Մարիամ Բարսեղյանի բոլոր հրապարակումները

Wake up Europe. Երևան, օր 3

Դե՛ ինչ, արդեն 3-րդ օրն է․․․ Իսկ ի՞նչ է պետք 3-րդ օրվա համար:

Պետք է՝ նախորդ հագեցած օրվա պատճառով քնած մնալ։ Ինչն էլ իհարկե չէր կարող չպատահել իմ նման քնկոտի հետ։ Մի խոսքով, իմ օրը սկսեց Կասկադից, որտեղ պետք է հանդիպեինք «Թավշյա հեղափոխություն» հայկական կոմիքսի հեղինակների՝ «Մայրո» թիմի հետ։ Կոմիքսների գաղափարի առաջացման պատմությունը շատ պարզ է՝ կոմիքսների սիրահար ընկերները մի օր ուղղակի որոշում են սեփականը ստեղծել։ Չնայած նրան, որ կոմիքսի գլխավոր հերոսները քաղաքական գործիչներ են, հեղինակները նշում են, որ կոմիքսի հիմքում դրված պատմությունը ամենևին էլ քաղաքական չէ, այն մարդկանց մասին է, ովքեր իրականացրեցին հեղափոխությունը։ «Մայրո» թիմը խոսեց նաև ապագա պլանների մասին, այնպես որ, կարող ենք վստահ լինել, որ նրանք շարունակելու են ստեղծագործել՝ հրատարակելով նոր և հետաքրքիր պատմություններ կոմիքսների տեսքով։

Հանդիպումին հաջորդեցին երկար քննարկումները, որոնց ընթացքում պատահական 17.am-ի զինվոր թղթակիցներից մեկին՝ Մարատին, հանդիպեցինք։ Նրա զինվորական հագուստը միանգամից գրավեց մեր լրագրող ընկերների ուշադրությունը, և նրանք բաց չթողեցին առիթը լիքը լուսանկարներ անելու։ Կարծում եմ Մարատը առաջին անգամ իրեն պատկերացրեց այն մարդկանց տեղում, որոնց 17-իս թղթակիցներն ենք շրջապատում լուսանկարելու կամ հարցեր տալու համար։

Հաջորդ քայլը թիմային աշխատանքն է։ Եթե կարդացել ես Ջուլիայի օրագիրը, ուրեմն գիտես, որ մենք բաժանված ենք 4 հիմնական թիմի, որոնք աշխատում են 4 տարբեր թեմաների շուրջ։ Ես IT ոլորտի և արտագաղթի վրա այդ ոլորտի ազդեցության մասին մուլտիմեդիա պատմություն ստեղծող թիմում եմ։ Քանի որ  ծրագրի ընթացքում  podcast անել եմ սովորում, հետևաբար սա իմ հիմնական աշխատանքն է թիմում։ Գիտե՛մ, հիմա եթե ասեմ, որ մեր թիմը ամենալավն է, Սուրենը ու Ջուլիան կվիճեն հետս։ Բայց եկեք ուղղակի ընդունենք, որ ինձանից, Վալենտինայից և 4 հիանալի տղաներից բաղկացած խումբը թույն թիմ չլինել չի կարող․․․

Այսպիսով գտանք մեր բոլոր հերոսներին և նույնիսկ հասցրեցինք IT ոլորտում սովորող ուսանողներից մեկի հետ հարցազրույց անցկացնել։ Մեր առաջին հերոսը՝ Արսեն Մազմանյանն էր, ով բացի IT ոլորտում կրթություն ստանալուց, փորձում է սոցիալական ցանցերի միջոցով կիսել իր գիտելիքները ընկերների հետ։ Մենք բոլորս գիտենք ինչպես օգտվել սոցցանցերից, բայց ավելի կարևոր է իմանալ, թե ինչպես ավելի ապահով լինել դրանցում։ Հենց այս հարցի պատասխանն էլ փորձում է տալ Արսենը։ Բայց երևի գլխավոր բանը, որ անում են Արսենի նման ուսանողները, դա՝ իրենց ապագան Հայաստանի հետ կապելն է։

-Շատ փող աշխատելու, ավելի լավ կյանք ունենալու համար՝ դու կարիք չունես այլ երկիր գնալու։ Ժամանակակից աշխարհում դու կարող ես անել ամենը, ինչ ուզում ես, սեփական սենյակից անգամ դուրս չգալով․․․

Այսքանով օրվա աշխատանքը ավարտվեց, իսկ վաղը մենք դեռ շատ անելիք ունենք, այնպես որ սպասեք հաջորդ օրագրին․․․

FuckUp Nights Armenia

Ամեն հաջողության պատմություն փոքր և մեծ ձախողումներից հավաքված puzzle է․․․

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

«FuckUp Nights» համաշխարհային շարժումը ստեղծում է հարթակներ, որտեղ հաջողության հասած մարդիկ պատրաստ են խոսել իրենց պրոֆեսիոնալ ձախողումների մասին։ Այսպիսով հոկտեմբերի 7-ին «Mirzoyan Library»-ում հավաքվեցին բոլոր նրանք, ովքեր արդեն հոգնել էին  հաջողությունների մասին անթերի պատմություններից, որոնցից հետո սկսում ես մտածել, որ դու ուղղակի անհաջողակ ես։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Հայաստանում պրոֆեսիոնալ ձախողումներից խոսում են արդեն 9-րդ անգամ, բայց այս անգամ WCIT 2019 (World Congress on Information Technology)-ի շրջանակներում:

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

4 համարձակ խոսնակներ կանգնեցին մեր առջև և սկսեցին կիսվել  «կադրի հետևում» մնացած անհաջողություններով։ Նրանցից առաջինը Արմեն Մկրտչյանն էր՝ iOS developer Տորոնտոյի Joist Inc ընկերությունում, ով կիսվեց ոչ միայն պրոֆեսիոնալ, այլ նաև անձնական ձախողումներով։ Արմենի ձեռքից խոսափողը հաջորդաբար անցավ  Թաթուլ Աջամյանին (Wakie հավելվածի հիմնադիր), Հենրի Արսլանյանին (Crypto Leader,  FinTech ասոցիացիայի ներկայացուցիչը Հոնկոնգում) և Ջեյմի Մետցլին (technology futurist…):

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Խոսնակների փորձը ցույց տվեց, որ ամենալավ պլանավորած և մտածված գաղափարներն էլ կարող են ձախողվել։ Օրինակ՝ ինչպես Թաթուլ Աջամյանը՝ կարող ես պրեզենտացիայիդ ժամանակ կանգնել, ասել ըստ քեզ շատ թույն միտք և չստանալ ոչ մի արձագանք դահլիճից, իսկ մի ուրիշ անգամ էլ մեկ ուրիշ լսարանի համար հանպատրաստից կսկսես խոսել, և ամեն ինչ ուղղակի անթերի կստացվի։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Կապ չունի` ի՞նչ ոլորտում ես աշխատում և ի՞նչ բիզնես գաղափարներ ունես, միշտ ամեն ինչում ձախողելու ռիսկ կա։ Բայց սեփական Fail story ունենալուց վախենալը անիմաստ է, այսպես թե այնպես ունենալու ես։ Միայն պետք է կարողանաս սովորել՝ ապագայում նույն սխալները թույլ չտալու համար։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

«FuckUp Nights» -ը մեծ մասամբ հենց սրա մասին է, այստեղ դու չես սովորում, թե ինչպես գտնել հաջողությանդ «բանալին», այլ հասկանում ես, որ իրականում ոչ մի բանալի էլ չկա․․․

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Իսկ դու՝ 17․am-ի ընթերցող, ո՞ր պատմություններն ես ավելի սիրում:

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Գուրմէ Դուրմէ

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Եթե սիրում եք լավ շոկոլադ ու լավ պատմություններ, ապա` «Գուրմէ Դուրմէ» -ն ամենալավ համադրությունն է։ «Գուրմէ Դուրմէ»-ն ոչ թե պատմություն է շոկոլադի, այլ՝ բռնած գործին անմնացորդ հավատացող մարդկանց մասին։

«Ապրիր երազանքդ» կյանքի հմտությունների Ջինիշյան կենտրոնում երիտասարդ ձեռներեցներին ոգեշնչելու և իր ընկերության հաջողության պատմությունով կիսվելու էր եկել Դիրան Բաղդադյանը:

-Գիտեք,  երբ  առավոտյան արթնանում ես, պետք է կյանքը քեզ մի քանի բանով ուրախացնի՝ նվաճումներ, փոքր երազանքներ և մեծ երազանքներ։ Ու ամեն օր պետք է մի բան անես այդ երազանքների համար․․․

Տատի ոտքերի տակ նստած երկու եղբայր իրենց տատին հարցեր էին տալիս։ Ու երբ 2 կեսի բաժանված ականջների մասին էին հարցնում՝ նա լալիս էր, թուրքերն էին զարդերը ականջից քաշել, պոկել։ Եվ իհարկե 5-6 տարեկան տղա երեխան պետք է իր տատի համար ոխ պահեր։ Նրանց քշել էին սեփական տնից, և դրա միակ պատասխանը նրանց պլանը ձախողելը պետք է լիներ՝ տուն վերադառնալը։ 93թ-ին Հայաստանում ապրելը ընդգրկվեց մեծ երազանքների ցուցակում և սկսեց փոքր քայլերով իրականություն դառնալ։ Առանց հասկանալու, թե ինչով պետք է այստեղ զբաղվեն, 2005թ-ին եկան վերջնական և անվերադրաձ։

Բայց ինչով զբաղվելը շատ պարզ է դառնում, երբ սկսում ես հասկանալ մարդկանց  նիստն ու կացը, ու գործդ լավ ես անում երբ այդ նիստն ու կացը սկսում են ոգեշնչել քեզ։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Ես այսքան տարբեր տեղեր եմ ապրել,  բայց երբեք չէի տեսել, որ մարդիկ շոկոլադին այսքան կարևորություն տան։ Ուր գնում են` շոկոլադ են տանում. հարսանիք, ծնունդ, կնունք, նույնիսկ թաղում։

Հետո մի գաղտնիք ձեզ բացեմ՝ առօրյա կյանքը խիստ կապված է ստեղծագործական աշխատանքի հետ։ Օրինակ՝ եթե ես Մոսկվայում ապրեի, անհնար կլիներ նման լավ դիզայներական աշխատանքի նմուշներ ստեղծել։ Ոչ մի տնտեսագիտությանը վերաբերող գրքում սա չեն ասում, բայց շատ կարևոր է, որ դու լիցքավորվես քո միջավայրից։ Բջջային հեռախոսի նման՝ պետք է լիցքավորվես, որ առավոտյան ժամը 12-ին չանջատվես։ Ու այդ լիցքը, ոգևորությունը, որ մենք ստացանք Հայաստանում, ուղղեցինք դեպի աշխատանքը և  4 նոր դիզայներական լուծումներով տուփեր ստեղծեցինք։ Փոքր սենյակում էինք աշխատում. ես էի, եղբայրս և երկու աշխատող։ Քանի որ «ծանոթի կարգով» ասածը մենք չենք ընդունում, որոշեցինք, որ մեր շոկոլադները օդանավակայանում՝ Duty Free-ում ենք վաճառելու։ Վերցրեցինք մեր նոր դիզայնով 4 շոկոլադի տուփերը և գնացինք մեր ապրանքանիշը ներկայացնելու։ 15 րոպե տևեց ընդամենը հանդիպումը, բայց մեր աշխատանքը հասցրեցին գնահատել և պատվիրել։ Պատվիրված քանակը և ժամկետը, որի ընթացքում պետք է անեինք, մեզ վախեցրին, բայց օր ու գիշեր չքնելով ավարտին հասցրեցինք:

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Տնտեսագիտության գրքերում չեն ասում նաև, որ արդյունավետ աշխատանքի գաղտնիքներից մեկն էլ շուտ արթնանալն է։ Աշտարակում «Գուրմէ Դուրմէ»-ի գործարանի աշխատակիցները ժամը 8-ից են սկսում աշխատել և 5-ին բոլորը տուն են գնում։ Անկեղծ ասած, ես էլ եմ կարծում, որ շատ խելացի է օրվա առաջին մասը աշխատանքին տրամադրելը, մյուս մասն էլ միջավայրից ու կյանքից լիցքավորվելու՝ հաճույք ստանալու համար ծախսել։ Կարելի ասել, որ «Գուրմէ Դուրմէ»-ի հաջողության գաղտնիքներից մեկն էլ հենց շուտ արթնանալն է։ Բայց եթե խոսենք հաջողության գլխավոր գաղտնիքից, ապա դա հաստատ լավատեսությունը և հումորը պետք է լինեն։ Դրական միտքը, որ թույլ է տալիս առաջ շարժվել, աշխատել արդար, թափանցիկ ու ամեն օր ինչ-որ բան փոխել Հայաստանում դեպի լավը․․․

Գիտե՛մ, հաստատ ամբողջ ընթացքում մտածել եք, թե ի՞նչ է վերջիվերջո նշանակում «Գուրմէ Դուրմէ», իսկ պատասխանը ուղղակի․

-ԼԱՎ ՀԱՄԵՂ ՇՈԿՈԼԱԴ․․․

Լուսանկարները` Մարիամ Բարսեղյանի

IT-ում դու ազատ ես և չունես սահմաններ

BarCampEVN19-ը նոր ու հետաքրքիր մարդկանց հետ ծանոթանալու լավ հնարավորություն  էր, որից ակտիվ օգտվելու արդյունքում շարունակում եմ զրուցել IT ոլորտում աշխատող մարդկանց հետ: Եվ այս անգամ իմ զրուցակիցը  Devlix ընկերության COO-ն` Գոռ Էլչյանն է:

-Ինչո՞ւ որոշեցիք տեխնիկական կրթություն ստանալ և ի՞նչ ճանապարհ եք անցել մինչ Devlix-ի COO-ի պաշտոնը գրավելը:

-Այս ոլորտում լինելս փոքր հասակից էլ պարզ էր։ Հստակ ուղիս գծել էի, որ Պետական  համալսարանում մաթեմատիկայի ֆակուլտետը ավարտելուց հետո Ամերիկյան համալսարանում ծրագրավորում պետք է ուսումնասիրեմ։ Ընթացքում հասկացա, որ ուղղակի կոդ գրելը իմը չէ։ Ես ավելի շատ այդ աշխատանքային պրոցեսի management-ով էի ուզում զբաղվել, ու Ամերիկյանի համալսարանի դասընթացները այստեղ շատ պետք եկան, որովհետև հենց IT ոլորտի management-ի հետ կապված առարկաներ ունեինք։ Հետո, այսպես ասած, առաջին աշխատանքային փորձս BarCamp-ի Mobile App-ի ու Web կայքի ստեղծման պրոցեսի ղեկավարումը եղավ։ Ու հենց այդ պրոյեկտի ղեկավարումն էլ ինձ տվեց այն ամենակարևոր ունակությունները, որոնք պետք էին գծած ուղիս շարունակելու համար։ Առաջին լուրջ աշխատանքային փորձս մոտ 3 տարի առաջ սկսվեց Volo ընկերությունում, որպես՝ Project manager: Հիմնականում ինձ StartUp մակարդակի պրոյեկտներ էին տալիս։ Աշխատանքիս արդյունքում ամենատարբեր ոլորտների IT ծրագրերի հետ եմ առնչվել, ու դա էլ շատ լավ փորձառություն էր, որովհետև լիքը նոր գիտելիքներ ու հմտություններ էի ձեռք բերում։ Volo-ում աշխատելիս գործուղումներ էի ունենում երկրից դուրս ու նոր պոտենցիալ հաճախորդների հետ հանդիպումներին էի մասնակցում։ Գործուղումներից մեկից  վերադառնալիս ինքնաթիռում ծանոթացա ներկայիս Devlix-ի հիմնադիրների հետ և հարցազրույցի առաջարկ ստացա։ Արդյունքում սկսեցինք թիմ հավաքել, ու ստեղծվեց Devlix-ը։

IMG_0394

-Ի՞նչ դրական ու բացասական կողմեր ունի project management-ը։

-Առաջին հերթին պետք է տարբերություն դնել project management-ի և product management-ի միջև։ Ես ինքս սկսել եմ project management-ից, այնուհետև անցել product-ի։ Հիմնական տարբերությունը այն է, որ project management-ի դեպքում դու կազմակերպում ես թիմի՝ մարդկանց աշխատանքը, իսկ product-ի դեպքում կոնկրետ պրոդուկտն ես manage անում։ Product management-ում կարևոր է գլոբալ մտածել, կարողանալ տեսնել պրոդուկտի վերջնական ելքը (տեսքը), փորձելով քայլ առ քայլ հասնել դրան։ Բայց այնուամենայիվ այս երկու դեպքում էլ դու  սովորում ես ճիշտ կազմակերպել ժամանակը և թիմիդ աշխատանքը։ Իսկ կազմակերպչական և հաղորդակցման հմտությունները պետք են գալիս կյանքի ցանկացած բնագավառում։ Բացասական կողմեր դժվարանում եմ ասել, պետք է աշխատես, որ թիմդ քեզ չատի,-ծիծաղում է։

-Մի փոքր պատմեք, թե ինչո՞վ է զբաղվում կազմակերպությունը։

-Դե, Devlix-ը աշխատում է B2B (Business to business) software outsourcing-ի (ծրագրային ապահովում) շուկայում, նավով բեռնափոխադրումներ իրականացնող ընկերությունների համար։ Այսինքն, մենք ներքին ERP համակարգեր ենք գրում գերմանական խոշոր բեռնափոխադրող ընկերությունների համար։ Դա հնարավորություն է տալիս ղեկավարել մեծ տանկերների (ծովային կամ գետային բեռնատար նավ) սպասարկման ապահովման գործընթացը, ամբողջ թղթաբանությունը, անձնակազմի աշխատանքը և այլն։ Այդ բոլոր պրոցեսները կազմակերպվում են մեր գրած ծրագրերի միջոցով։ Մի քանի երկարաժամկետ և մեծ պրոյեկտներ ենք իրականացնում, այդ պատճառով մեր թիմը օրեցօր աճում է՝ այժմ մոտ 20 հոգի ենք։ Պրոյեկտները տեխնիկապես բավականին բարդ են, բայց միաժամանակ հետաքրքիր։

IMG_0392

-Ովքե՞ր են ձեր գործընկերները։

-Մենք առաջատար կազմակերպությունների հետ ենք համագործակցում, երկու ամենախոշոր գործընկերները գերմանական են: Մեր հիմնական գործընկերը AVETIQ GmbH-ն է, այն  Գերմանիայում` Համբուրգում է գտնվում, և կապը մնացած գործընկերների հետ իրենք են պահպանում, քանի որ նույն տարածաշրջանում են գտնվում։ Հայկական շուկայում չենք աշխատում, բայց եթե հետաքրքիր համագործակցության առաջարկներ լինեն` կհամագործակցենք։

IMG_0395

-Ի՞նչ ունակություններ պետք է ունենա Devlix-ի աշխատակիցը։ 

-Պետք է բաց լինի սովորելու և նոր փորձությունների առաջ, պետք է պատասխանատու լինի։ Բայց ամենակարևոր ունակություններից մեկը թիմային խաղացող լինելն է, պետք է շփվող լինի, թիմում հեշտ ինտեգրվելու համար։ Մնացած հմտությունները կոնկրետ ոլորտից՝ մասնագիտական գիտելիքների ու հմտությունների հետ են կապված։ Իրականում Հայաստանում կադրերի պատրաստման հետ կապված լուրջ խնդիր կա։ Համալսարաններից սկսած դասավանդման պրոցեսը, ըստ իս, սխալ է կազմակերպվում և ժամանակի հետ ոչ համահունչ։ Այսինքն, տեխնոլոգիաները, աշխատաշուկան զարգանում են, իսկ կրթական հաստատություններում՝ շարունակում են հին մեթոդներով և ծրագրերով դասավանդել։ Իհարկե, ծրագրավորողների համար օրինակ՝ դասընթացներ իրականացնող կազմակերպությունները շատ են, բայց լավ կադրեր եզակիներն են պատրաստում։ Դրա համար պետք է ձգտել և սովորել ինքնուրույն: Բացի այս ամենը, կա նաև company culture հասկացությունը, և իհարկե, Devlix-ի աշխատակիցը պետք է նաև մեր մշակույթին համապատասխանի․․․

-Եվ վերջում, եթե նորից մասնագիտություն ընտրեիք, էլի այս ոլորտո՞ւմ կլինեիք։

-Այո՛։ IT-ում դու ազատ ես և չունես սահմաններ։ Ապագան այս ոլորտում է:

Լուսանկարները` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարները` Մարիամ Բարսեղյանի

Բացահայտելով Հայաստանի ITոլորտը. Triada Studio

Շարունակելով բացահայտել Հայաստանում IT ոլորտը և այդ ոլորտի լավագույններին` այս անգամ առիթ ունեցա հյուրընկալվել Triada Studio-ում և զրուցել կազմակերպության տեխնիկական տնօրենի՝ Բագրատ Դաբաղյանի հետ։

-Ինչպե՞ս ստացվեց, որ եկաք IT ոլորտ, մի՞շտ եք երազել այս ոլորտում լինել։

-Երևի 4-րդ դասարանում էի ու մի քիչ շախմատ խաղալ գիտեի։ Մի օր դպրոցում ինձ սարք ցույց տվեցին, որի հետ կարող էիր շախմատ խաղալ։ Ես շոկի մեջ էի, երբ պարտվեցի: Չէի մտածում, որ այդ մետաղի կտորը կարող է ինչ-որ մեկին հաղթել։ Կարճ ասած՝ հենց այդ պահից էլ կյանքս փչացավ,- ծիծաղում է,- թե չէ կարող է գնալ, գիտնական դառնալ ու միջուկային ֆիզիկա ուսումնասիրել, որովհետև միշտ ավելի շատ գիտությամբ եմ հետաքրքրված եղել՝ ֆիզիկայով, քիմիայով, մաթեմատիկայով։ Մի խոսքով, այնպես ստացվեց, որ ես տարվեցի խաղերով ու այն տեխնոլոգիաներով, որոնք թույլ են տալիս երկաթի կտորին շախմատում հաղթել, դրա համար էլ սկսեցի ծրագրավորմամբ հետաքրքրվել։ Ծրագրավորումը շատ երկար ժամանակ հոբբի էր, իսկ գումար աշխատում էի որպես համակարգչային գրաֆիկայի մասնագետ։

-Ի՞նչն է հատկապես ձեզ դուրս գալիս game developer լինելու մեջ։ Ինչո՞ւ ընտրել հենց այս մասնագիտությունը։

-Ես սիրում եմ խաղեր խաղալ ու համարում եմ, որ խաղեր սարքելը շատ հետաքրքիր գործընթաց է։ Նկարելն ու վիզուալ մասն էլ է հետաքրքիր, բայց ծրագրավորելը լրիվ տարբերվող զգացողություն է։ Օրինակ՝ երբ ինչ-որ մեխանիզմ ես գրում, ու այն սկսում է աշխատել, երբեմն զարմանում էլ ես, որովհետև քո գրած կոդը աշխատում է, իսկ դու մտածում էիր, որ լավ չէիր գրել։ Հասկանո՞ւմ եք, դրանից հետո քեզ մի քիչ քո ստեղծած աշխարհի աստվածն ես զգում, իսկ դա շատ թույն զգացում է։

Ինչ վերաբերում է մասնագիտության ընտրությանը՝ կարծում եմ, որ շատ կարևոր է, որ քեզ դուր գա քո աշխատանքը։ Հնարավոր չէ լավ անել մի բան, ինչը չես սիրում, նույնիսկ եթե դրա դիմաց քեզ ահավոր շատ գումար առաջարկեն։ Իսկ խաղային ինդուստրիան կարող է սիրելի դառնալ, որովհետև խաղալը նախ և առաջ զվարճալի է։ Չնայած նրան, որ խաղ ստեղծելու պրոցեսը հետաքրքիր է, միևնույնն է, ինչպես ցանկացած աշխատանք, այն նույնպես ունի իր դժվարությունները։ Աշխատանքի մոտ 30-40%-ը շատ հաճելի է լինելու, այսինքն՝ նոր ինչ-որ պատկերների, վիզուալ էֆեկտների ստացումը, այն, որ տեսնում ես, թե ոնց է քո ստեղծած աշխարհը ապրում, շատ հաճելի է։ Բայց մնացած մասը հաստատ դժվար է լինելու՝ խաղը ավարտելու և այն կատարյալ տեսքի հասցնելու տեսանկյունից։ Նույն կերպ «Shadowmatic»-ը, երբ ես 1,5 տարում գրեթե ավարտել էի, սկսվեց մանր ինչ-որ թերությունների դժոխք, որոնք պետք է շտկեի պրոդուկտը վերջնական տեսքի բերելու համար։ Այդ խնդիրը երևի ցանկացած մասնագիտության մեջ էլ կա։

Բացի դրանից՝ կարծում եմ, այս ոլորտում բավականին մեծ հնարավորություններ կան լավ եկամուտ ունենալու, եթե իհարկե որակով պրոդուկտ ես ստեղծել։ Digital product-ները ավելի հեշտ է արտահանել, և նրանք վերացնում են սահմանները։ Այսինքն՝ կապ չունի դու քո ծրագիրը Հայաստանում ես գրում, թե ինչ-որ ուրիշ երկրում, դա չի խանգարում, որ ինչ-որ մի չինացի օգտատեր խաղա քո՝ Հայաստանում ստեղծած խաղը։

-Ի՞նչ հմտություններ կամ հատկանիշներ պետք է ունենաս լավ game developer լինելու համար։

-Պետք է կարողանաս երկար ժամանակ դիմանալ նրան, որ ինչ-որ բան ես անում, որը չի ստացվում։ Մարդիկ կան, որ մի օր փորձում են՝ չի ստացվում, ու ձեռքերը լվանում են։ Բայց իրենք գուցե սխալվում են, կարո՞ղ է մի շաբաթ էր պետք փորձել։ Անհրաժեշտ է համբերատար ու նպատակասլաց լինել։

Իսկ ընդհանուր գիտելիքները՝ պետք է միջինից լավ մաթեմատիկա իմանալ, որովհետև պետք է գալիս ինչ-որ բաներ հեշտ հասկանալու համար, ծրագրավորում է պետք, ու լավ կլինի՝ մի քիչ ավելի խորը հասկանալ, թե իրականում համակարգիչը ինչպես է աշխատում։ Այսինքն՝ web ծրագրավորման տեխնոլոգիաների հետ մեկտեղ մի քիչ ավելի ցածր մակարդակի բաներ էլ է պետք իմանալ։ Երկրորդ մասը գրաֆիկական դիզայնն է, որը նույնպես մեծ ասպարեզ է։ Բայց կարծում եմ, որ չարժե ամեն ինչ միայնակ անել, թիմային աշխատանքը ավելի արդյունավետ է։ Այսինքն՝ լավ կլինի, որ թիմ ունենաք, որտեղ կլինեն մարդիկ, որոնցից մեկը լավ ծրագրավորում կիմանա, մյուսը՝ գրաֆիկական դիզայնից լավ գլուխ կհանի և այլն։ Այստեղից էլ բխում հաղորդակցման հմտությունների կարևորությունը, պետք է թիմային խաղացող լինես։

-Ինչի՞ց պետք է սկսի երիտասարդ ծրագրավորողը։ Հնարավո՞ր է ինչ-որ կրթվելու լավ հարթակներ խորհուրդ տայիք։

-Հիմա ընդհանրապես շատ լավ ժամանակաշրջան է, այնպես չէ, ինչպես մեր համար էր 20 տարի առաջ։ Հիմա գոյություն ունի YouTube-ի նման հարթակ, որտեղ, կարծում եմ, կարելի է դառնալ թե՛ շատ լավ ծրագրավորող, թե՛ գրաֆիկական դիզայներ։ Անվճար ինֆորմացիայի անսպառ տիրույթ, որից սովորելու համար ուղղակի ցանկություն ու մի քիչ էլ համբերություն է պետք։

Ինձ թվում է՝ պետք է ուղղակի սկսել առանց որևէ նախապայմանի։ Այսինքն՝ քո դիմաց պետք է ինչ-որ խնդիր դնես ու փորձես լուծել այն։ Հետո ընթացքում կհասկանաս այդ խնդիրը լուծելու համար քեզ ինչ է պետք սովորել։ Իհարկե, լավ գաղափար է նաև համալսարան կամ ուրիշ ինչ-որ տեղ գնալ սովորելու, որովհետև մաթեմատիկայի ու ինֆորմատիկայի բազան կարող է հետո օգնել։ Ամեն դեպքում, սկսելու համար ուղղակի պետք է մի հատ Google search անել․․․

-Ի՞նչ եք կարծում, Հայաստում game development-ով զբաղվող մասնագետների կարիք կա՞։

-Այո՛, միանշանակ կա։ Կարծում եմ՝ ընկերներս Rockbite Games-ից նույնպես կհամաձայնեին ինձ հետ։ Մենք առհասարակ լավ ծրագրավորողների պակաս ունենք։

-Կարծում եմ՝ ժամանակն է մի քիչ «Shadowmatic»-ի մասին խոսելու։ Կպատմե՞ք՝ ինչպես է ստեղծվել այն։

-Triada Studio-ն իր ստեղծման օրից՝ 1993 թ․-ից, միշտ եղել է համակարգչային գրաֆիկայի ու անիմացիայի ստուդիա։ Ես ստուդիայում 2004 թ․-ից եմ, մինչ այդ ժամանակավորապես արտագաղթել էի երկրից։ Սկսեմ նրանից, որ վերջին 15 տարվա ընթացքում մեր թիմը միշտ ցանկացել է խաղային ինդուստրիայում լինել։ Բայց մենք անընդհատ ինչ-որ շատ բարդ ծրագրեր էինք մտածում, որոնք գրեթե անհնար էր իրականացնել եղած ռեսուրսներով և Հայաստանի լավ մասնագետների սուղ քանակով։ Արդյունքում մի շարք ծրագրեր կիսատ էինք թողնում, որովհետև հասկանում էինք, որ շատ բարդ է, որ մի 200 հոգանոց թիմ է պետք դրանք իրականացնելու համար։ Հետո որոշեցինք մի քիչ ավելի պարզ խաղ սարքել։ Սկզբից մի քիչ անլուրջ էինք վերաբերվում, բայց որոշեցինք ավարտին հասցնել։ Հետո, երբ մեկուկես տարվա ընթացքում արդեն prototype ունեինք, հասկացանք, որ «Shadowmatic»-ի վրա կարելի է աշխատել։ 4 հոգանոց թիմ հավաքվեց, ու մենք անվերջ ինչ-որ աշխատանք էինք անում, որովհետև ծրագիրը մերն էր, ու ոչ մի վերջնաժամկետ չկար։ Շատ լավ գրաֆիկա էինք արել, ու խաղը նման չէր ոչ մի բանի, որովհետև «Shadowmatic»-ը զրոյից ինքներս էինք գրել, հենց այստեղ էլ ես ուղղակի օգտագործեցի իմ տասնյակ տարիների հոբբին։

Անվերջ աշխատանքը մի օր բերեց նրան, որ որոշեցինք մի փոքր հոլովակ սարքել ու տեղադրել YouTube-ում, հասկանալու՝ առհասարակ խաղը կհետաքրքրի՞ մարդկանց, թե՞ ոչ։ Մի շարք նամակներ ուղարկեցինք կայքերի, որոնք խաղերի մասին բնութագրեր են գրում, դե հակառակ դեպքում ո՞նց էին մարդիկ իմանալու, որ YouTube-ում նման հոլովակ կա։ Մի երկու օրից ահավոր մեծ ու անսպասելի աղմուկ ստեղծվեց։ Բոլոր այդ կայքերը իրենց առաջին էջերում «Shadowmatic»-ի մասին էին գրում։ Հայտնվեցին մարդիկ, ովքեր սպասում էին խաղին, ու դա որոշ պատասխանատվության զգացում առաջացրեց՝ խաղը ավարտելու։ Այդ աղմուկը արդյունքում հասավ Apple-ին, որտեղից մեզ սկսեցին գրել, հարցնել, թե երբ է խաղը դուրս գալու։ Ու հետո, ինչ-որ մի պահի խաղը ավարտեցինք։

-Ի՞նչ հաջողություններ է հասցրել գրանցել խաղը։ 

-Ամենասկզբում, երբ խաղը արդեն հասանելի էր, Apple-ի կողմից ստացավ editor’s choice։ Ամենաաղմկոտը երևի 2015թ-ին ստացած «Apple Design Award» մրցանակն էր։ Մի տարի հետո պատահական պարզեցինք, որ ԱՊՀ-ում մենք առաջինն ենք, որ արժանացել ենք նման մրցանակի։ Մյունխենում ստացել ենք «Best App For Teens» մրցանակը, Մոսկվայում՝ DevGamm2015-ին երկու մրցանակ ստացանք, մեկը՝ «Excellence In Visual Art Award», մյուսը՝ «Media Choice Award», 2016-ին Սան Ֆրանցիսկոյում «International Mobile Gaming awards»-ի ժամանակ «Best Technical Achievement» և «People’s Choice Award» ստացանք։ Շատ անսպասելի էր «Best Technical Achievement» ստանալը, որովհետև շատ լուրջ բրենդների հետ էինք մրցում, օրինակ՝ Angry Birds, Need for Speed և այլն։ Մենք եկել էինք Սան Ֆրանցիսկո, որ ոչ մի բան չստանանք և հետ վերադառնանք։ Բայց մեկի տեղը երկու մրցանակ ստացանք։ «People’s Choice Award»-ը նույնպես շատ անսպասելի էր, կարելի է ասել, որ սա Հայաստանի հաղթանակն էր։ Մրցույթից առաջ Facebook-ում տարածել էի քվեարկության հղումը։ Շատ ընկերներ, նույնիսկ հայկական շոուբիզնեսի հայտնի դեմքեր, տարածել էին link-ը, ու լիքը մարդ քվեարկեց։ Մրցույթի կազմակերպիչները նույնիսկ հարցնում էին, թե ոնց ենք կարողացել այսքան ձայն հավաքել։ Այդ առումով մերոնք շատ ակտիվ էին, միլիոնանոց բրենդերի խաղացողներին այդքան չէին քվեարկել։ Ուրիշ հետաքրքիր մրցանակներ էլ ենք իհարկե ստացել․․․

-Սպասո՞ւմ էիք, որ նման հաջողություններ կգրանցի։ Քանի՞ օգտատեր է «Shadowmatic» խաղում և ո՞ր տարածաշրջաններում է այն առավել տարածված։

-Այս չափ չէ՛, չէինք սպասում։ Իհարկե, ակնկալում էինք, որ ինչ-որ հաջողություններ կգրանցենք, որովհետև եթե առհասարակ չգրանցեր, մի քիչ կարող է հիասթափվեինք։ Բայց երբ Apple-ից գրեցին, սկսեցի մտածել, որ հնարավո՞ր է այս խաղը միլիոններ խաղան, ու այդպես էլ եղավ։ Շատ հետաքրքիր դեպքեր էլ են լինում, երբ մեր օգտատերերից նամակներ ենք ստանում, որ մեր խաղը իրենց ինչ-որ բանով օգնում է։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ից նամակ էին գրել, որ իրենց մոտ աուտիզմով հիվանդ երեխաների համար դպրոց կա, ու իրենք կարծում են, որ խաղը լավ է անդրադառնում երեխաների զարգացման վրա, դրա համար խնդրում էին, որ իրենց անվճար տրամադրենք։

Մոտավոր 10-15 միլիոն մարդ փորձել է խաղալ։ Մի քանի տարի առաջ Apple-ը մեզ առաջարկեց free app of the week անել ու այդ մի շաբաթվա ընթացքում շատ մեծ քանակով մարդ էր ներբեռնել, օրը՝ 200 000 և ավելի։

Ամենաշատը ԱՄՆ-ում և Չինաստանում են խաղում։ Սկզբում ԱՄՆ-ում էին ամենաշատը ներբեռնում, հետո ինչ-որ պահի Չինաստանը սկսեց շատ ակտիվանալ։ ԱՄՆ-ում շատ են առնում, որովհետև իրենց համար դա երևի չնչին գումար է, իսկ Չինաստանում խաղը հայտնի է ոչ թե նրա համար, որ էժան է, այլ որովհետև իրենք սիրում են խաղը։ Կարծում եմ, որ «Shadowmatic»-ը իրենց մշակույթին որոշ չափով հարազատ է։ Չինացիները գրեթե երբեք վատ մեկնաբանություններ չեն թողնում, նույնիսկ երբեմն երկար շնորհակալական բանաստեղծություններ են գրում,- ծիծաղում է։

-Մի քիչ խաղի մանրամասների մասին կպատմե՞ք։

-Այս պահին խաղը 100-ից ավել level ունի, ընդ որում 1 տարի առաջ մենք թողարկել ենք «Shadowmatic»-ի շարունակությունը, որը կոչվում է՝ Other Worlds, այնտեղ էլ ևս 33 level կա։ Այն հասանելի է 13 լեզվով, այդ թվում նաև հայերենով։ Խաղը բաղկացած է գլուխկոտրուկներից, որտեղ խաղացողը պետք է անիրական առարկաներ տեղաշարժելով պատի վրա ստանա ճանաչելի իրերի ստվերային պատկերներ։ Խաղը հուշումների ֆունկցիա ունի։ Հիմա նոր թարմացում եմ ուզում ավելացնել, որովհետև որոշ level-ների ժամանակ հուշումների համակարգը չի փրկում, և մարդիկ դժվարանում են անցնել, դրա պատճառով պրոգրեսը կանգնում է։ Հեշտացնել էլ չենք ուզում, որովհետև, օրինակ՝ չինացիները մեծ մասամբ անցնում են։ Թարմացումը օգտատերի փոխարեն ճիշտ ուղղությամբ տեղաշարժում է առարկաները՝ դրա դիմաց 3 միավոր վերցնելով։

