Մեր նորընտիր տնօրենը

Հարցազրույց Գեղարքունիքի մարզի Ներքին Գետաշենի թիվ 1 միջն դպրոցի նորընտիր տնօրեն`Հովհաննես Հովհաննիսյանի հետ:

–Պարոն Հովհաննիսյան, նախքան Ներքին Գետաշենի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցի տնօրեն դառնալը որտե՞ղ եք աշխատել և քանի՞ տարի:

-1993 տվականից աշխատել եմ Ներքին Գետաշենի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցում, որպես աշխարհագրության ուսուցիչ: 1997 թվականի նոյեմբերի 2-ից ուսումնական գծով փոխտնօրեն միչև 2017-ի օգոստոսի 24-ը: Այսպիսով, շուրջ 20 տարի փոխտնօրեն եմ աշխատել:

 –Երկար ժամանակ աշխատել եք աշակերտների հետ, տարեցտարի ինչպիսի՞ն է դառնում սերունդը: Ինչո՞վ են գերազանցում կամ զիջում միմյանց:

-Այժմյան սերունդը շատ աչքաբաց է ու շուտ կողմնորոշվող, քան նախկինը, բայց նախկին սերունդը ավելի հարգալից էր ավագի նկատմամբ: Դրանով է միայն այս սերունդը զիջում նախորդին:

–Ըստ ձեզ ինչպիսի՞ն էր կրթական մակարդակը նախորդ կրթօջախում ու ինչպիսի՞ն է այստեղ, ի՞նչ փոփոխություններ եք նկատել աշակերտների սովորույթների մեջ:

-Կրթական մակարդակը երկու դպրոցներում էլ գրեթե նույնն է: Նախորդ դպրոցի աշակերտների սովորույթներից լիովին տեղյակ էի, բոլորին ճանաչում էի, ուսուցչական կոլեկտիվին նույնպես: Այս դպրոցում դեռ լավ տեղյակ չեմ, բայց մի բան ևս նկատել եմ. այս դպրոցի աշակերտների ծնողները ավելի ուշադիր են, ավելի շահագրգռված ուսման հարցում:

–Կարո՞ղ եք որևէ հետաքրքիր դեպք հիշել կապված աշակերտների հետ:

-Այո: Դպրոցում մի առաջատար մասնագետ կար` պարոն Շառոյանը, և մեծ հեղինակություն ուներ աշակերտների շրջանում: Մի օր հերթական աշխարհագրության դասն էի անցկացնում, մի աշակերտ թույլտվություն խնդրեց ջուր խմելու: Թույլ տվեցի, մի քանի րոպե հետո շնչակտուր ներս մտավ, հարցրի` ի՞նչ է եղել, ասաց. «Պարոն Փորձանքյանը միջանցքում էր»…

–Այս դպրոցը տեխնիկական ի՞նչ հագեցվածություն ունի:

-Դպրոցը ժամանակակից ուսման պարագաներով բավականին հագեցված է: Դպրոցում կա շուրջ 50 նոր և թարմ վիճակում գտնվող համակարգիչներ: Կեսից ավելին այժմ օգտագործվում է աշակերտների կողմից ինֆորմատիկայի սենյակում, իսկ մյուսները նախատեսում ենք նոր ինֆորմատիկայի սենյակ բացելուց հետո օգտագործել:

–Ի՞նչ եք կարծում, աշակերտը իր ունակությունները լիովին կարո՞ղ է դրսևորել այս կրթօջախում: Եթե՝ այո, ապա ի՞նչ հնարավորություններ ունի, եթե՝ ոչ, ապա ինչո՞ւ:

-Թե տնօրինությունը, թե ուսուցչական կազմը հակված է աշակերտի ունակությունները լիովին դրսևորելուն, ու բոլոր հնարավոր միջոցները տրամադրելուն: Դպրոցում գործում են ն տարբեր խմբակներ, և մշակութային, և մարզային, և տեխնիկական, ուստի աշակերտը կարող է դրսևորել իր ունակությունները այս դպրոցում:

–Ի՞նչ ծրագրեր եք պատրաստվում իրագործել դպրոցում կրթական մակարդակը բարձր պահելու համար:

-Կրթական մակարդակի բարձրացմանը առաջին հերթին նպաստելու է առարկայական մեթոդ միավորման ընդլայնումը: Հատուկ ուշադրություն է դարձվելու դրանց հստակ գործունեությանը: Ուշադրության կենտրոնում է լինելու նաև դասապրոցեսին համակարգչային տեխնիկայի ներգրավմանը, նոր տեխնիկակակն միջոցների ավելացմանը և այլն:

–Ինչպիսի՞ն կուզենայիք տեսնել նոր սերնդին:

