Աննա Վարդանյանի բոլոր հրապարակումները

Ներեք մեզ, եթե կարող եք

Առավոտ, երբ աչքերս բացեցի ու հարցրեցի, թե` ի՞նչ ա եղել, մամ, ցավոտ պատասխան ստացա.

-Հողերը տալիս ենք…

Ցավը շատ մեծ է: Չգիտես` ուրախանա՞ս, որ վերջապես վերջացավ, թե՞ որ մեր տղերքի արյամբ սնած հողերը տվեցինք… Դժվար է ընդունել, որ Արցախ ենք կորցնում, որ այնտեղ, որտեղ ընկել է և հերոսաբար զոհվել հայորդին, պիտի տանք թշնամուն և պիտի տանք նրա համար, որ մենք և մյուս սահմանին կանգնած քաջերն էլ չընկնեն, պիտի տանք, որ էլ չկռվեն, ու վերջանա… Վերջանա և երբեք չմոռացվի…

Մենք միայն համակերպվողի դերում ենք, ընտելանում ենք կատարվող ամեն ինչի հետ, հիմա բոլորս մեծ ցավ ենք ապրում, մենք մեզ չենք ներում, բայց քիչ-քիչ ընտելանում ենք, և այս ամենն էլ է սովորական դառնում:

Սովորեցինք ապրել վիրուսի հետ (որը պատերազմի դեմ չնչին երևույթ էր):

Սովորեցինք ապրել պատերազմի հետ, սովորեցինք կորցնել արդեն ամենաթանկերին և չսպասվածներին…

Կսովորենք նաև ապրել ընդունելով, որ հայ զինվորի շնորհիվ ենք ապրում, նրա կյանքն էլ մեր կյանքի հետ պիտի ապրենք, որ գոնե մեզ կարողանան ներել, որ այն հողը, որը մեր ապրելու համար էին պահում, կա, ու մենք ապրում ենք:

Շատ դժվար է նկարագրել նրանց հերոսությունը, բառեր չես գտնում, էնպիսի բառեր, որ իրոք բնութագրում է… Ուզում եմ հերոսներս իմանան, որ թեև հողը տվել ենք, բայց երբեք չենք մոռացել իրենց հերոսական արարքները: Մենք չենք ուզել այդ հողերը տալ, մենք միայն արցունքներով ենք ընդունել դա, ընդունել ենք ինքներս մեզ չներելով, բայց ձեզանից ներում սպասելով, որովհետև դուք ամենաբարին եք, ամենահայրենասերը և ամենաամենան:

Ներեք մեզ, որ առանց ձեզ ենք ապրելու…

Մեր աղոթքները երբեք չեն պակասի ձեր սուրբ հոգիների խաղաղության համար:

Պահպանության աղոթք

Երբևէ չէի ցանականա գրել այս մասին, չէի ցանկանա տեսնել և զգալ այն ամենը, ինչը հիմա եմ ապրում։

Առավոտ էր… Թվում էր, թե սովորական առավոտներիցս մեկն է, մինչև այն պահը, երբ կարդացի համացանցի լուրերը:

-Մա՜մ, պատերազմ ա՞… Հա սկսվել ա, ռմբակոծել են, մա՜մ…

Երանի սխալ լիներ, սուտ լիներ ամեն կարդացածս բառը։

Միայն խնդրում եմ Աստծուց խաղաղություն, տղերքիս` ուժ ու հավատ։

Գրում եմ այն հույսով, որ առավոտ արդեն ամեն ինչ վերջացած է լինելու, մատուռում զինվորներիս համար վառած մոմերս չեն մերժելու խնդրանքս, աղոթքներս զուր չեն անցնելու…

Վստահ եմ, լավ է լինելու, մեր եղբայրներն են կանգնած սահմանին, իրենք լավ գիտեն իրենց գործը, իրենք գիտեն, որ սպասում ենք, որ պիտի անպայման վերադառնան։

Վստահ եղիր, սիրելի ընթերցող, Զինվորդ վերադառնալու է:

Եկեք աղոթենք աշխարհի խաղաղության և մեր զինվորների համար:

Հայր մեր, որ յերկինս ես,

Սուրբ եղիցի անուն Քո։

Եկեսցէ արքայութիւն Քո։

Եղիցին կամք Քո,

Որպես յերկինս և յերկրի։

Զհաց մեր հանապազորդ

Տուր մեզ այսօր։

Եւ թող մեզ զպարտիս մեր,

Որպէս և մեք թողումք մերոնց պարտապանաց։

Եւ մի տանիր զմեզ ի փորձութիւն,

Այլ փրկեա զմեզ ի չարէ։

Զի քո է արքայութիւն և զօրութիւն

Եւ փառք յաւիտեանս: Ամէն:

anna vardanyan

Կարծրատիպերի մասին

Գյուղում ապրելիս շատ ես հանդիպում կարծրատիպերի և սահմանափակ մտածելակերպի։ «Կարծրատիպ» և «սահմանափակ մտածելակերպ» ասվածը շատ լայն իմաստ ունի, առաջ թվում էր, որ 21-րդ դարում դժվար թե մարդիկ սահմանափակ մտածեն։ Ես բնակվում եմ Արտենի գյուղում, որտեղ ականատես էի լինում մարդկանց այնպիսի մտածելակերպի, որը ինձ համար խորթ էր (հիմա արդեն կարելի է ասել՝ սովորական է դարձել)։

Գյուղը բաժանվում է մի քանի մասի՝ մարդիկ, ովքեր հատուկ նստած են որևէ վայրում մեկին քննադատելու նպատակով, մարդիկ, ովքեր արժանանում են քննադատության և մարդիկ, որոնց չեն հետաքրքրում մյուսների առօրյան և կյանքը (այսինքն՝ նորմալ մարդիկ)։

Սահմանափակ ասելով՝ նկատի ունեմ այն մտածելակերպը, որը բացի ուրիշի շարժ ու ձևին նայելուց ու քննադատական խոսքեր ասելուց՝ ուրիշ բան չի մտածում։ Գյուղում պարբերաբար կազմակերպվում են միջոցառումներ, սեմինար-հանդիպումներ, որոնց մասնակցում են դպրոցահասակները։ Այդպիսի սեմինարներին միշտ լինում են ամենաշատը երկու տղա, նրանց մասնակցությունը այդպիսի բաների շատ պասիվ է։ Մենք ապրում ենք գյուղում և այնպիսի մարդկանց կողքին, ովքեր իրենց սահմանափակության պատճառով մեզ են վնասում և հետ պահում շատ ավելի քայլերից ու ծրագրերից, որոնց կարիքը իրոք ունենք։ Չնայած՝ ունենք այնպիսի մարդիկ, որոնք չեն կարևորում այդ մարդկանց ասածը և կարծիքը, իմ կարծիքով՝ դա ամենաճիշտ մտածելակերպն է։

Կարծրատիպեր, սրանք քարացած և կարծրացածներն են։ Տարբեր կարծրատիպերի պատճառով մենք տուժում և հետ ենք մնում այն ամեն ինչից, ինչը մերն է։

Կարծրատիպ կա, որ աղջիկը արևային ակնոցով գյուղում ուղղակի չի կարող պտտվել, կարծրատիպ ստեղծողները կասեն․

-Հլը նայի, ակնոցները դրել աչքերին՝ ազատ գյուղի մեջ ման ա գալիս…

Շատ եմ խոսել իմ տարիքի ընկերների հետ, շատ են հիմնանանում աղջիկները, որոնք իրոք կարծրատիպի «զոհեր» են եղել։ Էդ կարծրատիպ կոչվածները հիմնականում աղջիկներին են վերաբերում ու հատկապես նրանց, ովքեր ազատ ել ու մուտ են ունենում, օրինակ՝ գյուղի Մշակույթի տուն։ Գուցե գրածներս չհասկանաք, որովհետև հնարավոր է դուք այդպիսի միջավայրում չեք ապրում։

Բայց եկեք հանրության կարծիքներին ու քննադատություններին այսուհետ շատ տեղիք չտանք, անենք այն, ինչը մեզ համար օգտակար և նպաստավոր է, և վերջապես, կորտրենք այն կարծրատիպը, որը արդեն շա՜տ տարիների մի մասնիկն է դարձել։ Գուցե սա էլ է փորձություն ինչ-որ բան հաղթահարելու և մերը, նորը ու լավը ստեղծելու համար։ Մենք ապրում ենք այնպիսի երկրում և մոլորակում, որը մեզ համար բավարար պայմաններ է ստեղծել առաջ նայելու և չվհատվելու։ Այսուհետ ո՛չ կարծրատիպերին և սահմանափակ մտածելակերպին։

anna vardanyan

Եղբայրս զինվոր է

Օրեր առաջ ճանապարհեցինք եղբորս բանակ` մաղթելով լինել արժանի զինվոր հայրենիքի համար։Առանց հուզմունքի հնարավոր չէր ճանապարհել զինվորին: Նախորդ օրը, որ պետք է բանակ ճանապարհեինք քեռուս տղային, հավաքվեցինք իրենց տանը, հայրենասիրական երգեր երգեցինք, ոգևորեցինք, հուզվեցինք… Երգում էինք` հուզմունքը հաղթահարելու համար: Մինչ այդ խորությամբ չէինք զգացել, թե որքան շատ ենք սիրում Գառնիկին: Երբ խոսք բացվեց, թե ով պետք է գնա հավաքակայան, բոլոր տղամարդիկ կտրականապես դեմ էին, որ կանանցից որևէ մեկը գար: Ուստի այդ օրն էլ հաջողություն մաղթեցինք և գնացինք տուն:  Հաջորդ օրը մայրս սովորականից շուտ տուն եկավ դպրոցից, բոլորս միաբերան հարցրեցինք.

-Մամ, Գառնիկից ի՞նչ կա:

-Ղարաբաղ…

Ոչ ոք տրամադրություն չուներ: Քիչ-քիչ սկսեցինք համակերպվել: Քեռակնոջս հետ խոսելիս մի քանի հարց տվեցի:

-Եթե տղա ունենք, ուրեմն պիտի սպասեինք էս օրվան:

-Ի՞նչ զգացողություններ ունեիր ճանապարհելիս:

-Համ հուզված էի, համ էլ հպարտ էի, որ զինվոր տղա ունենք: Բացակայությունը զգալի է տանը: Միայն թոռնիկս է, որ մի քիչ լրացնում է իր բացը, զբաղվում ենք, ցրվում ենք, բայց դե չէ, ամեն մեկը իր տեղը ունի։

-Ի՞նչ ես մտածում, ոնց պիտի անցնի էս երկու տարին:

-Մեր ուզածն էն է, աշխարհը խաղաղ լինի, մեր զինվորներն էլ ծառայեն ու վերադառնան։

-Վերադարձը ինչպե՞ս ես պատկերացնում:

-Հուզվում եմ, Աննա, չեմ կարող ասել, չկա այնպիսի օր, որ տանը չխոսենք կամ չմտածենք իր մասին…

Զինվոր եղբայր ունենալը հպարտություն է… Նոր եմ հասկանում, բանակի տոնի իմաստը: Շնորհավո՜ր հայոց բանակի օրը, շնորհավոր տոնդ, իմ զինվոր եղբայր:

anna vardanyan

Տանը նստելու նուրբ արվեստը

Ես հասկացա, որ մարդը մեկ օր տանը նստելով կարող է հատորներ գրել պարապության մասին, ես էլ որոշեցի հոդված գրել և կիսվել պարապության ժամանակ առաջացած գաղափարներով։

Պատուհանից դուրս նայելիս  մտածում էի ապագայիս մասին, թե ինչ մասնագիտություն պիտի ընտրեմ, որ դառնամ իմ ուզած մասնագետը: Գործ կգտնե՞մ, թե՞ ինչպես գյուղում են ասում, դիպլոմս կվերցնեմ, տանը կնստեմ:

Շատ գաղափարներ էին պտտվում գլխումս, թե ինչ բիզնեսներ կարելի է ստեղծել։ Հետո, ինչպես մայրս է ասում, ձանձրույթս փարատելու համար, սկսեցի տարբեր ծրագրերի դիմումներ լրացնել։

Մտածում եմ` պարապ մնալն էլ է արվեստ, ամեն մարդ չի կարող։

Նույնիսկ եղանակը  տրամադրող չէր գիրք կարդալու կամ ինչ որ հետաքրքիր բանով զբաղվելու համար։ Ֆեյսբուքյան էջի բոլոր գրառումները համարյա անգիր էի արել:

Մի խոսքով, սիրելի հայրենակիցներ, աշխատեք տանը չնստել: Գովելի է ակտիվ ապրելակերպը, ապրեք ձեր ամեն մի օրը, գտեք հետաքրքիրը ձեր օրվա մեջ, լավատես եղեք կյանքում, արեք բացահայտումներ: Սա իմ խորհուրդն է ձեզ։

anna vardanyan

Երկու կյանք

-Ան, ի՞նչ կա:

-Բան չկա, նստած եմ, իսկ քո մո՞տ…

-Ինձ մոտ էլ: Վաղը գալու ես, չէ՞, դպրոց:

-Հա, գալու եմ:

-Դե վաղը կտեսնվենք:

Դպրոցում ամբողջ օրը միասին էինք, խոսում էինք, քննարկում մեզ հետաքրքրող բաները, բողոքում, կիսվում, պատմում նորություններ:

Տուն էինք գնում միասին, տուն էինք հասնում ու ժամեր անց էլի կամ հեռախոսով էինք խոսում, կամ գրում էինք իրար։

Մենք չէինք հոգնում իրարից, չնայած շատերն էին մեզ համոզում, որ եթե մարդ մեկի հետ շատ է շփվում, հոգնում է։

Երբ նստում էինք իրար կողքի, գրում էինք մեր սիրելի գրքի և մուլտիկի հերոսների անունները։

Պարտադիր պայման էր ֆիզկուլտուրայի ժամին հանդերձարանի հայելու մոտ նկարվելը, հետո բարձր ծիծաղելը։ Շատերին տարօրինակ էինք թվում, բայց դա մեզ չէր հուզում, ու մեր «ավանդույթները» շարունակում էինք։

Հիմա պատմածիս պես չի, Սիլվան հիմա ինձ հետ չի դպրոցում, ոչ էլ ես իրենց տան մոտ եմ ապրում, մեր միջև համար շա՜տ մեծ հեռավորություն կա։

Հիմա դասից տուն գալուց էլ չենք խոսում մեր այդ օրվա դասերից, չենք քննարկում մեր օրը: Հարցնում ենք, թե ոնց ենք, ոնց են դասերը և ամենակարևոր հարցը.

-Շաբաթ, կիրակի գալո՞ւ ես գյուղ։

Երբ գալիս է գյուղ, ուրեմն շաբաթ օրը անպայման պետք է տեսնենք իրար, ու առանց դադարի խոսենք: Միայն այն ժամանակ ենք լռում, երբ ուտում ենք, կամ մեկը գալիս է մեզ մոտ։

Վերջին հանդիպման ժամանակ ասացի.

-Ուզում եմ նյութ գրել իմ ու քո ընկերության մասին:

-Վախ, շատ լավ ա…

Ու միասին որոշեցինք, որ նաև նյութ կգրեմ էն ժամանակ, երբ կատարված կլինեն մեր երկուսի երազանքները. Սիլվան կլինի ոստիկանական համազգեստով, իսկ ես լրագրողի ձայնագրիչով։

Մենք միասին, կարելի է ասել, երկար ճանապարհ ենք անցել ու պիտի դեռ անցնենք: Մեր ընկերությունը երբեք չի հնանում և անցյալով չենք խոսում նրա մասին։ Մենք միշտ մտածում ենք ապագայի մասին։

Իմ «Տարվա մարդը». Դու միշտ ինձ հետ ես

anna vardanyan

Շատ ուրախացա 17-ի կազմակերպած մրցույթի համար, ինձ ևս մեկ հնարավորություն էր կիսվելու և ներկայացնելու մարդկանց` Իմ «Տարվա մարդուն»։ 2019 թվականի ընթացքում շատ քիչ մարդիկ են, որ ազդեցություն են ունեցել ինձ վրա։

Երբ փոքր էի, նա ինձ օրորում էր, երբ մի քիչ մեծացա, ինքն էր ինձ տանում-բերում մանկապարտեզ: Հետո միասին մի երկու տարի գնացինք դպրոց: Մի պատմություն հիշեցի, երբ ձմռան ցրտին ինքը ինձ «քարշ» էր տալիս դպրոց, որովհետև իմ կոշիկները, իմ ներկայացնելով, սառույցին սահում էին, և նա ինձ ստիպված քարշ պետք է տար դպրոց։

Համալսարան ընդունվեց, դե փոքր էի, չէի հասկանում, ասում էի` գյուղ չգաս շաբաթ-կիրակի, բայց որ մի շաբաթ չէր գալիս, ասում էի.

-Ինչի՞ չես եկել, տան գործերը ո՞վ պիտի անի: Ես փոքր եմ, չեմ կարա անեմ…

Տարիներ անցան, ու երևի հատուկ օրեր կային, որ մենք չկռվեինք: Ես մեղավոր չէի, որ տանը միշտ ինքն էր գործ անում, ու ես սովորել էի, որ ինքը պիտի անի, իսկ ես ինձ համար ավելի հետաքրքիր բաներով զբաղվեմ։

15 տարեկանս լրացավ, ու երեք օր հետո նա ամուսնացավ: Եվ ինչպես ասում են, սկսվեցին իմ «սև ու մութ» օրերը։ Մինչև հիմա չեմ համակերպվում, որ ինքը էլ մեզ հետ չի մնում: Ինչպես հասկացաք, ես իմ «տարվա մարդ» եմ համարում իմ ավագ քույրիկին։

Քույրիկիս շնորհիվ ես ինքնուրույնություն ձեռք բերեցի: էս մեկ ամսում պատասխանատվության զգացումս ավելի մեծացավ։ Շատ մտածեցի ու հասկացա, որ եթե եղել է փոփոխություն կյանքումս, ուրեմն այդ փոփոխությունը արել է քույրիկս։

Քույրիկիս գնալը ինձ վրա շատ մեծ ազդեցություն ունեցավ թե դրական, և՛ թե բացասական առումով։  Դրական այն մասով, որ աշխատանք անելիս արդեն սովորում եմ մենակ անել… Բացասական, երբ դասից տուն եմ գալիս, մի բաց հատված կա տան մեջ առաց Հասուլի (ինչպես ես եմ սիրում իրեն դիմել)։

Զուտ իմ և ձեր քույրիկական իրավունքով ուզում եմ դիմել մեզ հետ չապրող մեծ քույրիկներին.

-Մենք միշտ կարոտում և սպասում ենք ձեզ, սիրելի քույրիկներ։ Ուզում եմ, որ բոլորդ ձեր քույրիկներին համարեք «Տարվա մարդ», չնայած գիտեմ, որ դուք մեր բոլոր տարիների Մարդն եք։

anna vardanyan

Ֆուտբոլն Արտենիում

Արտենիի ֆուտբոլի դաշտը լիքն է գունավոր շորեր ու գուլպաներ հագած ֆուտբոլ խաղացող երեխաներով։ Այդքան էլ չեմ հետաքրքրվում ֆուտբոլով, բայց երբ ակտիվություն նկատեցի ֆուտբոլի դաշտում, մտածեցի.

-Արտենին առաջադիմել է, էս ինչքա՞ն երեխա կա ֆուտբոլ խաղացող։

Հետո լսեցի, որ գյուղի ֆուտբոլի թիմը մասնակցում է առաջնության` բավականին լավ արդյունք ցուցաբերելով: Մի քանի ամիս առաջ ՀՀ ֆուտբոլի ֆեդերացիայից էին եկել, ֆուտբոլային մարզահագուստ էին բաժանում ոչ միայն տղաներին, աղջիկներին նույնպես, և բոլորը սկսեցին ֆուտբոլ խաղալ։

Դասընկերներս նույնպես գնում են ֆուտբոլի խմբակի: Ինչպես նշեց Արտաշեսը, ֆուտբոլը իր օրվա մի մասն է, և որքան ժամանակ տրամադրում է ընկերներին, այդքան էլ տրամադրում է ֆուտբոլին։ Այս ամենը լսելով սկսեցի հարցեր տալ.

- Երբևէ պատկերացրե՞լ ես քեզ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի դերում:

-Այո, մրցումների ժամանակ միշտ պետք է մտածես քո թիմի հաղթանակի մասին և պայքարես մինչև վերջ։

-Իսկ, եթե մի օր հասկանաս, որ ֆուտբոլը ապագա չէ քեզ համար, կհրաժարվե՞ս։

-Դե,- երկար մտածում է,- վերջնականապես չեմ կտրվի, բայց գուցե ուրիշ գործով զբաղվեմ:

-Ըստ քեզ Արտենիում ֆուտբոլը ապագա կունենա՞:

-Չեմ ասի, որ չի ունենա, բայց հաստատ ուրիշ տեղեր ավելի մեծ շանսեր կլինեն առաջ գնալու։

Ուրախ եմ, որ իմ գյուղում կա հնարավորություն երեխաների համար: Չեմ ասի, որ դա մեծ ապագա կլինի որևէ երեխայի համար գյուղում, սակայն ամեն դեպքում  լավ է, որ կա հնարավորություն ինքդ քեզ բացահայտելու, մարզվելու, ազատ ժամանակը ավելի օգտակար անցկացնելու:

anna vardanyan

17 տարվա հեռվից

Մայրս շատ էր պատմում իր դասղեկական դասարանի մասին, որ ավարտել էր 17 տարի առաջ։ Ասում էր՝ շատ լավ դասարան էր, 17 տարի է՝ ավարտել են, բայց հիշում եմ ու կարոտել եմ շատ։

Օրեր առաջ մայրիկիս հեռախոսին հաղորդագրություն եկավ․

-Ընկեր Հարությունյան, 17 տարի անց հավաքույթ ենք կազմակերպել, սպասելու ենք…

Չնայած նրան, որ հավաքույթի հաջորդ օրը քրոջս նշանադրությունն էր, մայրս մեծ ոգևորությամբ գնաց։

Մայրս, ինչպես ոգևորված գնաց, ավելի ուրախ վերադարձավ։

-Աշակերտներս մեծացել էին, բայց նույն երեխեքն էին մնացել, ուրախ եմ իրենց համար, նույնիսկ՝ հպարտ, որ ունեցել եմ նրանց պես աշակերտներ։ Շատ լավ անցավ հավաքույթը, երեխեքս հատուկ հավաքույթի համար թողել էին իրենց գործերը ու տարբեր տեղերից եկել։

-Երկրից դուրս եկած աշակերտներն է՞լ էին եկել։

-Հա, Արթուրը Ֆրանսիայից էր եկել, Արկադին՝ Մոսկվայից, Էդգարը՝ Նիժնի Նովգորոդից…

-Ինչ կապված են իրար հետ։

17 տարի անց հավաքվել էին միմյանց տեսնելու համար, ուրախ եմ, որ լսել եմ նրանց պես հարգանքով մարդկանց մասին, օրինակելի ու սիրված մարդկանց, ովքեր հիշում են իրենց դպրոցն ու ուսուցիչներին մինչև հիմա։

Հպարտ եմ, որ սովորում եմ այնպիսի դպրոցում, որտեղ կրթվել ու սովորել են լավ մարդիկ։

Մտածում եմ՝ տեսնես 17 տարի անց կհիշե՞մ դասընկերներիս, կկարոտե՞մ, արդյոք ցանկություն կունենա՞մ տեսնելու դասընկերներիս։ Կլինի՞ ինչ-որ մեկը, որ կկազմակերպի նման հավաքույթ։

-Մամ, մյուս անգամ որ հավաքվեք, կարա՞մ ես էլ գամ, էնքան հետաքրքիր ա, որ 17 տարի ա անցել, բայց կապը կա իրար հետ, մարդիկ կան, որ նույնիսկ չեն հիշում կամ չեն ուզում հիշել իրենց դպրոցը, ընկերներին…

Հաճելի է կողքից լսելը ու տեսնելը այնպիսիներին, որոնց չի փոխել կյանքը, ինչպես մայրս է ասում՝ նույն աշակերտներն էին մնացել։