Գոռ Բաղդասարյանի բոլոր հրապարակումները

Լուսանկարը` Լիլիթ Կարապետյանի

Ուղեկիցներ

Ես ճամփորդում եմ ոչ այնքան հաճախ, որքան կուզեի, բայց, այնուամենայնիվ, անում եմ դա  ավելի հաճախ, քան իմ ծանոթներից շատերը, և դա իմ ընտրած աշխատանքի բազմաթիվ առավելություններից մեկն է: Ճամփորդությունների ամենահետաքրքիր բաղկացուցիչներից մեկը ինքնաթիռներում ու օդանավակայաններում անցկացրած ժամանակն է: Շատերը դա ժամանակի կորուստ են համարում, իսկ ինձ համար դա գերագույն հաճույք է: Այստեղ կարելի է հանդիպել չափազանց տարբեր մարդկանց` հավաքված միևնույն տեղում, ու հենց այստեղ նրանց մասին կարելի է շատ ավելին իմանալ, քան որևէ այլ պայմաններում:

Մի հարցում իմ բախտը միշտ բերում է. ես ամեն քայլափոխի հանդիպում եմ հետաքրքիր մարդկանց: Ամենուր, ամեն իրավիճակում, գրեթե ամեն օր: Ձանձրալի ու անհետաքրքիր մարդկանց ես հանդիպում եմ նույնքան հազվադեպ, որքան դուք` դինոզավրերի: Բայց հենց ճամփորդելիս է հնարավոր նրանց հանգիստ ուսումնասիրել:

Ինքնաթիռ նստելիս ես աշխատում եմ ներս մտնել մյուսներից առաջ, որպեսզի կարողանամ հետևել, թե ինչպես են ուղևորները շարժվում նեղ միջանցքով, ինչպես են դասավորում իրերը, փնտրում իրենց նստատեղերը, տեղավորվում: Օդանավակայաններում ես նախընտրում եմ նստել երկրորդ հարկում (եթե, իհարկե, դրա համար սրճարանների ագահ սեփականատերերն ավելի շատ գումար չեն պահանջում), որտեղից ավելի լավ են երևում իրենց թռիչքներին սպասող ուղևորները: Եթե մի օր ինքնաթիռում կամ որևէ օդանավակայանում տեսնեք մեկին, որն ուշադիր հետևում է ձեզ ու հեռախոսի մեջ նշումներ անում, ապա դա, ամենայն հավանականությամբ, ես եմ: Պարզապես ձևացրեք, թե չեք նկատում:

Ուղեկիցների իմ հավաքածուն շատ մեծ է ու բազմազան, ու հենց այդ պատճառով որոշել եմ պարբերաբար այստեղ պատմել նրանցից որևէ մեկի մասին: Հուսով եմ` ձեզ կհետաքրքրի: Իսկ եթե չհետաքրքրի` պահ, այ քեզ բան:

 

 

Սիրելի Լիմային

 

Միջին տարիքի տղամարդը ինքնաթիռ ներս մտավ ամենավերջիններից մեկը: Մի պահ կանգ առավ` շունչը տեղը բերելու, ինչով առաջացրեց հետևում կանգնած ուղևորների դժգոհությունը: Տղամարդը ժպտալով ներողություն խնդրեց, երեխայի անփութությամբ թափ տվեց գանգուր և անկանոն մազերն ու աշխույժ քայլերով, գրեթե ցատկոտելով, շարժվեց դեպի իր նստատեղը: Վայրէջքի կտրոնը ատամներով բռնելով` նա վարժ շարժումով` առանց նույնիսկ վերև նայելու, բացեց պայուսակների դարակի փեղկն ու նետեց այնտեղ կաշվե բավականին մաշված, բայց թանկարժեք տեսք ունեցող պորտֆելը, այնուհետև խնամքով տեղավորեց այնտեղ շագանակագույն գլանը, որի մեջ սովորաբար գծագրեր են տեղափոխում: Նստելուց առաջ անհոգ դեմքով նայեց շուրջը: Նրա մոխրագույն աչքերը շողում էին ջրում արտացոլվող աստղերի պես: Այդպիսի փայլը սովորաբար բռնկվում է մարդու աչքերում դեռ ծնված օրից ու չի մարում, եթե աչքերի տերը կարողանում է այն պահպանել:

Տղամարդը թափ տվեց մուգ մոխրագույն պիջակի ճմրթված թևքերը` վայր գցելով հեռախոսը: Նստեց պատուհանի մոտ` անգիր արած շարժումով կապելով ամրագոտին, ու միայն այդ ժամանակ նկատեց միջանցքի հատակին ընկած հեռախոսը: Կծեց շրթունքը, հետո ժպտալով կիսաձայն խնդրեց հարևանին փոխանցել այն:

Հետ նստեց, խորը շունչ քաշեց, որոշ ժամանակ նայեց պատուհանից դուրս` պարբերաբար շրթունքների ծայրով ժպտալով: Մի ձեռքի մատներով նա գրեթե աննկատ թխկթխկացնում էր նստարանի հենակին, ասես ինչ-որ մեղեդի էր փորձում նվագել: Մատնեմատին արծաթագույն մատանի կար, որի վրա ինչ-որ բառ էր փորագրված:

Երբ ինքնաթիռն արդեն ամպերից վեր էր բարձրացել, ուղևորը քթին դրեց պիջակի գրպանից հանած բարակ ակնոցը, ծոցագրպանից հանեց մաշված կազմով երկարավուն մի նոթատետր ու սկսեց թերթել` քթի տակ ինչ-որ բան մրթմրթալով: Էջերը ծածկված էին գրիչի ու մատիտի անկանոն խզբզանքով, մերթ ընդ մերթ հանդիպում էին անավարտ երկրաչափական մարմիններ, գծագրերի հատվածներ: Գծագրերի կողքին պարբերաբար մանկական նկարներ էին երևում` տարօրինակ մարդուկներ` տարբեր երկարության ոտքերով ու ձեռքերով, ոչ մի կենդանու հետ նմանություն չունեցող արարածներ: Երևում էին էջերի արանքում դրված այլ թղթի կտորներ` բազմաթիվ նշումներով, այցեքարտեր, հին տոմսեր` ավտոբուսի կամ գնացքի, նամականիշեր: Էջերը բավականին ճմրթված էին, անկյունները ծալված կամ պոկված էին, տեղ-տեղ որոշ էջեր նույնիսկ պատռված էին` պատահմամբ կամ դիտմամբ, բայց տղամարդը թերթում էր դրանք այնպես, ասես առաջին անգամ էր տեսնում:

Վերջին էջին ինչ-որ փոքրիկ տեքստ կար, սակայն ձեռագիրը հասկանալն անհնար էր: Տղամարդը աչքի անցկացրեց այն ու անձայն ծիծաղեց` վերջին պահին շրջվելով պատուհանի կողմ, որպեսզի հարևանները չնկատեն: Հետո ձեռքը սովոր շարժումով տարավ դեպի ականջը, ասես ինչ-որ բան էր փնտրում, զարմացած շոշափեց գլուխը, հետո սկսեց քրքրել գրպաններն ու վերջապես մի գրիչ հանեց ու պտտեց մատների արանքում` շարունակելով նայել պատուհանից դուրս: Նոթատետրը հայտնվեց սեղանիկի վրա` բացված վիճակում, ու վերջապես երևաց անգլերեն տեքստի առաջին տողը. «Իմ սիրելի Լիմա»: Դա իմ տեսած եզակի նամակներից էր, որոնք գրված էին թղթի վրա:

Ճաշը մատուցելիս տղամարդը շտապեց սեղանից վերցնել նոթատետրը` միաժամանակ գրիչը դնելով ականջի հետևը: Մատուցված տուփի միջից նա հանեց միայն քաղցրավենիքը, իսկ մնացածը վերադարձրեց ուղեկցորդուհուն: Փոխարենը նա երկու անգամ սուրճ խնդրեց` ամեն անգամ ժպտալով ու բերանը ձեռքի ափով փակելով, ասես ամաչում էր իր խնդրանքից:

Սուրճի բաժակը ձեռքից ցած չդնելով` նա շարունակում էր նայել նոթատետրի մեջ ու քթի տակ ինչ-որ բան քրթմնջալ` պարբերաբար նայելով պատուհանից դուրս:

Կազմի տակ դրված էին երկու բավականին հին լուսանկար, ինչպիսիք մարդիկ սովորաբար կրում են իրենց դրամապանակներում: Մեկի վրայից լուրջ դեմքով նայում էր մոտ տասը տարեկան մի աղջիկ` գանգուր ու մուգ մազերով: Մյուսում նույն աղջիկը նոթատետրի տիրոջ գրկում էր, ու նրանք երկուսով մտածկոտ դեմք էին ընդունել` ցուցամատերը սեղմելով դնչներին: Տղամարդու մազերն այնտեղ դեռ սև էին: Լիմայի աչքերն անգամ լուսանկարի մեջ փայլում էին նույնքան հստակ, որքան իր հայրիկինը: Երկուսինն էլ թափառող գիսաստղերով աչքեր էին, որոնք միայն իրար են կարողանում հասկանալ:

Տղամարդը գրչի ծայրով տրորում էր ճակատը, անձայն շշնջում, ժպտում ինքն իրեն ու ինչ-որ բան ավելացնում թղթի վրա: «Իմ սիրելի Լիմա», ասես լսում էի նրա մտքերը, «Իմ սիրելի Լիմա»:

Նա կտրուկ շրջվեց իմ կողմ: Ինձ մի պահ թվաց, թե նա նկատել է իմ հետաքրքրասիրությունը, բայց մի քանի վայրկյան հետո հասկացա, որ նա չի նկատում ինձ: Ոչ ոքի չի նկատում, ուղղակի նայում է` տեսնելով լիովին այլ բան: Նրա աչքերի փայլը մի տեսակ սպիտակ էր ու առանձնացած ամեն ինչից, ինչպես հյուսիսային բևեռափայլը դատարկ ու սառը երկնքում: Նա կծեց շրթունքը` անթարթ ու երկար նայելով իմ միջով:

Ինքնաթիռը լքելիս իմ ուղեկիցը ժպտաց իր խցից դուրս եկած օդաչուին: Օդանավակայանի միջանցքում նա գլուխն այդպես էլ չբարձրացրեց: Անցնելով աղբարկղի մոտով` թղթի ինչ-որ կտոր գցեց այնտեղ: Երևի վայրէջքի կտրոնն էր:

Սուրճի մեքենան

Լուսանկարը` Լիլիթ Կարապետյանի

Լուսանկարը` Լիլիթ Կարապետյանի

(«Ուղեկիցներ» շարքից)

«Ուղեկիցներ» շարքը ուղևորությունների ժամանակ ինքնաթիռներում կամ օդանավակայաններում ինձ հանդիպած մարդկանց ճեպանկար-գրառումներն են։

Լուսաբացի արևով լվացված օդանավը դանդաղ սահեց բետոնի շերտի վրայով՝ թույլ, հազիվ զգալի գվվոցով հեռանալով օդանավակայանի ապակեպատ շենքից։

Սպասասրահից ինքնաթիռն ահռելի էր թվում, ինչպես կետ ձուկը մանկական լողավազանում։ Փոքրիկ, կլոր լուսամուտների մեջ երևում էին ինքնաթիռի շարժման ուղղությանը հակառակ քայլող ուղեկցորդուհիները՝ պատկերին կոմիքսային ու անիրական տեսք հաղորդելով։ Թեք, սպիտակ լույսը բեկվեց ապակե պատի բազմաթիվ շերտերի մեջ ու մանր նետերի խրձով ցրվեց սպասասրահով։ Ճառագայթներից մի քանիսը հպվեցին սուրճի մեքենայի մետաղե ծորակին։ Վերջինս ջերմ շողաց, թշթշաց ու գոլորշու մի քանի անվստահ քուլա փնչացրեց դուրս։

Կիսադատարկ սրճարանում աշխատող աղջիկը շտապ-շտապ գոլորշու հոսանքի տակ դրեց սպիտակ գավաթները՝ պարբերաբար ձեռքը կտրուկ հետ քաշելով ու կպցնելով ականջին, կծելով շրթունքն ու կլորացնելով մուգ կանաչ աչքերը, ասես հիմա լաց կլինի։ Նրա շտապ շարժումները շատ զգույշ էին ու անվարժ, ասես նա կանգնած էր ոչ թե հատակին, այլ սառույցի վրա, ու վախենում էր ամեն վայրկյան սայթաքել։ Նրա ծղոտագույն մազերը համառորեն փորձում էին դուրս պրծնել կարճ պոչի միջից, և մատուցողուհին ստիպված էր պարբերաբար նորից կապել դրանք։

-Կարո՞ղ եք, վերջապես, տալ իմ սուրճը, հարցրեց իմ կողքին նստած երիտասարդը։ Նա արմունկներով հենվել էր բարին ու մատով պտտում էր իր առջև դրված արևային ակնոցը։ Տղան պարբերաբար տրորում էր չսափրած դեմքն ու խառնում կարճ, անկանոն մազերը։ Նրա ոտքերի մոտ՝ բարձր աթոռի կողքին հենված էր սև պայուսակի մեջ պահված կիթառը, կողքին՝ քառակուսի, ոչ մեծ ճամպրուկ էր դրված, որի վրա էլ տղան հենել էր մի ոտքը։ Նրա կարճ կաշվե վերարկուն ընկած էր ուղիղ հատակին։

Աղջկա այտերը զգալիորեն կարմրեցին, ինչը, հաշվի առնելով նրա մաշկի չափազանց սպիտակ լինելը, նկատելի էր նույնիսկ սպասասրահով անցնողների համար։ Նա թույլ սեղմեց ձեռքի սրբիչը՝ կարճ հայացք նետելով տղայի կողմը՝ դեմքով միաժամանակ խնդրանք, բարկություն ու հուսահատություն արտահայտելով։

Տղան ուսերը թոթվեց ու ցույց տվեց ժամացույցը։

Սեղաններից մեկի մոտ նստած տարեց տղամարդը իջեցրեց կիսալուսնաձև ակնոցն ու թերթի վրայով նախատինքով նայեց երիտասարդին, բայց վերջինս չնկատեց դա։

Աղջիկը սկսեց ինչ-որ բան փնտրել դարակների վրա՝ միաժամանակ փորձելով տեղավորել ձեռքում բռնած կաթի շիշն ու շաքարի տուփը։ Իրարանցման մեջ նա արմունկով հրեց սեղանի անկյունում դրված գիրքն ու էջերի արանքից դուրս նայող մատիտը, որոնք ինքն էր մի քիչ առաջ այդտեղ դրել։

Երիտասարդը հազիվ լսելի փռթկաց՝ փորձելով թաքցնել դա ձեռքի ափով։ Աղջիկը բարկացած նայեց նրան՝ հոնքերը վրդովված կիտելով։

-Ես ուշանում եմ, հասկանո՞ւմ եք,- բարձր ձայնով ասաց տղան՝ փորձելով թաքցնել ժպիտը,- քիչ հետո իմ թռիչքն է։

Սրճարանի ևս մեկ-երկու այցելու զարմացած բարձրացրին գլուխները՝ հայացքներով շանթելով հանդուգն երիտասարդին ու կարեկցելով մատուցողուհուն։

-Կտամ ես քո սուրճը,- կիսաձայն փնչացրեց աղջիկը՝ ոտքով թույլ հարվածելով հատակին։ Նա կրկին շրջվեց դեպի սուրճի մեքենան, որն արդեն շոգեքարշի պես աղմկում ու գոլորշու զայրացած շիթեր էր կրակում երկու ծորակներով։ Մատուցողուհին մի պահ կանգ առավ՝ ցուցամատը հպելով կճատ քթին, հետո սկսեց ինչ-որ կոճակներ սեղմել։

-Միգուցե օգնե՞մ Ձեզ,- հեգնանքով առաջարկեց երիտասարդը։

-Շնորհակալ եմ,- բարկացած վրա բերեց աղջիկը՝ սուրճի վրա լցնելով հարած կաթն ու բաժակի կողքին դնելով շաքարավազի թղթե փոքրիկ փաթեթները։

-Վերջապես,- հառաչեց տղան՝ կրկին ցուցադրական նայելով ժամացույցին։

-Սա քո սուրճը չի,- քմծիծաղ տվեց աղջիկը՝ բաժակը զգուշությամբ տանելով թերթ կարդացող տղամարդուն, որը հայացքը չէր հեռացնում երիտասարդից։

-Խնդրեմ, կներեք ուշացման համար,- մեղավոր ձայնով քրթմնջաց աղջիկը։

-Ես չեմ շտապում,- ժպտաց տղամարդը՝ դանդաղ աչքերին հրելով ակնոցն ու վերադառնալով թերթին։

-Ձեզ, ի՞նչ է, թվում է, թե ես պատրաստվում եմ ծերությունս այստեղ դիմավորել,- վրդովվեց երիտասարդը՝ սովորականից ուժեղ պտտելով սեղանին դրված ակնոցը։

-Եթե այդքան շտապում ես, կարող ես գնալ,- փոքր –ինչ ավելի բարձր պատասխանեց աղջիկը՝ զայրույթից թափ տալով սրբիչն ու կնճռոտելով ճակատը, ասես պատրաստվում է արտասվել։

Տղան բարձրացրեց հոնքերը։

-Եթե չէիք պատրաստվում իմ պատվերը կատարել, պետք է ժամանակին ասեիք։

Աղջիկն առանց մի խոսք ասելու լցրեց սուրճն ու դրեց տղայի դիմաց, ուղղեց գոգնոցն ու հեռացավ սրճարանի մյուս անկյունը՝ փորձելով թաքցնել հուզմունքը։

Երիտասարդն անշտապ կռացավ բաժակի վրա ու առանց այն բարձրացնելու՝ համտեսեց գավաթի վրա կանգնած կաթի փրփուրը։ Հետո կնճռոտեց դեմքն ու թույլ շարժումով հեռու հրեց գավաթը։

-Մի րոպե, կարելի՞ է,- մատը բարձրացրեց նա՝ նայելով աղջկան։

Վերջինս շրջվեց դեպի տղան, այնքան ուժեղ սեղմեց շրթունքները, որ երևացին այտի փոսիկները, հետո վճռական քայլերով մոտեցավ տղային՝ ձեռքերը խաչելով կրծքին։

-Ի՞նչ է ուզածդ,- ցածրաձայն, բայց շատ խիստ ձայնով հարցրեց նա՝ մի փոքր առաջ կռանալով։

-Զզվելի սուրճ է, ես չեմ պատրաստվում սրա համար վճարել,- չափազանց հանգիստ ձայնով և նույնիսկ թույլ ժպիտով արտասանեց երիտասարդը,- կաթը լավ հարած չէ, սուրճից վառված համ է գալիս։

-Կարող ես չվճարել,- ատամների արանքից նետեց աղջիկը, իսկ հետո, ձայնն ավելի իջեցնելով, ավելացրեց,- զզվելի, լկտի, ինքնահավան ապուշ։

Սրճարանում քար լռություն տիրեց։ Լսվում էր միայն իր թեյը խառնող կնոջ գդալի ձայնը, որն ամբողջ գործողության ընթացքում գիրք էր կարդում ու ոչինչ չէր նկատում։

Տղան դանդաղ վեր կացավ, ուղղվեց տեղում, հետո կտրուկ առաջ թեքվեց, ճարպկորեն գրկեց աղջկա ուսերն ու համբուրեց։

Լռեց նույնիսկ աղմկող գդալը։ Կանգ առան դեպի իրենց դարպասները շտապող ուղևորները։ Սպասասրահում տարածվեց հեռավոր գոտիներից մեկի վրա վայրէջք կատարող ինքնաթիռի թույլ աղմուկը։

Մատուցողուհին վերջպես ուշքի եկավ և անվստահ հետ հրեց տղային։

-Ի՞նչ ես անում, հիմար,- շշնջաց նա՝ շփոթված ուղղելով մազերն ու վախենալով բարձրացնել հայացքը։ Նրա այտերը թռիչքի գոտու լույերի պես բռնկվեցին։

-Ամեն ինչ լավ կլինի, դու շատ լավ ես աշխատում,- շշնջաց տղան՝ ժպտալով։

-Դու գիտես, որ ես նոր եմ ստացել այս աշխատանքը, ուզում ես, որ ինձ հեռացնե՞ն,- արագ-արագ սկսեց շշնջալ աղջիկը,- ինչո՞ւ ես եկել ու ծաղրում ինձ։

-Ուզում էի՝ շատ չլարվես։

-Խոզի մեկը։

Տղան կրկին առաջ թեքվեց ու համբուրեց աղջկան, բայց վերջինս այս անգամ շտապեց հետ-հետ գնալ։ Սպասասրահի տարբեր անկյուններից արդեն հավանության բացականչություններ լսվեցին։

-Շո՞ւտ ես վերադառնալու։

-Երկու օրից, դու գիտես։

-Զգույշ կլինես։

-Սուրճը շատ համով էր։

Աղջիկը սրբիչով թույլ հարվածեց տղային՝ չհամարձակվելով նայել այցելուներին։

Տղան դրեց ակնոցը, հագավ վերարկուն, վերցրեց պայուսակներն ու ձեռքով արեց աղջկան։

-Գնա, գնա դե։

Տղան ժպիտը դեմքին շրջվեց ու քայլեց լույսով ողողված միջանցքով՝ ուշադրություն չդարձնելով իրեն հետևող հայացքներին։

Մատուցողուհին սկսեց եռանդով մաքրել բաժակները՝ խուսափելով շրջվել դեպի սպասասրահը։ Քիչ հետո նա մի պահ կանգ առավ, ուղղեց մազերի անկանոն պոչը, ցուցամատը դրեց կճատ քթին, նայեց առաստաղին։

Լույսի հերթական բաժինը բեկվեց ու ցաքուցրիվ եղավ օդանավակայանով մեկ։ Դրանցից մի քանիսը հազիվ լսելի զրնգոցով հպվեցին սուրճի մեքենային։ Մետաղե մակերեսը ուրախ շողաց՝ լուսավորելով այնտեղ արտացոլվող աղջկա ամաչկոտ ու լուսաբացով լցված ժպիտը։

 

Մինչև թռիչքը

(«Ուղեկիցներ» շարքից)

«Ուղեկիցներ» շարքը ուղևորությունների ժամանակ ինքնաթիռներում կամ օդանավակայաններում ինձ հանդիպած մարդկանց ճեպանկար-գրառումներն են։

Լուսատախտակի առաջին տողը անվստահ թրթռաց ու փոխվեց՝ լուսավորելով թռիչքի փոփոխված ժամանակը՝ ևս մեկ անգամ ուշ։ Սպասասրահում հավաքված փոքր խումբը միաձայն հառաչեց։ Քնատ ու բարկացած ուղևորները ոտքերը քարշ տվեցին դեպի նստարանները՝ անշտապ տեղավորվելով։ Ոմանք շտապեցին պառկել՝ անմիջապես երկու կամ երեք նստարան զբաղեցնելով։

Թափանցիկ պատից այն կողմ վառվեցին ևս մի քանի լուսարձակ՝ փորձառու նկարիչների պես ընդգծելով հեռվում կայանած մեծ ու փոքր ինքնաթիռների ուրվագծերը։ Դեղին լույսի շերտերը որսացին սև օդում անկանոն հետագծերով սուրացող անձրևակաթիլները։

-Պապ, սոված չե՞ս։

Պատուհանների երկայնքով ձգվող նստարանին նստած երիտասարդ տղամարդը գլուխը բարձրացրեց գրքից ու նայեց իր առջև կանգնած ութ-ինը տարեկան աղջկան և ժպտաց․

-Չէ։

-Բայց ախր, ինչ այստեղ ենք՝ բան չես կերել։

Աղջիկը կիտեց հոնքերն ու թույլ օրորեց գլուխը՝ ցնցելով շեկ մազերի փոքիկ պոչը։ Տղամարդն ավելի լայն ժպտաց ու ծալեց գիրքը՝ մատը պահելով էջերի արանքում։

-Բայց սոված չեմ, որ սոված լինեի՝ կասեի։

Նա առաջ թեքվեց ու ձեռքը դրեց մտածկոտ դեմք ընդունած աղջկա փոքրիկ ուսին։

-Բա դու սոված չե՞ս։

-Չէ-է, ես թխվածք էի կերել, չե՞ս հիշում,- շտապեց վտահեցնել աղջիկը,- ես հետս վերցրել էի։

-Ապրես։ Դե նստիր, դեռ սպասելու ենք։

-Չէ, ես հոգնած չեմ։

Աղջիկը լուրջ դեմքով քայլեց նստարանի երկայնքով՝ ուշադիր ուսումնասիրելով պատուհանից այն կողմ շարված ինքնաթիռներին ու պարբերաբար շրջվելով դեպի հայրը՝ վստահանալով, որ նա տեղում է։

Վերջինս մի քանի վայրկյան նայեց դստեր հետևից, հետո կրկին բացեց գիրքը՝ քթի տակ թույլ ժպտալով։ Ընթերցանության ժամանակ նա պարբերաբար բարձրացնում էր աչքերն ու փնտրում աղջկան։ Քիչ հետո նրա աչքերը փակվեցին, ու գլուխն անօգնական իջավ կրծքին։ Գիրքը նույնպես կռացավ ու բաց էջերով պառկեց տիրոջ մոխրագույն, գործած սվիտերին։ Մի քանի րոպե հետո նա կտրուկ բացեց աչքերն ու անմիջապես անհանգիստ հայացքով չափեց սպասասրահը։ Վերջապես տեսնելով պատուհանի մոտ կանգնած դստերը՝ հանգստացած շունչ քաշեց ու հենվեց թիկնակին։

-Պա՞պ,- լսվեց դստեր ցածր, բայց լուրջ ձայնը,- ինչի՞ ես անձնագիրդ թողել դրսում: Բա որ կորի՞։

Աղջիկը վերցրեց անփութորեն նստարանին գցած անձնագիրն ու խնամքով տեղավորեց իր փոքրիկ պայուսակի մեջ, հետո զգուշությամբ նստեց հոր կողքին՝ պայուսակը դնելով ծնկներին։

-Ես գիտեի, որ դու կվերցնես, դրա համար հանգիստ էի,- ժպտաց տղամարդը։

Աղջիկը հազիվ նկատելի վեր բարձրացրեց գլուխը, աչքերը գոհ փայլեցին։ Մի քանի րոպե շարունակ նա հանգիստ հայացքով նայում էր շուրջը՝ հատակին չհասնող ոտքերը օդում ճոճելով։ Հետո վերցրեց կողքի նստարանին դրված մուգ կապույտ ալբոմն ու թերթեց հաստ, դեղնավուն էջերը, որոնց վրա մատիտով էսքիզներ էին արված։

-Պապ, պապ, բա էս մեկը ե՞րբ ես վերջացնելու,- նա փոքրիկ մատով թփթփացրեց էջերից մեկին,- անցած շաբաթվանից նկարում ես։

Հայրը նույնպես կռացավ ալբոմի վրա, մատով տրորեց գծերից մեկը, փչեց էջին։

-Վաղը,- վստահ ասաց նա։

-Էս մեկն ամենաշատն եմ սիրում,- ժպտաց աղջիկը՝ բացելով մեկ այլ էջ ու քնքշանքով նայելով պատկերին։

Հայրը նույնպես նայեց, ժպտաց՝ ասես մի փոքր ամաչելով։

-Պահեմ մոտս, թե չէ դու կկորցնես,- աղջիկը դժվարությամբ տեղավորեց մեծ ալբոմն իր փոքրիկ պայուսակի մեջ,- դու ամեն ինչ կորցնում ես։ Բա հիմա սոված չե՞ս, պապ։ Ես գիտեմ, դու որ սովածանաս, կմոռանաս հաց ուտել․․․

․․․Լուսատախտակի տողը կրկին դողաց՝ վախվորած հայտնելով, որ թռիչքը կրկին հետաձգվում է։ Սրճարաններն ու գրեթե բոլոր խանութները փակվել էին ու անջատել լույսերը։ Ապակե հսկայական պատի առջև նստած էր միայն երիտասարդ տղամարդը։ Աղջիկը քնած էր նրա գրկում՝ կատվի պես կծկված ու շատ փոքր։ Նրա մի ականջին ականջակալ էր դրված, որի մյուս զույգը հոր ականջում էր։ Վերջինս ամուր գրկել էր դստերը երկու ձեռքով ու նայում էր առաջ՝ պատուհանից դուրս։

Ապակուց այն կողմ թանձր գիշեր էր և ուժեղ փոթորիկ։

arxiv

Ծանր առաջադրանք

Էհ, էս մաման ի՞նչ հորինեց, է՜: Դե արի` էս ծաղիկներն ընկեր Հարությունյանին տուր:

Ես ակամա ճմրթում էի ծաղկեփնջի փայլփլուն, ճռճռան թուղթը: Ինչքան կուզեի հիմա տանը հայտնվել:

Ատում եմ այս ծաղկեփունջը:

Ես ինձ պատկերացնում էի այդ ծաղիկներին աքացի տալիս: Ահա, մի հարված էլ: Վա՜խ, ի՜նչ լավ էր:

Թոքերս այնպես են սեղմվում` ոնց որ մեկը ձեռքով բռնած լինի:

Ըհը, ընկեր Հարությունյանը: Ո՜ւֆ, չեմ կարող:

-Բարև ձեզ,- ասացի ես և սովորական շարժումով տրորեցի ձախ աչքս: Երբ ես ամաչում եմ նայել մարդկանց աչքերի մեջ, տրորում եմ ձախ աչքս:

-Բարև, բարև, Գո՛ռ ջան:

Էհ, ինչո՞ւ է այդպես վրաս նայում ու ժպտում: Մարդ ուզում է լաց լինել:

-Էս ձեզ… Մաման ասաց, որ ձեզ տամ,- տրորում եմ ձախ աչքս: -Ձեր տոնը շնորհավոր…

-Շնորհակալություն, Գո՛ռ ջան,- կրկին ժպտում է,- մայրիկին էլ շնորհակալություն կհայտնես:

-Ըհը՛,- ձախ աչքս սկսեց ցավել,- ցտեսությո՛ւն:

Սովորության համաձայն վերջին բառերի կեսը կուլ եմ տալիս և ձայնս ցածրացնում:

Ո՜ւֆ, վերջ: Վերջապես ազատվեցի ծաղկեփնջից:

Միայն թե մայրիկս նորից այդպիսի բան չհնարի:

Գոռ Բաղդասարյան 8տ., 1996թ.

arxiv

Ոտնաձայներ

-Հաստա՞տ եք որոշել,- հարցրեց տատիկս:

-Այո, հաստատ:

-Դե, լավ:

Մենք տատիկիցս խնդրել էինք, որ նա այս գիշեր իր փոքրիկ ննջասենյակը տա ինձ ու եղբորս: Նա և կրտսեր եղբայրս՝ Հովնանը, պետք է մյուս սենյակում քնեին:

Եվ ահա մենք պառկեցինք. Մուշը մի քիչ փիլիսոփայեց և իր սովորության համաձայն շատ արագ քնեց: Տատիկս և Հովնանը նույնպես քնեցին, և տանը վառված լույս չմնաց: Իսկ ես, չգիտես ինչու, չէի կարողանում քնել: Բավականին ցուրտ էր, բայց ես քրտնել էի: Սակայն չնայած դրան, ավելի ու ավելի խորն էի մտնում վերմակի տակ: Հանկարծ հիշեցի, որ ուղիղ դիմացս հայելի կար դրված և բավականին մեծ: Հիշեցի ընկերներիս պատմությունները այն մասին, որ գիշերը նրանց մեջ սատանաներ են հայտնվում: Ես աչքերս փակեցի ու գլուխս թաղեցի բարձի մեջ:

Հանկարծ, կարծես հատուկ ինձ խելագարեցնելու համար, միջանցքից ոտնաձայներ լսվեցին: Իսկ մեր սենյակի դուռը գտնվում էր միջանցքում: Եվ քայլերը այնքան էլ սովորական չէին, այլ, ինչպես լինում են Վան Դամի ֆիլմերում, երբ ֆիլմի հերոս «տղեն» հանդիսավոր քայլերով գնում է թշնամուն սպանելու: Իհարկե, դա կարող էր լինել, այսպես կոչված լսողական խաբկանք, բայց այդ պահին ես ոչ միայն խաբկանքի մասին չէի մտածում, այլև նույնիսկ, թե ինչպես կարելի է բացել բերանը: Բայց ես զգացի, որ «Վան Դամը» իր հանդիսավոր քայլերով գալիս է դեպի դուռը, ես դա միանգամից հիշեցի և այնպես թափահարեցի Մուշին, որ վերջինս գլուխը խփեց պատին:

-Հենց դրա համար էլ դա կոչվում է դեդուկտիվ մտածելակերպ,- փնթփնթաց նա և նորից քնեց:

Ես սկսեցի դողալ և ցնցվել, չհանձնվեցի և սկսեցի աղաչել Մուշին, որ արթնանա: Բայց անօգուտ: Ես լռեցի: Սակայն անընդհատ ուզում էի տատիկին կանչել, բայց դիմանում էի: Քայլերը մտան խոհանոց: Ես դիմացա, դիմացա, սակայն երբ խոհանոցում ինչ-որ բան դրխկաց, իմ համբերության բաժակը լցվեց:

-Տա-ա-ատի-ի-ի՜կ,- բղավեցի ես այնպիսի ձայնով, որ պատերը դղրդացին: Մյուս սենյակից ձայն չլսվեց: Ես նորից կանչեցի, երբ ինչ-որ մեկն ուժեղ դմփոցով խփեց դռանը: Ես կրկին բղավեցի, բայց այս անգամ՝ ոչ տատիկ:

-Մա-ամա-ա՜,- լսվեց իմ բարձր բղավոցը, և այս անգամ պատերի դղրդյունին ձայնակցեց լուսամուտների զրնգոցը:

Սակայն ներս մտնողն ընդամենը տատիկն էր:

Հետո այլևս չեմ պատմի, քանի որ շատ եմ ամաչում, իսկ խոհանոցի դրխկոցը սառնարանի հռնդյունն էր: Ոտնաձայները մնացին գաղտնիք, և գուցե մի հարյուր տարի հետո տատիկի տան մասին կասեն. «Լեգենդների համաձայն՝ այստեղ ապրել է ամենասարսափազդու ուրվականը…»:

arxiv

Դասագրքի որոնումները

Ես նեղացած նստել եմ անկյունում: Մայրիկս ասում է, որ հիվանդացել եմ շատ հեռուստացույց դիտելուց: Շատ պետքս է, դե թող իրենց սիրելի որդուն նայեն՝ իմ միջնեկ եղբորը, որն իսկի հայերենի դասագիրքը չի կարողանում գտնել, որ տնայինը գրի: Թող փնտրի, իսկ ես կնայեմ:

Մուշն ամեն տեղ փնտրեց, հետո սկսոց խնդրել գրքին.

-Դե, դուրս արի, գիրք, առանց քեզ չի լինի:

Հետո բարկացավ.

-Դե, ի՞նչ անցավ մտքովդ, է… Պետք է, չէ՞, մի կերպ տնայինս գրեմ:

Բայց գիրքը, ինչպես և պետք էր ենթադրել, դուրս չթռավ, նույնիսկ չբացականչեց. «Ահա և ես»:

Մուշեղն արդեն սպառնում էր.

-Ախ, որ բռնել եմ, չէ, էջերդ կպոկեմ, ողջ կյանքում ինձնից չես հեռանա: Նույնիսկ դպրոցի գրադարանը երազումդ կտեսնես:

Բայց գիրքն ասես չէր էլ լսում: Մուշեղն սկսեց առաջարկություններ անել:

-Այ, եթե դուրս գաս, քեզ կկազմեմ, բոլոր բծերդ ռետինով կջնջեմ:

Բայց դա էլ չօգնեց:

Մուշեղն ուժասպառ ընկավ բազկաթոռին:

-Ես էլ չեմ կարող,- հուսահատված ասաց նա և սկսեց երգել,- հեյ, գիրք, ո՞ւր ես, գիրք…

Հետո սկսեց թախանձել հայրիկին, որ նոր գիրք գնի:

Հայրիկը փափուկ սիրտ ունի, իսկույն համաձայնեց, բայց մայրիկի հարցում Մուշեղի բախտը չբերեց: Մայրիկը չի սիրում փողը քամուն տալ:

-Լավ փնտրիր՝ կգտնես: Եթե քո կորցրած ամեն ինչը նորից գնենք, կսնանկանանք:

Զարմանալին այն էր, որ Մուշեղը փնտրում էր անհավանական վայրերում: Նա այլևս ոչ երգում էր, ոչ խնդրում: Փնտրում էր սառնարանի մեջ, լվացքի մեքենայի, անգամ թեյնիկի:

Հետո գործի անցան հայրիկն ու մայրիկը, նույնիսկ կրտսեր եղբայրս: Ես անկողնու միջից հրամաններ էի տալիս և մշուշոտ հայացքով հետևում նրանց: Այ, կարելի էր նաև բահերով փորել, և կստացվեր, որ գանձ եք որոնում: Ես դա առաջարկեցի հայրիկին, բայց նա ինձ սաստեց, մանավանդ, մայրիկն արդեն շատ էր լրջացել, և պայթունավտանգ էր օդը:

Գիրքն այդպես էլ չգտան, օգնության եկավ հարևանի գիրքը:

Առավոտյան, ինչպես միշտ, գնացինք դպրոց: Հանեցի պայուսակիցս Հայոց լեղվի դասագիրքը, և այ քեզ բան. Մուշեղի կորած դասագիրքն է:

Շատ մոռացկոտ և թափթփված տղա է Մուշը, կարող էր նաև իմ պայուսակի մեջ փնտրել:

Գոռ Բաղդասարյան, 12տ., 2000թ.

arxiv

Ինչպես գնացինք կինո

Շավարշը՝ մեր  դասարանի ավագը, շատ ոգևորված տղա է և միշտ ինչ-որ բան է կազմակերպում, որը երբեք այնպես չի ստացվում, ինչպես մենք ենք ցանկանում։ Մի օր նա եկավ դպրոց և ոգևորված ասաց․

-Երեկ գնացել էի կինո։

Եվ սկսեց պատմել կինոնկարի բովանդակությունը, ճիշտ է, ամեն ինչ շփոթելով, սակայն մեզ շատ դուր եկավ։ Իսկ մի քանի օր հետո Շավարշը խորհրդավոր ասաց․

-Եկեք գնանք կինո։ «Գլադիատորն» են ցուցադրում։ Շատ լավն է։ Դասերից հետո մենք գլխապատառ վազեցինք կինոթատրոն։ Մինչև Շավարշը երկար-բարակ խոսում էր տոմսավաճառի հետ, մենք նայում էինք, թե ինչ տեսաժապավեններ էին վաճառում։

-Օ՜, այ սա լավ կինոնկար է,- բացականչեց Արամը։

Ես մոտեցա նրան։

-Սա՞ է լավ կինոնկարը,- հիասթափվեցի ես, տեսնելով, որ հիմար մուլտֆիլմ է։

-Այ, «Աստղային պատերազմները» ավելի լավն է,- և մոտեցա ֆանտաստիկ ֆիլմերի բաժնին։

-Է՜, դա հիմար կինոնկար է,- վեճին խառնվեց Կարենը, որ նայում էր մուլտֆիլմերը,- Արամի ասած ֆիլմը ավելի լավն է, այնտեղ Ջեկի Չանն է գլխավոր դերակատարը,- և նա մատը օդ տնկեց,- պատկերացնո՞ւմ ես։

-Դե, Չանն ուղղակի հիմար է,- արդեն բարկացած բղավեցի ես,-իսկ այ, Բրյուս Լին ճկույթով կդնգստի նրան։

Այդ պահին եկավ կինոթատրոնի տնօրենը։ Պատկերացնո՞ւմ եք։ Եկավ  երևի, որ Կարենին ցույց տա, թե ո՞վ է ավելի ուժեղ՝ Բրյուս Լի՞ն, թե՞ Ջեքի Չանը։

-Ա՜խ, դուք խուլիգաններ,-բղավեց նա,- եկել եք, հերիք չի, մի էնպիսի աղմուկ եք բարձրացրել։ Հիմա ձեզ այնպես դուրս կնետեմ, որ այլևս հետ չեք գա։

Ես ասացի, որ մենք տոմս ենք գնում, և որ խելացի տնօրենն իր հաճախորդներին անպետք ծխախոտի տուփի նման դուրս չի նետի։ Կարծեմ հայրիկն էր այդպես ասում։ Է՜հ, դա այդքան էլ կարևոր չէ։

Տնօրենը հանկարծ փափկեց և գլուխս շոյելով ասաց, որ իմ տոմսը գնեմ և այնտեղից շուտ հեռանամ։ Այդ պահին Շավարշը վերջացրեց զրույցը և մոտեցավ մեզ։

-Վաղը «Գլադիատոր» չկա,- հանդիսավոր ասաց նա,- բայց մենք կարող ենք գալ և ուրիշ ֆիլմ նայել։ Ինչ-որ ռոմանտիկ ֆիլմ է։ Ես շատ տխրեցի և ասացի, որ ինձ այդպիսի զիզի-բիզի ֆիլմեր հարկավոր չեն։ Իսկ Արամն ավելացրեց․

-Մենակ նայիր քո ռոմանտիկ ֆիլմը։

Եվ մենք հեռացանք։ Երեկոյան Շավարշը զանգահարեց և բոլորիս համոզեց։

-Լավ, կգամ, ասացի ես։

-Չմոռանաս փոփ-քորնի փողը,- շարունակեց Շավարշը,- հինգ հարյուր։ Բուտերբրոդների համար էլ բեր յոթ հարյուր կամ,չգիտեմ՝ ինչ արժե։

Ես շտապ ասացի «ցտեսություն» և խոսափողը տեղը դրեցի։ Եթե այդպես շարունակվի, մենք կսննկանանք։ Թե՞ միայն կազմակերպություններն են սննկանում։ Է՜հ, դա կարևոր չէ։

Ես շատ բարձր տրամադրությամբ գնացի քնելու։ Ճիշտ է, այնքան էլ լավ ֆիլմ չէ, բայց դա էլ կարևոր չի։

Մյուս օրը պարզվեց, որ ոչ ոք բացի ինձնից ու Շավարշից կինո չի գալու։ Շավարշը սկսեց խնդրել խնդրել տղաներին, բայց ոչ ոք չէր ցանկանում։

Հետո սկսեց սպառնալ, բռնելով տղաներից մեկի օձիքը, բղավեց․

-Դու մեզ հետ գալի՛ս ես։

-Դե լավ, լավ,- ասաց տղան և վախեցած հեռացավ։

-Այ, այդպես հարցը կլուծեմ,- գոհ բացականչեց Շավարշը,- մի հոգի էլ գա, լավ է։

Եվ նա մատը պարզեց Արամի կողմը․

-Դու գալի՛ս ես։

-Ես այդ ֆիլմին չեմ գա,- վճռական ասաց Արամը, բայց նրա ձայնից զգացվում էր, որ ուզածդ պահին կարող է հանձնվել։

Շավարշը ցանկանում էր շարունակել, երբ մի ուրիշ տղա մոտեցավ մեզ և ասաց, որ այսօր կինոթատրոնում  «Գլադիատորն» են ցույց տալու, և ինքը գուցե գնա դիտելու։

-Ինչպե՞ս թե,- զարմացավ Շավարշը։

-Այ, այդպես։

Մենք որոշեցինք դասերից հետո գնալ կինոթատրոն և ամեն ինչ պարզել։ Այդ պահին զանգը հնչեց, և մենք դուրս թռանք դպրոցից, տոմս գնեցինք և ցանկացանք մտնել դահլիճ, երբ Կարենը հիշեց փոփ-քորնի մասին։ Շտապ հետ գնացինք, բայց Շավարշը ցանկացավ հյութ էլ գնել, և մենք վազեցինք սրճարան։ Այնտեղ երկար վիճելուց հետո գնեցինք 8 շիշ հյութ, չնայած 3 հոգով էինք։ Երբ վերջապես ուզում էինք մտնել դահլիճ, մեզ ասացին, որ հյութ ներս տանել չի կարելի։ Ստիպված դրսում թողեցինք։ Ֆիլմը սկսեց։ Սկզբում Շավարշը մի քիչ փոփ-քորն կերավ, բայց չհավանեց, գրպանից ինչ-որ համեմունք հանեց և սկսեց դրանով ուտել։ Հետո ծարավեց և Կարենի հետ դուրս եկավ հյութ խմելու։ Իսկ ինչ վերաբերում էր ինձ, ես ծարավից խեղդվում էի, բայց չէի կարող դուրս գալ, քանի որ պետք է որոշվեր, թե գլադիատորներից ով է հաղթելու։ Քիչ անց Շավարշենք հետ եկան։ Կարենը շարունակեց նայել, իսկ Շավարշը տեղում շուռումուռ էր գալիս։ Շուտով լսվեց համաչափ խռմփոց։ Շավարշն էր, լսվում էր նաև Կարենի ձայնը, որն ասես գետնի տակից էր գալիս.

-Վա՜յ, մեռա, վա՜յ, օգնեք։

-Ի՞նչ է եղել,- հարցրեցի ես։

-Վրայիցս սրան հանիր։

Ես շտապ Շավարշին մի կողմ հրեցի և շարունակեցի դիտել։ Ֆիլմի վերջին րոպեներին Շավարշը հերթական անգամ ընկավ Կարենի վրա։ Ես այլևս չդիմացա և ուժեղ հարվածեցի նրա վզակոթին։ Նա միանգամից վեր թռավ տեղից և ինքն էլ սկսեց դիտել։ 5 րոպեից ֆիլմը վերջացավ, և մենք դուրս եկանք։

-Շատ լավ ֆիլմ էր,- վերջում ասաց Շավարշը և գնաց տուն։

Գոռ Բաղդասարյան, 13 տ․, 2002

Գարուն

Լուսանկարը` Մհեր Դավթյանի

Լուսանկարը` Մհեր Դավթյանի

-Երեխաներ, այսօր շարադրություն ենք գրելու: Լուսինե, արի գրատախտակի մոտ, գրիր վերնագիրը՝ «Գարուն»: Դե, դուք լուռ նստեք, ես հիմա կգամ:

Ուսուցչուհին դուրս եկավ: Ես արտագրեցի վերնագիրը: Գարուն: Էլի Գարուն: Զզվել եմ: Երբ գարուն բառն եմ լսում՝ պատկերացնում եմ տետրի թուղթը: Ամեն օր գարնան մասին ենք գրում: Ի՞նչ գրեմ: Դե, ի՞նչ պետք է գրեմ: Բնությունն արթնանում է, իսկ արևը շողում է, իսկ տերևները կանաչում են: Չէ, լավ չի:

-Գոռ. Գոռ,- բղավեց Հարությունը,- օգնի:

-Բեր,-մռայլ ասացի ես: Հույս ունեի, թե ձայնիցս կհասկանա, որ ժամանակ չունեմ, բայց նա ուրախ-ուրախ վազեց իմ մոտ՝ թերթիկը ձեռքին:

-Ըհը, մի քիչ գրել եմ: Մի երկու բառ ասա, ավելացնեմ՝ վերջացնեմ:

-Ի՞նչ ես գրել,-հարցրեցի ես:

-Ըհը, լսի՝ գարուն է եկել, տերևները դեղնել են, թռչունները չվել են տաք, հյուսիսային երկրներ:

-Էհ, լավ չես գրել,-բարկացա ես,- լրիվ սխալ:

-Ա-ահ, ոչինչ,- ձեռքերը թափ տվեց Հարութը,- դու կետադրությունը ստուգի:

Ես վերցրեցի և սկսեցի կարդալ, իսկ Հարութը կանգնել էր կողքիս, և ոտքի ծայրով այնպես արագ էր խփում հատակին, ասես Արամ Խաչատրյանի «Սուսերով պարն» էր լսում:

-Վերջ, վերցրու,-ասացի ես և կռացա տետրիս վրա:

Գարուն, դե ի՞նչ գրեմ: Պետք է մի գեղեցիկ բան գրեմ: Այնպես, որ ուսուցիչը հավանի: Այ, օրինակ…

-Գոռ,- հորանջելով խոսեց Դավիթը,- «Գյուղատնտեսությունը արդյունաբերության մեջ» բութո՞վ գրեմ:

-Ի՞նչ արդյունաբերություն:

-Չէ, ուղղակի եմ հարցնում:

-Ինչքան գիտեմ՝ առանց բութի:

Դավիթը շարունակեց գրել: Ես նույնպես: Հինգ րոպե ոչ ոք չէր անհանգստացնում, և ես արդեն գրել էի կանաչ տերևների և խոշոր կաթիլների մասին, երբ վազելով եկավ Վահեն:

-Գոռ ջան, գրածս ստուգի, էլի:

-Ես իմը չեմ գրել:

-Լավ, էլի:

-Տուր, կստուգեմ:

Քիչ հետո ստուգված էր նաև նրա գրավորը, որը ծաղիկների մասին էր:

Այդ պահին դասարան մտավ ուսուցչուհին:

-Բա դուք չե՞ք ամաչում,-ասաց նա,- ձայններդ մինչև առաջին հարկ լսվում է: Հանձնեք գրավորները:

-Գոռ,-հարցրեց Ֆելիքսը,-«զարթոնք» թ-ո՞վ է գրվում:

-Ըհը:

-Տեսա՞ր,-բղավեց նա Ալբերտի կողմը,- իսկ ես ճիշտ եմ գրել:

Տեսնես ի՞նչ կստանամ: Երևի չորս: Հաստատ սխալ կունենամ:

Իսկ պատուհանից դուրս իսկական գարուն էր, այնպիսին, ինչպիսին չի լինում շարադրությունների մեջ:

Գոռ Բաղդասարյան 13տ., 2001թ.

arxiv

Մեր նոր տանը

Գրքերն անկանոն նետված էին մերկ սենյակի հատակին: Մենք զբաղված էինք տան վերանորոգման գործերով, ներկում էինք պատերը: Այս շենք նոր էինք տեղափոխվել, բայց բոլոր հարևաններին դեմքով ճանաչում էինք: Եվ դա այնքան էլ դժվար չէր: Մեր նոր բնակարանը առաջին հարկում էր, պատշգամբը բացօթյա էր, իսկ մեր հետաքրքրասեր հարևանները օգտվում էին այդ փաստից և «կինոդիտում» էին կազմակերպում իրենց համար:

-Հը՞, էսօր ի՞նչ են ավելացրել,- հարցրեց մի տատիկ և տեղավորվեց մյուսների կողքին:

Նրանք արդեն երկար նստարան էին դրել պատշգամբի տակ և ուշադիր հետևում և վերլուծում էին մեր բոլոր արարքները:

-Հեչ,- պատասխանեց մի ուրիշ տատիկ, որը միաժամանակ լոբի էր մաքրում և լցնում ոտքերի տակ դրված ջրով լի դույլի մեջ,- պատերն են ներկում:

-Յա-ա,- ձգեց նորեկը:

Ես աչքի պոչով տեսա, որ մեր տան բոլոր աշխատողները լարվեցին` այնքան էլ հաճելի չէ, որ բոլոր շարժումներդ ուրիշի խոսակցության թեման են:

-Ախր, ասա՝ ինչի՞ եք սպիտակ ներկում,- փնթփնթաց մի տատիկ` միաժամանակ սուրճ խմելով,- կկեղտոտվի շուտ: Կանաչ անեիք, բորդո:

Հայրիկիս դեմքն սկսեց կարմրել` բարկանում էր: Բայց, իհարկե, ոչինչ չասաց, նա շատ համբերատար մարդ է:

-Յա՜, էս ռեմոնտն էլի սկսա՞վ,- բացականչեց մի պապիկ` դուրս գալով շքամուտքից,- բա ինչի՞ չեք կանչում:

Նա կրկին անհետացավ, իսկ քիչ հետո հայտնվեց 5-6 ուրիշ ծերուկների հետ: Նրանք չէին մոռացել նաև նարդին` իր սեղանով ու աթոռներով:

-Էհեյ, բարև ձեզ, էհ, ո՞նց եք, է՜,- բարձր բղավեց ծերունիներից մեկը` ձեռքով անելով մեզ: Ի տարբերություն տատիկների` նրանք սովորություն ունեին զրուցել «ներկայացման դերասանների» հետ և նույնիսկ խորհուրդներ տալ:

-Էսօր ներկում եք, հա՞,- ասաց մեկ ուրիշը` զառերը առնելով բռունցքի մեջ,- բա մի հատ հարցներիր, խորհուրդ տայինք:

-Շատ շնորհակալ եմ,- քթի տակ պատասխանեց ներկարարներից մեկը, բայց ի պատասխան, միայն ժպտաց ծերունուն:

-Բա՞, տղա ջան, ոնց տեսնում եմ, թարս ես բռնել վրձինը,- չափից ավելի բարձր բղավեց պապիկներից մեկը,- մի տես, հարյուր անգամ քսում ես:

-Ամեն ինչ լավ է, շնորհակալ եմ,- ժպտալով ասաց ներկողը:

-Բա՜, բա,- ինքնագոհ ժպտաց խորհրդատուն:

Խորհուրդներն իրար շարունակեցին մինչև երեկո: Պապիկների ու տատիկների լավ կողմն այն է, որ նրանք շուտ են գնում քնելու: Միայն այդ ժամանակ նստեցինք հանգստանալու:

-Ես տեղափոխվելու եմ,- միանգամից վրա բերեց հայրիկս,- ոնց որ թե կենդանի կինո ենք:

-Ես կասեի՝ ակվարիում,- մռայլ տեսքով ասաց մայրիկս:

Ես ցանկացա ասել, որ կենդանաբանական այգին ամենալավ նկարագրությունն է այդ դեպքի համար, բայց դրա փոխարեն վախից վեր թռա. սենյակում մի նոր մարդ էր հայտնվել: Նա հանգիստ, գիտակի տեսքով զննեց պատերը, հետո անշտապ, բայց գործնական սկսեց.

-Վերանորոգո՞ւմ եք,- ոչ ոք չպատասխանեց, բոլորս քարացել էինք:

-Ես այդպես էլ գիտեի,- շարունակեց նորեկը և գոհ ժպտաց,- հոգնա՞ծ եք:

Ոչ մի պատասխան:

-Այդպես էլ գիտեի,- կրկնեց այդ մարդը,- ձուկը հենց նոր մաքրել եմ, թարմ է, հենց նոր բռնած: Հեսա,- նա ցույց տվեց իրերը,- նստել եք պլիտայի վրա, միացրեք, ձուկ եփեք, հատը հարյուր դրամ, ուզո՞ւմ եք:

Շարունակությունը չերկարեց: Վրդովված բղավոցների ներքո անկոչ հյուրը դուրս գնաց այն ճանապարհով, որով եկել էր` այսինքն պատշգամբից:

Այսպիսի դեպքեր եղան ամեն օր, որքան որ մենք զբաղված էինք վերանորոգմամբ: Մենք տեղափոխվեցինք, բայց հայրիկս փակեց պատշգամբը, մենք հազիվ համոզեցինք նրան պատուհան սարքել:

Գոռ Բաղդասարյան, 13տ., 2001թ.

arxiv

Օրվա հերոսը

Մի սովորական առավոտ ես դպրոց էի գնում: Չէ, ավելի ճիշտ, մի սովորական առավոտ, երբ մենք ընտանիքով դպրոց էինք գնում, էլի սկսեցի մրթմրթալ.

-Հայրիկ, արագ քշիր, ուշանում ենք:

Հայրիկն ինձ չլսեց, բայց երբ հասանք դպրոցի մոտ, ես, սովորությանս համաձայն, խելագարի պես բացեցի դուռն ու դուրս թռա: Ավելի ճիշտ, ոտքս հանեցի դուրս և զգացի, որ մեքենան դեռ չի կանգնել:

-Հայրիկ, հետ քշիր, հետ,- բղավեցի ես:

Իսկ թե ես ինչպես կարող եմ բղավել, կպատկերացնեք, եթե ասեմ, որ ինձ համեմատում են Ջելսոմինոյի հետ: Այո, բղավոցն այնքան բարձր էր, որ նույնիսկ կողքի մեքենաները կանգնեցին: Հայրիկը վախից գունատվել էր:

Հետո ես հանգիստ իջա մեքենայից, ասես ոչինչ չէր պատահել ու վազեցի դպրոց: Միայն կոշիկիս կրունկն էր մնացել անիվի տակ, ցավն էլ արագ անցավ: Ես հանդիսավորությամբ կաղալով մտա դասարան:

-Ինչու՞ես կաղում,- հարցրեց ուսուցչուհին:

Վերջապե~ս…

-Մեքենայի անիվն անցավ ոտքիս վրայով,- հերոսին վայել լրջությամբ ասացի ես ու մի լավ կաղալով, բայց արժանապատվորեն, նստեցի տեղս:

-Ի՞նչ ես ասում, շա՞տ է ցավում,-այնպես վախեցավ ուսուցչուհին, որ ես մտահոգվեցի, թե արդյո՞ք չափը չեմ անցել՝ տպավորություն գործելու համար:

-Մի քիչ:

Տղաները նախանձով նայեցին ինձ: Նրանք ամեն ինչ կտային իմ փոխարեն լինելու համար: Կարելի է ոտքը ջարդել, գլուխը, չէ, ամենալավն, իհարկե, աջ ձեռքի կոտրվածքն է. գիպս, բոլորը գրում են, իսկ դու սխրանքի պատրաստ դեմքով նայում ես հեռու-հեռուն…

Դու օրվա հերոսն ես…

Իսկ նախանձողներից ես չեմ նեղանում, քանի որ ինքս էլ էի նախանձել ուրիշներին:

Գոռ Բաղդասարյան, 12տ., 2000թ.