-Կուզենայի յուրաքանչյուրը գնահատեր հայրենիքի նշանակությունը: Այս երկրից այն կողմ ես ապագա չեմ պատկերացնում, ուստի թող շենացնեն Հայոց երկիրը: Կցանկանայի նաև, որ Գարեգնի Նժդեհի, Արամ Մանուկյանի արժանի հետնորդները լինենք:

Աղջիկներն ու ֆուտբոլը

Սկսվել է Չեմպիոնների Լիգան։ Օ՜, ինչքան եմ սպասել, ինչքան եմ սիրո՜ւմ ես այս ամենը։ Սկսվել են երկրպագուների անհանգիստ սպասումները, անքուն գիշերները, հաղթանակի դեպքում՝ գիշերվա հազարին բարձր բղավոցներն ու ծափերը։ Ֆուտբոլային գիշերվանից հետո առավոտյան մի կերպ արթնանում ես, նայում հայելու մեջ ու սարսափում. աչքերիդ տակ սև շրջանակներ են առաջացել։ Դուրս ես գալիս սենյակից ու բողոքներ են լսվում.

-Էդ դո՞ւ էիր, որ ամբողջ գիշեր չթողեցիր՝ քնենք։

-Դու աղջիկ ես, ֆուտբոլի հետ ի՞նչ գործ ունես։

-Տեսնես՝ էլ ո՞ւմ աղջիկն է էսպես ծուռ։

-Դասերդ արա, հերիք է «Մեսսի» գոռաս։

-Հեն ա՝ ֆուտբոլիստ կդառնայիր, էլի…

Այո՛, ես էի, իմ պատճառով դուք լավ չքնեցիք կամ, գուցե, ընդհանրապես չքնեցիք, այո՛, ես աղջիկ եմ ու ֆուտբոլ սիրելու մեջ վատ բան չեմ տեսնում, իսկ ո՞վ ասաց, որ ես «Մեսսի» գոռալով՝ չեմ հասցնում դասերս անել, այո՛, շատ կուզեի ֆուտբոլիստ դառնալ:

Ֆուտբոլը լոկ սպորտաձև չէ, այն շատ բան է սովորեցնում ու տալիս։ Տալիս է թիմ հասկացության իմաստն ու ասում, որ թիմը ուժ է, եթե ունի միասնական նպատակ: Ֆուտբոլը սովորեցնում է հանդուրժողականություն ու հարգանք ցուցաբերել ամեն պարագայում։ Ֆուտբոլը ցույց է տալիս թիմի ոգին, սովորեցնում է մինչև վերջ հավատալ ու վստահել քո սիրելի թիմին: Ֆուտբոլի երկրպագու եմ արդեն մոտ տասը տարի։ Ես ֆուտբոլը ճանաչել ու սիրել եմ Մեսսիով։ Սկզբում սիրեցի Մեսսիին, հետո «Բարսելոնա» ֆուտբոլային ակումբը, իսկ հետո այն աշխարհը, որը կոչվում է ֆուտբոլ։ Ֆուտբոլի հանդեպ սերն իմ մեջ արթնացրեց քույրս, որը նույնպես «Բարսայի» երկրպագու է։ Նա ինձ ցույց տվեց նրբություններ, առավելություններ, հանճարներ այս խաղում։ Ես Մեսսիին շատ եմ սիրում ոչ միայն այն բանի համար, որ նա կատարյալ ֆուտբոլիստ է, անգերազանցելի հարձակվող ու արտակարգ տեխնիկա ունի, այլ նաև այն պատճառով, որ լավ մարդ է։ Կատարում է մի շարք բարեգործություններ, օգնում է հիվանդ, միայնակ երեխաներին, չի անտեսում իր երկրպագուներին ու նվիրված է իր թիմին։ Մեսսին «Բարսայի» հոգին է։

Եթե հնարավորություն ունենայի կյանքում մեկ անգամ հայտնվել «Կամպ Նոու» խաղադաշտում ու այնտեղից դիտել Բարսայի խաղը, կյանքիս մեծագուն երազանքը կհամարեի կատարված։

Պարտություն, թե հաղթանակ, Բարսայի հետ է մի ողջ բանակ։

Արջին վնաս տվողը հանգիստ չի քնի

Էնտեղ, որտեղ ավարտվում է քեռի Անդրիասի գայլի մասին պատմությունը, Գեղարքունիքի բարձր սարերում սկսվում է մարտունեցի Պլատոնի, երիտասարդ որսորդ Հերբերդի ու մի քանի այլ տղաների պատմությունը: Երբ վերջացրած ենք լինում մեր օրվա անելիքը, թաղի ջահելներով հավաքվում, նստում ենք թաղի մեծերի մոտ: Նրանք միանգամից հասկանում են բանն ինչումն է, ու սկսում են պատմել: Մի օր էդպես էլի հավաքվել էինք մեր հին գոմի պատի տակ, երբ մեծերից Մարգարիտ տատը սկսեց.

