Ամենաշատ հիշողություններն իրենց մեջ պահպանում են երգն ու երաժշտությունը: Բույրն էլ ունի հիշողություն, բայց կարճատև: Մարդկանց տեսնելիս էլ ես հիշում, բայց դեմքերը հոգնեցնում են: Երգերն էլ են ինչ-որ ժամանակ հոգնեցնում (երբեմն՝ երբեք), բայց մարդկանց չես կարող ընդհատել, կամ քո սիրելի պահից 100 անգամ կրկնել իրենց խոսելը, անջատել ու հեռախոսիդ հետ շպրտել սեղանին, ականջակալ միացնել, որ ոչ ոք չլսի քո հիշողությունը: Երգն իր մեջ ամփոփում է բույրն էլ, մարդկանց էլ, տեղանքն էլ: Աչքերդ փակում ես ու տեսնում չորս տարի առաջ միայն հինգ օր տեսած մարդկանց. մեկի աչքերի գույնը լավ չես հիշում ու քո պատկերացումներով ես լրացնում, մյուսի քիթը փոքր էր` մեծացնում ես, բայց դու ես ու քո հիշողությունները, իսկ բոլորը չէ, որ լավ են հիշում ամեն ինչ:

Լսում ես ու զգում, որ քթիդ թեթև դիպչում է ինչ-որ ժամանակ ինչ-որ կանգառում սպասող տղայի օծանելիքը. դու էլ էիր ամեն առավոտ սպասում նույն կանգառում, դրա համար էլ լավ ես հիշում:

Տարիներով չլսածդ երգերը նորից լսելիս հասկանում ես, որ չես մոռացել, անկախ քեզնից բառերը քթիդ տակ երգում ես: Երգում ես ու հիշում ինչ-որ սրահներ, սենյակներ ու փողոցներ, որ ինչ-որ ժամանակ երգն այնտեղ ես լսել ու երգել:

Մեկ-մեկ այնպիսի երգեր են մտքովս անցնում, որ ուզում եմ րոպե առաջ լսել: Երևի ոչ թե երգի պահանջն է, այլ հիշողությունների:

Ավելի շատ լսեք ձեր հին երգերը, թեկուզ դրանք ձեր ներկա ես-ի ճաշակով չեն, թեկուզ դուք փոխվել եք ու ձեզ համար այդ երգերը բարձրաձայն լսելն ու ձեր պատին կիսվելն ամոթ է հիմա, բայց մեկ է, ձեր ամենալավ հիշողությունները դրանց մեջ են:

Արդեն 7  տարի  կլինի, ինչ  փորձում  եմ  մասնագիտանալ  շուն պահելու և  վարժեցնելու  գործում:

7 տարի  առաջ էր, շուն  նվեր  ստացա, որոշեցի  անունը  Ջաֆար  դնել  և  մեծ  սիրով  պահել նրան:  Առաջին  անգամ  էի  շուն  պահելու, շատ էի ոգևորված: Ջաֆարը  հասարակ  մեկը  չէր, նա իմ կյանքում մեծ  դեր  ուներ, առավոտներս  սկսվում  էր նրա հետ, նրա  հետ  էի գնում  դպրոց, նրա հետ  էի  վերադառնում  տուն, կարճ  ասած`  Ջաֆարը  իմ  մտերիմ  ընկերն էր:

Նրա  հետ  շատ  էի  մտերմացել, անգամ  մի  կտոր  հացս  նրա հետ  էի  կիսում: Երկար  ժամանակ  էի  տրամադրում  նրան:

Նրան  վարժեցնելը  շատ  հեշտ  էր, որովհետև  նա ինձ  իր  մոտիկ  ընկերն  էր  համարում: Նրան  պարել  էի  սովորեցնում, մի  քանի  անգամ  միասին  պարել  ենք:

Օրվա  իրադարձություններով  նրա հետ  էի կիսվում, նա  ինձ  հասկանում էր, երբեք  չէր  ծիծաղում  կամ  արտասվում, իր  խոհուն  հայացքով  ինձ  աջակցում էր:

2,5  տարի  նա  ապրեց  մեզ  հետ: 2,5  տարի  ամեն օր  իրար հետ  էինք, պարում էինք, խաղում, բայց… Մի  անգամ, երբ   Ջաֆարը  տնից  դուրս  էր  եկել, մինչև  երեկո  նրան սպասեցի, այդպես  էլ  չվերադարձավ: Ես  սպասում  էի, որովհետև  հույսս  չէի կորցնում, որ  դեռ  երկար տարիներ  ընկերություն  ենք  անելու… Երեկոյան, երբ  նստեցինք հացի  սեղանի շուրջ, մի կերպ  մի  կտոր  հաց  կուլ  տալուց հետո, զանգ  ստացանք: Ես  անհանգիստ  էի, երբ  լսեցի  Ջաֆարի  անունը: Հեռախոսազրույցն  ավատրելուց հետո, մայրս  ասաց, որ  Ջաֆարը  այլևս չկա, շնագայլերը  նրան  գողացել  էին… Ես  փորձում  էի  արցունքներս  զսպել, բայց  չէի  կարողանում, մինչև օրս, երբ  հիշում  եմ Ջաֆարին, հազիվ  եմ կարողանում  զսպել  ինձ, ես կարոտում  եմ նրան:

Ջաֆարի  մահից հետ, մոտ  վեց ամիս  անց` ամռանը, Ջաֆարին  կորցնելու  ցավս  զսպելու   համար, քույրիկիս  դասընկերուհին  ինձ  մի  փոքրիկ  շունիկ նվիրեց, այս  անգամ  նրան  Սինա  կոչեցի:

Սինան նույնպես  շատ  լավն  էր: Նա  լրացնում  էր  Ջաֆարի բացը, դպրոցի  ժամանակ  հետս  գալիս  էր դպրոց, դասերից  հետո` տուն, ինչ խոսք, հրաշալի  շուն էր:

Նրա  հետ   1,5  տարի  անցկացրի, որովհետև  նա  հիվանդ  էր, երկար  չապրեց: Նույն  ցավն ապրեցի  նաև  Սինայի դեպքում:

Անցավ մոտ  3  տարի, ընկերներիս պատմել էի, որ  շուն  եմ ուզում պահել: Մի քանի  ամիս  անց, դասընկերներիցս  մեկը  մի  փոքրիկ  շուն նվիրեց, մոտ  մեկ ամսեկան: Փոքր  էր, մի քիչ  դժվար  կլիներ  պահելը, դիմացն էլ ձմեռ էր գալիս, բայց  այդ  ամենը անտեսելով, որոշեցի  որդեգրել  շունիկին:

Նրա  անունը  Խածիկո  է, կարճ` Խածի  ենք ասում, նա   դեռևս  ճստիկ-պստիկ է, սակայն  ինձ հաջողվեց  շուտ  հասնակալ  նրա լեզուն:

Խածին արդեն  1,5  ամսական է, բայց ես  հասցրել   եմ  նրան բարևելը  սովորեցնել: Ում տեսնում է, եթե  ցանկանում է՝ մի  ոտքը բարձրացնում և  շարժում է:

Խածիկոյին  առանձնահատուկ ուշադրություն պիտի  դարձնեմ, նա շատ  խելացի  է. ինչ անում  եմ, հետևիցս  փորձում է  կրկնել: Որոշել  եմ նրան  լավ  վարժեցնել:

Անհամբեր  սպասում  եմ,  թե  երբ  պետք  է մեծանա, որ  դպրոց  գա հետս:

Հույս  ունեմ,  որ  այս  տողերը  կարդալուց հետո, շատերի մեջ   ինչ-որ  բան կփոխվի, գուցե  շուն  պահելու  ցանկություն  առաջանա: Այս դեպքում  չանտեսեք  ձեր  ցանկությունը,  հավատացեք, շունը  հրաշալի  ընկեր  է:

Փոքր ժամանակ ուսուցչուհի էի ուզում դառնալ: Դեպքը պատահեց այսպես. մի հավաքույթի ժամանակ քննարկում էինք մասնագիտություններ և կիսվում էինք մեր ապագա մասնագիտության պատկերացումներով՝ հարցնելով, թե ով ինչ է ցանկանում դառնալ: Երբ հերթը հասավ ինձ և հարցրին, թե ինչ եմ ուզում դառնալ, պատասխանեցի՝ ուսուցչուհի, բոլորը լռեցին, կարծես ինչ-որ անսովոր բան էր եղել: Ես զարմացած հարցրի, թե ինչ պատահեց, և ինչու լռեցին: Եվ ահա նրանց պատասխանը.

-Կներես, բայց մենք այդ ոլորտում քեզ չենք պատկերացնում՝ հստակ իմանալով քո բնավորությունը: Մենք քեզ տեսնում ենք մեկ այլ ոլորտում, և դա լրագրությունն է:

Ճիշտ է, ես այդ պահին ոչինչ չպատասխանեցի, սակայն հաշվի առնելով նրանց խորհուրդներն ու իմ մեջ եղած փնտրտուքները՝ որոշեցի ընտրել հենց լրագրությունը:

Թեպետ ընտանիքիս բոլոր անդամներն ունեն երաժշտական կրթություն ու մասնագիտությամբ մանկավարժ են, և տարիներ շարունակ ինձ խորհուրդ էին տալիս շարունակել իրենց մասնագիտական ուղին, ես երդվյալ եմ մնում իմ ընտրությանը:

Հաճախ եմ լսում այն հասարակական կարծիքը, որ լրագրությունը խանգարում է ապագայում ամուր և կայուն ընտանիք ստեղծելուն, սակայն, ըստ իս, դա այդպես չէ: Լրագրությունը, իմ կարծիքով, ազատ խոսքի և ազատ մտածելակերպի ոլորտն է, որտեղ չկան կաղապարներ, իսկ ես բնավորությամբ հենց այդպիսին եմ: Ահա այսպես ես ընտրեցի լրագրողի բարդ, սակայն ինձ շատ հոգեհարազատ մասնագիտությունը:

Լինում են պահեր, երբ պատկերացրած-երազած կյանքիդ պատկերը գլխիվայր շուռ է գալիս։ Դա, երբ քեզ տրված արտոնություններով առավոտը սկսվում է ոչ շուտ, քան ժամը տասին։ Որովհետև արևն այդ ժամին է ուղիղ աչքերիդ մեջ ընկնում։ Մահճակալդ տեղափոխելու կամ գոնե տեղափոխման մասին տանը հայտնելու հավես էլ չունես։

Ու երբ հիշում ես, որ քսան օր առաջ ու նաև՝ քսան օր հետո, արևից ավելի շուտ ես արթնացել և արթնանալու՝ ուզում ես առավոտները մի երկու ժամ էլ առաջ տանել։ Արևին դիմանալ էլ կլինի։

Ականջակալներումս մեղվի պես մեկը մյուսի հետևից բզզում են հիսուն տարվանից մինչև երկու ամսվա վաղեմության երգեր։ Էստեղ էլ մի վատ սովորություն ունեմ՝ ոչ մի երգ մինչև վերջ չեմ լսում։ Դրա համար էլ ականջակալներով քնելու շանսերը քիչ են։ Բայց արդեն վեր կենալու ժամանակն է։ Արթնանալու մասին հետո կմտածեմ։ Նախ՝ վեր կենալ։

Արձակուրդների առավոտներն ամենից շատ սիրում եմ նրա համար, որ ստիպված չեմ լինում համակերպվել ավտոբուսի վարորդի երաժշտական ճաշակի հետ, մանավանդ, երբ ականջակալներս էլ հետս չեն։ Այժմ ինքս եմ ընտրում իմ երգացանկը, կարևորը՝ ինքս եմ ընտրում, թե ինչ կարդալ։

Հետո հիշում եմ, որ շուտով քննության եմ ու էլի եմ քնել ուզում։

Իսկ երբ համարձակությունս հերիքում է, որ վերցնեմ նյութերս՝ հիշում եմ, որ գիրք էի սկսել կարդալ ու պիտի վերջացնեմ։ Հա, «Սիդհարթան» ու «Մոտոցիկլիստի օրագիրն» եմ կարդում։ Վերջինը՝ անգլերենով: Չէ, ուրիշ բան չմտածեք, ուղղակի, եթե առաջինը կարդացել եք՝ հավատացեք՝ դա ավելի անգլերեն էր։ Ինչևէ։ Մի կերպ կարդում եմ մի երկու հարց, հետո՝ քսան էջ գրքից, մի քիչ էլ ինտերնետ, սուրճ, հաց, ինտերնետ, ու էլի քնել եմ ուզում։ Չնայած, երբեք քնկոտ չեմ եղել։ Երևի պատճառն էլի ինքս ինձ տված արտոնություններն են։

Մեկ-մեկ էլ փորձում եմ գրել, բայց երգերիս պես կիսատ եմ թողնում։

Վերջերս զգացել եմ, որ մարդու նկատմամբ ավելի դաժան վարվելու ձև չկա, քան ստիպել նրան անել մի բան, որն ինքը չի ուզում։ Ավելի վատ, երբ ինքներս մեզ հետ ենք այդպես վարվում։ Բայց միշտ էլ այդպես է։ Հատկապես՝ ինքներս մեզ հետ։

Մի քիչ ավելի կարգուկանոն հաստատելու համար վերջացնում եմ գրքերից մեկը։ Կամ, համոզում, թե կարդացել-հասկացել եմ։ Էլի բացում եմ քննական նյութերն ու նայում դրանց։

Մարդիկ կարող են ապրել այնպես, ինչպես իրենք են ուզում, կամ գոնե ոչ այնպես, ինչպես ուրիշները կհրամայեն։ Ու դրա համար նրանք կարող են անտեսել ֆիզիկական ու հոգեկան ցանկացած դժվարություն։ Այ, Սթիվեն Հոքինգսի մասին բոլորս գիտենք, Դալիի հոգեկան խնդիրների էլ, կամ Բեթհովենի լսողության: Չեն, օրինակ մանկուց ասթմայով հիվանդ է եղել։ Թոմ Կրուզը դիսլեքսիայով է տառապել։ Նա չի կարողանում տարբերել տառերը, հասկանալ կարդացած տեքստը։ Չէ, անգրագետ լինելու հետ ոչ մի կապ չունի, հիվանդություն է, և շատ լուրջ։ Նույն հիվանդությունն ունեին Չերչիլը, Մայակովսկին ու ուրիշներ։ Հոգեկան խնդիրներ ունեցող գրողների մասին էլ հաստատ լսել եք՝ Նիցշե, Հեմինգուեյ, Կաֆկա… Տեսնես, նրանց ի՞նչն էր այդպես մոտիվացնում՝ ապրել։

Չգիտեմ, բայց երևի մի բան, որ ավելին էր, քան ցանկացած քննություն, երգ կամ ապագայի ինչ-որ խենթ ու անիրական երազանք։

Դե, սա էլ, երբ ներսումդ ցանկություն կա կարդալու ամեն բան՝ բացի նրանից, ինչը ստուգմանդ գրքույկում գնահատական պիտի դառնա։