Լինել երիտասարդ խորագրի արխիվներ

jenya yeghikyan

Դասասենյակ էր, հիմա՝ լսարան

Ընդունվածների ցուցակի մեջ անունս կարդալուց հետո երկրորդ ուրախալի լուրը հետևյալն էր. ես այլևս տիպված չեմ  տարբեր երկրաչափական պատկերներ ընդունածի տեսքով հայտնվել երթուղայինի մեջ։ Վարորդը, ում հանդեպ ինձ թույլ չեմ տա արտաբերել «Աբո ձյա» թևավոր խոսքը, այլևս իմ անձնական վարորդը չէ։ Ավտոբուսները հանգամանքները մի քիչ մեղմացնում են և թույլ են տալիս քեզ իննսուն աստիճանի դիրքով երթևեկել։ Որքա՜ն էի հոգնել բութ անկյուն, գլան և կոն լինելուց։ Շատ դեպքերում բազմանկյուն էլ եմ ձևացել, կախված երթուղայինի մարդկանց քանակից, երբ պատուհանին գրված տասներեք տեղը վարորդը կարդում է իր գլխավերևի հայելուց՝ երեսունմեկ։ Քսաներեք համարի երթուղայինը փոխարինեցի նույն, քսաներեք համարի ավտոբուսով, էդպես գոնե հանգիստ կկանգնեմ։ Ամեն ինչի հետ մեկտեղ գրպանիս գումարի չափը մեծացավ, բայց ի տարբերություն այն ժամանակների, հասկանում ես, որ գումար տնտեսելը այդքան էլ վատ բան չէ։ Տնտեսելը դեռ մի կողմ, հաճելի է տեսնել, որ գումարդ գանձանակի մեջ իր համար տեղ է գտել և ամենևին չի շտապում ոչ մի տեղ։
Ուսանողական տարիներից չէ, բայց տարուց կխոսեմ, «ներ»-ի համար ժամանակ դեռ կա, ամեն բան չէ, որ հասցրել եմ տեսնել։
-Դասախոսին ընկերով չեն դիմում։
-Հաաա՜… Հա՞, բա էլ ո՞նց։ Երանի դպրոցի ուսուցիչներս. համ ընկեր էին, համ էլ ուսուցիչ, ընկեր բառն էլ միայն ազգանունի հետ չէր դուետով հանդես գալիս,  և վերջապես, բոլոր օրերի ընկեր։ Դուք միայն դասախոս, այն էլ տիկին կամ պարոն։ Օ՜, բավականին արդարացի եք և արդարացված։ Եվ դրա ճշմարտացի լինելը հասկանում ես այն ժամանակ, երբ նրանց հետաքրքիր չէ` դասին ներկա՞ ես, թե՞ ոչ։ Իսկ ի՞նչ էր լինում դպրոցում այն օրերին, երբ հիվանդ էինք ձևանում, որպեսզի տուն գնանք։ Գիտեմ, միայն ես չէի, որ այդ ժամանակ փնթփնթում էի քթիս տակ իրենց կարգապահ լինելու համար։ Համալսարանում ազատ ես, առանց ձևացնելու էլ կարող էս  գնալ։
Սա քիչ թե շատ առաջին տպավորությանս մասին է, որ «մինուս» կնշանակեմ, բայց «մինուսն» էլ «պլյուս» է դառնում հենց նույն «մինուսի» շնոհիվ: Ուղղակի գիծը վերևից ենք իջեցնում։ Միայն այն փաստը, որ արդեն համալսարանի դուռն ես բացում ու ներս մտնում, արդեն ինքդ քեզնով հպարտանալու տեղիք է տալիս։ Եվ խորհուրդ. շարունակեք սովորել այնպես, ինչպես պարապում էիք առարկաները համալսարան ընդունվելու համար։

elen suqiasyan erevan

Կամավորությունը միայն անվճար աշխատանքը չէ

«Ինչի՞ համար պիտի գնամ անվճար աշխատեմ», «Մի հատ թղթի կտորի համար չեմ վատնելու ժամանակս» և նման այլ մեկնաբանություններ են անում այն մարդիկ, ովքեր կամավորությունը պատկերացնում են որպես ժամանակի կորուստ կամ շահագործում։ Ոչ, սիրելիներս, ընդլայնեք ձեր մտահորիզոնը և լայն բացեք ձեր աչքերը, այդքան նեգատիվ մի տրամադրվեք ամեն ինչի հանդեպ։

Երբ առաջին անգամ պետք է գնայի կամավորության՝ մտածում էի, որ ոչ մի լուրջ բան չկա, հատկապես, որ անծանոթ միջավայր չէի գնալու։ Բայց արի ու տես, որ կամավորությունը շատ պատասխանատու գործ է, այնքան պատասխանատու, որ դու ժամանակ էլ չես ունենում մտածել վարձատրվելու մասին։ Ինձ առաջին անգամ ուղարկեցին թռուցիկ բաժանելու: Ես շատ էի ամաչում մարդկանց առաջարկել այդ թռուցիկները, քանի որ ինքս էլ միշտ չէ, որ վերցնում եմ դրանք։ Սակայն 1-2 անգամ բարեհամբույր պատասխան ստանալուց հետո ես հասկացա, որ ժպիտը շատ մեծ դեր ունի, և սկսեցի միայն ժպիտով ներկայացնել այն ընկերությունը, որում կամավոր էի։ Եթե չլիներ կամավորության իմ այդ փորձը՝ հիմա ես շատ դժվար հարցազրույց կվերցնեի մարդկանցից, իսկ այդ մի փոքր առաջադրանքը, որն ինձ հանձնարարված էր՝  մեծ դեր ունեցավ իմ հաղորդկացվելու ունակությունների համար։ Դրանից հետո ես սկսեցի վերցնել բոլոր՝ ինձ առաջարկվող թռուցիկները, քանի որ հասկանում էի, թե ինչ դժվար բան է` հանդիպել արհամարհական վերաբերմունքի։