-Էս պատմությունը ես լսեր իմ իմ հորից: Էն վախտ մենք էլ ձեր նման կհավաքվենք ու լավ պատմություններ կլսենք: Մի անգամ հերս ու իր ընգերները էս սարերում գածաձ ան խոտքաղ: Հուլիս ամիսն ա: Սարի բարձր դոշերուն խոտ ա քաղած, մեգ էլ տեսած, որ էն ներքևներն արջ կա: Ինչ էնին, ինչ չենին, որոշաձ մեծ քարեր գլորին սարից ցած: Հա գլորաձ ան, հա գլորաձ ան, ու էս խեղճ կենդանի փախեր ա: Սրանք էլ ուրխծաձ՝ բա արջին վախեծուծ ենք՝ փախե: Վերջը, իրիգուն հոկնուգ էգած վրան, որ հանգստանան, սրանց մեջ մի խելոք մարդ ա էղե ու սե՝ տղեք, արջին վնաս տվողը հանգիստ չկռնա քնի, էն էլ էս սարերի մեջ: Արեք՝ իջնինք սարից, ոնց էլ էղնի, տուն կպատահի, կմնանք, առավոտ հանգիստ գիկանք մեր գործին: Գելնին ու էս մթով սարից կիջնին:

Բոլորը մտովի հայտնվեցին սարի ճամփին:

-Վերջը էսրանք կերտան, կքնին, կհանգստանան: Լուսը լա չբացվուգ՝ կերտան, կերտան ու ինչ տենան, վրանը լրիվ ջղուգ, գերնդիները ջարդուգ, իսկ ուդելինք էլ չկար: Բա, էրեխեք, էդրա համար կենդանուն վնաս չպետք ա տաս:

-Խա՛նմ տատի, հիմա դու պատմի էն մարդու պատմությունը, որ արջին սպանել ա:

-Հա, հա,- լսվեց բոլոր կողմերից: Չնայած՝ արդեն մի քանի անգամ լսել էինք, բայց, միևնույնն է, հետաքրքիր էր:

-Տարիներ առաջ Մարտունիում մի որսորդ կար, անունը՝ Պլատոն: Էս Պլատոնը շատ քաջ մարդ էր, հա, էս աշխարհում ոչ մի բանից վախ չուներ: Մի օր բարձրացել ա սար՝ որս էնելու, էնպես է ստացվե, որ մդե արջի բնան մեջ ու էլ չկռծե դուրս գա: Հենց էդ պահին արջը էգեր ա ու էս մարդ էլ չկռցե կրագա: Վերջը էս մարդը մի կերբ բնից դուրս ա գիկա, բայց կողերը լրիվ ջարդուգ, արունոտ, մի խոսքով՝ հազիվ շունչ առնելով:

-Բա հետո՞,- էլ չհամբերեցինք:

-Գիկա գեղ, կանցնի մի քանի ամիս, էս մարդը արդեն լավծուգ, էլի կերտա սար, կերտա նույն բնի մոտ, էս անգամ արջը բնի մեջն ա կեղնի, կսպանա, նոր խիղճը կհանգստնա: Հանգիստ խղջով գիկա տուն:

-Էդ մարդու վերջ լավ ա էղել, բա էն ջահել տղեն, որ մեռավ:

-Էդ ի՞նչ պատմություն է, Ծաղիկ տատ: Հլա պատմի,- բոլորս հայացքներս ուղղեցինք Ծաղիկ տատի կողմն, ու նա սկսեց:

-Էս դեմի սարին մի մատուռ կար, որ փոքր ենք, Վարդևրին կերտենք էդ տեղ երգենք, պարենք, կուրխնենք: Ճամփեն երգար էր, ու երբ կնստենք հանգստանալու, իմ պապը կսկսեր պատմություններ էնել: Իմ հիշողության մեջ մեգն ա լավ մնածեր:

Մի ջահել տղա կեղնի մեր գյուղից, անունը՝ Հերբերդ: Էս էլ միշտ սարերում որս էնելու կերտեր: Մի տարի էլի սովորականի պես կերտա որս էնելու ու էլ չի կա: Գյուղացիկ կհավաքվին իրար գլուխ ու կերտան ման գալու: Մի քանի օր ոնց ման գիկան՝ չկա ու չկա: Դու մի սա էս տղեն մտել ա մի քարնձավ ու էդ դուռը քարերով փագե, երևի ուզեծե գիշերն մնա, թե ինչ՝ էդ չգիտնամ: Կմդնի ու կմնա էտեղ, էլ չկռնա դուրս գա:

-Տատ, բա ի՞նչ գիտեք, որ ինքը չի կարողացել դուրս գալ:

-Այ բալամ, լսի միչև վերջ: Տարիներ կանցնին ու մի օր հովիվները կմդնին էդ քարանձավ: Կտենան՝ մենակ ոսկորներն են ու մի քիչ էն յան՝ հրացանը: Այ հրացանից էլ իմացաձ, որ Հերբերդն ա:

Լռություն տիրեց: Բոլորիս դեմքից սահում էր ափսոսանքը: Հանկարծ տատս, նայելով 6-ամյա Ավետին, հարցրեց.

-Հըն, Ավետ ջան, հո չվախեցա՞ր:

Էս երեխան էլ առանց բան ասելու փաթաթվեց տատին, ու բոլորս կրկին ժպտացինք:

Մեզ շրջապատող անսահման դաշտերից մթան հետ ուժեղանում էր շների հաչոցը: Ինձ թվում էր, թե այդ հաչոցի մեջ լսում էի օգնություն կանչող մեկի ձայնը:

-Էրեխեք, էն ո՞վ ա գոռում, կարո՞ղ ա շներն են հարձակվել էդտեղ բոստան ջրողի վրա:

Բոլորս մի պահ լարեցինք լսողությունը:

-Հա էլի, վազեք ջահելներ, սոված շուն ին, կուդին խեղջ մարդու:

Մի քանի վայրկյան հետո գոմի հին պատի տակ էլ մարդ չկար:

Ամենատասնյոթ

Ինչ ասես, որ չէր եղել, ինչի մասին ասես՝ կարող էի գրել, բայց բառերը չէին գալիս։ Լիքը-լիքը դեպքեր են կուտակվել, բայց ես դեռ չեմ անդրադարձել դրանց։ Ու եթե չամբողջացնեմ, իրար գլխի չբերեմ, երևի այդպես կիսատ էլ մնան հեռախոսիս նոթատետրում, իսկ հետո գնան արխիվ, երեսուն օրից էլ ինքնուրույն ջնջվեն հեռախոսի ու իմ հիշողությունից։

Ուզում էի պատմել, թե ոնց եմ մեղր հավաքելու գնացել Սարուխանում։ Ուզում էի գրել, նկարագրել, թե ինչ ենք արել, ու ինչեր են ինձ պատմել մեղվապահների տետրերի մասին։ Թե ոնց են կոդավորում բառերը, օրինակ՝ «Մ»-ն մայր մեղուն է, «Ն»-ն՝ նոր մայրը փեթակում։ Եթե մայրը չի բեղմնավորում ձվերը, իրան «խատցնում են»։ Բայց «ատլիչնիկ» փեթակներ էլ կան, որ լիքը մեղր են տալիս։ Հետո ուզում էի գրել, որ ինձ համար հատուկ մեղր քամեցին այնպես, որ մեղրամոմը հետը լինի։

-Բեր, թո ուտա, դրել ես վիստավկա՞- էս խոսքերից հետո գդալով մեղր էի ուտում ու ինձ արքայավայել էի զգում։ Իսկ հետո էլի երեխու պես, որովհետև «ազզ ջան», «բալես», «խերս» բառերից հետո ոչ մեկն էլ իրան մեծ չի զգա։ Էս ամեն ինչը ուզում էի պատմել, բայց հարմար բառեր չէին գալիս։

Ուզում էի մեկին պատմել, կիսվել էն ուրախ բանով, որ լուսաբացին արթուն էի ու սիրուն-սիրուն բաներ էի տեսել ու զգացել։ Բայց էդ ժամին արթուն մարդ չկար։ Եվ ուղղակի գրեցի։ Գրեցի, որ արմունկներով հենվել էի պատուհանի գոգին, ինչքան  ուժ ունեի, գլուխս դուրս էի հանել, որ ներքևից ավելի շատ գա թարմ կարկանդակների հոտը։ Եթե էլի ինչ-որ հոտ կար տարածքում, լրիվ զրոյացել էր սրա բույրի դիմաց։ Մի քիչ հոտը քաշեցի քիթս, տրամադրությունս բացվեց, որոշեցի, որ պիտի «թույն» նկար անեմ էս առիթով։ «Թույն» նկար չստացվեց։ Հետո ուղղակի նայում էի դիմացի շենքին ու մտածում էի, որ մամային ասեմ՝ առավոտը վեցին լույս է արդեն։ Հա էլի, լավ էլ լույս էր, ամեն ինչ երևում էր։

