Ռոզա Հարությունյանի բոլոր հրապարակումները

Մեզ պետք են…

Մեզ պետք չեն ուսուցիչներին ձեռք առնող, բայց ապագայում ուսուցիչ դարձող մարդիկ, որ ուզում են ուսուցիչ դառնալ նրա համար, որ աշակերտներին «բարձր դնեն»: Հենց այդ չսովորողների շահերից խոսողներն են, որ թևաթափ են անում սովորողներին: «Մեկ ա՝ դնելու են, ինչիս ա պետք» և «Երկրորդ կիսամյակում չեմ սովորի, մեկ ա՝ ինչ ուզում, դնում են» արտահայտությունները տարբեր արտահայտություններ են, որովհետև երկրորդ արտահայտությունն առաջանում է, երբ իրագործվում է առաջին իրավիճակը:

Մեր խելքը կիսատ ու, կարելի է ասել, կեսի կիսատ է մնում, երբ ուսուցիչը մտածում է, որ սովորող աշակերտը տանն էլ կսովորի: «Դե, մեկ ա, ընդունակ աշակերտ ա, մի բան դրեք» ասող ուսուցիչներն են, որ ստիպում են, որ դու էլ դառնաս պարզապես նախկինում ընդունակ աշակերտ: Վստահ եմ՝ չսովորելու կամ ավելի լավ սովորելու ձգտումը առաջանում է բոլորի մոտ հատկապես տարվա վերջում: Տարվա վերջում, քանի որ դու տեսնում ես, թե ինչն ես թերի արել: Գնահատականը կարևոր չէ, ու քեզ գնահատում են ըստ իրենց ցանկության: Քեզ գնահատում են, ու դու հասկանում ես, որ քո ամբողջ տարվա աշխատանքը հավասար է չսովորող, փայտի պես նստած, քեզնից արտագրող, հերթ պահող մի մարդու աշխատանքին: Վստահ եմ, որ շատերի սրտից եմ խոսում և ուզում եմ, որ ինչքան հնարավոր է շատ ուսուցիչներ կարդան ու հասկանան, որ ամեն մեկին պիտի գնահատեն իր աշխատածի չափով, ոչ թե կիսամյակային գրավորով, որ արտագրված էր այն ժամանակ, երբ դուք գնացել էիք, չգիտեմ թե ուր: Նույն տարբերակներն եք տալիս ու գնում, որ ձեր ուզած աշակերտը հանգիստ սրտով արտագրի, ու հերթ չտա, որ գրողը սևագրության թերթից գոնե հասցնի արտագրել իր տետրի մեջ:

Բայց մեզ պետք չեն շուտ հիասթափվող ու գնահատականի համար «նեղվողներ»: Մեզ պետք են միայն իրենց մասին մտածող, մի կողմից եսասեր ու հավակնոտ մարդիկ, մեզ պետք են Միհրան Հարությունյանի պես պայքարող մարդիկ ու վերջում էլ՝ Արթուր Ալեքսանյանի պես հաղթող մարդիկ: Մեզ պետք են միայն Արթուր Աբրահամի պես ուժեղները ու Կենտիկյանի պես համառները, որովհետև նրանք են իսկական հայի կերպարը, ոչ թե մենք, որ կոտրվում ենք մի «ութ» ստանալուց: Մեզ պետք է, որ մենք միշտ հիշենք բոլոր դեպքերը ու դրանց վրա ծիծաղելով անցնենք առաջ:

Երկրորդ կիսամյակն սկսել է:

Բարև՛, ձմեռ, ես քեզ չէի սպասում

-Բարև ձմեռ, ես քեզ սպասո՞ւմ էի:

-Չէ:

-Բա քեզ ո՞վ խնդրեց, որ գաս:

Ձմեռը լռում է: Նա գիտի, որ ես իրեն չեմ սիրում: Նա գիտի, որ ես սիրում եմ Նոր տարին: Դե, ինքն էլ ինձ չի սիրում, երևի:

Ձմեռը լռում է:

Դե, ինչ արած, ձմեռն էլ է եղանակ: Ու ես շարունակում եմ ցրտից փայտացած դասի գնալ, շարունակում եմ չսիրել նրան: Ձմեռն իրեն վատ է զգում: Այսօր իմ ասածի պես մարդավարի ձյուն եկավ: Տեսնում եմ ձյունը, ու ինձ լավ եմ զգում: Լավ եմ զգում, որովհետև կարծում եմ, թե իմ ասելուց հետո եկավ: Ձյունը սկսեց գալ ու հասկացա, որ բոլորի տանն էլ պատուհաններ կան: Ինչ կապ ունե՞ր: «Վայ, էրեխեք ձյուն ա գալի»,- կարդացի անգլերեն տառերով հայերեն գրված կամ էլ հայերեն տառերով ոչ էդքան հայերեն գրված մեկնաբանությունները, ստատուսները… Ու մի հարյուր մեկնաբանությամբ ուղեկցվող ստատուս «Շնորհավոր երկրորդ դզյունը», «Մեռսի էռեխեք, ձերն էլ»: Ու մարդ ակամայից կարող է մտածել. իրո՞ք այդքան զարմացած են, թե՞ ձև են անում: Էս դեպքերում պապիկս կասեր «Աստված բեթարեն ազատի»:

-Ստատուսս տեսել ե՞ս, մի հատ լայքի էլի:

-Հա, իմացա, որ ձյուն էր եկել:

Այ, դրա համար էլ չեմ սիրում ձմեռը, բայց դե գիտեմ, որ ձմեռը մեղավոր չի: Այդ ստատուս գրողներից մեկն էլ կգրի. «Երեխեք ձմեռն եկավ, պապաս էլ եկավ խոպանի հանրապետությունից»:

Հ.Գ. Բոլոր խոպանի հանրապետությունից վերադարձողներին բարի վերադարձ, իսկ ես մեկ է, ձմեռը չեմ սիրում:

9-ի դժբախտները

Ա՜յո, ա՜յո, դուք ճիշտ հասկացաք. ես նախապատրաստվում եմ քննություններին: Ու մինչ ասացին, որ քննությունները համակցված թեստերով են լինելու, բանավոր են լինելու, չգիտեմ` էլ ինչ, մենք եկեղեցում սպասում էինք, որ քննությունները դարձնեն գրավոր:

Ուրեմն ինձանից գոհ մի 8 հատ գիրք շալակած եկա տուն, նախապես վայելելով գրքերի ընթերցանությամբ ինձ սպասվող երեկոները, ու հասկացա, որ մոռանում եմ էս տարվա դասերի մասին:

Վայ, բա որ էս տարվա դասերից հարցեր ընկնի, ի՞նչ եմ անելու: Ու անգիր եմ անում հատկապես հայոց պատմության դասերը, որովհետև ինձ թվում էր, ոչ մի թվական չէի հիշելու, բայց արի ու տես, լավ էլ հիշում եմ: Մնում է «զամբյուղը»-ս ջնջեմ, որ ավելորդ տեղ չգրավի: Գնում եմ դպրոց, ու մեկը հանրահաշվի գրավորը գրելուց կհարցնի.

-Երեխեք, ԽՍՀՄ-ը ե՞րբ ընդունվեց:

Կանցնի մի րոպե, ամբողջ դասարանով տխուր ապագային նայող դեմքով կնստենք, ու էն մյուսն էլ կհարցնի, թե Սարդարապատի ճակատամարտը ե՞րբ եղավ:

-Բայց լավ կլիներ, չէ՞, որ էլի համակցված չլիներ:

-Ախ, համակցվածը ո՞րն ա, է:

Ինչպես միշտ, տեսա մի նյութ ու վերնագիրը` «Շատ կարևոր լուր դպրոցականների համար»: Ոնց որ միշտ, էլի մի անկապ բան կլինի, ու չմտա նայելու, որովհետև վախեցա «հիշողության դարակներումս» էլի մի անկապ բան կավելանա: Բայց դու մի ասա, էս անգամ լուրջ էր, ու քննություններն էլ համակցված չեն լինի: Սակայն պատմությունն ու օտար լեզուն բանավոր կմնան:

Ամենասարսափելին դեռ առջևում է: Հայոց լեզվի փոխադրությանը մի 20 էջանոց պատմվածք կտան, ու ինչքան կուզենաս` կգրես:

Խոսքս ուղղում եմ բանավորից բողոքողներին: Հա, բայց ի՞նչ տարբերություն. բանավո՞ր, թե՞ գրավոր: Մեկ է, գրելու ենք էն, ինչ գիտենք: Հասկանում եմ, որ արտագրել կա, հուշել կա, անկապ նշել ու ճիշտ դուրս գալ կա, բայց քեզ պե՞տք է նման քննություն տալը կամ էլ 20 ստանալը: