Մեր փոքր քաղաքն ունի մեծ սիրտ. Իր մեջ տեղավորում է մի քանի իրականություն, ու մեկ-մեկ այդպես էլ չես կարողանում հասկանալ, թե որն է քո իրականությունը, կամ որն է այն իրականությունը, որը կուզեիր քոնը լիներ:
Երբեք Եռաբլուր չեմ գնացել այն զգացումով, ինչ հիմա: Եվ երբեք իմ աչքերը չեն տեսել այսքան կարոտ և խելագարության հասցնող լռություն, ինչպես հիմա:
«Իմ հայրենիքը տեսե՞լ ես, ասա´…»
Հիմա իմ հայրենիքը Եռաբլուրն է:
Իմ հայրենիքը որդու շիրիմի առաջ կուչ եկած մոր արցունքն է, առանց ժպիտ աչքերն ու արդեն սառը ձեռքերը. Այդ ձեռքերը սառն են, որովհետև որդուն իր գիրկն առնելու փոխարեն` հիմա գրկում են մի բուռ հողը, որդու վերջին լուսանկարը սեղմում կրծքին, ու մայրը ցավից հեկեկում է:
Իմ հայրենիքը դարձավ Եռաբլուրը:
Իմ, քո ու մյուսների հայրենիքները հիմա այստեղ են` Եռաբլուրում:
Եվ գիտեք, խոսքերն այստեղ արժեք չունեն, այստեղ ոչինչ էլ արժեք չունի:
Վերևում քամուց տարուբերվող դրոշներ են. թեքվում եմ, նայում շուրջս ու փնտրում ընկերներիս…
Երբեք, երբեք այսպես չեմ փնտրել նրանց, ու երբեք այդ փնտրելու ճանապարհն ինձ չի թվացել այսքան երկար ու ցավոտ…
Քայլում եմ. Հողը դեռ թաց է, ու երկինքը` արտասուքի մեջ…
Այստեղ մի անսովոր լռություն կա, լռություն, որի մեջ այնքան ճիչեր են խլացել,
լռություն, որ խեղդում է կոկորդդ ու դառնում արցունքի կաթիլ…
«Ճիչը քամու մեջ թողնում է կիպարիսի հետք, թողե´ք ինձ այս դաշտում լալով…»:
Թողե´ք ինձ այս դաշտում լալով…
Քայլում եմ… Արթուր, Էդուարդ, Արտյոմ, Դավիթ, Ալեն, Հայկ, Ռաֆայել, Վահագն, Գևորգ…
Տղե´րք, ես ուզում եմ խոսել, բայց ոչինչ ասել չեմ կարող, որովհետև բառերն այնքան իմաստազուրկ ու դատարկ են դառնում, երբ ուզում ես նկարագրել անբացատրելին. հոգում խարանված ցավը, դողը աչքերի, կսկիծը սրտի…
Քայլում եմ… Հասա Արթուրի` ժպիտից աչքերը մի փոքր կկոցած հայացքին. Արթուրի մայրը համբուրում է որդու լուսավոր ժպիտն ու խեղդում արցունքները, որովհետև Արթուրն ասում էր. «Մամ ջան, դու միշտ պիտի ժպտաս…»
Ճանապարհը տանում է դեպի ՆՐԱՆՑ, և առհասարակ բոլոր ճանապարհները տանում են դեպի ՆՐԱՆՑ, որովհետև ՆՐԱՆՔ են իմ «հանուն»-ները` միս ու արյունից…
Արթուրի մայրը պատմում է, թե ինչ անհամբերությամբ է Ամանորի գիշերը հասել այստեղ, ուր Արթուրն էլ անհամբեր իրեն է սպասում…
Ի՜նչ կիսատ է կյանքը, և որքան տարբեր` կողք կողքի գտնվող երկու իրականությունները…
Առավոտ է. Արևը կրկին խաղում է իր նոր արթնացած շողերի հետ. Արևն ասես մայր լինի, դե շողերն էլ, երևի կռահեցիք, իր երեխաներն են. Ինչպե՞ս է արևը գրկում իր շողերին ու ջերմացնում մեզ…
Իսկ արթուրների մայրերն ու՞մ գրկեն, որ ջերմացնի իրենց այնպես, ինչպես շողերը կջերմացնեն արևին…
Չէ´, արդար չէ…
Կարծես անարդարությունը մեխի նման խրված լինի մեր հայրենիքի սրտին և բաժանի մեզ…
Չէ՞ որ հայրենիքը մի մեծ սիրտ է, և իր սրտում կարողանում է տեղավորել հազարավոր սրտեր, իսկ հիմա… Հիմա այդ սրտերի փոխարեն բեկորներ են, բեկորներ, որոնց հպվել անգամ երևի չկարողանաք, որովհետև այդ բեկորներն արդեն վաղուց չունեն հպումների կարիք, նրանք բացարձակ են, բացարձակ և ունայն…
Առավոտ է… Իմ սրտում դեռ այն տխուր կիրակին է, որից հետո կյանքն այլևս այնքան գունավոր ու սիրուն չէ, որքան տեսնում էին տասնյոթ տարեկան աղջկա աչքերը:
Կյանքն այդ կիրակի փոխեց իր գույները, ու չեմ հասկանում` ո՞ր սահմանված կամ չսահմանված օրենքով…
Մարդասիրություն, օրենքներ, իրավունքներ… Ցավոք, այս բառերն արդեն կորցրել են իրենց ուժն ու դերն իմ կյանքում, և կորցրին այն պահին, երբ իմ ընկերները, դպրոցական նստարանից դեռ նոր դուրս եկած, վերցրին զենքն ու մինչև վերջին շունչը պայքարեցին թուրք ոսոխի դեմ` հեռվում թողնելով իրենց երազներն ու հույսերը…
Եվ ես ամաչում եմ խոսել մարդասիրության մասին. Ամաչում եմ նայել ընկերներիս աչքերին ու խոսել, ամաչում եմ…
«Մարտական խաչ» շքանշան, հերոսի կոչում… Մենք չէինք ուզում այս կոչումները ձեզնից հետո, տղե´րք, մեզ դուք էիք պետք…
Բառերն արժեզրկվում են, մութը թանձրանում, ու խավարի մեջ խարխափելով անգամ չեմ գտնում հույսի լույսը…
Դուք էիք լույսերը, տղե´րք, և հիմա առանց ձեզ ոչինչ չկա: Առանց ձեզ աշխարհն այլևս նույն գույները չունի:
Երկինքը կապույտ է, և կապույտ երկնքում թևածում են կապույտ երազներն ու կապույտ կարոտները…
Երկինքը կապույտ է, բայց հոգիս մթի մեջ է. Հիմա շրթունքներս միայն կամաց շշնջում են` շնորհակալ եմ…
