Ամեն ինչ փոխվում է էն պահից, երբ կյանքիդ մեջ հայտնվում է էն աղջիկը։ Էն աղջիկը, որ նման չի լինում ունեցածիդ, ոչ էլ երազածդ է, բայց մեջը մի բան կա, որ հայացքդ չի թողնում իրենից թեքես։ Լինես դու քսան, թե քառասուն, էդ մեկը պիտի գա, որ մտքերդ իրար խառնի, որ խանգարի քնել։ Որպես կանոն, պիտի գա ուշացած, անժամանակ, ամառային չսպասված սառը անձրևի նման, որ վերնաշապիկիդ արանքից լցվում է ծոցդ ու մարմնովդ սարսուռ է անցնում։ Ամեն ինչ փոխվում է էն պահից, երբ կյանքիդ մեջ հայտնվում է էդ աղջիկը։ Ու դու ոչ կարող ես ներս թողնել, ոչ կարող ես թողնել, որ գնա։ Համբուրելու մտքից շուրթերդ պիտի սառեն, բայց պիտի ռիսկ չանես մոտ գնալ։ Էն աղջիկը, որ դեռ չես հասկանում՝ ինչդ է, ամեն ինչ է դառնալու քեզ համար, ու դեռ պիտի գոռգոռաս, հայհոյես աջուձախ, որ ներսումդ կուտակված մաղձը հանես։
Լինես դու քսան, թե քառասուն, էդ մեկը պիտի գա, ու դու չես էլ հասկանալու, թե ոնց եղավ, որ երբեմնի սիրածիդ ծոցը էլ մտնել չես ուզում:
1.
Քաղաքն այնքան էլ մեծ չէ՝ իրար կորցնելու համար, բայց դժվար է այստեղ իրար գտնելը: Ծակուծուկերը շատ են ու շատ են գեղեցիկ կանայք, հատկապես, մի երկու բաժակ խմելուց հետո: Բայց դե ամեն կին չէ, որ հաճո է քիմքիդ: Ես նողկում եմ ամեն տեսակ նվնվացող կանանցից, եթե մինչև անգամ աստվածային գեղեցիկ են: Սրանք միշտ պաշտպանության կարիք ունեն, սրանք քո մեջ ոչ թե կողակից են տեսնում, այլ թիկնակ, որին կարող են հենվել, պատ, որի տակ կարող են պատսպարվել, ուս, որի վրա կարող են ազատություն տալ իրենց արցունքներին: Կարճ ասած՝ ցանկացած տափակություն, բայց ոչ այն, ինչ կա իրականում: Սրանց համար դու մարդ չես, մարմին ես, որը պիտի հսկի իրենց, տիրի, ապտակի, կռվի հիմար քամիների հետ, տրվի տափակ սադրանքներին ու վերջում միշտ աղերսի ներել: Այս տեսակը սիրում է իշխվել: Սրանք պատրաստ են ամեն տեղդ լինել՝ ոտքերիդ տակ, ձեռքերիդ մեջ, գլխիդ, կոշիկներիդ մոտ, ուսերիդ, բայց ոչ երբեք կողքիդ: Դու պարտավոր ես միայնակ վանել դևերին սրանց հիմար երազներից, իսկ իրենք երբեք իրենց նեղություն չեն տալիս արթնանալ: Կարող են լաց լինել ամեն տափակ բանից, կարող են լպրծուն սիրային զեղումներ ունենալ ու պատրաստ են լպստել կոշիկներդ, միայն թե չլքես իրենց: Որպես կանոն, պատմության կեսից սրանց լքում են: Սրանք չեն հասցնում հասկանալ, որ իսկական կինը միշտ պիտի կարողանա ամուր կանգել իր երկու ոտքերի վրա, պիտի կարողանա ժամանակին ազատվել իրեն կաշկանդող ձեռքերից։ Նա պիտի իր խաչի կրողը լինի և իր համար սրբեր ու ստեր չունենա։ Նա պիտի կարողանա ապրել, որպեսզի ապրեցնի նրան, ում սիրում է։ Նրա մեջքը պիտի ամուր լինի, ուսերը պիտի պատրաստ լինեն կրել լեռների ծանրությունը։ Նա պիտի կարողանա դժոխքից դուրս գալ վերածնված, վերաձևված ու նորովի։ Ցանկացած կին ինքն է ընտրում՝ լինել փալաս, թե աստվածուհի, կարևորը ճիշտ պահին հավասարակշռությունը պահելն է։ Ու եթե ինչ-որ տեղ նրան հավասարեցնում են հողին, նա այդ հողից պիտի ծիլ տա, պիտի կանաչի։ Կինը պիտի իրեն զգա տարածության և ժամանակի մեջ, նա պիտի կարողանա շնչել։ Նա պիտի լինի անկրկնելի ամենուր՝ տանը, փողոցում, աշխատանքի մեջ կամ անկողնում։ Նա պիտի լինի անմրցելի։ Նա պիտի սովորի չվիճել, պիտի կարողանա զիջել և դրա արդյունքում շահած դուրս գա։ Նա պիտի անմնացորդ սիրի մեկին ու մնա սիրված հազարներից, պիտի լինի անմատչելի հազարների համար ու մեկի համար՝ ամենահասարակը, ամենամոտը, ամենաթափանցիկը։ Նրա մատները պիտի շոյել իմանան ու կործանել, նա պիտի կարողանա խաչին հանել և իջեցնել խաչից։ Կինը պիտի մի քիչ սատանայոտ բան ունենա իր մեջ ու լինի ամենակատարյալն ու աստվածայինը։ Կինը պիտի ոչ մի կախում չունենա տղամարդուց, պարզապես պիտի կարողանա սիրել նրան՝ իր բոլոր ձևերով ու երանգներով։ Այնքան բան պիտի կարողանա անել կինը, որպեսզի մնա անմրցելի, ամենավերևում, բայց ցանկացած պահի պիտի պատրաստ լինի իջնել ներքև, թավալ գալ ցեխերի մեջ՝ հանուն նրա՝ ում սիրում է, ու դա նրա միակ արժանիքն է լինելու, միակ գիծը, որը տարբերելու է նրան բոլորից։ Նա պիտի ունենա մեկին, ում սիրում է, ու հանուն նրա պիտի հազար անգամ դաշն կնքի սատանայի հետ, պիտի նրա հետ անի աշխարհի բոլոր էշությունները, բոլոր մեղքերը պիտի կարողանա գործել ու սովորել լինել երջանիկ՝ ոչ թե նրա ուսերին նստած կամ ձեռքերից կախ, այլ կողքին, երկու հոզոր աշխարհների պես, որոնք պահում են մոլորակի բալանսը։ Կինը պիտի ապրի և ապրեցնի այն տղամարդուն, ում սիրում է: Այս կանանց հետ արժե դժոխք գնալ:
2.
Ես երբեք չեմ երազել Փարիզի աղյուսապատ փողոցների ու քեզ հետ թևանցուկ մայթերը չափչփելու մասին։ Ինձ համար ամեն տեղ էլ Փարիզ է, երբ դու ինձ հետ ես: Անգամ կիսաքանդ մայթեզրերին, անգամ ջրափոսերի մեջ հնչում է «Շանզելիզեն», երբ դու ինձ հետ ես:
Ես երբեք չեմ երազել Մոնեի վերջին կտավը թանգարանում շոշափելու մասին։ Ինձ համար ամեն տեղ թանգարան է, ու քո ուսերը ամենասիրուն կտավն են, որ Մոնեն անգամ պատկերել չի կարող։ Դու ամենագեղեցիկ բանն ես, որ ստեղծվել է երբևէ երկրի վրա, ու ես շնորհակալ եմ բախտին, որ դու իմն ես այնքան, որքան ես եմ քոնը, ու ես թքած ունեմ աշխարհի բոլոր կրքերի վրա, երբ դու ինձ հետ ես։ Դու իմ ամենամեծ մոլորությունն ես, ես մինչև ոսկրերս վարակված եմ քեզնով։ Իմ խելահեղ Փարիզն ես, մեկ-մեկ էլ կեղտոտ արվարձան, որտեղ սրբագործվում են մեղքերս: Երբ դու ինձ հետ ես, ես նվաճում եմ Սիրիուսը:
Ես նրան հանդիպեցի պատահական, հիմար շենքի հիմար աստիճանների վրա՝ իմ հիմար վերնաշապիկով: «Հանդիպեցին» մի փոքր մեղմ հնչեց. ես նրան պարզապես ոտնատակ էի տալիս, եթե կատաղի հայացք չգցեր վրաս ու չմռթմռթար քթի տակ: Ես երկար մնացի կանգնած այն դիրքով, որով երևի կանգնում են վարորդները, երբ դուրս են պրծնում անխուսափելի վթարից: Գեղեցիկ մռութ ուներ գրողի տարածը: Ժամանակն է ազատվել այս անճաշակ վերնաշապիկից:
Շուրջ երկու օր ես նույն ժամին հայտնվեցի նույն տեղում, բայց այդպես էլ նա ոչ մի տեղից դուրս չեկավ, իսկ երրորդ օրը, երբ մոռացել էի այդ արարածի գոյության մասին, բուսնեց իմ դիմաց՝ իր երկաթե ոտքերով: Ծանոթացանք:
Նա հրաշալի էր: Նա ամեն ինչ գեղեցիկ էր անում: Իմ այդ առեղծվածային X կինը, որ կին էլ չէր՝ աղջիկ էր՝ տաք ու արևոտ, ամառ էր բերում իմ ձմռան օրերի մեջ: Նա ամեն ինչում հրաշալի էր, ու ես ցանկանում էի նրան: Նրա ամեն մասնիկը ինձ երկար թողնում էր իր ազդեցության տակ ու այն րոպեները, երբ նա իմ աչքի առաջ էր, ինձ համար ձգվում էին դարերի չափ: Ես ոտից գլուխ սիրտ էի, երբ նա ինձ հետ էր:
Ես սիրահարվեցի հանկարծակի, միանգամից: Նա կարկուտի պես թափվեց իմ գլխին ու ջարդեց ամեն բան իմ կյանքի մեջ: Ես լուսավոր քաղաքից վերածվեցի ավերակի, իմ ներսում փշուր-փշուր եղավ ամեն ինչ: Ես խեղդվեցի նրանից եկող ջրերի մեջ, ես վերածվեցի ավազի, որ վերածնվեմ նորից: Իմ այդ առեղծվածային X կինը իմ կյանքը շրջեց գլխի վրա:
Երբ ինչ-որ բան սիրում ես, այն սկսում է կառավարել քո կյանքը։ Լինի դա աշխատանք, գիրք, մեքենա, մարդ, թե ինչ-որ տափակություն։ Երբ ինչ-որ բան վեր ես դասում քո անձից, այլևս դու ինքդ քեզ չես պատկանում։ Այլևս դու ի զորու չես վերահսկել քո հույզերը, զգացմունքները, խոսքերը։ Լինի դա սիրած աղջիկ, թե շուն, լինի դա LSD, թե մի բաժակ օղի, կամ էլ Մարկեսի վերջին գործը, այլևս նա է որոշում, թե ինչ ես ուզում անել դու և ինչ չես ուզում։ Երբ ինչ-որ բան սիրում ես, նա այլևս դուրս է գալիս ամեն տեսակ համեմատություններից, նրանից չի կարող շատ լինել։ Նա տարածված է երակներիդ միջով, ուղեղիդ լորձաթաղանթների վրա տուն ունի ու պիտի որոշի, թե ինչպես է ճիշտ քեզ համար շնչելը։ Ու դու չես էլ նկատելու, չես էլ հասկանալու, որ քեզ կառավարում է ինչ-որ մետաղի կտոր, ինչ-որ դեղ, կամ ինչ-որ մեկը։ Դու հիմա կմտածես, որ տափակություններ եմ դուրս տալիս, որ դու ուժեղ տիպ ես ու ուզածդ պահին կարող ես հրաժարվել դեղերից կամ սիրածիցդ, պարզապես չես ուզում, ու չես էլ նկատի, որ ոչ թե դու չես ուզում, այլ չի ուզում նա։ Նա, ինչը քո մեջ քեզնից շատ է։ Երբ ինչ-որ բան ներս ես թողնում քո կյանք, դու արդեն ինչ-որ չափով նրանն ես։ Դու ուզած չուզած հաշվի ես նստում նրա հետ՝ անգիտակցաբար, ու ենթագիտակցորեն քո մտքերը ուղղված են դեպի նա։ Մեզ միշտ ինչ-որ բան ինչ-որ տեղից կառավարում է, ու նրան մենք ենք բերել մեր կյանք՝ բախտ կամ պատահականություն կոչվածների շողքի տակ, որ որքան հնարավոր է մեզնից հեռացնենք դրա հետևանքների համար պատասխանատվություն կրելու բեռը։ Այդպես մեզ կառավարում եմ մեր սերերը, թուլությունները, կախումները ու մենք միշտ ինչ-որ տեղից կախված ենք, որքան էլ դու ասես, որ զիլ տիպ ես ու ազատ ես քո որոշումների, մտքերի, զգացմունքների մեջ։ Նա կառավարում է իմ կյանքը: Ես պաշտում եմ այդ աղջկան:
3.
Փոքր քաղաքում դժվար է սեր խաղալը, հատկապես, երբ դու՝ նվաստդ, երկու երեխա ունես: Հիմա դու կկարծես, որ ես շան որդի եմ, կսկսես խղճալ այն կնոջը, ում հետ անկողին եմ կիսում, ինձ կհամարես անողնաշար, ինձ կհաձնես Աստծո դատաստանին: Քո գործն է:
Դու, որ հենց նոր փռեցիր լվացքն ու մի կողմի նետեցիր գոգնոցը, որից ձեթի ու խավիարի հոտ է գալիս, ինձ չես հականա: Դու կմեղադրես ինձ ամեն տեսակ դավաճանության մեջ, դու կինո կսարքես մեր տունը, երբ ուշ եմ գալիս: Դու կնվնվաս, դու չես հասկանա, որ ես ուզում եմ լաց լինել, բայց կստիպես, որ սրբեմ արցունքներդ: Դու չես հասկանա, որ ես քաքի մեջ եմ ու ուզում եմ ինձ գրկես, փրկես: Դու ամեն քայլին կկապես իմ ոտքը՝ երեխաներով, ու ամեն առիթի կմտցնես աչքս: Դու նրանց՝ այդ թույլ ու անպաշտպան էակներին, մահակ կսարքես իմ գլխին ու կպահանջես, որ քնեմ հետդ, որովհետև դու իմ կինն ես, որովհետև ես երդում եմ տվել Աստծո առաջ, որ կկատարեմ ամուսնական իմ բոլոր պարտականությունները, նույնիսկ, եթե դու այդ պահին գրավիչ չես: Իսկ դու չես էլ ցանկանա փոխվել: Դու չափից դուրս հնազանդ դուրս եկար, իսկ ես զանգվածային անհնազանդություններ էի ուզում: Ես ուզում էի, որ դու գոնե մեկ օր չհասցնես տները հավաքել, բայց հագնես ամենասիրուն ներքնազգեստդ: Դու ամեն ինչում կեղծ բարեպաշտ դուրս եկար: Ես ուզում էի նայել քեզ ու քո մեջ գտնել այն ամենը, ինչ չի բավականացնում ինձ դրսում: Ես ուզում էի քեզ պատմել իմ կռիվները, ես ուզում էի պաշտպանես ինձ՝ ինձնից: Ես պաշտպանության կարիք ունեի: Իմ գլխին թափվել էիր դու՝ քո բոլոր նվնվոցներով ու պահանջներով, ես ողջ կյանքս պարտքի տակ էի ընկել: Դու բարեպաշտ էիր, բայց ուզածդ պահին կարող էիր լրբի պես ճղճղալ, երբ պակասում էր մի բան: Դու իդեալական մայր ես, դու խնամում ու հոգ ես տանում նրանց մասին, ինչպես ոչ ոք, բայց քո մեջ ոչինչ չի մնացել այն աղջկանից, ում համար կորցնում էի գլուխս: Դու լավագույն մայրն ես ու դա քո լիարժեք ալիբին է, թե ինչու չես իմ կողքին, երբ պետք ես:
Երանի մեկը գար ու փրկեր ինձ քեզնից, անջատեր այս ձանձրալի կինոն: Դու իդեալական դրամատուրգ ես: Մեր տանը մշտական տրագեդիաներ են, ու դու չես էլ հասկանում, թե որ պահից ես սկսեցի խմել, որ պահից մեր երեխաները սկսեցին գոռալ իրար վրա:
Ես սիրահարվեցի հանկարծակի, միանգամից: Նա կարկուտի պես թափվեց իմ գլխին ու ջարդեց ամեն բան իմ կյանքի մեջ: Ես վերածվեցի ավերակի, իմ ներսում փշուր-փշուր եղավ ամեն ինչ: Ես խեղդվեցի նրանից եկող ջրերի մեջ, ես վերածվեցի ավազի, որ վերածնվեմ նորից:
4.
