mariam hayrapetyan

Մի բան ասե՞մ

Կներեք իհարկե, մի բան ասեմ, էլի:

Ես ջղայնացած եմ:

Մարդիկ այսօր քարոզում են սոց. ցանցերի օգտակար հատկանիշների մասին: Քարոզում են, որ ինստագրամը իրենց բիզնեսի համար թույն ինքնահաստատվելու միջավայր է: Սա ցանց է, որ կապում է ողջ աշխարհը, իսկ ի՞նչ է սա ինձ համար:

Սա իրականություն է, որտեղ դու չունես ընկերներ, դու ունես Friend-ներ ու Follower-ներ: Ու չսխալվե՛ս, նրանք քո ընկերները չեն:

Սա իրականություն է, որտեղ դու գեղեցիկ ես, որովհետև քո քիթիկը սիրուն է վիրահատված, շրթունքներդ սիրուն են լցրած, հոնքերդ սիրուն են դաջել, թարթիչներդ սիրուն են լցրել ու նկարներդ էլ սիրուն է photoshop արած: Ըմմմ… Դա…

Սա իրականություն է, որտեղ դու ալարում ես զանգել, առավել ևս հանդիպել ու խոսել, չէ որ կա «կգրեմ»-ը:

Մարդը վստահ է, որ ունի քեզ, որովհետև ունի քո instagram-յան էջը:

-Արի մնանք լավ ընկերներ,- ասվում է, որ իրար instagram-ում follow մնաք:

Քո ընկերները գիտեն` դու ոնց ես ու ինչ ես անում, որովհետև հետևում են քո story-ներին, որովհետև դու ուր գնում ես, ինչ անում ես, ինչ առնում ես, ինչ նվեր ես ստանում, իմանում են քո 600 follower-ները:

Եթե like-եց սիրում է, եթե չlike-եց ՝ չի սիրում:

Էլ զանգելու կամ հանդիպելու կարիք, կենդանի շփվելու կարիք ես էլ չեմ տեսնում:

Սա է քո ու հասարակության հետ հարաբերությունները, յուրաքանչյուրս մենք ենք որոշում սա լա՞վ է, թե՞ օքեյ է: Կարևորը` զարգացրեք ձեր բիզնեսը, կարևորը` ունեցեք շատ Follower-ներ, ու շատ like-ով նկարներ:

Իսկ իմ պարագայում երևի արագիլն է շփոթվել և ուրիշ ժամանակաշրջան է բարուրս քցել:

Mariam Hovhannisyan.Nor kyanq

Արի Հայաստան

-Տոմսերը առանք, մի շաբաթից թռնում ենք պապայի մոտ։

Կյանքումս լսած ամենատարօրինակ նախադասությունն էր։ Լսելու պահին մեջս ինչ-որ բան պոկվեց։ Մի կողմից ուրախացել էի, որ պապայի մոտ էինք գնում, մյուս կողմից՝ գնում էինք։
Ու մենք գնացինք։ Գնացինք հեռու։

Յոթ ժամ ինքնաթիռի մեջ մտածել եմ միայն մեր տան մասին, որ մնաց ներքևում, տատիս, պապիս, հարազատներիս, հարևանների, մեր փողոցի շների, որոնց պապիցս թաքուն հաց էի տալիս, ու խեղճ մարդը զարմանում էր, թե էս աբուռ-նամուս կորցրածները իր էդքան ծեծելուց հետո ինչի չէին լքում մեր բակը։ Մտածում էի այն մարդկանց մասին, որոնց մասին մտածում էի, որ չեմ մտածի։

Ու վախենում էի, որ տատս ու պապս իրենց մյուս թոռներին ավելի շատ կսկսեն սիրել ու ինձ կմոռանան։ Անկեղծ նախանձում էի։ Ու մինչև ես կարոտելով նախանձում էի, մենք հասանք։
Պապան մեզ դիմավորեց, գրկեցի ամուր, կարոտել էի ու մի փոքր ժամանակ հետո հասկացա, որ կարոտս կարոտով եմ փոխարինել։ Երբ նայեցի էդ ռուսական երկնքին, մարդկանց, հասկացա, որ կարոտը դառնալու է ապրելակերպ։

Ես փնտրում էի ինչ-որ հարազատ բան, բայց չկար այն, չկային քարերս, սարերս ու լեռներս։
Պապան մեզ տարավ մեր նոր «տուն»։ Ինձ համար դա այդպես էլ տուն չդարձավ։ Տունը մի տեղ է, որտեղ դու դու ես, որտեղ դու ապրում ես, ոչ թե քարշ ես տալիս կարոտդ, որը պարանի պես կախված է վզիցդ։ Ու գիտեք՝ ամենավատը այն էր, որ ես չէի համակերպվում իմ նոր կյանքին, չէ՛, ոչ թե չէի համակերպվում, այլ չէի ուզում համակերպվել։ Որովհետև էդ բոլորի համար երանելի Ռուսաստանում ես ես չէի, ես ուղղակի ինչ-որ մեկն էի։

Անցավ մի ամիս։ Ու էն պահին, երբ ես մտածում էի, որ սրանից վատ չի կարող լինել, ինձ քարշ տվեցին դպրոց։ Մերոնք ստիպեցին, որ մի շարք ռուսների հետ դասի գնամ։ Դուք չեք պատկերացնում՝ ով էին իրենք, ու ով էի ես։

Ես սկսեցի համոզվել, որ դժոխքը նաև երկրի վրա է լինում։ Սեպտեմբերի մեկը, որը իմ ամենապայծառ օրերից էր, վերածվեց դժոխային ցերեկույթի։

Ես միշտ սիրել եմ էդ օրը, որովհետև իմ ընկերները, իմ դասարանը մի ուրիշ աշխարհ էին։ Ու քեզ ստիպում են քեզնից միլիոնավոր կիլոմետրեր հեռու մարդկանց մեջ գոյատևել։ Մերոնք ինձ համոզում էին, ասում էին՝ ամռանը կգնաս Հայաստան, տատենց մոտ կմնաս, մենակ հիմա հանգստացիր։ Ու ես ողջ գիշեր մտածելուց հետո որոշեցի, որ էս 9 ամիսը ձգեմ, հետո որ Հայաստան գնացի, էլ հետ չեմ գա։ Ու էս հիանալի գաղափարովս մխիթարված՝ գնացի դպրոց, բացեցի դասարանի դուռը, մտա ներս ու երկու նստարանների կողքով անցնելուց հետո լսեցի․

-Լա՞վ ես։

-Լա՞վ եմ։

Ներսումս փոթորիկ էր․ ամեն ինչ իրար խառնվեց, մի կտոր Հայաստան կար իմ դիմաց նստած։ Հայաստանի մասնիկ, որին ես մի ամիս է՝ փնտրում էի։ Դասն ավարտվեց, դուրս եկանք միջանցք, ողջ դասամիջոցին մի կտոր Հայաստանս էի փնտրում, չկար։ Հաջորդ դասին ես առանձնացա դասարանի կեսից․ մեր դասարանում երեխեքը շատ էին ու երբեմն երկու խմբի էինք բաժանվում։ Էս դասին էլ մի կտոր Հայաստանը չկար։ Ու ես սկսեցի մտածել, որ գժվել եմ, ու ականջներս ձայն են տվել։

Զանգից հետո իջանք բուֆետ։ Նստեցի մենակ, չնայած՝ արդեն դասարանի երեխեքի մեծ մասին գիտեի, բայց մենակ էի ուզում մնալ։ Նստած թեյ էի խմում, ու մեկը ձեռքը դրեց ուսիս.

-Չասեցիր՝ լա՞վ ես։

Ու ես նույնիսկ չզգացի՝ ոնց տաք թեյը ձեռքերիս լցվեց, ոնց ձեռքս վառվեց։

-Կամա՛ց, «պաժառ» ընկար։

-Հա՞յ ես։

-Չէ՛, ուզբեկ։

-Իսկակա՞ն ես։

-Ձե՞ռ կառնիս։

-Գյումրիի՞ց ես։

-«Անկետան» լրացրիր, դե հել ձեռքդ սառը ջրի տակ պահե։

Ես չբարձրացա տեղիցս, որովհետև մեջս վախ կար՝ կորցնելու գտածս Հայաստանը։ Մի կտոր Հայաստանը Արմանն էր՝ լավագույն հիշողությունը, որ մնաց Ռուսաստանից։

Արմանը ինձ նման չէր, ինքը չէր եղել Հայաստանում, բայց գիտեր, որ հայ է ու հպարտ էր դրանով։ Ես պատմեցի իրեն, որ չէի ուզում գալ, պատմեցի, թե ինչքան լավն է իմ Հայաստանը։ Ու մենք իրար խոստացանք, որ մի օր իրար հետ Հայաստան ենք գնալու, ու ես իրեն ցույց եմ տալու իմ Հայաստանը։

Մի տարի ապրեցինք այնտեղ, ու մի սիրուն օր մաման հայտնեց այդքան սպասված նորությունը։ Հետ ենք գնում։

Մենք հետ եկանք, ես սկսեցի նորից ապրել, շնչել։ Բայց մի բան իմ մեջ փոխվեց․ ես հասկացա, որ ես գիտեմ, թե ինչ ունեմ, գիտեմ իմ Հայաստանի համն ու հոտը։ Իսկ Արմանը մենակ լսել էր դրա մասին։

Այսօր, երբ նայում եմ երկնքին ու էս գծերին, որ կիսում են երկինքը, ես հասկանում եմ, որ դրանցից յուրաքանյուրը արմաններ է բերում, ու որ իրենք տեսնելու են իրենց Հայաստանը։

Էլի ես ու էլի Ամասիայի մասին

Հիմա, երբ բոլորդ արդեն պլանավորում եք ձեր ամառային հանգիստը, կամ ինձ նման ոչ մի բան էլ չեք պլանավորում, կուզենամ խոսել այս մեծ մոլորակի մի գողտրիկ ու ինձ համար անգին տարածքի՝ Ամասիայի մասին:

Լուսանկարը` Մարիամ Հայրապետյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Հայրապետյանի

Ամասիան գյուղ է ՀՀ հյուսիսային սահմանում: Շիրակի Բազեն լավ ասում է․ «Բնականաբար, դուք չեք ճանաչում Ամասիան այսքան գեղեցիկ, որովհետև չեք բացահայտել այն ձեր սեփական աչքերով»: Այլևս չեմ վիճի ձեզ հետ, կտամ ևս մեկ հնարավորություն բացահայտելու Ամասիան, մի քիչ էլ ջիջիլ կգցեմ:

Լուսանկարը` Մարիամ Հայրապետյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Հայրապետյանի

Մի սիրիահայ ընկեր ունեմ, անցած տարի մայիսին որոշեցինք Երևանից ուղևորվել Ամասիա մի քանի օրով, իմիջիայլոց, գաղափարը և ցանկությունը իրենն էր, որովհետև ինձ մոտ ակտիվ քննական շրջան էր, ժամանակ չունեի Ամասիայում անցկացնելու, բայց քանի որ Մաիդը շատ էր ուզում, գնացինք:

Երբ մոտենում էինք Ամասիային, իջեցրել էինք մեքենայի պատուհանները ու քամու ներքո վայելում էինք դրախտը: Ճանապարհն սկզբում անցնում էր կանաչ անտառով, ապա՝ դաշտերի միջով, դաշտերը բազմերանգ ծաղիկներով էին լիքը՝ մանուշակագույնից աստիճանաբար դեղին, ապա դաշտը ներկվում էր սպիտակ, ու ծաղիկները՝ իրենց բարակ ցողուններով, քամու ուղղությամբ թեքվում էին, շորորում։ Այս տեսարանը պատկերացնել է պետք: Ես այդպիսի պահերին լռեցնում եմ միտքս ու տրվում բնությանը ու ձայներին: Իսկ Մաիդը կողքիս ասաց կամաց․ «It’s a part of paradise»: Ես հասկացա, որ դա այն էր, ինչ պետք էր ասել հենց այդ պահին, բայց քանի որ ես բառիս բուն իմաստով անջատված էի, իմ մտքով էլ չէր անցել, որ կարելի է վերնագրել տեսարանը:

Լուսանկարը` Մարիամ Հայրապետյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Հայրապետյանի

Մենք զբոսնեցինք անտառներով, այգիներով, հետո իրար հետ կով կթեցինք՝ ես էլ, ինքն էլ առաջին անգամ էինք մասնակցում էդ պրոցեսին: Հետո այդ կաթը զտեցինք, ստացանք թթվասեր, իսկ մնացած մասով պանիր պատրաստեց հորաքույրս: Ես ու Մաիդը շատ հետաքրքիր ժամանակ անցկացրինք գյուղում, ապա երկու օրից վերադարձանք Երևան։ Ես էլ չեմ մանրամասնի, որ անակնկալների մասը ապահովեմ:

Լուսանկարը` Հարություն Հայրապետյանի

Լուսանկարը` Հարություն Հայրապետյանի

Իսկ հիմա խոսեմ այն 10 պատճառների մասին, որոնք ներկայացրել է Շիրակի տուրիզմի զարգացման կոմիտեն, և մեկնաբանեմ դրանք «ամասիերեն»:

1. Դուք կարող եք լինել այն եզակիներից, ում բախտ կվիճակվի այցելել բրդի վերամշակման արտադրամաս և բրդից սեփական ձեռքերով թել ստանալ:

Ես իմ կամավորական խմբի հետ մի քանի տարի առաջ մի քանի տարի շարունակ զբաղվել եմ բրդի վերամշակմամբ, ինչպես նաև թաղիքագործությամբ:

Սա յուրահատուկ գործընթաց է. բուրդը լվացվում է, ապա գզում ենք, հատուկ կաղապարներով այն վերածում թաղիքի: Սա էկոլոգիապես մաքուր արտադրանք ստանալու ամենահավես եղանակներից է:

2. Ամասիայում Ձեր լուսանկարների գունագեղությունը կապահովեն Ամասիայի Հարավսլավական թաղամասի գեղեցիկ ու գունավոր տները։ Դուք միայն Պորտուի գունավոր տներն եք տեսել:

Այո, մենք ունենք նման թաղամաս, ու այս թաղամասի ամենագրավիչ հատկանիշը, ըստ իս, դրա՝ սարերի մեջ ծվարած լինելն է: Ասենք՝ ինչպես Ալպերում, այդպես էլ Ամասիայում: Գժական է, չէ՞։

Լուսանկարը` Մարիամ Հայրապետյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Հայրապետյանի

3. Ամասիան հրաշալի հնարավորություն է տալիս հայտնի մարդկանց հետ հանդիպելու և լուսանկարվելու: Այստեղ մինչ օրս պահպանվել է Սովետական միության առաջնորդ Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի արձանը։

Այս արձանը տեղադրվել է մեր շենքի բակում, մեր հարևան Մուշեղ ձյաձյայի ջանքերով: Հիշո՞ւմ եք Մաիդին, նա, օրինակ, նույնիսկ չգիտեր՝ Լենինն ով է, իսկ պապիկս, որը հոգով-սրտով կոմունիստ է, պատմեց Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի մասին, երգեց, բեմականացրեց, Մաիդն էլ հիացած լսում էր։

4. Քայլարշավի սիրահարներին սպասում են Ամասիայի լեռները, բնության հրաշքներ համարվող դողդոջուն կաղամախու ծառուտները և փետրախոտային տափաստանները։ Դուք կզգաք Ձեզ մայր բնության մի մասնիկը։