Հետո դեպք եղավ, ահավոր ուրախ ու տարօրինակ դեպք։ Դե, բոլորն էլ ծանոթ են էն երևույթին, թե ոնց են տղաները փորձում ծանոթանալ աղջիկների հետ։ Շատ ռոմանտիկ նամակներ են գրում, թե ոնց էդ աղջիկը գերեց իրենց հենց առաջին հայացքից՝ պրոֆիլի նկարին գցած, թե ոնց իրենք մոռացան բոլորին ու «մաքուր» նպատակներով զինված՝ կենտրոնացան մենակ մեկի վրա։ Բայց ինձ տղա չէր գրել։ Ինձ Անուշն էր գրել, էն էլ՝ Դավթյան։ Շահումով էր։ Ասում էր, որ ծանոթանանք. հետաքրքրել եմ իրեն երևի։ Դե, նույն անունն ունենք, նույն կայքին ենք թղթակցում, բայց ինքը՝ Իջևանից, ես՝ Գավառից։ Ուզում էի մեկին էն ձևով պատմել, որ զգա, թե ինչ ուրախ եմ, որ վերջապես ես էլ մի տեղ կօգտագործեմ «Անուշի հետ եմ» արտահայտությունը։ Ով հետս էր եղել, բոլորն ասել էին, մենակ ես էի մնացել։ Չնայած փաստացի Անուշը ես եմ, իմ անբաժան մասը, բայց հո մամայի հարցին, թե ուր ես, չե՞մ ասի՝ բազմոցին պառկած եմ հետս։ Իսկ հիմա գտել եմ ուրիշ Անուշ։ Ինքը կա ինձնից անկախ ու հեռու, ուրիշ մարմնում ու դասերից ազատ ժամանակ նաև ուրիշ քաղաքում։ Բայց հենց մի տեղ իրար հետ լինենք, երկուսս էլ «Անուշի հետ» կլինենք։

Իսկ մինչ լավ հոդված գրելու համար խրախուսական մրցանակ սահմանվեց, որ ակտիվանանք, նոր նյութեր ուղարակենք 17-ին, ես անհույս փորձում էի այնպիսի ցնցող բան գրել, որ հավանեն։ Էդ հերիք չի, մի բան էլ 17-ի էջի վերևում փակցնեն, որ միշտ առաջինը էդ երևա։ Փորձում էի բոլորին հուզող թեմա բարձրացնել, որ ասեն՝ հա՜, էս ինչ լավ ա գրել, հալալ ա էս աղջկան, լրիվ սրտիցս էր։ Բայց էս պատմության մեջ «անհույս» բառն էր գլխավորը, որովհետև մտքիս բան չեկավ կամ էլ չկենտրոնացա նորմալ։ Ավելի շատ ոչ թե հոդվածիս մասին էի մտածում, այլ չակերտների գործածության, որովհետև ամեն գրածիս մեջ պարտադիր մեկից ավելի բառեր կան, որ չակերտավոր եմ գրում. կամ ուղիղ իմաստով չեն, կամ էլ բարբառային կամ ժարգոնային են։ Հիմա եթե հաշվեք, տասներեք հատ արդեն կգտնեք մենակ էս հոդվածում։

Էս ամեն ինչը երևի էնքան էլ հետաքրքիր չի։ Ավելի հավեսով կկարդաք, օրինակ, կանգառում լսածս խոսակցությունը։

-Բա վերջում ո՞ւր էիր գնացել։

-Քյավառում էի։

-Ըտեղ լավ ծախվո՞ւմ էին նկարներդ։

-Գնալուց առաջ լրիվ արաղի շշեր էի նկարել։

Էդքանից հետո երթուղայինս եկավ, բայց դե քյավառցու արյունը միշտ կքաշի, էլի, շատ եմ էդպիսի խոսակցություններ լսում։ Կամ էլ սերիալների մեջ եմ հանդիպում, որ խուլ ու մոլորված մի բան եթե նկատի ունեն, անպայման Քյավառ են ասում։ Իրականում էդքան էլ մոլորված չի մեր քաղաքը։ Հա, ՔԱՂԱՔ ենք մենք, ոչ թե գյուղ, ոնց մեր ներքևի հարևանն է կարծում։ Վերջիվերջո տասը մարզկենտրոններից մեկն ենք, աշխարհագրության դասատուն էլ կասի, կարող եք հարցնել։

Հա, «Բառախաղ»-ը մոռացա։ Ամսի տասին «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամը առաջնություն էր կազմակերպել, հաղթող զույգի մեկ տարվա ուսումնական վարձն էլ իր վրա էր վերցրել։ Որ ասում էին՝ որտեղ է լինելու, ասում էի՝ Սիրահարների այգում։ «Սիրահարների այգի» ու «զույգ» բառերի համադրությունն էլ մամայի մոտ առաջ էր բերում «ընկեր» ահազանգը։

-Հետդ տղա՞ պիտի լինի։

-Չէ, մա՛մ, կուրսիս Մերին ա լինելու։

Ցանկացած հեռախոս, լինի կոդով, թե առանց կոդի, թողնում է, որ 911 զանգահարես։ Այսինքն՝ հեռախոսի ծրագրում գրված է, որ 911-ից կարևոր ու վտանգավոր բան չկա։ Ըհը, մամայի մոտ էլ իմ ընկերոջ խնդիրն է, էլի։ Էտ վտանգը ինձ չի սպառնում, հանգիստ անցանք հաջորդ թեմային։ (Մա՛մ, որ կարդաս, չջղայնանաս, խնդրում եմ։ Ասում, խոսում, կատակում ենք։)

Չակերտները դարձան տասնյոթ, իսկ մենք առաջ ենք գնում։

Երկար գրողները որ ասում են, է, թե եթե էսքան ժամանակ տրամադրեցիք ու գրածս կարդացիք, շատ շնորհակալ եմ, քչերն են աչքի անցկացնում երկար նյութերը։ Կամ էլ ասում են՝ եթե էսքան կարդացիք ու հավանեցիք, մերսի ձեզ շատ, ձեր կարծիքը շատ կարևոր է ինձ համար։ Բայց ոչ ոք երաշխիք չի տա, որ ուղղակի չեք թռել մի քանի տողի վրայով կամ մենակ նկարս տեսնելով չեք հավանել հոդվածը։ Հիմա տենդենց կա գրելու, ով ասես՝ ինչ ասես, որ չի գրում։ Չի բացառվում, որ իմ մտքերն էլ ապուշություն կթվան։

-Tastes differ, different people like different things,- անգլերենի հերթական դասին ասաց դասախոսս, իսկ ես հիշեցի ու երևի էլ չմոռանամ։

Էսօր տասնյոթով կեզրափակենք։ Լիլիթն ասում էր, որ մի տեսակ սիրուն բան կա էս թվի մեջ։ Կայքը՝ 17, նույնքան էլ չակերտներ։ 17 հատ մեջբերում ու բացատրություն ու փոխաբերություն։

Դե, մինչ նոր հանդիպում 17-ի հետ։

Նոր օրակարգ

Երկար դադարից հետո ի վերջո մտքերիս մթին անկյունում քնած մուսայիս արթնացնելուց հետո ուզում եմ պատմել նոր դպրոցիս, նոր ընկերներիս, ի հայտ եկած դժվարությունների ու արդեն ավագ դպրոցի կարգուկանոնին հարմարվող աշակերտներիս մասին: Փորձեմ ներկայացնել.

Սեպտեմբերի 1
-Ես չեմ գնա էդ դպրոց, չեմ հարմարվի նոր շրջապատին… Մա՛մ, մոտս կմնաս:
Ինչ լավ է, որ վաղը շաբաթ է:

Սեպտեմբերի 2
-Ուռա՜, դասեր չկան: Բայց, կարծես թե, և՛ դասընկերներս էին լավ մարդիկ, և՛ նոր ուսուցիչներս:

Սեպտեմբերի 3
-Վաղը դասի ենք: Բայց ախր, ես իմ դպրոցն ու իմ դասարանն եմ ուզում…

Սեպտեմբերի 4, 5
-Ի՜նչ հետաքրքիր է սովորել նոր դասարանում: Նոր ուսուցիչներ, տարբեր ուսուցման մեթոդներ, շաբաթական ընդամենը 1 ժամ քի՜միա…

Սեպտեմբերի 6, 7, 8
-Այնքան շատ դաս ունեմ, բայց մեկը մյուսից հետաքրքիր է: Ես պետք է շարունակեմ լավ սովորել:

Սեպտեմբերի 9, 10
-Ինչի՞ մասին նոր հոդված պատրաստեմ: Ինչ լավ է՝ վաղը դպրոց պետք է գնամ:

Չասված խոսքեր

Հաճախ մեզ համար ամենաթանկ, ամենահարազատ մարդկանց մենք մոռանում ենք ասել ամենակարևոր խոսքերը: Մոռանում ենք կամ էլ ուղղակի մտածում ենք, որ դրա կարիքը չկա, շուտ է, կամ էլ դեռ շատ ժամանակ կա, կհասցնենք: Բայց ցավոք, այդ ամենամոտ մարդիկ հեռանում են մեր կյանքից այնքան արագ ու հանկարծակի, որ նույնիսկ չենք էլ հասկանում, թե ինչ կատարվեց, ինչպես տեղի ունեցավ դա, և մեզ համար անտեղի ու ոչ կարևոր թվացող բառերը այնպես էլ չենք հասցնում ասել:

Մարդիկ շատ հանկարծակի են անհետանում մեր կյանքից, և մենք դա չենք էլ նկատում և միայն հետո ենք հասկանում, որ կորցրել ենք շատ հարազատ մեկին, որ ուշադրություն չենք դարձրել նրան, երբ նա մեզ հետ է եղել, և միայն նրա բացակայության ժամանակ ենք զգում, որ կորցրել ենք մի մարդու, ով մեզ համար պատրաստ էր ամեն ինչի, իսկ մենք նրան ուղղակի չենք նկատել:

Մենք միայն կորցնելուց հետո ենք գնահատում, կորցնելուց հետո ենք զգում, թե ինչքան հարազատ ու թանկ մարդ է եղել նա, և հասկանում ենք, ար արդեն ուշ է ինչ-որ բան փոխելու…

Կան կյանքում խոսքեր, որոնք չասելու դեպքում փոխում են մարդկային ճակատագրեր: Լինում են դեպքեր, երբ պետք է խոսենք, բայց շարունակ լռում ենք և այդ լռությամբ ցավեցնում դիմացինին: Շատ է պատահում, որ գիտակցում ես՝ պետք է ասել, բայց լռում ես, ու հետո արդեն շատ ուշ է, էլ ոչինչ չես կարող փոխել: Դրա համար այս կյանքում պետք է չունենանք չասված խոսքեր, որպեսզի հետագայում ոչ մի բանի համար չզղջանք…

Կյանքը կարճ է: Չկա ժամանակ թողնելու կարևոր խոսքերը չասված:

Հ.Գ. Այս նյութը ծնվեց հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցչուհուս՝ ընկեր Ավետիսյան Նելլիի շնորհիվ: Նրա հանձնարարած աշխատանքը առիթ դարձավ, որ ես իմ չասված խոսքերն ասեմ այն մարդուն, ում պետք է…

Ուշ լինի, մաքուր լինի

Լուսանկարը՝ Լիլիա Ապրեսյանի

Լուսանկարը՝ Լիլիա Ապրեսյանի

10 օր հարազատ գյուղից բացակայելուց հետո հասկանում ես, որ դու գյուղիդ խանգարում էիր, որ սայլը տեղից շարժվեր: Ոտքս քաշել եմ, թե չէ, գյուղում դրական տեղաշարժեր են կատարվում:

Երկար ճանապարհից հոգնած, ջարդված հասնում եմ տուն ու տան դիմաց մի մեծ քարակույտ ու աշխատող մեքենաներ եմ տեսնում: Պատկերացնո՞ւմ եք՝ վերջապես որոշել են, որ պիտի երեք տարի առաջ վնասված ջրագիծը նորոգեն, ու երեք տարի անընդմեջ կեղտոտ ջրից օգտվող մարդկանց մաքուր ջուր մատակարարեն: Էն աստիճանի զարմանալի է, որ չեմ կարողանում հավատալ: Բայց մի վատ կողմ էլ կա. գլխավոր ճանապարհը փակ է, ու ժողովուրդը ստիպված պտտվում, գնում երկրորդական ճանապարհով է անցնում, չնայած՝ թող գնան, որ երկրորդական ճանապարհների վրա ապրող մարդկանց «ղադրը» իմանան: Մենք երկրորդական ճանապարհին չենք, բայց «սերտ» առնչություն ունենք:

Լուսանկարը՝ Լիլիա Ապրեսյանի

Լուսանկարը՝ Լիլիա Ապրեսյանի

Գիտեք՝ հե՞շտ է երեք տարի Եգորանց աղբյուրից կամ տատիկենց տնից ջուր բերելը:

Հա, մի բան էլ ասեմ. երբ երեք  տարի առաջ էդ ջրագիծը վնասվեց, եկան, ճանապարհը քանդեցին, ու գլխավոր ճանապարհի էդ հատվածի մեծ մասը մնաց քարերով լցված, մեքենաներին էլ շատ քիչ տեղ էր մնում անցնելու համար, մի անգամ էլ նույնիսկ ավտովթար եղավ: Ես շատ էի ուզում էս թեմայով գրել, ուղղակի տանը չէին թողնում, բայց քանի լավ բան են անում, էլի՞ չգրեմ:

Լավ, տեսնենք՝ վերջն ինչ է լինելու:

Պապ, հիշո՞ւմ ես

Պա՜պ, հիշո՞ւմ ես՝ երբ տանն էիր, մենք սիրում էինք նստել խոհանոցում։ Դու նստում էիր պատուհանին կից դրված նստարանին, իսկ ես այնպես էի նստում, որ գլուխս դնեմ ուսիդ ու ինձ քո փոքրիկ աղջիկը զգամ։ Գրկում էի քեզ ու աշխարհն էի գրկում, աշխարհն իմն էր այդ պահին։

Պա՜պ, իսկ հիշո՞ւմ ես՝ ինչքան չարություններ էինք անում, ինչքան էինք ջղայնացնում մամային ու ինչքան կատակներ էինք անում։ Ես հիշում եմ, ասեմ ավելին՝ քեզ հետ կապված ոչ մի բան չեմ մոռանում։

Դու պատմում էիր ինձ քո մանկության մասին, քո պատանեկան արկածների մասին: Գիտե՞ս՝ կարոտում եմ ձայնդ, աշխատանքից կոշտացած ձեռքերդ, որ այդքան գրկել են ինձ ու բռնել են ձեռքս, կարոտել եմ հայրական խորհուրդներդ, որոնք ինձ միշտ օգնել են ու քո՝ ինձ դիմելու ձևն եմ կարոտել անգամ։

Բոլորն ասում են, որ ես քեզ եմ նման բնավորության իմ բոլոր գծերով, քեզնից ժառանգել եմ անգամ սերն ու հետաքրքրությունը մեքենաների հանդեպ։ Ուղղակի ես դեռ կարգին վարել չգիտեմ. դու ինձ դեռ սովորեցնելու բան ունես։

Քեզնից ժառանգել եմ հպարտությունս ու խիղճս, որն ինձ թույլ չի տալիս գոռոզանալ, հոգատարությունս ու սառը դատելու կարողությունս, երբեմն կարող եմ կոպիտ լինել, քեզ նման ես էլ չեմ կարողանում թաքցնել զգացմունքներս, չեմ կարողանում կեղծ ժպտալ։

Պապ ջան, շուտ արի, որ մեր Սաքի ծնունդը էլի տոնի վերածենք, շուտ արի ու քո աղջիկների հետ եղիր, մենք, իսկապես, շատ ենք զգում քո կարիքը։ Տարածությունը բաժանել է մեզ, բայց ոչինչ կյանքում իմ սիրուց ուժեղ չի կարող լինել։ Եվ հետո՝ ես քո աղջիկն եմ, ուրեմն չեմ տխրում, չեմ հանձնվում: Չէ՛, տխրելը՝ խաբեցի։

Տատիկի Արո, պապիկի Արայիկ, մայրիկի ուժ, Սաքի պապա, իմ ամրություն ու վստահություն, շո՜ւտ տուն արի։

#Վիքինսերէ

Ճամբարում էի, նոր եմ վերադարձել: Մտածում ես, թե գնացել էի հանգստանալո՞ւ: Դե, դա էլ իր հերթին, բայց մեր՝ ճամբարականներիս գլխավոր նպատակը «Վիքիմեդիա Հայաստան»-ի մի մասնիկը դառնալն ու հայերեն Վիքիպեդիան զարգացնելն է:

Պատկերացրեք մի վայր, որտեղ հավաքվել են Հայաստանի ու Արցախի տարբեր շրջանների 67 երեխաներ, որոնց գլխավոր նպատակը մեկն է. գիտելիքը հասանելի դարձնել բոլորին:

Տասն օր անմոռանալի հիշողություններ, տասն օր գիտելիքների մի այնպիսի մեծ պաշար, որը միշտ պետք կգա, տասն օր ծանոթություններ, որոնք կյանքն ուղղակի դարձնում են պայծառ, տասն օր ընկերներ, որոնք քեզ միշտ պետք են:

Մեծ երջանկություն է, երբ դու անձամբ շփվում ես «Վիքիմեդիա Հայաստան»-ի հիմնադիր տիկին Սուսաննայի հետ, լսում նրա պատմությունները, ծանոթանում նրա անցած ուղուն:

Շատ մեծ ուրախություն է նաև մի վայրում տասն օր անցկացնել մարդկանց հետ, որոնց հետ դու ունես շատ ընդհանրություններ: Էլ ավելի մեծ ուրախություն է ձեռք բերել ընկերների նման մեծ բանակ. Վադիմի պարելը, Արշակի լացելը, Դաթոյի՝ իր ազգության հետ կապված պատմությունները, Տիկոյի կսմթելը, Հովոյի ծիծաղը, Նանեի հետ պտտվելը, ընկեր Արթուրի խիստ հայացքը, Էրիկի երգելը, Ռոզայի դանդաղաշարժությունը, Ռիտայի աչքերը, Սոֆիի նեղանալը, խմբագրումների ժամանակ Կարոյի՝ երգը բարձր միացնելն ու ընկեր Ստեփանյանի բարկանալը, Արփիի բարությունն ու Իզայի նվերներ փոխանցելը, Մանյայի հոգատարությունն ու բոլորի՝ իմ խուճուճները շատ սիրելը, Թամարայի հետ վերջին օրերին ծանոթանալն ու խոսելը շատ տարբեր թեմաներով, Անահիտի՝ գաղտնի ընկերոջս հետ մի օրում շատ կապվելը…

Եթե շարունակեմ այս շարքը՝ շատ երկար կստացվի, աչքերս կցավեն, ու ես կկարոտեմ Մանյայի պատրաստած աչքի թրջոցները:

Բոլորիդ շատ սիրում եմ ու կարոտում, իսկ կարոտը մեղմելու համար աշխատում ենք, հիշե՛ք. շաբաթական մեկ լիարժեք, նորմալ հոդված:

2017-18. մեկնարկը տրված է