակուները ավելի ծանր դեպքեր են: Նրանք ոչ միայն նայում են անիմե, այլ իրենց շրջապատող ամեն ինչն են դարձնում անիմե: Խաղում են անիմեի վրա հիմնված կամ մինչև անիմեն ստեղծված խաղեր, ամեն օր նայում են անիմեներ, գնում են անիմեի կերպարների շորեր, լսում են անիմեի երաժշտություն, սովորում են ճապոներեն, փորձում են կրկնօրինակել իրենց սիրած կերպարներին: Ահա թե ինչու ինձ օտակու չեմ համարում:

Ինտերնետը բացահայտելուց և այլևս հեռուստացույցից չօգտվելուց հետո ես և եղբայրս սկսեցինք նայել այլ անիմեներ: Վերջապես հասկացանք, թե ինչ լեգենդար ժամանակաշրջանում ենք ապրել, երբ նայեցինք «Մահվան տետրը»: Հետո նայեցինք 2010-ականների ամենահայտնի անիմեները: Հասկացանք, թե դեռևս ինչ լեգենդար ժամանակաշրջանում ենք ապրում:

Այդքան գրեցի, գրեցի, պատմեցի անիմեի մշակույթը սիրելու դժվարությունների մասին, բայց չասացի ամենավատ կողմը: 10 տարի «Նարուտո» նայելով մեծանալով մի օր իմանում եմ, որ «Նարուտոյի» շարունակությունն են նկարելու: Հենց իմացա, ուզեցի լաց լինել: Բայց ոչ երջանկությունից: Երևի շատերին է ծանոթ այն դեպքը, երբ մի շատ լավ բանի շատ վատ շարունակությունն են նկարում:  Ուզում եմ հիշողությունիցս ջնջել այն, ինչ տեսա «Բորուտոյում»: Հիմա նստած մտածում եմ, որ այս սերնդի օտակուները կասեն «Բորուտոն» ամենալավ անիմեն է, որ տեսել եմ: Ու ես 70 տարեկան տատիկի պես կասեմ՝ էհ, մենք ավելի լավ մանկություն ենք ունեցել: Այնպես, որ խորհուրդ եմ տալիս, որ սկզբում «Նարուտոն» նայեք:

Ախր, անիմեի մասին էջերով կարելի է գրել, բայց երևի ավարտեմ ասելով՝ մի նայեք անիմե, դաս արեք, թե չէ իմ օրը կընկնեք:

Գնամ՝ «Գրոհ տիտանների վրան» նայելու:

«Քանդում ես բաղադրատոմսը ու նորից հավաքում, դարձնում քոնը»

Հանրային հեռուստատընկերության «Պատրաստենք միասին» հաղորդման հեղինակ Սարգիս Մկրտչյանն ունի երկու մասնագիտություն՝ հեռուստաօպերատոր և խոհարար: Պատմում է, որ երբ Հ2 հեռուստաընկերության գլխավոր օպերատորն էր, իրեն համոզեցին նկարահանվել խոհարարական հաղորդման մեջ: Եվ այդպես, 2005-ից սկսվեց նրա «խոհարարական պատմությունը», կամ կարելի է ասել՝ վերածնվեց: Նա արդեն ոչ թե տեսախցիկի հետևում է որպես արձանագրող, այլ դիմացը՝ որպես դերակատար:

-Օպերատոր դառնալու համար որտե՞ղ եք սովորել:

-Սովետական ժամանակ ոչ մի տեղ չկար հեռուստաօպերատորի մասնագիտությամբ ինստիտուտ: Կար մեկ հիմնական ալիք, որտեղ և ձևավորվել էր հեռուստադպրոց: Կուրսեր էինք անցնում, հետո գնում էինք Մոսկվա, ստանում կարգ: Խորհրդային ժամանակ կային մասնագիտական աստիճաններ՝ օպերատորի օգնակական, ասիստենտ, երրորդ օպերատոր, երկրորդ օպերատոր, առաջին օպերատոր և բեմադրող օպերատոր:

-Քանի՞ տարի հետո դարձաք հեռուստաօպերատոր:

-Քանի որ հայրս՝ Ֆրունզե Մկրտչյանը, եղել է հեռուստատեսության առաջին օպերատորներից, ես մանկուց գիտեի, թե ինչ է տեսախցիկը, ինչպես է պետք աշխատել կադրի ու լույսի հետ: Հայրս շատ խիստ ու համեստ մարդ էր, երբեք չի փորձել օգնել ինձ կարիերայի հարցում: Ես սկսել եմ ամենաներքևի օղակից՝ օգնականից, ու հասել բեմադրող օպերատորի կարգի: Բայց իհարկե, կարգերը ընդամենը ձևական բան են, կարևորը փորձն է ու մարդիկ, որոնցից սովորում ես:

Երբ բացվեց «Շարմը», դարձա իրենց առաջին օպերատորը: Միասին նկարեցինք «Մեր բակ 1»-ը և «Մեր բակ 2»-ը:

«Շարմ»-ից հետո զարգացավ շոուբիզնեսը: Սկսեց ձևավորվել գովազդի ու տեսահոլովակների շուկան: Այդ կողմն ինձ շատ գրավեց: Իմ երազանքը միշտ եղել է ստեղծել հեռուստաբեմադրություն, քանի որ դա պահանջում է եռաչափ՝ 3D մտածողություն:

Կինոյում հիմնական է մեկ տեսախցիկը (աչքը), որի շուրջ կառուցվում է էկրանային գործողությունը, իսկ հեռուստաբեմադրության ժամանակ կարող է լինել հինգ հիմնական տեսախցիկ: Հայրս, որ ներկայացում էր պատրաստում՝ ռեժիսորի, սցենարիստի, նկարչի հետ սկսում էր աշխատել երեք ամիս առաջ: Երբ հասնում էին նկարահանման հրապարակ, ներկայացումն արդեն պատրաստ էր: Այն մտքում էր կառուցված:

Պատկերացրեք, ներկայացումները նկարահանվում էին ուղիղ եթերի ռեժիմով: Այսինքն, հսկայական նախապատրաստական աշխատանք էր պետք, որ առանց վրիպումների, մի քանի տեսախցիկով նկարահանեն մի քանի ժամանոց բազմամարդ գործողությունը:

Պրակտիկան ամենամեծ բանն է. կա՛մ տեսնում ես, կա՛մ չես տեսնում: Լավ օպերատոր դառնում է նա, ով կոփում ու զարգացնում է տեսնելու ունակությունը: Ասենք, մտնում ես սենյակ ու առաջին հերթին մտովի կառուցում կադրի կոմպոզիցիան ու ընտրում լույսի աղբյուրները՝ ավելացնում կամ մեղմում: Վերափոխում ես եղածը, ստանում նոր պատկերային կոմպոզիցիա:

Նույն բանն էլ խոհարարությունն է՝ կա՛մ քիմք ունես, կա՛մ չունես: Հավաքում ես համերը և ուտելիքի պատրաստման տեխնոլոգիաները: Դրանից հետո սկսում ես ջախջախել ամեն տեսակի կարծրատիպերն ու իմպրովիզացիա անել: Դա իմ ամենասիրելի բանն է: Վերցնում ես բաղադրատոմսը և նրան այնպես ես քանդում ու հավաքում, որ դրանից բան չի մնում: Այսինքն՝ քեզնով ես անում:

-Բաղադրատոմսերն այդպե՞ս եք հորինում:

-Կան բաղադրատոմսեր, որոնք հայտնվել են անգամ երազում: Կարող է հնչել ծիծաղելի, բայց այդպես է:

Խոհարարությունը արծաթի պես է, փորձում ես հումքն ու համերը համադրել, խառնել, ստանալ նոր երանգ ու համային կոմպոզիցիա: Ու երբ այդ մասին շատ ես մտածում, երազներդ էլ են փոխվում:

Հիմա ինտերնետում անսահմանափակ քանակի բաղադրատոմսեր կան: Վերցնում ես ու ադապտացնում: Այսինքն՝ դարձնում ես քոնը:

Այսպիսի մի հետաքրքիր փաստ՝ 10 հոգի նույն մթերքով, նույն բաղադրատոմսով սարքում են նույն ճաշատեսակը, բայց բոլորը ստացվում են տարբեր: Ինչո՞ւ: Որովհետև գոյություն ունի հիմնական համեմունք, որն ամեն մեկի մոտ յուրահատուկ է: Ամենակարևոր համեմունքը սա է (ցույց է տալիս սիրտը):

Հաճախ ասում եմ՝ եթե հավես չունես, մի արա: Անհավես որ անես, ճաշը համով չի ստացվի և հակառակը, եթե հաճույք ու դրական էներգիա ներդնես, պարզագույն մթերքից կստանաս համային գլուխգործոց:

Հեծանիվը վաղուց հնարել են, ճի՞շտ է: Բազային մթերքները աշխարհի բոլոր անկյուններում էլ հիմնականում նույնն են: Ասենք, հավը, ձուկը, տավարը, բանջարեղենը, հատիկեղենը, կանաչեղենը և այլն: Ազգային խոհանոցների առանձնահատկությունները ստեղծվում են համեմունքներով և խոհարարի մոտեցմամբ:

Ես, օրինակ, նույն բանը երկրորդ անգամ չեմ սարքում, բացի՝ տոլմայից, որովհետև շատ եմ սիրում: Տոլման կրկնվում է, իսկ մնացած ճաշատեսակները առաջին ու վերջին անգամ եմ սարքում: Վերցնում եմ բաղադրատոմսը, մթերքն ու սկսում եմ ստեղծագործել: 15 տարի է խոհարարական հաղորդումներ եմ անում, բայց երբեք պատրաստի արդյունքը չի կրկնվել: Դա ոչ թե հատուկ եմ արել, այլ պարզապես այդպես է ստացվել:

-«Պատրաստենք միասին» հաղորդումը Ձե՞ր գաղափարն էր:

-Ոչ, այդ ձևաչափը վաղուց հնարված է: Հաղորդման գաղափարը սա է. ամեն օր առավոտյան մտնել մարդկանց տուն և առաջարկել թարմ միտք: Բացում ես սառնարանը, նայում, թե ինչ կա սառնարանի մեջ ու եղածով սկսում պատրաստել:

Կարծում եմ, ամենակարևորն այն է, որ հաղորդումը պիտի ո՛չ աստղերով շեղես, ո՛չ մարդկանցով, այլ առաջին պլան մղես հենց պատրաստելու մտադրությունը: Եթե նկատել ես, հաղորդման մեջ փորձում եմ չընդգծել իմ անձը: Տալիս եմ միտքը, հրավիրում միասին պատրաստելու ու արագ ու աննկատ դուրս եմ գալիս կադրից՝ թողնելով, որ լսարանի հիշողության մեջ մնա արդյունքը՝ ճաշատեսակը:

-Մտածո՞ւմ եք այն մասին, որ մարդիկ օգտագործելու են Ձեր բաղադրատոմսերը:

-Շատ եմ ուրախանում, երբ հանդիպում եմ փողոցում մարդկանց, որոնք ասում են՝ օգտագործում ենք ձեր բաղադրատոմսերն ու շատ լավ է: Դա ամենամեծ գնահատականն է: Ամենամեծ ուրախությունը:

-Ի՞նչն եք ամենաշատը սիրում սարքել:

-Ամեն ինչ: Ես ամենակեր եմ: Բայց տոլման հատուկ տեղ ունի, տոլմա շատ եմ սիրում:

-Ինչպե՞ս եք հորինել «Կհանդիպենք, երբ կհանդիպենք» արտահայտությունը:

-Պատահականորեն: Մի անգամ ասացի, ու միանգամից հիշվեց: Կարծում եմ՝ այդ արտահայությունը միաժամանակ ջերմ ու հումորով է: Կարող ենք հանդիպել ցանկացած ժամանակ ու ցանկացած վայրում: Այն պահին, երբ ուզեք:

Հարցազրույցը վարեց Լիլիթ Վարդանյանը

lilit vardanyan

Ինքնահարցազրույց «Եվրատեսիլի» մասին

-«Եվրատեսիլին» մի շաբաթ մնաց:

-Գիտեմ, մարտից սպասում եմ, թե երբ է լինելու «Եվրատեսիլը»: Հենց այդ ժամանակվանից սկսում եմ լսել բոլոր մասնակիցների երգերը ու կանխագուշակել մրցույթի արդյունքները:

-Բայց այս տարի բոլոր երգերը չես լսել:

-Ի՞նչ իմացար:

-Ախր, ես դու եմ, ինքդ քեզնից ես հարցազրույց վերցնում:

-Լավ: Այս տարի բոլոր երգերը չեմ լսել, որ հետաքրքիր լինի: Չնայած ամեն տարի լսում էի ու երգերը սովորում, որ հետո մրցույթի ընթացքում նրանց հետ երգեմ: Լսել եմ Հայաստանի, Ռուսաստանի, Նիդերլանդների, Ադրբեջանի և Ֆրանսիայի երգերը: Ամենաշատը հավանել եմ Ֆրանսիայի երգը:

-Ունե՞ս կանխատեսումներ:

-Դե, այս տարի մենք երկրորդ կիսաեզրափակչում ենք: Իսկ երկրորդ կիսաեզրափակչում միշտ իմ սիրած երկրներն են լինում և ամենաուժեղ մրցակիցները: Չնայած երկրորդ կիսաեզրափակչում ենք, բայց ես հույս ունեմ, որ կանցնենք եզրափակիչ:

-Համարյա ամեն տարի քո սիրած երգերը երկրորդ տեղ են ընկնում:

-Ամեն տարի ժյուրիի պատճառով մարդկանց կողմից ամենաշատ միավորներ ստացողները չեն հաղթում, բայց անցած տարվա երգն ակնհայտ հաղթող էր: Իսկ 2017թ. ես Բուլղարիայի կողմից էի: Այս տարի Նիդերլանդների կողմից եմ: Կանխատեսում եմ, որ Ռուսաստանը մի քանի տարի խառը վիճակից և Սերգեյ Լազարևի վերադարձից հետո կհաղթի:

-Բուլղարիան «Եվրատեսիլում» քո սիրած երկիրն է:

-Քոնն էլ:

-Այս տարի Բուլղարիան չի մասնակցում:

-Երեք տարի շատ լավ արդյունքներից հետո չի մասնակցում: Կարող է՝ ուզում են մյուս տարի ավելի լավ ներկայանալ:

-Քանի տարի է՝ Ավստրալիան էլ է մասնակցում:

-Ավստրալիան Եվրոպա չի: Բայց չեզոք եմ այդ հարցում: Երբեք Ավստրալիայի երգերը իմ ֆավորիտներից չեն եղել: Եթե մի օր Ավստրալիան հաղթի, «Եվրատեսիլը» կարող է միջազգային մակարդակի հասնել:

-Բայց «Եվրատեսիլը» արդեն միջազգային է:

-Լավ: Համաշխարհային մակարդակի:

-Այս տարվա Հայաստանի երգը շատ լավն է:

-Սիրում եմ այս տարվա երգը:

-Սրբուկին էլ ես շատ սիրում:

-Այս տարվա երգով լավ տեղ կարող ենք զբաղեցնել: Ընդհանրապես «Եվրատեսիլը» մեզ համար կարևոր է: Եվրոպացիներն իմանում են Հայաստանի մասին:

-Ամեն տարի քվեարկությունների կարգը փոխում են:

-Ամեն տարի ավելի են ավելացնում ճնշումը: Անցած քվեարկելու ձևն ավելի հարմար էր:

-Իսկ մանկական «Եվրատեսիլի՞նը»:

-Անիմաստ եմ համարում օնլայն քվեարկությունը: Հենց սկսում է քվեարկության ժամանակը, քվեարկության կայքը լավ չի աշխատում: Հետո քո երկրի մասնակցին էլ կարող ես քվեարկել:

-Քեզ դու՞ր են գալիս «Եվրատեսիլում» Հայաստանի մասնակիցների երգերը:

-Ոչ բոլորը: Ամենաշատը հավանել եմ Արամ MP3-ի, Իվետա Մուկուչյանի ու այս տարվա երգերը:

-Սևակ Խանաղյանի և Արծվիկի երգերը չե՞ս հավանել:

-Ոչ: Դեմ եմ մրցույթի միջոցով մասնակիցների ընտրությանը:

-Մտածում ես, որ մրցույթով ընտրված մասնակիցները հենց սկզբից են որոշվում:

-Այո:

-Հաղթող երգերը չեն հիշվում:

-Դե, ինձ որոշ ժամանակ է պետք, որպեսզի հիշեմ հաղթողներին: Հիշում եմ միայն այն երգերը, որոնք սիրում եմ: Կան երգեր, որոնք 2014թ-ից լսում եմ:

-Երբվանի՞ց ես նայում «Եվրատեսիլ»:

-Գիտես… 2012թ-ից: Իսկ մանկականը՝ 2009թ-ից:

-Ես գիտեմ, իսկ կարդացողները՝ ոչ:

-Դե ուրեմն ուրիշ մարդու գտնեիր:

-Սիրո՞ւմ ես նայել «Եվրատեսիլ»:

-Սիրում եմ: Միշտ մինչև վերջ նայում եմ, որ ուղիղ եթերով իմանամ հաղթող մասնակցին: Եզրափակիչը նայելը ավելի դժվար է, որովհետև սովոր չեմ այդքան ուշ քնելուն: Լավն այն է, որ եզրափակիչը շաբաթ է լինում: Հետո էլ արդեն սովորել եմ, որ «Եվրատեսիլը» գիշերն է լինում:

-Եվրատեսիլը միավորո՞ւմ է երկրներին:

-Եթե հարցականի նշանով ես տալիս հարցը, ուրեմն ինքդ էլ չգիտես:

-Այս տարի «Եվրատեսիլ» նայելը շատ հետաքրքիր է լինելու:

-Մեծ ակնկալիքներ ունեմ, որովհետև այս տարվա ոչ բոլոր երգերն եմ լսել:

-Շնորհակալություն հարցերին պատասխանելու համար:

-Խնդրեմ: Բայց մյուս անգամ ուրիշին կգտնես:

-Խոստանում եմ:

Ձմռան վերջին կիրակին