Իհարկե, ես դողդոջուն կաղամախի, բան չգիտեմ, բայց ճիշտը էն ա, որ կձուլվեք բնությանը: Ես, օրինակ, ունեմ իմ տեղերը, որտեղ ստեղծագործում եմ կամ ուղղակի հանգստանում:

5. Zip-line-ով թռչելու և էքստրիմի սիրահարները ևս անմասն չեն մնա, Կապսի ձորում էքստրեմալ գրավչությունները սպասում են ձեզ։

Էս Կապսի ձորի ավանդական անունը Աղասնոց է: Դրա նախկին տերը՝ Աղասին, իր ձեռքերով է հիմնադրել ամենը, և անգամ պատմում են, որ ինքն էր պատրաստում ամեն ինչ՝ մշակում մսեղենը, պատրաստում երշիկեղենը, վառում վառարանները և այլն:

6. Եթե ցանկանում եք վայելել տարվա 4 եղանակների յուրահատկությունները, ապա անպայման պետք է Ամասիայով այցելեք Արփի լիճ ազգային պարկ։

Արփի լճի մասին սուս եմ: Մենակ կասեմ՝ հիշո՞ւմ եք, որ Մաիդն ասում էր՝ It’s a part of paradise, այ սա հենց էդ շարքն է:

7. Տեսնելու Եռակատար լեռը, որը գտնվում է 3 երկրների տարածքում, ունի 3010 մետր բարձրություն:

Այո:

8. Պատմության հետքերով գնալու համար կարող եք այցելել Բանդիվան՝ տեսնելու կիկլոպյան ամրոցներ, քարանձավներ, ջրաղացների մնացորդներ և զգալու միջնադարյան կառույցների գրավչությունը։

Սա իմ ու եղբորս սիրելի վայրերից է, մենք մինչ օրս փորձում էինք օգտվել գյուղից գյուղ խոսելու իրենց տեխնիկայից, բայց չենք կարողանում, էլի: Հսկայական ժայռեր, ժայռերի մեջ անձավներ, փոքրիկ արահետներ, աղբյուրներ, հսկայական դարպասներ: Սա հրաշք է:

9. Թռչնադիտարկման, ինչպես նաև հաստածղրիդների երգեցիկ ձայնը լսելու համար հրաշալի վայր է Ախուրյանի կիրճը, որը սկիզբ է առնում Արփի լիճ ազգային պարկից։ Որսի թույլատրելի շրջանում հնարավոր է նաև ձկնորսություն՝ ըստ պահանջի։ Այստեղ հանդիպում են բեղլու, ծածան տեսակի ձկներ։

Օրինակ՝ ես համարյա միշտ զբաղված եմ թռչնադիտարկմամբ կամ ունկնդրմամբ, բայց երբեք դրան գիտական նշանակություն չեմ տվել:

10. Կարող եք ծանոթանալ նաև Ամասիայի ռոբոտաշինության խմբակի հզոր փոքրիների հետ։

Ես ասել եմ, ասում եմ ու կասեմ, որ մեր երեխեքը ֆենոմենալ երեխեք են: Խելացի, տաղանդավոր, շնորհքով, աշխատասեր, հետաքրքրասեր, ստեղծարար, մաքուր, անկեղծ: Տաղանդ են, ես սիրում եմ Ամասիայի երեխեքի հետ աշխատել:

11. Կարող եք այցելել Ամասիայի լավաշի արտադրամաս և համտեսել անուշաբույր լավաշ։

Արտադրամասը գտնվում է գյուղի հրապարակի մոտ, և ամբողջ կենտրոնը լցված է լավաշի անուշ բույրով:

12․ Հյուրընկալվել Դավիթ Ալեքսանյանի հյուրատանը, ինչպես նաև մասնակցել ջիպ-տուրերին:

Էս մարդու հետ ջիպ-տուր է անգամ կենտրոնական փողոցով երթևեկելը:

Սա ձեզ փոքրիկ ուղեցույց-մոտիվատոր:

 

ԽՄԲԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ.- Հուսանք շատ շուտով կստանանք նոր լուսանկարներ  գարնանային դրախտային Ամասիայից:

Նոր կյանքի մասին

Գրեթե մեկ տարի կամ ինչպես մենք` ուսանողներս ենք հաշվում` երկու կիսամյակ կլինի, որ Երևանում եմ ապրում։ Մեկ տարի առաջ կյանքիս ամենակարևոր որոշումներից մեկը կայացվեց իմ ու ընտանիքիս կողմից. ես Երևանում եմ սովորելու: Դե՜, սկզբի համար պարտավորեցնող էր, հետո՝ մի քիչ վախենալու, հետո էլ` «Ի՞նչ կա որ, հաստատ գլուխ կհանեմ»։ Գլուխ հանեցի, գլխից բացի՝ աչքն էլ հանեցի (դե, լա՜վ, կատակ էր)։

Ես չեմ սկսի մեծամտանալ ու նշել այն փաստը, որ ամենայն հայոց հայրաքաղաքից տեղափոխվեցի ուղղակի մայրաքաղաք Երևան, այլ կխոսեմ փոփոխություններից, որոնք տեղի ունեցան իմ կյանքում։ Չգիտեմ, գուցե դրանք այսպես թե այնպես տեղի էին ունենալու, ուղղակի տեղափոխվելուս արդյունքում իրենք իրենց վերնագրեցին «երևանյան փոփոխություններ»։