Եթե դուք մտածում եք, որ կամավորությունն անիմաստ ժամանակի կորուստ է, ապա ձեզ հարմար տեղ չեք գնացել։ Ներկայումս Հայաստանում շատ են կամավորության ոլորտները, և զարգացած ու գիտակից երիտասարդն ուղղակի չի կարող իրեն հարմար որևէ կամավորական աշխատանք չգտնել։ Վերջին կամավորությունս ավարտեցի անցած շաբաթ։ Բանավեճ էի վարում։ Իսկ գիտե՞ք, թե ինչ տվեց ինձ այդ կամավորությունը։ Ի զարմանս ինձ՝ զսպվածություն ձեռք բերեցի։ Երբ մասնակիցները բանավիճում էին, մտածում էի, որ հիմա ես էլ կխառնվեմ ու իմ կարծիքը կասեմ: Ի՞նչ կլինի որ, միևնույն է, ես վարողն եմ, և ինձ կարելի է։ Բայց 1-2 անգամ ինքնատիրապետումս չկորցնելու արդյունքում դա դարձավ բնավորության գիծ: Հասկացա, որ կապ չունի քո տեղն ու դիրքը, առավել ևս հենց դիրքն է պատճառն ավելի լուրջ և զուսպ լինելու։

Կամավորության ամենալավ պահը նոր ծանոթություններ ձեռք բերելն է։ Հատկապես ընդմիջումներին, երբ միասին նստում և զրուցում եք տարբեր թեմաներից։ Ամենահաճելի պահն այն է, որ բոլորը տարբեր բնագավառներից են, միանման չեն մտածում և բազմակողմանի զարգացած են։ Բոլորս միշտ որևէ բան սովորում ենք իրարից։ Թերևս կամավորության համար տարիքային սահմանափակում չկա, սակայն, կամավորները մեծ մասամբ լինում են 16-22 տարեկան, քանի որ ավելի մեծ տարիքային խումբը չի ցանկանում անվճար աշխատանք կատարել, կամ ամաչում է կամավոր բառից։ Սակայն նշեմ, որ անվճար ասվածը այնքան էլ տեղին չէ, քանի որ վճար միայն չի կարելի գումարի կոնտեքստում հասկանալ։ Յուրաքանչյուր միջոցառումից հետո կազմակերպությունը կամավորին տրամադրում է հավաստագիր, որը շատ դռներ է բացում համալսարանում, աշխատանքի ընդունվելիս և հատկապես արտասահմանում աշխատանք և ուսում փնտրելիս։ Կամավորական աշխատանքը շատ գործատուների մոտ հանդիսանում է հենց աշխատանքային փորձ։

Ամեն դեպքում կարծում եմ, որ երիտասարդ տարիներն արժի նվիրել զբաղվածության այդ ուղղությանը՝ չմտածելով վարձավճարի մասին։ Քանի որ փորձ ձեռք բերելն ավելի եմ կարևորում, քան անփորձ և անտեղյակ լինելով՝ աշխատելը որևէ ոլորտում։

erik eghinyan

Ես կամավոր եմ

Բարև։ Երևի կարդացած կլինես իմ առաջին հոդվածը, որտեղ պատմում էի չհանձնվելու ու նոր դռներ բացվելու մասին։

Հա, կմտածես` ի՞նչ դուռ, ի՞նչ հաջողություն։

Ես հիմա գրում եմ Եվրոպայից, ու շատերդ կմտածեք, ի՞նչ կապ ունի Եվրոպան իմ ասածների հետ։

Երբ Հայաստանում էի, երազում էի մասնակցել փոխանակման ծրագրերի կամ սովորել արտասահմանում:

Երբ ես կամավորական ծրագրերի ժամանակ հանդիպում էի տարբեր մշակույթ կրող մարդկանց, որոնցից նոր բաներ էի սովորում, փորձի փոխանակում անում, սկսեցի հետաքրքրվել և ուսումնասիրել տարբեր ազգերի ու մշակույթների պատկանող մարդկանց կյանքը:

Լավ, թեմայից չշեղվեմ։

Արդեն երեք է ամիս է, ինչ գտնվում եմ Լիտվայում։

Շատ ծրագրերի եմ դիմել ՝ չեմ անցել, կամ ՝հրաժարվել եմ ինչ-ինչ պատճառներով։

Իսկ ինչո՞ւ հենց Լիտվա, երևի այն պատճառով, որ ուզում էի սովորել Լիտվայի միջազգային համալսարանում։

Այստեղ եմ Եվրոպական Համերաշխության (ESC) ծրագրի շնորհիվ որպես կամավոր։

UNiGrowth կազմակերպությունը հանդես է գալիս ուղարկողի դերում: Կա նաև ընդունող կազմակերպություն, որտեղ աշխատում եմ, և կա կոորդինատոր կազմակերպություն, որի կամավորն եմ ու ամբողջ ծրագիրը իրենք են համակարգում։

Ի՞նչ կամավորություն եմ անում ու որտե՞ղ։

Հատուկ դպրոց է, որտեղ կա 2 խումբ` փոքրերի և մեծերի։Այս երեխաներին սովորեցնում եմ անգլերեն լեզու ալտերնատիվ միջոցներով՝ խաղերով և տարբեր հետաքրքիր ծրագրերով։Աշխատանքիս մի մասը սա է, մյուսը` սիրով օգնում եմ իրենց մնացած ծրագրերում։ Զբաղվում եմ բլոգերությամբ, հետաքրքիր բաներ եմ նկարահանում Լիտվայի մասին ու մեր կամավորների մասին, փորձում ենք բացահայտել Եվրոպան։

Սա իմ կամավորական աշխատանքի մասին։

Երբ նոր   էի եկել, ամեն ինչ օտար և տարբեր էր. նոր ազգ, նոր մշակույթ, նոր միջավայր ու տարբեր ընկալումներ։ Շատ դժվար էր սկզբից, բայց քայլ առ քայլ հաղթահարեցի իմ համառության շնորհիվ։Դե, որ այստեղ շատ ցուրտ է, դրա մասին խոսելն անիմաստ է։ Երբեմն հուսահատվում էի, չէի ուզում ծրագիրս շարունակել, անընդհատ խնդիրներ էին առաջանում, որոնք անլուծելի էին թվում։

Այո, հեշտ չի ապրել մի երկրում, մի վայրում, որտեղ մարդիկ տարբեր են քեզնից իրենց սովորույթներով  ու ապրելակերպով։ Բայց գնալով ընտելանում ես ու փորձում ես ընդունել նորը, անկախ քո ընկալումներից ու աշխարհայացքից, սակայն պահպանելով քո առանձնահատկությունները:

Կամավորությունը ինձ շատ է փոխել. ես ավելի լրջացել եմ, ավելի համառ եմ դարձել: Դարձել եմ հետաքրքրասեր, նոր բացահայտումներ եմ անում, նորովի եմ զարգանում։

Ես հիմա վստահ կարող եմ ասել, որ շատ բան հենց մեզնից է կախված: Եթե մտածում ես, որ երբևէ չես կարող հաջողակ լինել, կամ ինչ-ինչ բաներ չեն ստացվի, ապա վստահ եղիր, այդպես էլ լինելու է։ Մենք մեր կյանքում հանդիպում ենք շատ մեծ դժվարությունների, որոնք մեզ խանգարում են ու չեն թողնում առաջ շարժվել, քանի որ մեր գիտակցության մեջ արդեն համակերպվել ենք չհաղթելու մտքի հետ:

Այո, մենք կարող ենք մեր գիտակցության վրա ազդել, ու եթե ինքներս մեզ ասենք, որ խնդիրն այնքան էլ բարդ չէ, դժվար չէ, մենք  կկարողանաք հասնել այն ամենին, ինչին  կցանկանանք:

Հիմա կմտածեք, որ սա հեքիաթ է, բայց ՝ոչ, քանի որ ես նույնպես շարժվել եմ ինքս ինձ փոխելով ու մտածելով միայն դրականի մասին: Իսկ խնդիրներ, այո, հանդիպում են, բայց մեծ նշանակություն սկսել եմ չտալ ու արդեն իսկ փոփոխությունը նկատում եմ։ Բայց ամենակարևորի մասին չասացի: Երբ սկսես մտածել դրական բաների մասին, չմոռանաս, որ պետք է աշխատել, քանի որ միայն տքնաջան աշխատանքն է մեզ մոտեցնում մեր նպատակին:

Եսիմա կիսվում եմ իմ փորձով և խորհուրդ տալիս. վստահ քայլիր ու առաջ նայիր, հետ մի նայիր ու ուշադրություն մի դարձրու բացասական բաներին։ Փոխիր ինքդ քեզ ու կիսվիր քո իսկ փորձով, վստահիր ուժերիդ ու առաջ շարժվիր։

Դեռ կհանդիպենք։

Mariam Yavrumyan

Առաջին սիրահարվածություն

Դու արդեն ոչ ոքի հետ չես շփվում, որովհետև դժվար է նայել ուրիշների դեմքին, երբ դու իրականում միայն մեկինն ես ուզում տեսնել:
Ընկերներ ընդհանրապես չունես:

Ծանոթներիդ տեսնելիս գլուխդ կախում ես, որ նորից անիմաստ հարցեր չտան ու չշեղեն քեզ մտքերիցդ: Ավտոբուս չես նստում, ոտքով ես գնում տուն: Ավտոբուսի` կես ժամվա ճանապարհը ոտքով ես գնում, մոտ 2 ժամում: Հույս ունես, որ ճանապարհին կտեսնես նրան, էլի մենակ, ականջակալներով ու վերջապես երկար դադարից հետո կհանդիպես նրան: Բայց ախր, գիտակցում ես, որ ինքը քաղաքի էդ մասերում բացարձակ գործ չունի: Դուք ապրում ու սովորում եք լրիվ տարբեր տեղերում: Բայց լռեցնում ես ներսիդ վատատեսին ու գնում` հուսալով, որ ինչ-որ պատահականությամբ հայտնված կլինի:
Ինքն էլի չի լինում, ու էլի մեջդ մի բան փշրվում է, վերանում: Ու օրեցօր դու ես սկսում վերանալ, բայց դեռ չես գիտակցում:
Փորձում ես մոռանալ օծանելիքի հոտը, գրկելու ձևը, բայց չես կարողանում: Ակամա սկսում ես համակրել ծանոթներիդ, որոնք նրա հետ ինչ-որ ընդհանուր բան ունեն. նույն վանդակավոր վերնաշապիկից, նույն սիրած երգերից, նույն սիրելի ուտեստից կամ  ոգևորվածությամբ ու երեխայական ուրախությամբ պատմելու իրերից ու երևույթներից, որոնք սիրում են:
Բայց գիտես, որ անթերի թերությունների փունջ, որպիսին միայն ինքն է, էլ երբեք ու երբեք չես գտնի: Ոչ մեկի մեջ: Ոչ ոք թեյերից ու նրանց տեսակներից այնքան գլուխ չի հանի, որչափ որ ինքը: Ոչ ոք մանրուքներին այնքան ուշադիր չի լինի, որքան ինքը: Ոչ ոք Լանա Դել Ռեյ այնքան չի սիրի, որքան ինքը: Ոչ ոք այնքան սիրուն չի նայի քեզ, որքան ինքը:
Ոչ ոք երբեք ինքը չի լինի:

image1

«Հաղթանակած»