Նա հատիկ-հատիկ հավաքեց իմ բոլոր փշուրները, նա ինձ սովորեցրեց սիրել: Ես կորցնում եմ գլուխս, երբ նա ժպտում ու թեքում է հայացքը: Իմ այդ առեղծվածային X կինը, որ իմն էլ չէ, որ աղջիկ է՝ արև ու ոսկի, տեսնես ով է նրան վերածելու կնոջ: Ես նրան երբեք չեմ դիպել: Ես նրան չեմ խառնելու իմ ավերված կյանքի մեջ:
Այն պահերը, երբ մենք միասին ենք ու գրողը տանելու աստիճան երջանիկ, կարիք չկա ընդհատել լուսանկարչական ապարատի հիմար ծլնգոցով, միայն թե աշխարհում մի տեղ մեկը իմանա, որ մենք միասին ենք։ Այն վայրկյանները, երբ դու զայրացած ես, կամ ես ողջ սրտով ուզում եմ լալ, այն վայրկյանները, երբ դու սատանայի պես սիրուն ես ու գրավիչ կամ սրբի պես անմեղ փակում ես աչքերդ՝ արևի սանձարձակ ճառագայթներից պաշտպանվելու համար, կարիք չկա ընդհատել։ Կարիք չկա խանգարել, երբ ես կամաց-կամաց սկսում եմ խելագարվել, երբ քո երակներում համատարած ես եմ, ու կտրվում է շունչդ։ Ես նախընտրում եմ ապրել, վայելել լույսի ամեն մի կաթիլ, որն ընկնում է դեմքիդ ու խուտուտ է տալիս գլխիդ մեջ։
Նա հրաշալի է ամեն ինչում, ես ուզում եմ հպվել նրա հոգու մերկությանը, ես ուզում եմ նա ճանաչի ինձ այնպես, ինչպես չի կարողացել ոչ ոք:
Նա սպիացնում է վերքերս, նա երգեր է նվագում իմ հիվանդ հոգու համար: Նրա կողքին ես ինձ տղամարդ եմ զգում ու զգում եմ երիտասարդ:
Գիշերները՝ տղերքի հետ հարբած տուն գնալիս, ու առավոտյան՝ ստամոքսացավի ու գլխացավի արանքում, կանգնած է նա, ու հերթական վեճից ես փախչում եմ գլխիկոր՝ չնկատելով, որ այն հիմար վերնաշապիկն է հագիս, որով ես այնքա՜ն հիմար եմ:
Իմ օրինականը հանգիստ մեկնված է մեր ամուսնական մահճակալին: Հոր տնից է բերել ու հետն էլ մի քանի դարակ, որտեղ կուչ են եկել իմ հատուկենտ տաբատներն ու վերնաշապիկները ու մի վերարկու, որի կոճակը այդպես էլ չի կարել:
***
Իսկ դու հոգուս վրա կոճակներ դիր: Գնա-արի, աղջիկ, աչքիս առաջ թռվռա, որ հավատամ, որ աշխարհի վրա գույները չեն մեռել, ու մեկ-մեկ խեթ նայիր, հպվիր ուսիս, ու թող ինձ Ապոլոնն զգամ, երբ կողքիս ես: Քո կին դառնալու ճանապարհին թող տիրեմ հոգուդ, ու մռութդ մի կախիր, երբ մեկ-մեկ քեզ տղամարդու պես եմ նայում: Ինձ մանկան պես քո գիրկն առ ու արթնացրու, երբ քնիս մեջ սկսում եմ խեղդվել: Ինձ հավաքիր, աղջիկ, ինձ մարդ դարձրու: Փշուր-փշուր արա իմ հնացած երազները:
Նա մխվել է իմ գլխի մեջ, ես նրան ամեն տեղ տանում եմ հետս: Նա իմ գլխի մեջ է, երբ քնում եմ մեկի հետ, երբ հարբած հետ եմ տալիս:
Իմ այդ առեղծվածային X կինը…