-Ի՞նչ հարթակներում է խաղը հասանելի։

-Սկզբում IOS exclusive էր։ Տեխնիկական խնդիրներ կային, որովհետև Android սարքերը շատ են և շատ են իրարից տարբերվում, հետևաբար դժվար էր խաղը բոլոր սարքերի համար ադապտացնելը։ Միայն 2 տարի անց այն հասանելի դարձավ նաև Android սարքերի համար։ Իսկ «Other Worlds»-ը այս պահին միայն IOS սարքերի համար է հասանելի։

-Եվ վերջում, ինչպե՞ս եք պատկերացնում Triada Studio-ի ապագան միջազգային խաղային ինդուստրիայում։ Ի՞նչ պոտենցիալ ունեք դուք և այլ հայկական թիմերը։

-Ոչ մի յուրահատուկ ձև, շարունակելու ենք նույն կերպ աշխատել։ Կասկած չկա, որ մենք ապագա ունենք այս ինդուստրիայում, հակառակ դեպքում չէի զբաղվի նրանով, ինչով զբաղվում եմ։ Իհարկե բոլոր կազմակերպությունների մոտ էլ երբ առաջին հաջողված ծրագրից հետո սկսում են երկրորդը, միշտ էլ ինչ-որ մտավախություններ են լինում։ Չի կարելի փորձել աշխատել առանց սխալների։ Եթե ես փորձեմ երկրորդ ծրագրի մեջ չկրկնել այն սխալները, որոնք արել եմ «Shadowmatic»-ի ժամանակ, հնարավոր է՝ երբեք երկրորդը ավարտին չհասցնեմ։ Բայց, իհարկե, անկախ ամեն ինչից՝ երկրորդն էլ կլինի, երրորդն էլ, և հույս ունեմ, որ էվոլուցիայի համաձայն՝ մեկը մյուսից ավելի հաջողված կլինեն։ Հայաստանում IT-ին զարգանում է, չնայած՝ այդքան լավ վիճակում չէ և ոչ էլ այնքան արագ տեմպերով է զարգանում, ինչպես սովորաբար նկարագրում են, բայց մենք ունենք բոլոր հնարավորությունները մի քանի տարի հետո հիանալի արդյունքներ գրանցելու համար։

BarCampEVN19

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

- BarCamp-ը Հայաստանում Tech and Media ամենասպասված միջոցառումներից մեկն է, և ես ՝  որպես տեխնոլոգիական բուհի ուսանող և այդ ոլորտի ապագա ներկայացուցիչ, կարծում եմ, որ սա լավ առիթ է հաստատել նոր ծանոթություններ, ձեռք բերել գաղափարակից ընկերներ, լսել հետաքրքիր speech-եր ու մասնակցել ինֆորմատիվ workshop-երի։ Բացի այդ, սա լավ կամավորական աշխատանքի փորձ կլինի և հնարավորություն՝  թույն միջոցառման մի մասը դառնալ․․․

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Մի քանի շաբաթ առաջ ա՜յ, այս տեքստով դիմեցի BarCampEVN19-ի կամավորական թիմում ընդգրկվելու համար։ Եվ հիմա՛, ես այստեղ եմ, որպեսզի լուծեմ Big Hall-ում ունեցած ձեր բոլոր խնդիրները, ուղղորդեմ՝ եթե հանկարծ մոլորվեք տարածքում, և վերջապես վայելեմ Հայաստանի ամենաթույն իրադարձության մի մասնիկը լինելս։ Հիմա իմ առաքելությունն եմ համարում այնպես անել, որ այս օրը բաց թողած բոլոր ընթերցողներս գոնե մի քիչ ափսոսան։ Կարճ ասած, հիմա այստեղ «թույն» բառի գործածման ճշտությունը պետք է ապացուցեմ։

Ուրեմն օրը սկսեցինք նախապատրաստական աշխատանքներից, արդեն ժամը 10։00-ից Registration-ում աշխատող կամավորների առաջ մեծ հերթ կար։ Բայց այդտեղ աշխատող կամավորները, արդեն նախորդ տարիներով կոփված էին և պատրաստ էին առաջիկա մի քանի ժամվա ընթացքում սպասվող փորձություններին։

Դե ինչպես երևի արդեն հասկացաք, իմ աշխատանքային տիրույթը Big Hall-ն է։ Այս, ինչպես նաև մնացած 6 ավելի փոքր սենյակները նախատեսված են խոսնակների ելույթների համար։ Այսօր Big Hall-ում ավելի քան 10 ելույթ լսեցի և պետք է նշեմ, որ դրանք բոլորը խիստ տարբերվում էին միմյանցից, կարծում եմ սա կարևոր առանձնահատկություններից մեկն է։ Նույնիսկ նույն սենյակում 7 ժամ նստելու ընթացքում չես հասցնում ձանձրանալ։ Դրան իհարկե նպաստում է ելույթների դինամիկ փոփոխությունները, spiker-ների և լսարանի հետադարձ կապը, որը թույլ է տալիս լսողին ներգրավված լինել ելույթի ամբողջ ընթացքում և նոր գիտելիքներ ստանալուց բացի՝ կիսվել նաև սեփականով։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Բոլոր ելույթների մասին խոսել չեմ կարող, բայց մի քանիսը հաստատ պետք է առանձնացնեմ։

Եթե մտածում եք, որ BarCamp-ը միայն IT-ի մասին է, և դուք որպես այլ ոլորտի մասնագետ այստեղ ոչինչ չեք սովորի, ուրեմն մտափոխվելու ժամանակն է։ Big Hall-ի երկրորդ խոսնակը Անաստասիա Կալաշնիկովան էր, ով մասնագիտությամբ հոգեբան է և մեզ պատմեց թիմային աշխատանքի վրա՝ այդ թիմում ընդգրկված մասնակիցների հոգեկան, ֆիզիկական վիճակի ազդեցության մասին։ Օրինակ՝ գերհոգնածությունը, փաստորեն մեծ ազդեցություն է թողնում ինչպես թիմային աշխատանքի, այնպես էլ՝ ոչ օբյեկտիվ սեփական անձը գնահատելու վրա։

- Ընկերներիցս մեկը օրինակ՝ վերջերս բողոքում էր, որ շաբաթ օրը քնել է և չի աշխատել։ Նա դա վերագրում էր իր ալարկոտությանը և ոչ պրոֆեսիոնալիզմին։ Այդպես շատերն են անում․․․

Իսկ այ, IT և Media ոլորտների մասնագետներին հաստատ կհետաքրքրեին PM (product management)-ի և Digital Marketing-ի մասին topic-ները։

Մի քիչ PM-ի մասին․

-Իրականում product manager-ի աշխատանքը շատ մեծ skill-եր է պահանջում, բայց երբ որ հարցնում են, օրինակ, ինչպես եք գնահատում PM-ին, հաճախ այնպիսի խոսակցություն է տեղի ունենում, որ PM-ը պետք է պատասխանատու լինի և այլն, այսինքն soft skills-ների մասին են խոսում։ Մարդիկ հաճախ չեն գիտակցում, թե ինչ ակնկալիքներ պետք է ունենան տվյալ մասնագետից․․․

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Այստեղ պարզեցինք նաև, որ product management-ի ու project management-ի նմանությունը միայն PM հապավման մեջ է կայանում։ Այսինքն, սրանք երկու տարբեր գործառույթներ իրականացանող մասնագիտություններ են։ Ու սրանից հետո իրենք լիքը հետաքրքիր ինֆորմացիա են տալիս, որոնք ձեզ հետ չեմ կիսի, միայն կասեմ, որ եթե ուզում ես լավ PM լինել, պետք է լավ product-ի հետ աշխատես․․․

Վերևում գրված բազմակետերի տեղում recording-ս առաջ եմ տալիս, որ մի երկու բառ էլ «Digital Marketing»-ի մասին պատմեմ։ Ուրեմն այստեղ Լիլիթը ասում է, որ շատ կարևոր է՝ թե ինչ լսարանի համար ես աշխատում և այն content-ը, որը մատուցում ես լսարանին․

-Առաջ, երբ ինֆորմացիայի տարածումը հիմնականում թերթերի միջոցով էր տեղի ունենում, առանձնապես երկխոսություն լսարանի հետ ստեղծելու հնարավորություն չկար։ Իսկ հիմա յուրաքանչյուր բովանդակություն, որը դուք ստեղծում եք ձեր թերթի կամ բրենդի համար, պետք է անպայման երկխոսություն ստեղծեք լսարանի հետ և հստակ իմանաք` ով է ձեր լսարանը․․․

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

BarCamp-ին նաև այլ երկրների ներկայացուցիչներ կային, օրինակ, խոսնակներ՝ IBM-ից, Yandex-ից և այլն։ Big Hall-ում օրը վերջացրեց Տիգրան Մկրտչյանը, խոսեց Facebook-ում ճիշտ և օգտատերերի համար գրավիչ հոլովակներ ստեղծելու գաղտնիքների մասին։

Եթե գոնե մի քիչ հասցրեցիք մտովի BarCamp-ի մի մասնիկը դառնալ, ուրեմն նյութս ինչ-որ բան արժեր։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

«ԽԵՐ, ՇԱՌ, ԱՍՏՎԱԾ»

susanna harutyunyan girq erkrord kiraki

«Մանանա» կենտրոնը և Հայաստանի պատանի թղթակիցների 17.am կայքը հայտարարել էին Սուսաննա Հարությունյանի «Երկրորդ կիրակին ներառյալ» պատմվածքների ժողովածուի վերաբերյալ անդրադարձների մրցույթ: Մենք ստացել ենք բազմաթիվ անդրադարձներ, և մինչ ժյուրին կհայտարարի արդյունքները, դուք նույնպես կարող եք կարդալ և որոշել հաղթողներին:

Հարսանիքների ու հուղարկավորությունների միջանկյալ դադարներում մի պարզ և մշտական կարգավիճակ կա, որն ամբողջովին բաղկացած է առօրյա հոգսերի դառնությունների ու քաղցրությունների հերթափոխից։ Տարօրինակ է, չէ՞, որ նույն կարգավիճակում իրար հետ հաշտ ու համերաշխ ապրում են ցավն ու ուրախությունը։ Տարօրինակ է, չէ՞, որ ցավին հաջորդում է ուրախությունը, իսկ ուրախությանը՝ ցավը։

Տարօրինակ է, բայց կյանքն այդպիսին է՝ սև և սպիտակ։

Սուսաննա Հարությունյանի «Երկրորդ կիրակին ներառյալ» ժողովածուն այդ մշտական կարգավիճակի՝ մեր ամենօրյա սովորական կենցաղի մասին է։ Գիրքն առաջին տողերից գրավում է իր գրության պարզությամբ, որը թույլ է տալիս ամբողջովին վերապրել տարբեր պատմությունների միջոցով ստեղծված հոգեվիճակները։ Այո՛, հենց վերապրել, որովհետև երբեմն թվում է, որ քո շուրջը պտտվող կյանքը գրքից ոչնչով չի տարբերվում։ Օրինակ, երբեմն լինում է, որ դու մնում ես մենակ քո ցավի ու ապրումների հետ, առանց որևէ հնարավորության կիսելու այլոց հետ, ճիշտ այնպես, ինչպես «Խեր, Շառ, Աստված» պատմվածքի հերոս Վարդանը, ով մենակ էր մնացել իր ցավի հետ…

Ոչ ոք չգիտեր նրա ցավի մասին, բացի օղու շշից և բարձից, որի վրա երևի ամեն գիշեր և առավոտ, արցունքները թողնում էին իրենց թաց հետքերը։ Վարդանը միշտ մտածում էր՝ «Ցավեր ու վախեր կան, որ չնայած պատճառած ողջ դառնութանը, քո ներքին հարստությունն ես համարում ու պատրաստ չես որևէ մեկի հետ կիսել»։ Բայց ավաղ, ցավեր և վախեր էլ կան, որոնք հոշոտում են ներսից, և ի վերջո պետք է դուրս գան։ Վարդանն էլ չկարողացավ և որոշեց, որ անպայման պետք է մեկի հետ խոսի։ «Եթե արտասահմանում լիներ, անմիջապես կվազեր հոգեբանի մոտ, կվճարեր, որ իրեն լսեին․․․», իսկ այստեղ՝ ո՞վ իրեն կլսեր՝ հիվանդությունից մանկացած մա՞յրը, թե՞ հորեղբայր Արշամը, ով  իր իսկ անունը կրող 10 տարեկան թոռի աճյունը գրկած լալիս էր։ Ու չէր լսի ինքն իրենով և իր եփած ճաշերով հիացած հորաքույրը և հորաքրոջ կյանք տեսած. «երեք անգամ ամուսնացած-բաժանված, գոմիկի անունը պոչից կախ…» ամուսինը, իսկ միգուցե գիշերային հերթափոխով աշխատող քո՞ւյրը լսեր, կամ քրոջ հաշմանդամ ամուսի՞նը: Չէ, նրանք  էլ չէին լսի։ Բոլորն ունեին իրենց սեփական հոգսերը, բոլորն ունեին իրենց ցավերը…

«Խեր, Շառ, Աստված» պատմվածքը իր գլխավոր հերոսի՝ Վարդանի բարեկամների միջոցով ստեղծում է կերպարներ, որոնք պետք է դառնային սփոփանք և հանգստություն Վարդանի հոգու վրա հասած վշտերի համար։ Հանգամանքների բերումով ամեն անգամ, երբ նա փորձում է կիսվել իր ներքին ապրումներով՝ կարեկցանքի, գուցե նաև ամոթի զգացումը ամուր փակում են նրա բերանը։

Սկզբում, երբ ցանկանում էր խոսել մոր հետ, «գիտակցեց, որ վերջերս իրենց դերերը փոխվել են… Հիմա ինքն է նրան ծնողություն անում» և, մտածեց, որ ինչու պետք է աշխարհում ապրող այդքան մարդուց իր խնդիրները բարդելու համար հենց մորը ընտրի։ Արդյունքում ընտրությունը կանգնեց հորեղբայր Արշամի վրա՝ ասաց. «Սաղ ըլնի Արշամը», և գնաց հորեղբոր մոտ։

Ճանապարհին տեսավ հավաքարարին, ով փորձում էր ցախավելի պոչով արթնացնել բակի նստարանին քնած հարբեցողին և բողոքում էր․ «Թե ասա քո խմելու իմաստը ո՞րն ա, որ պիտի անջատվես քնես, քո կայֆը չվայելես…»։ Հետո տեսավ, թե ինչպես է թաղման թափորը դուրս գալիս եկեղեցուց, և ափսոսաց այն հանգանակությունը, որ տվել էր այդ եկեղեցու կառուցման համար․«Եթե իմանար, որ էդ անասունին կբերեին ու կպառկեցնեին եկեղեցում, հաստատ չէր տա»։ Նա ափսոսում էր տերտերին, ով զույգեր պսակելուց բացի նման անարժանի թաղմանը իր երգեցիկ ձայնով պետք է երգեր, ափսոսում էր. «պետական փողերով գնված ծաղկեպսակները…», որովհետև դա այն գումարն էր, որը պետք է մի որբի հացը դառնար, մի հիվանդի էլ՝ բուժումը։ Զայրույթը կյանքի անարդարության նկատմամբ կրկնապատկվեց, ասելիքն էլ շատացավ։ Բայց ոչինչ այնքան թևաթափ չէր կարող անել, ինչքան «էդ գազան մարդու»՝ Արշամի կերպարանքը, որ ցավից կուչ էր եկել և կարծես․ «փորձում էր թաքնվել մաշված կոշիկի ցցված քթի տակ»։ Փոքրիկ 10 տարեկան Արշամին էլ երևի այն նույն եկեղեցում կպառկեցնեն, բայց դժվար նույնքան շքեղ ծաղկեպսակներով և գեղեցիկ հագնված դպրոցականներով, որ թափորի սկզբում կգնան։ Ու առհասարակ ափսոս է եկեղեցին, որ նույն արարողակարգով հա՛մ դժոխք է ճանապարհում, հա՛մ դրախտ։ Աղոթքները արժեզրկվում են դրանով, չպետք է մեղսավորները կարծես մի անմեղ մանուկ թաղվեն և մահից առաջ ապաշխարեն իրենց գործած մեղքերի համար։

Որպես բնության օրենք սևին պետք է հաջորդի սպիտակը, և այս պատմությունն էլ բացառություն չէ․ «Հետո նկատեց, որ հոր ընկերոջ տան մոտ է… Սրանք չորս շենքի արանքում վրան խփել, հարսանիք էին անում։ Հոր որբ մեծացած ընկերը տղային էր պսակում»։ Եվ իհարկե Վարդանը չէր կարող ուրիշի ուրախությունն իր դառնություններով լցնել։ Նա միայն կերավ, խմեց, հետո մի քսան հազար էլ նվեր տվեց և հուսահատված շարունակեց տնտղել հոր և մոր կողմից ունեցած գերդաստանը՝ փորձելով այդ մեծ ընտանիքի մեջ գտնել մեկին, ում հետ կկարողանար վերջապես խոսել…

«Հիվանդանոց են տարել…»

Հիշեց մորաքույր Վարդուշին։ Հեշտ կյանք չուներ՝ ամուսնուն էր ջահել տարիքում թաղել, մեծ տղան հայրենիքի առաջ պարտքը կատարելիս էր զոհվել, իսկ փոքր տղան նստած էր՝ քաղաքական հոդվածով։ Կարճ ասած՝ «կոփված կնիկ էր», ու ոչ մեկ Վարդանին ավելի լավ չէր կարող հասկանալ, բայց այդ «քար ու երկաթ» կնիկն էլ այնքան ուժեղ չէր, որ հոգեկան ծանր ապրումների հետ մեկտեղ հիվանդություններին էլ կարողանար դիմակայել՝ ինֆարկտ էր խփել․ «Պահո~, ուրեմն կա բան, որին մորքուրի սիրտը չի դիմացել…»: Մորաքրոջ համար «պերեդաչի» հավաքեց՝ գրիլ, միրգ, մասուրի հյութ, ու գնաց տեսակցության, բայց նրան չթողեցին մոտը գնալ, որովհետև մորաքույրը դեռ վերակենդանացման բաժանմունքում էր։ Վարդանը հիշեց, մոտակայքում հորաքրոջ տունն էր։ Իհարկե, հորաքույրը որպես զրուցընկեր բանի պիտանի չէր, բայց այ մարդը՝ ուրիշ հարց, եթե «օղի դնի սեղանին, իրար կհասկանան»։ «Հորաքրոջ տուն մտնելն ու գերի ընկնելը մեկ եղավ»։ Հորաքույրը չափազանց զբաղված էր, մարդն էլ տանը չէր։ Հորաքրոջ աղջիկը մի օր առաջ ծննդաբերել էր, իսկ ինքը դեռ նորածնին չէր էլ տեսել։ Տան մի ծայրից մյուսը խառնված վազելու ընթացքում հորաքույրը հասցրեց Վարդանին պատմել, որ փոքր տղան Ռուսաստան․ «եսիմ ինչ գողուբոզ․․․» աղջկա հետ է ամուսնացել։ Դե իհարկե այդ ինքնասիրահարված կինը ամենապարկեշտ հարսից էլ դժգոհ կմնար, կասեր՝ եփել չգիտի կամ էլ փնթի է, մարդն էլ տղու Ռուսաստանից ուղարկած փողերով մեկնել է Թուրքիա, որ «նստի պապենական տան դռանը, ուր հիմա քրդեր են ապրում, լաց լինի ու հայրենիքի հանդեպ պատքը կատարած հետ գա»։ Այստեղ էլ Վարդանի բախտը չբերեց, դեռ մի բան էլ ստիպված էր հորաքրոջ հիվանդ կեսուրի անկողնու մոտ նստել, մինչև հորաքույրը թոռանը գնա տեսնի և հետ վերադառնա։ Խոստացված քսան րոպեի փոխարեն Վարդանը նստեց մինչ մութն ընկնելը։

Վարդանն էլ տուն գնալ չէր ուզում, բայց ու՞ր գնար, էլ ո՞վ էր մնացել, ում հետ կարող էր կիսել իր ապրումները։ Մթնում էր, որոշեց գնալ քրոջ մոտ՝ այնտեղ գիշերելու։ Քրոջից խրատ ու խորհուրդ չէր սպասում, բայց դե գոնե մենակ չէր լինի։ Քրոջ տան ճանապարհին մի եղեգնաձորցուց գինի գնեց, երևի զգում էր, որ խմիչքն է մնալու իր միակ ապավենը։ Վարդանը չսխալվեց, քույրը տանը չէր, հերթափոխով հացի փռում էր աշխատում, իսկ քրոջ հաշմանդամ ամուսինը բաժակի ընկեր չէր։ Վարդանը մնաց մենակ իր գինու կապրոնե շշի հետ։ Խմեց սկզբից մոր կենացը, հետո Արշամի թոռան հոգու հանգստության կենացը, հոր ընկերոջ տղայի բախտավորության կենացը, մորքուրին էլ չանտեսեց, նրա հոգու փրկության կենացն էլ խմեց․․․

Չնայած նրան, որ այստեղ լսում են անվճար, միևնույնն է, Վարդանի վշտի միակ ունկնդիրը գինու բաժակը եղավ, ինչպես գուցե այն հարբեցողինը, որ բակի նստարանին էր քնած։ Թերևս հարբեցող լինելու պատճառը հենց ներսում կուտակված վշտերն են․․․

Ու այսպես հաջորդաբար Վարդանը խմում էր մեկի ուրախության ու մյուսի դժբախտության կենացը, մինչև հասավ սեփականին՝ «էս էլ իմ ցավի կենացը․․․»։ Շիշը դատարկվեց, Վարդանը գլուխը դրեց սեղանին ու կեսքուն-կեսարթուն նջջեց։

Ու գիշերներն էլ դադարել էին փրկություն լինել, որովհետև մտքերի ձայնը շատ ավելի բարձր էր։ Կիսափակ աչքերի առաջ շարունակում էին պտտվել ծանոթ պատկերներ, որոնք մե՛րթ հանգստություն էին բերում նրա հոգուն, մե՛րթ ցավ։ «Մտովի վերցրեց Արշամի ոտքերի տակ ընկած տերողորմյան…» ու սկսեց հերթով քաշել։ Ու ով իմանա, այս Վարդանին ինչ կընկնի․․․

 

ԽԵՐ, ՇԱՌ, ԱՍՏՎԱԾ․․․ԽԵՐ, ՇԱՌ, ԱՍՏՎԱԾ․․․ Մեկ գցում ես` շառ է գալիս, մեկ գցում ես` խեր է գալիս․․․

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Տեղեկատվական անվտանգության այսօրվա խնդիրները

Տեղեկատվական անվտանգության զարգացմանը զուգընթաց, կիբերհանցագործների կողմից ամեն օր նոր տեխնոլոգիաներ են մշակվում, և այդ պատճառով ներկայումս «տեղեկատվական անվտանգություն» մասնագիտությունը հանդիսանում է պահանջված ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Հայաստանից դուրս։ Այս մասնագիտության և Հայաստանում կիբերանվտանգության մակարդակի մասին զրուցել եմ տեղեկատվական անվտանգության առաջատար մասնագետներից մեկի՝ Սիփան Վարդանյանի հետ։

-Ինչո՞ւ եք ընտրել հենց այս մասնագիտությունը։ Որքա՞ն ժամանակ է, որ այս ոլորտում եք։

-Մասնագիտության ընտրության հարցը ինձանից երկար ժամանակ չի պահանջել, որովհետև սա միակ բանն է, ինչ ինձ հետաքրքրում է։ Ես 13 տարեկանից աշխատում եմ։ Սկզբից Network Engineer էի, հետո քիչ-քիչ System Administration –ով սկսեցի զբաղվել, մինչև վերջնականապես խորացա Cyber Security-ի մեջ։ Մոտ 9-ից 10 տարի է, ինչ այս ոլորտում եմ, որից վերջին երկու տարին իրենից ավելի շատ  բիզնես աշխատանք է ներկայացնում։ Մինչ սեփական բիզնեսը՝ այլ կազմակերպությունների, օրինակ՝ բանկերի պաշտպանությամբ էի զբաղվում։

-Ի՞նչ դրական և բացասական կողմեր ունի այս մասնագիտությունը։

-Բացասական ոչինչ չունի, որովհետև եթե դու սիրում ես քո մասնագիտությունը, այն չի կարող քեզ համար որևէ բացասական կողմ ունենալ։ Բայց եթե խոսենք մասնագիտության դժվարությունների մասին, ապա կարող եմ ասել, որ պետք է շատ ճկուն լինել, որովհետև ոլորտը անընդհատ փոփոխությունների է ենթարկվում, և հնարավոր է, որ մի քանի ամիս քեզ ուղղակի տարրական հանգստի ժամանակ չկարողանաս տրամադրել։ Իսկ դրական կողմերը զգալիորեն գերակշռում են, նախ և առաջ դու անկախ ես քո գաղափարների, աշխատանքային լուծումների ընտրության մեջ։

-Ի՞նչ մակարդակի վրա է գտնվում կիբերանվտանգությունը Հայաստանում։

-Փորձում է զարգանալ։ Եվ երևի թե ճիշտ ճանապարհով է շարժվում: Ժամանակը ցույց կտա․․․

-Որո՞նք են ամենաառանցքային խնդիրները։ Այդ խնդիրները ավելի հաճախ ստեղծման փուլում  տեխնիկական խնդիրնե՞ր են, թե՞ մարդկանց վատ տեղեկացվածության գործոնն էլ դեր ունի։

-Միանշանակ ձեր երկու նշած գործոններն էլ մեծ դեր են խաղում։ Վերջերս ես ավելի հաճախ եմ մտածում մարդկանց անձնական տվյալների անվտանգության մասին։ Սա երևի առաջնային խնդիրներից մեկն է։ Ես կարծում եմ, որ անհրաժեշտ է մշակել նոր օրենքներ, տեխնոլոգիաներ, որոնք միտված կլինեն անձնական տվյալների պաշտպանությանը։

-Ինչքանո՞վ են համացանցի հայ օգտատերերը պաշտպանված։ Ի՞նչ քայլեր են անհրաժեշտ ձեռնարկել ցանցերում ավելի ապահով լինելու համար։

-Ինչպես արդեն նշեցի, անձնական ինֆորմացիայի անվտանգությունը վտանգված է։ Եվ իհարկե ամեն ինչ հենց սոց. ցանցերում էլ սկսում է։ Մարդկանց վատ տեղեկացվածությունը հանգեցնում է նրան, որ նրանք չեն հասկանում` ինչով կարելի է կիսվել սոց. ցանցերում, ինչով չի կարելի։ Օգտատերերի մեծամասնությունը չի կարողանում տարբերակել public ինֆորմացիան private-ից։ Եվ անձնական ինֆորմացիայի հանրային դառնալը սկսում է սոց. ցանցերից մինչև այն ամենափոքր կազմակերպություն, որը ձեր հեռախոսահամարը, էլեկտրոնային փոստի հասցեն կամ ուրիշ անձնական տվյալներ է ուզում։

-Ի՞նչ եք կարծում, համալսարանական գիտելիքը բավարա՞ր է լավ տեղեկատվական անվտանգության մասնագետ լինելու համար, թե՞՝ ոչ։

-Իհարկե ոչ։ IT ոլորտում առհասարակ բուհական գիտելիքը չի կարող բավարար լինել։ Դու պետք է ձգտում ունենաս ինքնազարգացման, ինքնակրթության համար։ IT-ին առհասարակ այնպիսի ոլորտ է, որտեղ կրթել կարելի է միայն միջակ մասնագետի, իսկ լավ մասնագետ ծնվում է հետաքրքրության և ինքնուրույն աշխատանքի շնորհիվ։

-Հայաստանյան աշխատանքային շուկայում տեղեկատվական անվտանգության մասնագետների պահանջարկ կա՞։ Եթե այո, ապա արդյո՞ք շատ են այդ մասնագետները։

-Մի քիչ բարդ է պատասխանել, դե հասկանում եք շահերի բախում ունեմ (կատակում է)։ Բայց եթե անկեղծ լինեմ, Հայաստանում տեղեկատվական անվտանգության մասնագետներին կարելի է մատների վրա հաշվել, հետևաբար, այո՛, պահանջարկ կա։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Մամուլի ազատությունը և մեդիա սպառողը

Մայիսի 3-ին մեր ինքնաթիռը վայրէջք կատարեց Զվարթնոց օդանավակայանում, և այդտեղ ավարտվեց մեր Սլովակիայի հագեցած մեկ շաբաթը։ Շաբաթ, որի ամբողջ ընթացքը նվիրված էր մեդիայի ազատության և մեդիագրագիտության խնդիրներին։ Եվ շաբաթ, որը մեզ համար ավարտվեց մայիսի 3-ին՝ մամուլի ազատության միջազգային օրը։

Ծրագրի ընթացքում կատարված քննարկումները, հետազոտական աշխատանքները բոլորիս ապացուցեցին, որ մամուլը շատ եզակի դեպքերում է իր իրական նպատակներին ծառայում, դա է՝ ճշմարտացի, անկախ և ոչ միակողմանի լրատվության տարածումը։ Բայց ավաղ, ներկա իրականության մեջ մեդիան ավելի հաճախ հանդես է գալիս որպես գործիք անհատների ձեռքերում, միջոց՝ մեծաքանակ դիտումների հաշվին գումար աշխատելու համար։ Այսօր գերակշռում են ոչ պրոֆեսիոնալ լրագրողները, որոնց գլխավոր նպատակը ավելի գրավիչ դեղին լրատվություն ստեղծելն է, իսկ պրոֆեսիոնալները դառնում են ամենատարբեր մանիպուլյացիոն եղանակներ կիրառելու վարպետներ։ Հեռուստաընկերություններից, հայտնի լրատվական կայքերից շատերը քաղաքական գործիչների են պատկանում, մի մասն էլ տարբեր կազմակերպությունների կողմից են ֆինանսավորվում, ինչը բերում է անկախ մամուլի իսպառ վերացմանը։

Չնայած նրան, որ Հայաստանում մինչ օրս լրատվության գլխավոր աղբյուրը, ըստ վիճակագրության, հեռուստատեսությունն է, Հեղափոխությունից հետո հեռուստատեսության նկատմամբ վստահությունը նվազեց, և ավելի առաջատար դիրքեր սկսեցին գրավել սոցիալական ցանցերը և էլեկտրոնային մեդիան։

Սլովակիայում իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում մեր թիմը եկավ այն եզրահանգման, որ հայ ընթերցողների մեծամասնությունը աղմկալի վերնագրերով է առաջնորդվում՝ առանց խորանալու նյութի բովանդակության մեջ։ Այդ պատճառով սոցիալական ցանցերում կեղծ, վիրուսային նյութերը լույսի արագությամբ են տարածվում։ Ըստ իս, Հայաստանում տեղի ունեցած քաղաքական իրողություններից շատերը նույնպես այս կեղծ նյութերի արագ տարածման արդյունքն են։ Ինչքան հաճախ ենք մեր մամուլում հանդիպում «դուխով», «թավշյա հեղափոխություն», «շոկ», «աննախադեպ» և այլ նման վիրուսային բառերին, սրանք բոլորը միտված են նյութին ավելի ազդեցիկ երանգ հաղորդելուն։

Բայց այս ամենի մեջ շատ ավելի աղետալի է լրատվությունը կասկածի տակ չդնող ընթերցողը։ Հասարակությունը սիրում է ամեն ինչ սկուտեղի վրա ստանալ և երբեք չի ցանկանում լրացուցիչ ջանքեր գործադրել։ Օրինակ՝ քանի՞ անգամ եք ձեր սոցիալական ցանցերում կարդացած նյութի ճշմարտացիությունը փորձել ստուգել։ Կարծում եմ՝ ոչ այնքան հաճախ, ինչքան անհրաժեշտ է։

Լրատվությունը սխալ ընկալելու, այն ֆիլտրելու և անբովանդակ նյութերը տարածելու խնդիրների հիմքը բոլոր երկրներում էլ մեդիագրագիտության պակասն է։

Մեր օրերում շատ կարևոր է ճիշտ, գրագետ ընթերցողներ կրթելը։ Բայց ավաղ, այս խնդիրը մեր կառավարությունը նույնպես չի դիտարկում՝ առհասարակ չգնահատելով մանկապատանեկան մամուլի դերն ու արժեքը։ Վատ ընթերցողը երբեք լավ մամուլ չի պահանջի։ Կարծում եմ սա ձեռնտու է բոլոր այն իշխանություններին, որոնք ձգտում են բթացնել մարդկանց ուղեղները` հաղորդելով միայն այն ինֆորմացիան, որն իրենց է անհրաժեշտ։ Այդպես վարվել են միշտ և շարունակում են վարվել։

Հուսով եմ, որ մենք կունենանք գիտակից ապագա սերունդ, որը չի արժեզրկի մամուլը և այդ ոլորտի նվիրյալներին, իսկ մամուլի ազատության օրը ուղղակի օրացուցային օր չի լինի։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

MEDIA BEHIND THE SCENES, ՍԼՈՎԱԿԻԱ, ՕՐ 7-ՐԴ

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Ուղիղ մեկ շաբաթ ամեն օր քնած էի մնում ու նախաճաշում  այն ժամանակ, երբ ճաշարանը գրեթե դատարկ էր։ Իսկ այսօր անկախ ինձանից շուտ արթնացա, ենթագիտակցորեն հասկանալով, որ գնալու ժամանակն է։

Օրը սկսեց Նավիդի և Ալիի հետ նախաճաշելով: Նրանք  մեր հարևան Իրանից են, բայց այժմ Գերմանիայում են ապրում։ Գերմանիայում ապրելով հանդերձ, նրանք իրենց արմատներից եկած արևելյան համն ու հոտը չէին կորցրել, և հենց դա էր երևի պատճառը, որ նրանց  շատ սիրեցի։ Նախաճաշից հետո նրանց մեկնելու ժամանակն էր։ Բոլորիս գրկեցին, խոստանալով, որ շուտով կհանդիպենք Հայաստանում։

Լուսանկարը` Զարինե Կիրակոսյանի

Լուսանկարը` Զարինե Կիրակոսյանի

09։00 հավաքվեցինք սեմինարների համար նախատեսված սենյակում՝  մեկ շաբաթվա ամբողջ աշխատանքը ամփոփելու համար։ Յուրաքանչյուրս մեր թիմով պետք է ցուցադրություն ներկայացներ։ Մեր թեման մեդիագրագիտությունն ու քննադատական մտածողությունն էր։ Ցուցադրության միջոցով փորձեցինք ցույց տալ, թե ինչպես կարող է մեդիագրագիտության պակասը անդրադառնալ յուրաքանչյուր անձի վրա, հատկապես կարևորելով երեխաների մեդիագրագետ լինելը և անհրաժեշտ կրթության ապահովումը։ Մնացած թիմերից ինձ համար ավելի շատ տպավորիչ էր  Իտալիայի ներկայացուցիչներից մեկի աշխատանքը, ով միավորել էր իր երկու մասնագիտությունները՝ լրագրությունը և լեզվաբանությունը։ Մի հոդվածի օրինակով նա ցույց տվեց, թե ինչպես կարող են մարդիկ լեզվաբանորեն սխալ կառուցված նախադասությունները այլ կերպ ընկալել, և ինչպես են ազդում մարդկանց վրա հուզական բառերը։

Լուսանկարը` Զարինե Կիրակոսյանի

Լուսանկարը` Զարինե Կիրակոսյանի

Այս շաբաթվա ընթացքում հասցրեցինք «Գաղտնի ընկեր» էլ խաղալ։ Ես լիտվացի Տոմայի գաղտնի ընկերն էի, ում անկողնու վրա երեկ քաղցրավենիք էի հասցրել թողնել։ Բայց ինքս գաղտնի ընկերոջից դեռ ոչինչ չէի ստացել և անհամբեր սպասում էի դրան։ Բոլոր թիմերի աշխատանքները ներկայացնելուց հետո սկսեցինք պարզել, թե ով ում գաղտնի ընկերն է։ Մեկը աչքերը փակած կանգնում էր շրջանի կենտրոնում, իսկ նրա գաղտնի ընկերը՝ մեջքի հետևում։ Հասավ իմ հերթը, կանգնեցի, և մի քանի վայրկյան հետո մեջքիս հետևում ծանոթ ձայն լսեցի, դա Յանն էր։ Յանի հետ արդեն հասցրել էի ընկերանալ, դե հասկանում եք, երկուսս էլ նույն հեռուստասերիալի սիրահարներ ենք, ինչպես կարող էինք չընկերանալ։

Լուսանկարը` Զարինե Կիրակոսյանի

Լուսանկարը` Զարինե Կիրակոսյանի

Նվերս ստացա, և գնացինք ընթրելու։ Այսօրվա ընթրիքը նման չէր մնացած ընթրիքներին, որովհետև այն վերջինն էր Սլովակիայում։ Բակում հարազատ հայկական խորովածի հոտ էր ընկել, ինչը ավելի էր ախորժակ գրգռում: Ինչ խոսք, այն, ինչ համտեսեցինք,  հայկականին երբեք չի հասնի։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Ընթրիքից հետո դեռ երկար զրուցեցինք, երգեցինք, ու եկավ մեր գնալու ժամանակը։

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Հիմնականում նման պահերին նորմալ մարդիկ տխրում են, բայց ես այսօր տխուր չեմ, որովհետև ինչ-որ ներքին ձայն ինձ հուշում է, որ մենք դեռ հանդիպելու ենք․․․

Դե լավ, ես գնացի, մեզ դեռ Վիեննայում էլ են արկածներ սպասվում․․․

Լուսանկարը` Զարինե Կիրակոսյանի

Լուսանկարը` Զարինե Կիրակոսյանի