Մեկնարկել է «Հաղթանակած» նախաձեռնությունը, որը շուրջ 7-օրյա երիտասարդական ծրագրերի շարք է՝ Արցախի և Հայաստանի շրջաններում: Ծրագրի մեկնարկը տրվել է Հադրութի զորամասերից մեկում նոյեմբերի 10-ին: Այնուհետև Արցախի սրտում՝ Ստեփանակերտ քաղաքում,Վերածննդի հրապարակում տեղի ունեցավ «Իմ սեր Հայաստան» խորագրով ֆլեշմոբը։

Այնուհետև մեկնեցին Կապան` համերգային ծրագրով «Հաղթանակած» նախաձեռնության և «Արցախի ձայների» կատարմամբ: Նոյեմբերի 13-ին նույն ծրագրով մեկնեցին նաև Եղեգնաձոր:14-ին իրականացվել է 2-օրյա աշխատաժողով «Խաղաղ պատերազմ» խորագրով, որը նվիրված էր Արցախյան հիմնահարցի լուծմանը: 17-ին տեղի ունեցավ «Հաղթանակած» նախաձեռնության «Հաղթանակած ուղի» խորագրով համաժողովը, իսկ օրվա ավարտին DOWNTOWN ակումբում նշեցին ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԻ համաշխարհային օրը: Ելույթ ունեցան «Հաղթանակած» նախաձեռնության երիտասարդները, «Արցախ ձայները» և DJ Neo-ն:

Նախաձեռնության  համահիմնադիր Զավեն Խուկեյանի կարծիքով նմանատիպ ծրագրերը անհրաժեշտ են հայ երիտասարդների հայրենասիրական ոգու բարձրացման և հայրենիքի ու մեր հերոսների կերտած հաղթանակների արժևորման համար:

Հրաչ Սայիյանի  կարծիքով՝ Արցախի երիտասարդների ներգրավվածությունը  նմանատիպ ծրագրերին խորացնում է կապը և նոսրացնում անջրպետը երկու  հայկական պետությունների երիտասարդների միջև:

mariam tonoyan

Փախուստ ներսից

Կարծես թե այդ չեղած ծխի հոտից արթնացած լինեի՝ չնայած վատ հոտառությանս։ Երազիս մեջ ինչ-որ բան այրվում էր՝ առանց կրակի։ Լսում էի կրակի բոցկլտոցը, տեսնում էի ծխի՝ վեր բարձրացող քուլաները, հասկանում էի, որ ինչ-որ բան բռնկվել ու մոխրի է վերածվում, բայց ինքը՝ կրակը չկար, չէր երևում։

Երեկոյան ժամը տասն էլ չկար, ինչ քնել էի, հիմա երեքն անց է, բայց հյուրասենյակի լույսը դեռ վառվում է։ Ե՞րբ եմ մոռացել անջատել։

Երբ մտա հյուրասենյակ և ուզում էի լույսն անջատել, հանկարծ նկատեցի նրան, որ դեռ արթուն էր ու սեղանի վրա կռացած, գրիչի սահքի հետ հավասար լարված աչքերն էր մի տողից մյուսը սահեցնում։

-Երկա՞ր ես պատրաստվում կուրանալ,- հարցրի։

-Ինչքան որ ստիպված լինեմ,- առանց աչքը տետրից կտրելու՝ պատասխանեց նա։

-Ո՞վ է քեզ ստիպում մինչև ժամը երեքը թղթեր թանաքոտել, որ մի օր էլ ինչ-որ ոլորտի մասնագետ դարձած, անտառահատումների դեմ պայքարես, թղթի վերամշակման կոչեր անես…

-Լավ ապագայի հանդեպ ձգտումը, նպատակին հասնելու ցանկությունը, գրողի տարած ընդունելության քննությունները, կրթական համակարգի պահանջները… գնա քնելու։

Նման չէր իրեն. հայացքի մեջ գերհոգնածություն ու վախեցնող անտարբերություն կար։ Էջերով ինչ-որ տեքստեր էր անգիր ասում դեմքի այն զրոյական արտահայտությամբ, որով աշխատում է ստրուկը, երբ պարտադրված ու իրեն չհետաքրքրող աշխատանքին արդեն վարժվել է։ Հետո չափից դուրս լարված ու անիմաստ շտապողականությամբ շարունակում էր իրար հետևից մի շարք վարժությունների պատասխաններ գրել տետրում։ Գիտեր, որ ճիշտ են, բայց շարունակ ստուգում էր և ռոբոտի նման մեխանիկորեն շարունակում նմանատիպ վարժություններ գրել՝ ասես նրա գլխուղեղում նման հրահանգ էին ներմուծել։

-Ո՞րն է քո նպատակը,- չեմ համբերում ես ու հարցնում եմ նյարդայնացած,- հիմնական գիտելիք ստանա՞լը, թե՞ ինչ-որ գրքեր ու վարժություններ անգիր անելը պարզապես քննություն հանձնելու համար։

-Ինձ հանգիստ թող, խնդրում եմ, ես ժամանակ չունեմ և սարսափելի քնել եմ ուզում։

Ես վախեցա նրա համար։ Նա չգիտեր, թե ինչ էր ուզում, և թե ուր էր տանում իրեն այդ պարտադրված ճանապարհը, որն, ըստ էության, ոչ էլ պարտադրված էր։ Մենք շատ տարբեր էինք դարձել։ Զգում էի, որ որքան փորձում էր նոր ճանապարհ գծագրել դեպի իր բուհական կյանք, այնքան ավելի էր ջնջում արվեստի ու իր սիրած զբաղմունքների համար քաշված գծերը՝ ասես դրանք թերություն համարելով։ Մենք օտարանում էինք, որովհետև մեր ընդհանուր նախասիրություններն ասես լղոզվել էին հաստ շտեմարանների ստվերներում։ Վերջին անգամ ե՞րբ էր ժամանակ գտել լսելու, հասկանալու համար՝ նախ իրեն, ապա մարդկանց, երևույթները, ե՞րբ էր ձեռքը գրիչ առել՝ ստեղծագործելու, այլ ոչ թե ճիշտ պատասխաններ շրջանակի մեջ առնելու համար, ե՞րբ էր անզուսպ ուրախությամբ վրձին ձեռքն առել կամ Հեսսե կարդացել մեր սիրելի գերմաներենով… Չգիտես՝ ինչու, սաստիկ շտապողականությամբ նա ամեն ինչ հասցնելու փոխարեն շատ բաներ բաց էր թողնում։

Մոտեցա նրան, ձեռքս դրի ուսին ու մատներիս տակ զգացի նրա՝ լարվածությունից անմիջապես թուլացող մարմինը։ Պղտորված աչքերով նայեց ինձ, գլուխը ձեռքերի մեջ առավ։

Կրկին առա գիշերվա ծխահոտը։ Նրա մեջ ինչ-որ բան ծխում էր, այրվում՝ առանց կրակի։ Ճանաչեցի այդ ներքին այրումը, նրա մեջ ի վերջո ճանաչեցի ինձ։

Անջատեցի հյուրասենյակի լույսը, որ քնելուց առաջ մոռացել էի անջատել, և սենյակի խավարը լցվեց իմ մութ մենությամբ։

Anahit Badalyan

Քննությունների մասին

17-ցի ընկերներիցս շատերն են գրում միջանկյալ քննությունների մասին, ես էլ որոշեցի կիսվել իմ փորձառությամբ։ Գնացինք։

Իմոնք միջանկյալներ չեն, համենայնդեպս, էդպես չենք անվանում։ Ես սովորում եմ Միջազգային բակալավրիատ (այսուհետ՝ IB) երկամյա կրթական ծրագրի շրջանակներում, որի ընթացքում ամեն ուսանող պետք է սովորի վեց առարկա․ երեքը՝ խորացված ուսումնասիրությամբ, երեքը՝ ստանդարտ մակարդակի, իսկ մեր քոլեջում պարտադիր ուսուցման առարկա է նաև իտալերենը։ Էնպես որ, ես յոթ առարկա եմ սովորում։ Ի դեպ, որ ասում եմ ստանդարտ, դու մի հասկացիր, թե դյուրին, հասանելի ու հեշտ։ Չէ՜, բարեկամս, շատ աշխատատար է․․․ Դպրոցական առարկաներից բացի՝ ուսանողները պետք է նաև հաճախեն որևէ խմբակ, զբաղվեն ինչ-որ սպորտով ու  կամավորություն անեն համայնքում։

IB-ն ինքնին բավականին խիստ կրթական ծրագիր է։ Ուսուցումն ամբողջապես անգլերենով է՝ չհաշված այն, որ իտալերենի ժամին ուսուցչուհին առաջին օրվանից սկսած անգլերեն ոչ մի բառ չի ասել․ «Ես անգլերեն չեմ խոսում»։ Այ էսպես են մեր իտալերենի ուսուցիչները ի սկզբանե փորձել մոտիվացնել մեզ՝ իրենց երգեցիկ լեզուն սովորելու։ Բան չեմ ասում, ստացվել է։

Իմ առարկաները հետաքրքիր են, շատ բաներ նոր են ինձ համար, սովորելու, ուսումնասիրելու լիքը բան կա։ Խորացված մակարդակով սովորում եմ տնտեսագիտություն, փիլիսոփայություն ու անգլերեն։ Ստանդարտ մակարդակի ուսումնասիրման առարկաներս են իտալերենը, մաթեմատիկան, հայ գրականությունն ու շրջակա միջավայրային համակարգեր և հասարակությունը (հա, երկար ու բարդ անուն է, ու համ էլ ամենաչսիրածս առարկան): Հայաստանում գիտելիքը ստուգելու ամենատարածված ու խստագույն միջոցը ստուգողական աշխատանքներն էին, ամենավախենալուները՝ կիսամյակայինները։ Հիշում եմ՝ ուսուցչիներ ունեի, որ լրացուցիչ հարցեր էին կցում ամեն ստուգողական աշխատանքին, որոնք ենթադրաբար պիտի անթերի կերպով կատարվեին գերազանցիկների կողմից։ Մեկ-մեկ կարոտում եմ էդ հին օրերը։ Դրանք էն ժամանակներն էին, երբ տասնվեց դպրոցական առարկաներն ինձ ծանր ու բարդ էին թվում։ Էն ժամանակները, երբ ես մեր ՆԶՊ-ի ջոկատի հրամանատարն էի ու տանել չէի կարողանում շարային քայլքը։ Դասատուս ասում էր՝ զեկուցելուդ ձևը հեռուստամեկնաբանի՝ լուրեր հաղորդելու ձևին շատ նման է, էսթետիկ է, դրա համար արի, դու եղի ձեր ջոկի հրամանատարը։ Էն ժամանակներն էին, երբ ամենաբարդ բանը ֆիզիկայի ինչ-որ խնդրի լուծման քայլերից մեկը կլիներ, որ հեշտությամբ հնարավոր կլիներ վերլուծել ու հասկանալ մի փոքր ավել աշխատանքի շնորհիվ։ Դրանք իրար հուշելով դաս պատմելու, Տերյանի, Չարենցի ու Սահյանի բանաստեղծությունները հետ ու առաջ քայլելով միատոն անգիր արտասանելու ու գրատախտակի մոտ կամավոր գնալու քաջություն դրսևորելու ժամանակներն էին։ Հայկական ժամանակները․․․ Կարոտում եմ հին ջերմությունը, ինչ խոսք, բայց պիտի ասեմ, որ անասելի գոհ ու բավարարված եմ էն կրթական մակարդակով, որը ձեռք եմ բերում։

IB-ի շրջանակներում դու կարող ես ժամերով պարապել, չարչարվել, «գլուխ ջարդել», բայց այդքանով հանդերձ դասարանում լավագույնը չլինել։ Նման կրթական համակարգը սովորեցնում է առաջնորդվել սեփական առաջընթացով, նվաճում համարել մի գրավորից մյուսում երևացող բարելավումդ ու երբեք չհամեմատվել։ Քանի որ աշխարհի բոլոր-բոլոր ծայրերից աշակերտներ են հավաքված էստեղ ու բոլորը գալիս են տարբեր կրթական համակարգերից, բնական ու տրամաբանական է, որ ամեն մեկի կարողությունները, գիտելիքներն ու սովորելու ունակությունները տարբեր են։ Ու հենց էդ տարբերության գիտակցման շնորհիվ է նաև, որ ոչ մեկի հետ համեմատվելու ցանկություն երբևէ չկա։ Համեմատման միակ առարկան ու օբյեկտը ես եմ, մի տարի առաջ էսսե գրող Անահիտն ու հիմա էսսե գրող Անահիտը։ Ու եթե ես մի օր դադարեմ ժամանակի սանդղակի վրա իմ առաջընթացը նկատելուց, այ էդ ժամանակ է, որ կսկսեմ մտահոգվել։

Ինձ մոտ միջանկյալ ասվածը ուրիշ ձևաչափ ունի։ Քանի որ IB-ն երկամյա ծրագիր է, առաջին տարվա վերջում արդեն ավարտական քննություններ էինք հանձնել։ Իսկ IB-ի ամենածանր ու պատասխանատու շրջանը երրորդ կիսամյակն է, ասել է թե՝ հենց հիմա-ն։ Հիմա բոլոր առարկաներից ամփոփիչ առաջադրանքներ ենք կատարում։ Ամեն ուսուցիչ իր մեթոդներն ունի, ուստի թեզերի, էսսեների, ստուգողական թեստերի կամ բանավոր պրեզենտացիաների միջոցով բոլոր առարկաներից խստագույնս ստուգվում ենք հիմա։ Այս ամենի հետ մեկտեղ հիմա նաև զբաղվում ենք մեր համալսարանների դիմումներով, ինչը չափազանց տարբեր է հայկական համալսարան դիմելու գործընթացից։ Մեկ համալսարանի փոխարեն դիմում ենք մի քանիսը, և ամեն մեկի հետ պիտի պատրաստենք առանձին, ամբողջական ու բավականին ծավալուն պորտֆոլիո։ Քոլեջում բոլորը գիտեն, որ ամենապատասխանատու շրջանը երկրորդ կուրսեցիների առաջին կիսամյակն է։ Անելիքներն այնքան շատ են, որ ընդմիջելու ու հանգստանալու ժամանակ չի մնում։ Բայց մեկ-մեկ ուղղակի նայում եմ մի կետի, հիշում եմ, որ երկու տարի առաջ էր ամեն-ամեն ինչ։ Ես պատկերացնել անգամ չէի կարող, որ 12-րդ դասարանս սովորականի պես ավագ դպրոցում ավարտելու փոխարեն պիտի ավարտեմ UWC-ի պես կրթական շարժման ամենասիրուն կետերից մեկում։ Առաջին դասարանում դպրոց գնալիս դժվար էլ մտքովս անցած լիներ, որ ավարտելու եմ Ադրիատիկի ափին ու համալսարանների դիմումներս լրացնելիս ուսուցիչներս լինելու են իսպանական, ամերիկյան կամ հնդկական անուններով մարդիկ։

Կարճ ասած՝ մի ուրիշ սթրես է IB-ի երրորդ կիսամյակը, մի ուրիշ ծանր ու աշխատատար շրջափուլ, անբացատրելի հոգնեցուցիչ ու հաճախ քնել ու ուտել մոռացնող երևույթ։ Բայց կազմակերպված, պատասխանատու ու գիտակից ենք դառնում, երեխեք․․․ Էն էլ ինչքան։