Երևանը կոփում է մարդուն։ Երևանը սովորեցնում է ապրել մի միջավայրում, որը հիմքից ինքդ ես կառուցելու, դու՝ քո սեփական ձեռքերով։ Այն ստիպում է համակերպվել ու հասկանալ, բայց ո՛չ երբեք ծնկի գալ ու խեղճանալ։

Էստեղ մարդիկ այլ են։ Նրանք սարսափելի թեթև են ապրում, էնքան սարսափելի, որ երբեմն վախեցնում են իրենց թեթևությամբ։ Նրանք անխնա ժպտում են, շատ ավելի էմոցիոնալ են… Եվ այս ամենը իսկապես գեղեցիկ է։

Երևանում մարդիկ սիրում են իրար։ Չէ՜, չկարծեք, թե մեզ մոտ չեն սիրում։ Սիրում են, բայց երբ առանձին են, երբ պատնեշված են, երբ չեն վախենում։ Էստեղ մարդիկ փողոցում գրկում են իրար, ժպտում են իրար հազար տարվա ծանոթի պես, բարեկամաբար միմյանց ձեռք են սեղմում ու չեն վախենում, շրջապատի կարծիքով կաղապարված չեն ապրում։

Մարդիկ, ովքեր հանդգնել են ու եկել են էստեղ սովորելու, չգիտեն` ինչ է լինելու իրենց հետ մի քանի տարի հետո։ Հիմա կասեք` է հա, աշխարհում ոչ ոք էլ չգիտի, թե ինչ կլինի իր հետ մի քանի վայրկյան հետո, ես էլ կասեմ, որ խոսքը դրա մասին չէ։ Եթե մեկը, ով մնացել ու ապրում-սովորում է իր քաղաքում, իր ապագայի մասին մտածելիս որոշակի պատկերացումներ ունի իր՝ երբ, որտեղ, ինչպես լինելու մասին, ապա մեկը, ով տեղափոխվել է, գոնե առաջին երկու տարին պիտի որ անորոշության մեջ լինի. ի՞նչ եմ անելու ավարտելուց հետո, որտե՞ղ եմ ապրելու, ինչո՞վ եմ զբաղվելու…
Սկզբնական շրջանում կատարյալ խառնաշփոթի մեջ էի։ Կուրսեցիներս կարծում էին, որ միշտ տխուր ու սարսափելի ինքնամփոփ մարդ եմ, բայց հո հիմա լավ գիտեն` ինչ պատիժ է ընկել իրենց գլխին։

Ի դեպ, կուրսեցիներ, եթե կարդում եք, ժպտում ու ձեռքով եմ անում։

Ինչքան էլ վստահ լինես, որ դու մենակ ես, որ պիտի միայնակ հաղթահարես քո առջև ծառացած բոլոր դժվարությունները, հոգու խորքում գիտես, որ կան մարդիկ, ովքեր հետդ քայլում են արդեն երկար տարիներ, ովքեր օգնել ու օգնում են պահպանել ու չկորցնել տեսակդ… Ես նրանց կյանքիս «Ճիշտ մարդիկ» եմ անվանում ու աշխատում եմ հնարավորինս ամուր բռնել իրենց։

Ինչպես ասում են` մեկ տարին թռա՜վ… Ճիշտ է` ես պայքարում էի DVD-ի համար, բայց չեմ դժգոհում. ամեն ինչ հիանալի է։

Annamkhtryn

Երեք անմոռանալի օր

Շուտով կլրանա մեկ տարին, որ մասնակցեցի բանավեճի հանրապետական փուլին: Կցանկանամ վերհիշել այդ օրերը: Մինչև այդ պահը, եթե մարզերից կամ Երևանից որևէ մեկին հարցնեին Աշոցքի տեղը, միայն կլսեին հետևյալ նախադասությունը` որտե՞ղ է դա։ Իսկ հիմա բոլորը Շիրակի մարզ ասելիս միայն չեն պատկերացնում Գյումրին, այլ նաև Աշոցքը, Ամասիան, Ցողամարգը, Մայիսյանը։ Ուղղակի հպարտորեն կնշեմ, որ վերը նշված գյուղերի հավաքական թիմով մասնակցեցինք «Երիտասարդները ներգրավված են հասարակության մեջ» ծրագրի շրջանակներում անցկացվող բանավեճի մրցաշարի հանրապետական փուլին։ Մեզ նվիրվեց երեք անմոռանալի օր։ Օրեր, որոնք կմնան մեր հիշողության մեջ: Այդ օրերին, որպես սկսնակներ, ձեռք բերեցինք նոր գիտելիքներ, նոր հմտություններ, բայց ամենակարևորը՝ վստահություն։ Վստահություն` խոսքի մեջ, վստահություն՝ սեփական կարծիքը առաջ քաշելու ու հիմավորելու մեջ։ Բայց բացի այս ամենից` ձեռք բերեցինք լավ ընկերներ Հայաստանի տարբեր ծայրերից, այնպիսի բնակավայրերից ընկերներ ունեցանք, որոնց մասին միայն լսել էինք, կամ էլ անգամ չէինք լսել։

Բանավեճը ինձ շատ բան սովորեցրեց, կարողացա անգամ ինքս ինձ հակառակվել, այսպես ասած` սկսեցի քառակուսուց դուրս մտածել: Սովորեցի հարցին նայել բոլոր կողմերից:

Հաճախ հարց էր ուղղվում մեզ.

-Որտեղի՞ց եք, երեխեք:

-Ամասիայից,- լսվում էր թիմակիցներիս ձայնը:

-Աշոցքից,- հպարտորեն ու ձայնիս տոնը բարձրացնելով` հեգնական տոնով պատասխանում էի ես:

Հաճելի էր, երբ պատմում էի գյուղիս մասին, հաճախ էլ` ծիծաղելի, երբ բարբառս չէին հասկանում: Եվ այդ երեք օրվա ընթացքում տիրող ողջ ջերմությունը իմ սրտում է… Անմոռանալի երեք օր, երիտասարդների համար անմոռանալի օրեր կերտելը կարծես հատուկ է Ջինիշյան հիշատակի հիմնադրամի կազմակերպչական թիմին:

Բանավեճը պարզապես խաղ չէ, որը պետք է խաղալ հաղթանակի համար, բանավեճը պետք է զգալ ու խաղալ ինքնաարտահայտվելու և մի շարք հմտություններ ձեռք բերելու համար:

Իմ 17.am-ը 5 տարեկան է. Շուշան Վահանյան

Մինչև կանցնեմ բուն նյութին, նախ ուզում եմ շնորհավորել մեզ՝ 17-ցիներիս, քանի որ մեր մտքերի փոքրիկ անկյունը արդեն հինգ տարեկան է: Շնորհավորում եմ և շնորհակալ եմ «Մանանայի» թիմին, որ մեզ՝ պատանիներիս և երիտասարդներիս համար ստեղծեց մի մեծ հարթակ ազատ խոսելու և արտահայտվելու տարբեր թեմաների մասին: Նրանք ստեղծեցին մի մեծ ու համերաշխ ընտանիք:

Երբ առաջին նյութս հրապարակվեց կայքում, ուրախությանս չափ չկար: Առաջինին հաջորդեցին մյուս նյութերը, և այդպես մի քանի ամիս շարունակ: Հետո ես պասիվացա, համալսարանը, դասերը, քննությունները, հետո արդեն այս ամենին զուգահեռ սկսեցի աշխատել իմ մասնագիտությամբ: Ի դեպ, ես աշխատում եմ դպրոցում՝ աշխարհագրության ուսուցչուհի, և հաճախ է առիթ լինում աշակերտներիս պատմելու 17-ի մասին: Այս ամենի հետ ես շարունակում էի կարդալ կայքում հրապարակված բոլոր նյութերը, բայց ես չէի հասցնում ոչինչ գրել:

Ահա այսօր այդ օրն է, պատահական չեմ որոշել այսօր գրել: Մեր 17-ցի երեխեքից շատերն ինձ հիշեցրին, թե ինչ օր է ապրիլի 30-ը: Պատանի թղթակիցների ցանցի առաջին մրցանակաբաշխությունից անցել է արդեն երկու տարի: Շատերը այս նախադասությունը կարդալուց ոչինչ միգուցե չհիշեն, անգամ չիմանան էլ, բայց այ, եթե 17-ցիները կարդան, ի՜նչ երջանիկ հուշեր կարթնանան նրանց մոտ, չեք էլ պատկերացնի:

Երբ ինձ «Մանանայից» զանգահարեցին և ասացին, որ Շիրակի Բանդիվան գյուղից գամ Երևան, քանի որ 100 մրցանակակիրների մեջ կամ նաև ես, ուրախությունից վազում էի մեր տան մի ծայրից մյուսը: Ես այդ ժամանակ դեռ 17 տարեկան էի:

Դժվարությամբ, բայց Բանդիվանից հասա Երևան, մոտ 2.5 ժամ, և մենք արդեն Երևանում էինք, Կամերային տան դահլիճում:

Նախ հայտարարվեց հատուկ անվանակարգերում հաղթած երիտասարդների անունները: Ի՜նչ գեղեցիկ ու հիանալի լուսանկարներ էին, նյութեր ու վավերագրական ֆիլմեր: Իսկապես արժանիներն էին հաղթել:

800 թղթակիցներից մրցանակներ ստացան 100-ը: Նրանց մեջ էինք ես և Մարիամը՝ Բանդիվանից: Մարիամն իմ մանկության և երկար ճանապարհների ընկերն է:

Գիտեք, մեծ հպարտություն է երբ մեծ ու գեղեցիկ դահլիճում, երբ շատ մարդիկ են հավաքված, մեկ էլ բեմից կարդում են նաև քո անունը, անհնար է նկարագրել այդ պահի իմ զգացողությունները:

Անցել է արդեն երկու տարի, բայց այդ պահերը ինձ մոտ դեռ թարմ են, երբ հիշում եմ` ժպտում եմ ու մի քիչ էլ հուզվում:

Հավատացեք, 17-ը մեր կյանքի փոքրիկ լույսերից է: «Մանանա» կենտրոնը մեզ տվել է ամենակարևորը՝ երջանիկ և հիշարժան պահեր:

17-ցիները ինձ հետ համաձայն կլինեն. 17-ը մեր մտքերի տաքուկ և ապահով անկյունն է:

leyli tadevosyan

Իմ 17.am-ը 5 տարեկան է. Լեյլի Թադևոսյան

Չնայած ուշ – ուշ եմ գրում ու գրեթե ամեն օր սրտնեղում ժամանակ չունենալուս համար, բայց հիշում եմ, որ իմ 17-ը արդեն 5 տարեկան է… Առաջին հիշողությունները 17-ի մասին տանում են հայրենի Գյումրի, երբ պատրաստում էինք Թագուշի ու Մհերի մասին պատմող «Մի սիրո պատմություն» ֆիլմը: Թագուշն ու Մհերը արդեն բաժանվել են, բայց ֆիլմի մասին վառ հիշողությունները երբեք չեն բաժանվի մեզանից… Գիտեք, երբևէ իմ հանդիպած ամենաֆանտաստիկ էջն է 17-ը…Պետք չէ փնտրել լուրեր Հայաստանի որևէ քաղաքի ու գյուղի մասին այլ տեղ, քան 17-ում, ինչո՞ւ, որովհետեւ այստեղ են խոսում իրական Հայաստանի մասին, այստեղ այդ մասին խոսում են պատանիները, ում աչքից երբեք և ոչինչ չի վրիպում…Իսկ հիշողությունները, վառ պահերը 17-ի հետ շա~տ են: Ո՞ր մեկն ասեմ. գուցե մեդիա ճամբարները, երբ ամեն օր հավաքվում էինք, քննարկումներ անում, ֆիլմեր նկարում, գրում, սովորում, գուցե մեր առաջին ցուցահանդեսը, երբ չէինք հավատում, որ էկրանին տեսնում էինք մեր նկարած ֆիլմը ու ապշում դահլիճի թնդացնող ծափերից, գուցե նյութ գրելու պահերը, երբ երկար նստում էինք համակարգչի առաջ ու մի ամբողջ ժամ փնտրում ամենահարմար բառը ու երջանկանում այն գտնելուց…Տեսնում եք` հիշելու արժանի պահերը շատ են ու դեռ շատանալու են:
Շնորհավո~ր տոնդ, 17 ջան…

Տաթև Հարությունյանի «Մտքի թռիչքը»

Ապրիլի 6-ին Գյումրու «Գալերի 25»-ում բացվեց երիտասարդ նկարիչ Տաթև Հարությունյանի «Մտքի թռիչք» խորագիրը կրող անհատական ցուցահանդեսը:

Սկսեցինք այսպես պաշտոնապես և հպարտությամբ, որովհետև Տաթևը 17.am-ի մեր առաջին թղթակիցներից է: 2013 թվի գարնանն էլ հանդիպեցինք Տաթևին իր առաջին ցուցահանդեսի բացմանը, ծանոթացանք, ընկերացանք, ոգեշնչվեցինք և նկարահանեցինք «Զբոսանք» ֆիլմը: Նրանք, ովքեր չեն դիտել այն, կարող են հիմա նայել այս հղումով:

Ցուցահանդեսը մարդաշատ էր: Բացմանն իրենց ողջույնի խոսքով հանդես եկան Շիրակի մարզպետ Տիգրան Պետրոսյանը, Գյումրու գեղարվեստի ակադեմիայի դասախոս Գարիկ Մանուկյանը, «Գալերի 25»-ի տնօրեն Ալեքս Տեր-Մինասյանը և այլոք:

Տաթևի աշխատանքները հենց մտքի թռիչք են, հասունացման ու որոնման նոր ճանապարհին ասես մի պահ կանգ առած` մինչև հաջորդ թռիչքը:

Mariam Hovhannisyan.Nor kyanq

Ուղղակի դարձած անուղղակիները

Ինձ մեղադրեցին, որ սկսել եմ աշխարհին սև նայել, որ ընդամենը տասնվեց տարեկան եմ ու պիտի ուղղակի ապրեմ։ Ազնիվ խոսք, որոշեցի, որ վերջ. պիտի ուղղակի ապրեմ: Ուղղակի քայլում էի փողոցով…

Մի ութ տարեկան տղա դասն ու դպրոցը թողել ու աղբամաններն է ընկել, որ երեկոյան իր հավաքածը պիտի ներկայացնի ու դրա դիմաց մի կտոր ցամաք հաց ստանա։
Պատռված շորերով, փայլուն աչքերով, մրոտ ձեռքերով, նստած նստարանի ծայրին՝ վաստակած հացն էր ուտում։ Էս ամենը շատ ուղղակի եմ ասում։

Ուղղակի Անդրին ու Նռանեն 3 տարի է՝ հորը չէին տեսել, հարցնողներին էլ, չէ՛, առաջին հերթին, իրենք իրենց էին ոգևորված ու մեծ հավատով համոզում մոր ասած խոսքերը, որ գնացել է խոպան՝ լիքը-լիքը փող աշխատի, որ գա, գնան ռեստորան՝ խորոված ուտելու,
որ իրենց ուզած խաղալիքները ու շորերը առնեն, որ իրենց սառնարանը միշտ լիքը լինի, ու որ իրենք էլ սոված չքնեն։ Իրենք հավատում էին, որ հավատում են մորը։ Էս էլ էր ուղղակի։

Ուղղակի Արա հոպարը մենակ էր ապրում գյուղի իր մեծ տանը, երկու որդի ուներ, որոնց հասցրել էր իրենց նպատակներին, որոնց համար պատրաստ էր հոգին տալ, որոնց սրտի ուզածի չափ երես էր տվել։ Բայց որոնք նույնիսկ չէին բարեհաճում զանգել, դե զբաղված էին (Արա հոպարը էս խոսքերը ասում էր նրանց, ովքեր առյուծի սիրտ էին կերել ու որոշել էին տղերքի հասցեին թթու խոսք ասել, պատառ-պատառ էր անում էդ մարդկանց)։ Բայց էդ տղերքը պատրաստ չէին իրենց հիվանդ հորը տանել իրենց տուն: Դե, իրենք չէին ամուսնացել, որ իրենց կանայք իրենց հիվանդ հորը պահեին։ Բայց իրենք, չգիտես՝ ինչու, որոշել էին, որ էդ մարդը ծնվել էր, որ անդադար աշխատեր ու երկու մակաբույծ մեծացներ։

Ուղղակի մանկատան երեխեքին եմ տեսնում։ Իրենց բարությունը, իրենց երազանքներն ու նպատակաները, իրենց երջանկությունն ու ուրախությունը էն պահին, որ իրենցից մեկը հասնում է երազանքին՝ գտնում է իր տունը։ Էդ երեխեքը չեն ուրախանում, որ էդ պահից սկսած նույն խաղալիքով 30-ի փոխարեն 29-ը կխաղա ու իրենց սիրած շորի հերթը իրենց ավելի շուտ կհասնի։ Իրենք անկեղծ են, իրենք սիրում են իրար անկեղծ ու մաքուր՝ առանց մեզ էդքան ծանոթ արհեստականության։

Էսքան ուղղակի չի կարող լինել։ Ուղղակի ուզում եմ, որ ամեն ինչ էսքան անուղղակի չլինի։

Mariam Hovhannisyan.Nor kyanq

Իմ գտած բարևը

Լա՞վ եք ապրում։
Դուք գուցե, բայց ես՝ չէ։

Եթե ձեզ համար լավ ապրելը ասոցացվում է լավ սննդի, լավ հագուստի, թանկարժեք մեքենայի ու էսպես լիքը նյութական բաների հետ, ուրեմն դուք կարող է` լավ եք ապրում։
Այս կյանքում անտարբերությունը դեպի դիմացինն էնքան շատ է, որ կյանքում մարդկային հոգու արժեքը արժեհամակարգում ավելի ու ավելի ներքև է իջնում։
Երեքշաբթի է։ Ինձ համար հասարակ դարձած ծանր երեքշաբթի, պարապմունքից վազելով հասա տրանսպորտին, նստեցի ու րոպեներն էի հաշվում, որ տուն հասնեմ ու տաքանամ։ Հասանք գիշերօթիկի մոտ։ Երթուղայինը կանգնեց, մի երեխա բարձրացավ։ Նրան գրեթե շպրտեցին գազելի դռնից ներս, դաստիարակն էր կամ գիշերօթիկի աշխատողներից մեկը։
Սակայն էս ամենի մեջ ինձ ամենաշատը հուզող հարցերից մեկը այն էր, թե ուր էին երեխայի հարազատները, ու թե ինչի իրեն դիմավորող չկար։
Մի 7 տարեկան տղա էր, ֆիզիկական ու մտավոր խնդիրներ ուներ։ Գազելի մեջ տեղ չկար, տեղս իրեն տվեցի, նայեց աչքերիս մեջ․ չեմ կարողանում մոռանալ աչքերը, էդքան բարություն ու անկեղծություն կյանքում տեսած չկայի։ Ասաց՝ բարև, էնքան բարև կար իր բարևի մեջ, ժպտացի, ես էլ իրեն բարևեցի։ Գազելի վերջում ինձ տեղ տվեցին, սկսեցի հետևել պուճուր Բարևին։
Տեղավորվեց, նայեց նստածներին, ժպտաց, սկսեց բարևել ու ձեռքի շարժումով հերթով բոլորին ողջունել։ Ինքն իր անկեղծ բարևներից էր ուզում, բայց իր բարևները անպատասխան էին մնում, չէր հիասթափվում, էլի ու էլի բարևում էր։ Բայց չէ, ո՞նց կարելի էր, իրենց բարևը ամեն մեկի համար չէր։ Իրենք սովոր են շինծու բարևներին, ու երեխայի անկեղծ բարևը իրենց համար հարմար չէր։
Ու էս պուճուրը զարմացած պտտվեց, հակառակ կողմով նստեց՝ ծնկերի վրա, դեպի վարորդը։ Վարորդի կողքին երկու տղամարդ էին նստած, բարևեց ու վերջապես ստացավ իր բարևի բարևը։
Շուռ էկավ, էլի աչքերն աչքերիս նայեցին, ու ես գտա էս կյանքում բարևի բարին։
Նայում էի շուրջս ու հասկանում, թե ինչքան «լավ» ենք ինտեգրում։