Պինդ մնանք, մի շրջան է, կանցնի։ Գրկում եմ։

SOna zakaryan

Դիպլոմ ա էլի, թող լինի

Համալսարան, միջանկյալներ, սթրես։ Սրանք այն երեք բառերն են, որոնք բնորոշում են ուսանողների մեծ մասին վերջին շաբաթվա ընթացքում։
-Մեզ համար հանգիստ ապրում էինք, էլի,- բողոքում են շատերը։
Իսկ իրականում այդ «հանգիստ ապրելը» հարաբերական է, որովհետև եթե օրը ունի 24 ժամ, իսկ դու այդ 24 ժամվա 80%-ից ավելին տրամադրում ես դասերին և համալսարանին, դա այդքան էլ հանգիստ ապրել չի համարվում։
Բայց սա նույնպես հարաբերական է, որովհետև շատ ուսանողներ այդ 24 ժամվա նույնիսկ 5%-ը չեն տրամադրում սովորելուն։
Մեծ ցավ եմ ապրում, երբ տեսնում եմ, որ շատ ուսանողներ չեն գալիս համալսարան սովորելու, այլ ավելի շատ իրենց ցուցադրելու և ուղղակի ժամանակ անցկացնելու։
-Էհ, ինչիս ա պետք սովորելն ու բարձր գնահատականը, բավարարը ստանամ՝ հերիք ա։
-Ոչ մի բան էլ չեմ սովորել, կարտագրեմ ու հաստատ դրականը կստանամ։
Այ այսպիսի արտահայտություններ եմ լսում հաճախ ու բարկանում։
Վերլուծում եմ այս ամենը ու հասկանում, որ ոչ բոլորն են արժանի ուսանող համարվելու։
Համալսարան ընդունվելը խաղ ու պար է դարձել ուղղակի, ինչն իրոք շատ ցավալի է ու անընդունելի։ Հետո էլ բողոքում ենք, որ համալսարան ավարտածների մեծ մասը խելացի չէ, որ խելացի կադրերի կարիք շատ ունենք Հայաստանում։
Բա էլ ի՞նչ էիք ուզում։ Եթե համալսարան ընդունված ուսանողի համար ավելի կարևոր են իր շորիկը, սմարթֆոնը, make up-ը, «ավտոն» և նման մի շարք մանր բաներ, քան սովորելը, ուրեմն բնականաբար պետք է այս վիճակը լինի։
Հաճախ ուզում եմ այդպիսի մարդկանց հարցնել, թե ինչ գործ ունեն համալսարանում, բայց հասկանում եմ, որ իմաստ չունի հարցնելը, որովհետև արդեն պատասխանը շատ լավ գիտեմ։
Այնպիսի տպավորություն է, որ համալսարանում սովորելը «մոդա է դարձել» ու ոչ ոք հետ չի ուզում մնալ մոդայից։
-Թող մի տեղ ընդունվի սովորի, էլի,- հաճախ ասում են ծնողները։
Չեն գիտակցում, որ եթե իրենց երեխան ընդունակություններ չունի և սովորելու հետ ընդհանրապես սեր չունի, չարժի նրան ստիպել համալսարան ընդունվել։ Ինչո՞ւ է ծնողներին թվում, որ մի կերպ դրական ստանալը ու 4 տարի անիմաստ համալսարան գալ-գնալը նորմալ երևույթներ են։
Դե, իհարկե, կարևորը՝ դիպլոմ ունենա, որ բոլորի մոտ պարծենան, թե ավարտել է այսինչ ֆակուլտետը, ու երբ հարցնեն.
-Բա որտե՞ղ ա աշխատում։

Դեմքները խոժոռեն ու պատասխանեն.
-Գործ գտնելը հիմա էնքան դժվար ա, գործ չկա, որ աշխատի։
Բայց դա հեչ, կարևորը՝ դիպլոմը կա։
Իսկ ծնողները երբևէ մտածո՞ւմ են, որ եթե իրենց երեխան, օրինակ՝ խեցեգործ դառնար ու զբաղվեր իր սիրելի աշխատանքով, գուցե մեծ հաջողությունների հասներ։
Խնդիրն էլ հենց դա է, չեն մտածում։
Ուսանողների մի ուրիշ տեսակ կա, որ հարցնում ես, թե որն է ապագա մասնագիտությունը,
պատասխանում է.
-Դիմահարդար։
-Բա էլ իմաստը ո՞րն է համալսարան ընդունվելու։
-Դե դիպլոմ ա, էլի, թող լինի։
Թող լինի, ի՞նչ ասեմ։
Հագեք ձեր փայլուն շորիկները, նկարվեք համալսարանի դիմաց ձեր թույն սմարթֆոններով, ձեր թույն ավտոներով պարծեցեք, ամեն ինչ արեք՝ բացի սովորելուց, կարևորը՝ վերջում դիպլոմ ստանաք, թե չէ՝ ինչ սովորել։ Վերջում էլ անպայման դիպլոմով կնկարվեք ու ինստագրամում նկար կտեղադրեք «Մենք էլ վերջապես ավարտեցինք» մակագրությամբ։ Հարազատների մոտ կպարծենաք, որ ավարտել եք,
լիքը շնորհավորանքներ կստանաք, հետո դիպլոմը կտանեք դարակում կդնեք ու կմոռանաք գոյության մասին։ Բայց դա ի՞նչ էական է՝ կհիշեք դրա մասին, թե չեք հիշի, պետք կգա, թե ոչ (դժվար թե պետք գա), դիպլոմ ա էլի, թող լինի։

Լուսանկարները ավելի ազատ են

Լուսանկարչուհի Անուշ Մուրադյանը ծնվել է 2000 թ.-ի մայիսի 25-ին Ստեփանավան քաղաքում։

Որոշ հանգամանքների բերումով ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լեհաստանի Լուկով քաղաք։ Սակայն 2006 թ.-ին հայկական կրթություն ստանալու նպատակով վերադարձել են Հայաստան։

«Եթե հնարավորություն ունենայի մեկ լուսանկարով փոխել կյանքիս դրվագներից մեկը, երևի դա Լեհաստանից վերադառնալը կլիներ։ Կցանկանայի մնալ այնտեղ և լուսանկարել այն վայրերը, որտեղ ինձ են լուսանկարել։ Մանուկ հասակում շատ հանգիստ երեխա եմ եղել, ավելի շատ վախեցել եմ կենդանիներից, ուժեղ քամուց։ Շփումը արտաքին աշխարհի հետ դժվար էր ինձ համար, հետո ժամանակի ընթացքում սկսեցի ավելի շատ շփվել մարդկանց հետ»։

14 տարեկանից սկսել է հետաքրքրվել լուսանկարներով, հետևել տարբեր լուսանկարիչների աշխատանքներին, սովորել, թե ինչպես են լուսանկարում, 16 տարեկանում սկսել է լուսանկարել բնություն։ Փոքր-ինչ ծիծաղելով պատմում է. «Սկզբում ամաչում էի մարդկանց լուսանկարել, հիմնականում լուսանկարում էի բնությունը։ Բնությունը հանգիստ է, քեզ չի ասում՝ մի նկարի, իսկ մարդիկ մի քիչ լավ չէին ընդունում, հատկապես, երբ չունես տեսախցիկ։ Լուսանկարչի համար անպայման չէ տեսախացիկով լուսանկարել, որ գեղեցիկ լուսանկար լինի, լուսանկարիչը կարող է հեռախոսով էլ գեղեցիկ ու հետաքրքիր նկար ստանալ»։

received_400501160831978

2017 թվականին ընդունվում է Վանաձորի պետական համասարանի լրագրության բաժին, որտեղ սկսում է ավելի շատ հետաքրքրվել ֆոտոլրագրությամբ։

Սկզբնական շրջանում լուսանկարելն Անուշի համար հոբբի էր, սակայն ժամանակի ընթացքում դառնում է սիրելի զբաղմունք, աշխատանք։ Հիմնականում լուսանկարում և պատկերում է սև և սպիտակ գույներով, այս գույների մեջ էլ ավելի գեղեցիկ են երևում վառ պատկերները։ Անուշ Մուրադյանի խոսքով՝ լուսանկարները կարող են պատմել մարդու բնավորության, սիրելի գույների, զբաղմունքի մասին, լուսանկարելու ժամանակ պետք է ժպտալ ոչ արհեստականորեն, այլ հիշել կյանքի որևէ դրվագ, որը կփայլեցնի և՛ աչքերը, և՛ հոգին:

received_2318580351787656

Լուսանկարիչը միշտ պետք է ունենա լուսանկարչական ապարատ։ «Պետք է միշտ լուսանկարչի աչքը միացված լինի. այն, ինչ ուրիշների համար սովորական է, լուսանկարչի համար կարող է դառնալ յուրահատուկ օբյեկտ»։

Հետաքրքիր դեպքեր հիշում է․

-Երբ 12-րդ դպրոցի լուսամուտներն էի լուսանկարում, տնօրենը դուրս եկավ և բարկացավ։ Այդ ժամանակ դեռ անփորձ էի և փոքր-ինչ նեղվել էի։

received_887838938283075

Երազում է բացօթյա ցուցահանդես ունենալ Վան Գոգի թանգարանի դիմաց, որպեսզի յուրաքանչյուր մարդ առանց սահմանափակումների ցանկացած ժամի կարողանա դիտել և վայելել լուսանկարները։ «Լուսանկարները ավելի ազատ են․ չեմ ուզում դրանք սահմանափակել ցուցասրահի պատերի ներսում»։

received_1436124719876703

Լուսանկարները պատմում են իրականությունը։

Լուսանկարների միջոցով ավելի հեշտ է ցույց տալ մարդկանց էմոցիաները։

Կյանքը կանգնում է լուսանկարչի մեկ լուսանկարում։

Յուրաքանչյուր լուսանկար ունի իր պատմությունը:

Գեղեցիկ լուսանկարներ ունենալու համար պետք է ժպտալ աչքերով, հոգով, որպեսզի իրական լուսանկար ստացվի։

 

izaAstsatryan

Նրանք, ում ընտելացրել ենք

Մի քանի ամիս առաջ դպրոցն ավարտեցինք, դասարանցիներից շատերը մտածում էին, որ չէ, անկախ նրանից, թե մեզնից յուրաքանչյուրը որտեղ կլինի, մենք կշարունակենք շփվել, պահել կապը, այն կապը, որը 12 տարիների ընթացքում ենք ստեղծել, սակայն ես գիտակցում էի, որ չէ, չի լինի նման բան, և այո, ես չսխալվեցի…

Ամռանը տղաներից մեկին ճանապարհեցինք բանակ, հետո եկավ սեպտեմբերը, դասերը սկսվեցին, ամեն մեկը գնաց իր երազանքի հետևից, գնաց՝ մոռանալով… Չէ-չէ, ներեցեք, մեկ-մեկ հիշելու հույսով գնացին։

Սկզբնական շրջանում հաճախ էի կապվում բոլորի հետ, բայց ամիսների, օրերի, ժամերի և րոպեների հետ դադարեցի հաճախակի կապը։ Դե, գիտեք, այդքան էլ հեշտ և հաճելի չէ, երբ ինչ-որ մեկին քո կյանքում մեծ տեղ տալով հիշում ես, հետաքրքրվում նրանով, իսկ նրան անգամ հետաքրքիր չէ քո՝ ինչպես լինելը։
Այո, տհաճ երևույթ է, սակայն հիանալի դաս է կյանքից և հենց այդ մարդուց։
Ինչևէ, նման դեպքերում միշտ գտնվում են այնպիսիք, ովքեր անմնացորդ տրվում են ընկերությանը և նրանց ոչինչ չի փոխում։

Անկախ նրանից, թե մենք որտեղ ենք, և թե ով ենք, չպետք է մոռացության մատնենք այդ տարիները։
Գուցե դու հենց իմ շնորհիվ է, որ հիմա այն ես, ինչ կաս, գուցե իմ խորհուրդները քո կյանքի ճանապարհին մեծ նշանակություն են ունեցել, և գիտե՞ք՝ ինչ, դասերը կգան-կգնան, իսկ ընկերները կսպասեն, կսպասեն ինչպես Հաչիկոն էր սպասում իր տիրոջը, չէ, տերը չափից դուրս կոպիտ բառ էր, որովհետև նա տեր չէր, նա ընկեր էր՝ հավատարիմ և անմնացորդ նվիրումով։

Հաճախ եմ մտածում այս հարցի շուրջ և վերջապես գտել եմ պատասխանը, այո, վերը նշվածների համար մենք ենք մեղավոր…
Ինչպես մի ֆրանսիացի տղա էր ասում՝ մենք պատասխանատու ենք նրանց համար, ում ընտելացրել ենք։
Այո, մենք ընտելացրել ենք: