Անահիտ Բադալյանի բոլոր հրապարակումները

Անահիտ Բադալյան

Ինքնակատարելագործումը փոխվելը չէ

Բարև, հի՛ն բարեկամ․․․ Էսօր ուզում եմ փոփոխությունների մասին խոսել։ Նկատած կլինես՝ հոդվածներիս մեծ մասում փորձառությունս փորձում եմ ծառայեցնել ընդհանուր եզրակացությունների հանգելու, ասել է թե՝ ուզում եմ էնպես անել, որ իմ պատմությունները քո կյանքում դնես, քեզ դնես էդ պատմությունների մեջ, պատկերացնես ու զգաս ու հետո համաձայնես կամ չհամաձայնես ինձ հետ՝ սեփական եզրահանգմանդ գալով։ Այսօր էլ էդ նույն ձևով փոփոխություններից եմ ուզում խոսել։

Անցյալ տարի այս օրերին վիզայի գործերով էի զբաղված, դեսպանատան փաստաթղթերն էի պատրաստում, նման պատասխանատվություն երբևէ չէի ստանձնել, բայց պիտի ամեն ինչ կոկիկ արվեր, թղթերը՝ բոլորը տեղում, անհրաժեշտ տվյալները՝ թղթապանակների մեջ խնամքով դասավորված, դե, ես էլ պիտի տեղը տեղին հագնված լինեի, որովհետև մաման ասել էր՝ դեսպանատուն ես գնում, էն մողեսով վզնոցդ չքցես ու դեղին մեծ ակնոցդ չդնես (բարձր ծիծաղում եմ): Սպիտակ, արդուկած վերնաշապիկով ու կիսաշրջազգեստ հագնելուն չհամաձայնած ջինսով Անահիտը Իտալիայի դեսպանատանն էր, նախատեսվածից 25 րոպե շուտ։ Մամայի հետ էի գնացել։ Ամեն ինչ շատ լավ ընթացավ, երկու շաբաթ հետո էլ Երևան վերադարձա՝ էդ շոգ ու կրակին վիզաս ստանալու։ Էս անգամ արդեն էն իմ սիրած մեծ դեղին ակնոցով ու մողեսիկովս, ավելի ճիշտ՝ դա մողես չի, սալամանդր է, մաման է էլի մողես ասում։

Անձնագրիս մեջ «խփած» առաջին վիզաս՝ դեպի երազանք, նպատակ ու նվաճումներ տանող կյանքի պաշտոնական մեկնարկը։ Ու վիզան ստանալուց հետո ժամանակը սկսեց ավելի արագ անցնել, որովհետև գիտակցում էի՝ մեկնելս սարերի ետևում չէր, իսկ մամայի՝ ինձ շարունակ անհրաժեշտ իրեր գնելն ու աստիճանաբար ճամպրուկս դասավորելը ամեն օր կարծես ասեր՝ Անահիտ, բան չմնաց։ Մի պահ եկավ, որ պատուհանից նայելիս անտրամաբանական լացում էի, ու ռոմանտիկ կամ զգացմունքային լինելովս չեմ պայմանավորում դա, այլ ուղղակի նրանով, որ գիտակցում էի՝ կտրվում եմ էս պատշգամբից, էս երկնքից, էս երևացող աստղերից, շենքի բակում անընդմեջ կանգնող տարբեր մակնիշների մեքենաներից ու նույն այդ բակի արևածաղկի սերմեր «չրթող» ժողովրդից։ Ու լաց լինելը կարոտի, ափսոսանքի ու այդ սովորական դարձած առօրյան անսովոր կերպով լքելու արդյունքն էր։ Մեկնելուս նախորդ գիշերը բոլորով էինք լացում, ես ու Մարին՝ նույն սենյակում, բայց իրարից հեռու նստած ու անկախ՝ ձևացնելով, որ իրար չենք նկատում։ Մաման էլ լացում էր մյուս սենյակում, պապան էր գնում-գալիս ու ծխում, միամիտ չեմ, շատ ծխելու պատճառը հասկացել էի։ Գիշերվա հազարին արթնացանք, ու աշխարհի ամենատարօրինակ ու խառնիխուռն զգացողությունները մեջս՝ պատրաստվեցի, ու դուրս եկանք բոլորով։ Հրաժեշտից ծանր բան չկա, հոգիս քարուքանդ եղավ, սիրտս հազար կտորի բաժանվեց, ու էնպիսի տպավորություն էր, որ ինձ թողեցի օդանավակայանում ու թռա՝ առանց ինձ։ Զգույշ, զգոն ու ուշադիր հասա Իտալիա։ Ու շարունակեցի մնալ նույնքան զգոն ու ուշադիր էնտեղ ապրած էս բոլոր ամիսներին։ Էս բոլոր պահերը համարյա մի տարվա հնություն ունեն, բայց դեմքի ամեն արտահայտություն աչքիս առաջ է, չեմ ասի՝ երեկվա օրվա պես, բայց թարմ է ու չհնացող։

Թռիչքիս նախօրեին, ընթացքում ու նույնիսկ թռիչքիցս հետո երկար եմ մտածել միջիս կանխատեսելի ու ինչ-որ տեղ տրամաբանական անհանգստությունը լավագույնս հիմնավորելու համար։ Շատ չանցած՝ հասկացել եմ, որ նոր մարդիկ, բազմազանությունն ու տարբերությունը իմ երազածն են կյանքը բացահայտելու համար, բայց և այնպես, ես ուզում էի ես մնալ, բարեկամս։ Գիտե՞ս՝ ես ուզում էի էն արագախոս ու արագաքայլ Անահիտը մնալ, ում ասածից շատերը բան չէին հասկանում, բայց ասում էին՝ ինչ չամիչ երեխա ես։ Ես ուզում էի չկորցնել ամենափոքր լավ բանից ուրախանալս լացով արտահայտելու «ղզիկ» սովորությունս ու մեկ-մեկ ծայրահեղ դարձող նեղացկոտ բնավորությունս։ Ու ամենակարևորը, ես միջիս հայուհուն պահպանել էի ուզում։ Իրականում չէի վախենում, որ կկորցնեմ էս ամենը, ուղղակի չէի ուզում ժամանակը աննկատ իր «սև գործն» աներ, ու ես վերջում նայեի ու տեսնեի, որ անճանաչելիորեն փոխվել եմ ու ինքս ինձ չգիտեմ։

Մի տարի անցավ․․․ Ասում են՝ էլի ասածներիցս բան չեն հասկանում, հարազատներիս՝ «Խոսելու ընթացքում կարաս ձևի համար շնչես, Անուլիկ»-ը էլի ականջներումս է, ես էլի շնչակտուր եմ լինում, որովհետև չեմ կարողանում դանդաղ քայլել, ընդհանրապես, հապշտապ շարժվող ու մեկ-մեկ շուրջը եղածը ջարդուփշուր անող անփույթ ու  կտրուկ տեսակս մնայուն է։ Ռոմանտիկ դրամաների կամ Մարիի «Ամենախելացիի» հերթական հաջողության հանդեպ իմ առաջին արձագանքը դեմքիցս հոսող հավատարիմ արցունքներն են, ու ես էլի նեղանում եմ ինձ ամենահարազատ ու մտերիմ մարդկանցից՝ հոգուս հետ խաղալու ու պարզապես նրա համար, որ ամեն ինչ սրտիս շատ մոտ եմ ընդունում։

Միջիս հայուհի՞ն․․․ Գիտե՞ս՝ փոքր հասակում Տերյանի «Մի խառնեք մեզ․․․»-ը ու Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանի․․․»-ն արտասանելիս ակամա հպարտություն էր ծնվում մեջս, բայց հոգիս չէր զգում ՝ ինչքան իմն է էդ անուշ Հայաստանն ու ինչքան ուրիշ ենք մենք՝ երբեք ոչ մեկին չխառնվելու աննկարագրեի անկրկնելիությամբ։

Եվրոպան՝ Եվրոպա, Իտալիան՝ ռոմանտիկայի, սիրո ու մշակույթի տուն ու թանգարան, մշակույթներն էլ՝ սիրուն ու բազմազան, բայց սկզբունքներդ ու արժեքներդ անփոփոխ թող մնան, բարեկամս, ճիշտ էնպես, ինչպես արժանիքներդ պիտի անփոփոխ մնան։

Մինչև գնալս էլ շատ էի լսում․ «Գնաց Ամերիկա, փոխվեց, առաջ էսպիսին չէր, լավ երեխա էր», շրջապատում ասում էին, ես էլ լսում էի ու մտածում՝ ժամանակ կանցնի, ես էլ Իտալիայից կվերադառնամ, չէի ուզի, որ ինձ իրենց մի մասնիկը համարող մարդիկ ասեն՝ գնաց-եկավ, փոխվեց, առաջ էսպիսին չէր․․․

Իհարկե, բարեկամս, շատ բաներ են փոխվում քո մեջ, բա էդպես էլ պիտի լինի, բնականաբար։ Ավելի ինքնուրույն, աչալուրջ ու հավասարակշռված էն մարդը, ով ապրում է մեջս, ձևավորվել է նաև շնորհիվ այս մեկ տարվա, որի ընթացքում իմ ամենահավատարիմ ու հուսալի ընկերը հենց ես եմ եղել, օրս կազմող-կազմակերպողը, հաջողությունս պայմանավորողն ու գրաֆիկս մշակողն էլ եմ ես եղել․․․ «Քեզ թափ տուր, բան չմնաց, էս մի տեքստն էլ կարդա, նոր կքնես»-ը ես ինքս եմ ինձ ասել, բարեկամս։ Մաման կասեր դա, եթե կողքի սենյակից գար տեսներ, որ լուսամփոփի լույսի տակ իտալերեն եմ պարապում, կամ ականջակալներն ականջիս՝ ինտեգրալ հաշվում։ Մաման կասեր, բայց մաման հեռու էր, ու ես էի մաման, պապան, քույրիկը, եղբայրը ու մյուս բոլորը։ Իհարկե, քեզ վրա մի քանի հոգու պատասխանատվություն վերցնելով ու ինքդ քո առաջ մեծ նպատակներ դնելիս դրանց քայլ առ քայլ մոտենալով՝ դու անասելի հասունանում ես, մեծանում։ Ժպիտդ համեմվում է քիչ ավելի իմաստությամբ, որի մեջ ժամանակի թախիծն է նշմարվում, էն թախիծը, որ պարուրել է ամեն անգամ, երբ մաման էդպես էլ դուռը չի բացել ու բարկանալով չի ասել, որ արագ անցնես քնելու։ Էն թախիծը, որը լվացք անելիս փոշին մի քիչ ավել լցնելիս «Հերիք ա, բալաս» ասող չլինելու պատճառով է ծնվել, ու էն թախիծը, որը հարազատներիդ նկարներին նայելիս ծնված ժպիտն ուներ։ Ժպիտդ մտածված է դառնում, ավելի խորը, ավելի հասուն ու ավելի գիտակցված։

Սրանք են էն սիրունագույն ու ինչ-որ տեղ անհրաժեշտ փոփոխությունները, որոնք լավն են, կարևոր են, կենսական են ու գնահատելի։ Նկարագրել չկարողանալու չափ շնորհակալ եմ էս մի տարվան` այ, էսքանը ձեռք բերելու համար։

Բայց, բարեկամս, «ես փոխվել եմ» չեմ ասում, որովհետև սա փոխվել չի, սա էլի ես եմ՝ կարևոր մի քանի հատկանիշներ ձեռք բերած ու կյանքի մի գեղեցիկ ու նոր փուլով անցած։ Սկզբունքներս, արժեքներս ու արժանիքներս նույնն են ավելի, քան ես ինքս պատկերացնել կարող էի։

Ու, բարեկամ իմ, փոխվելուց առաջ չմոռանաս հաշիվ տալ ինքդ քեզ, գնահատել քեզ նախ քո, հետո քո մտերիմների աչքերով, ճանաչել քո էն յուրահատուկ ու չկրկնվող գծերը, որոնց շնորհիվ դու դու ես։ Չմոռանաս, որ աշխարհի երեսին մեկը արագաքայլ կամ արագախոս մեկին տեսնելիս քեզ է մտաբերում, սկզբունքային ու սեփական ազգով ու մշակույթով հպարտ մեկին հանդիպելիս էլ էլի դու ես հայտնվում մեկի հիշողության մեջ։ Բարեկամս, չջնջես քեզ քո մտերիմների ու ինքդ քո հիշողության միջից՝ ամենանասիրուն հատկանիշներդ վերացնելով։ Զգույշ ու զգոն եղիր ինքնակատարելագործման ու փոխվելու սահմանին, տարբերիր, գիտակցիր, մտածիր․․․ Շեշտեր չեմ դնում բայերիս վրա, որ հրամայական երանգ չստանան, պարզապես հորդորում եմ։ Չմոռանաս, որ հետ ես գալու, բարեկամս։ Էնպես արա, որ հետ գալիս օտարություն չզգաս ու օտարություն չտարածես շուրջդ, քո սիրելի ու մտերիմ մարդկանց աչքին մնաս էն նույն համով ու չամիչ երեխան, ով մի տարով մեծացավ, ում մազերը քիչ ավելի երկարեցին, ժպիտը քիչ ավելի իմաստնացավ, բայց ով իր պահպանողական բնավորությունն ու մտածելակերպը մեծ ու ազատ աշխարհում չկորցրեց․․․ Պահպանել սովորիր այն, ինչն իսկապես քո մասն է՝ քո սկզբունքները, արժեքներն ու կյանքդ իմաստավորող երևույթները։ Պահպանիր տեսակդ ու քեզ, և ազատամիտ լինելով հանդերձ, պահպանողական մնա այն ամենի ու այն բոլորի հանդեպ, որոնք քոնն են, ու որոնք դու ես։ Չկրկնվող տեսակովդ միշտ ուրիշ մնա, բայց երբեք ուրիշը մի դարձիր, հարազա՜տս․․․

Ջերմ հրաժեշտներ ու ջերմ վերադարձ

Վերադարձների արանքում գրված իմ հոդվածները երևի ինչ-որ չափով հոգեհարազատ պիտի դարձած լինեն քեզ, բարեկամս, այնուամենայնիվ, տարբեր ու նոր են էն զգացողությունները, որոնք փարատում են ինձ ամեն անգամ վերադառնալիս։ Ամեն անգամ Վենետիկի օդանավակայանում նստած ժամանակ մտաբերում եմ անցյալ գլորվող հերթական կիսամյակս: Նոր ձեռքբերումների, ընկերների, բացահայտած նոր քաղաքների ու ստացած նոր գիտելիքների մի անասելի արագ շրջանառություն է սկսում գլխումս, իսկ դրան հաջորդում է մի մեղմ ու թեթև ժպիտ՝ հոգնած, կիսափակ աչքերի ու գիշերը անհանգիստ քնած ու նյարդային դեմքի մկանների ուղեկցությամբ։ Օդանավակայանում ուշադիր պիտի լինել, պիտի բաց չթողնել գրանցման պահը, հետո ուղեբեռը կշռել, նախապես պիտի ինտուիցիաս աշխատեցնեմ լավագույնս, որ ճամպրուկիս տարողությունը չգերազանցի նախատեսված քաշը, որ ավելորդ խնդիրների չբախվեմ թռիչքիցս առաջ։ Պիտի մի քանի անգամ ստուգեմ՝ արդյո՞քչքի նստեցումն սկսվել է, թե՞ դեռ չէ։ Արանքում մամային գրեմ, որ կարգին է ամեն ինչ, տեղն է թե՛ հեռախոսի, թե՛ իմ մարտկոցը։

Սրանք տեխնիկականի մասին։ Ինչ վերաբերում է հոգեվիճակներին, էս անգամ ամեն ինչ շատ ուրիշ էր։ Քոլեջն առաջին անգամ էի երկար ժամանակով լքում։ Ու կան ընկերներ, որոնց էլ դժվար հանդիպեմ, որովհետև ինձնից մի կուրս բարձր էին սովորում ու ավարտեցին այս տարի։ Անկեղծ ասած, տարեսկզբին չէի մտածում, որ էսքան կտխրեմ նրանցից շատերին հրաժեշտ տալիս, բայց ինչ-որ պահի սիրտս կտոր-կտոր եղավ ավտոբուսի ապակուց այն կողմ առավոտյան ժամը 6-ին ինձ ճանապարհելու հավաքված մարդկանց թաց աչքերը տեսնելիս։ Գնահատված ու սիրված լինելու մի ուրիշ զգացում էլ գերմանացի ընկերուհուս՝ զարթուցիչիցս տասը րոպե շուտ սենյակս ներխուժելն ու խիստ տոնով«Արթնացիր, կես ժամից ավտոբուսը կգա» ասելն էր։ Ճամպրուկիս ծանրությունը ինձնից «խլած» եգիպտացի ընկերներիցս մեկն էր այդ օրվա իմ առաջին ժպիտներից մեկի առիթը։ Մենք նրան կատակով «հետաձգելու վարպետ» էինք կոչում, որովհետև իսկապես վարպետորեն հետաձգում էր բոլոր անելիքները։ Այդ օրը հետաձգել չկար, պիտի ճամպրուկս իջեցներ ներքև, ինձ համար ծանր կլիներ։ Ճամպրուկիս ծանրությունից ծանրն, ավաղ, այս հարազատացած մարդկանց հրաժեշտ տալն էր։ Բոլորին գրկելիս հուշերի մի բուրավետ ու կոկիկ փունջ էր գալիս աչքիս առաջ, օրերի մի գունազարդ կույտ, որոնցից ծնված հիշողություններով լցնել ու լուսավորել կարելի է մնացած կյանքս։

Հաջորդ տարի քոլեջն անսովոր կլինի, շատ տեղեր գուցե դատարկ թվան առանց սիրելի դարձած ընկերների ու շատ պաղպաղակներ՝ քիչ սառը ու քիչ քաղցր ավելի։ Բայց փաստ է մի բան․ ստացվեց ընկերանալը, սրտին ու հոգուն մտերիմներ գտնելը, նվիրվելու, ջերմություն ու հոգատարություն տալու արժանի մարդկանց մարդաշատ ամբոխի միջից «տնտղելը»: Ժամանակ պահանջվեց, ջանքեր, հոգի, սիրտ ու համբերություն, բայց ստացվեց: Իսկ դու պիտի հասկացած լինես արդեն, որ ես վստահում եմ ժամանակի զորությանը, հավատում եմ դրա ուժին ու կյանքում շատ բաներ իրենց տեղը գցելու գեղեցիկ ունակությանը: Այն նույն ժամանակին, որ կանգ էր առնում տունն ու տոլման կարոտելիս, ու թռչում էր էկոնոմիկայիս թեստի ժամանակ, ես հավատում եմ մի շատ տրամաբանական ու հիմնավոր հավատով։

Քոլեջի վերջին օրերն էլ ավելի հիշարժան էին, երկրորդ կուրսեցիների համար մեր կազմակերպած միջոցառման ժամանակ էլ «Մախմուր աղջիկ»-ն էի բեմադրել: Հպարտություն էր, տարբեր ազգերից իմ ընկերուհիների հետ հայկական էինք պարում, ու իրենք էլ էնքան սիրուն էին ու էնքան նուրբ: Հիմա մի քանի մարդ ավել գիտի «Մախմուր աղջիկ»-ը, մի քանի մարդ ավել է կարողանում նազանքով շարժել ձեռքերն ու համադրել այդ շարժումները հայկական երաժշտության հետ, մի քանի մարդ ավել գիտի հայկականի մասին: Իսկ դա հենց այն է, ինչը ես սիրում եմ ամենից շատ․ Հայաստանիս մասին հնարավորինս շատ տալն ու իմ հարստությունը կիսելը:

Կիսամյակն ավարտվեց, ավարտվեց և ուսումնական տարին, քննություններս սպասվածի պես բարեհաջող ընթացան, ժպիտներով ու մի քիչ հուզմունքով հրաժեշտներ տվեցի, տուն եկա, ու ջերմ էր օդանավակայանը այնպես, ինչպես սառն էր մի անգամ: Ջերմ էին փուչիկները, կեսգիշերին ինձ գրկաբաց դիմավորող ու ինձ մինչև երկինք կարոտած արցունքախեղդ հայացքները, տանը հատուկ ինձ համար պատրաստված ելակով տորթն ու Հայաստանը: Ջերմ էր Երևանը, որը միշտ դժվարացել եմ իմը համարել, որովհետև ինքս լավ չգիտեմ Երևանը ու մշտական չեմ ապրել երբևէ, բայց Հայաստանը լքելուց հետո հասկացա, որ շաբաթների ու ամիսների գումարն էլ բավական է, որ իմանամ՝ ինչքան իմն է Հայաստանում տեսած ու չտեսած ցանկացած անկյուն: Ջերմ էր տունը և ջերմ է հիմա: Ջերմ են նրանք, ում հանդիպել եմ, գրկել եմ, ովքեր հասցրել են դժգոհել նիհարելուցս ու ովքեր նկատել են, որ լցվել եմ փոքր ինչ, ովքեր աչքերիս մեջ հոգնածություն են գտել ու ովքեր տեսել են, թե, էսպես ասած, օրիորդացել, մեծ աղջիկ եմ դարձել: Ջերմ են ինձ սպասած բոլոր էն հոգիները, որոնց կարոտել էի անբացատրելի: Ջերմ է և հինգտառանոց իմ Կապանը, իմ փոքրիկ տունն ու իմ ամենասիրելին: Իմ մանկական գրադարանն ու էնտեղի գրադարանավարներն են ջերմ, ովքեր անցյալ տարի մեծագույն սիրով ինձ նվիրեցին Վարդգես Պետրոսյանի շատ ու շատ հատորներ: Ջերմ են տատիկիս աչքերը ու պապիկիս ժպիտը, որոնք աչքիս առաջ են եղել ամենակարևոր պահերին: Ու մամայի կողքին նստելն է ջերմ, կանաչիով, պանրով ու բիբարով լավաշ ուտելը ու լիմոնով թեյ խմելը: Կոկորդի ցավից պառկած լինելիս մամայի սարքած ազնվամորու թեյն է ջերմ: Տաքացնելու, վառելու, բուժելու, ժպտացնելու ու ծիծաղեցնելու աստիճան ջերմ է ամենը: Ու ջերմ է սիրտս, որի մասերը աշխարհի տարբեր ծայրերում են հիմա, հրաժեշտից թափված արցունքների հոսքի մեջ, շատ ու շատ թանկ ու հարազատ դարձած մարդկանց աչքերի ժպիտներում: Ջերմ, պինդ, տաք ու ամուր․․․

Անահիտ Բադալյան

Կիսված ապրիլն ու հիշողությունները

Բարև, հին ընկեր: Հուսամ՝ լավ ես: Վաղուց չէինք զրուցել, բայց քննությունները, «դեդլայններն» ու քոլեջի էս աննկարագրելի ակտիվ կյանքը շատ ու շատ բաների ժամանակ չեն թողնում: Էսօր ուզում եմ պատմել էս ամիսների մասին: Գիտե՞ս, դու շատ բաներ գիտես: Առանձին դեպքերով քեզ հետ բազմիցս կիսվել եմ, շատ բաների մասին պատմել եմ, սիրուն տեսարանները ևս փորձել եմ քեզ տեսանելի դարձնել: Բայց էսօր ուզում եմ խոսել էն մասին, թե մարդն ինչքան կարող է հասունանալ մի քանի ամսում:

Ամեն գիշեր քնելուց առաջ փորձում եմ մտովի հետ գնալ ու հասկանալ՝ ինչ եմ արել վերջին ամիսներին, ինչ եմ սովորել: Ու մտքիս առաջին թռիչքս է գալիս: Ես՝ դեռ երկար մազերով, հուզված՝ համ հայրենիքն ու բոլորին լքելու, համ ապագայի հանդեպ մեծ հույսեր, բայց մի քիչ տագնապ ունենալու պատճառով: Հետո հիշում եմ կորած ճամպրուկս՝ Վենետիկի օդանավակայանում: Նստած մարտկոցս ու Իտալիայում կորչելու մեծ վախս եմ հիշում: Օդանավակայանում 6 եվրոյով գնած պիցցայի մի փոքր կտորն ու լարվածությունից էդ պիցցայից առանձնապես բան չհասկացած ստամոքսս: Ցավող մեջքս եմ հիշում, որ երեք մեծ պայուսակ ուսերին 3-4 ժամ քաշ էր տվել Երևանից Վենետիկ: Հիշում եմ առաջին անգամ UWC Adriatic-ի ավտոբուս նստելս ու ամրագոտի կապել մոռանալս (վերջինս հաճախ էր կրկնվում սկզբնական շրջանում): Հետո հիշում եմ քոլեջ ժամանելս, ականջներիս իտալերենը, որ էն ժամանակ դեռ բացարձակապես չէի հասկանում, ու շուրթերիս անգլերենը, որ ամրապնդվեց էս ամիսների ընթացքում: Հիշում եմ սենյակիս պատուհանին մոտենալը, այն բացելն ու լաց լինելը: Երջանկությանս չհավատալն եմ հիշում: Հետո Նեմրայի “Last Chance To Love”-ը բարձր միացրած՝ սենյակս ձևավորելն եմ հիշում: Հիշում եմ՝ ինչ երկար էի նայում լուսնին ու ինչի մասին ասես՝ չէի մտածում․ հեռու անցյալից մինչև մոտ ապագա: Էկոնոմիկայիս առաջին տնայինն եմ հիշում, որի վրա երևի 3 ժամ ծախսել եմ, որ անթերի ստացվի, էն տնայինը, որը հիմա առավելագույնը 25 րոպեում կավարտեի: Հուզված Անահիտին եմ հիշում՝ կյանքում առաջին անգամ փիլիսոփայության դասախոսությանը նստած, էն Անահիտին, որը հիմա ձկան նման լողալ է սիրում փիլիսոփայության մեջ: Հա, լողալու մասին: Հիշում եմ՝ ծովի ափին ընկերներիս լողալիս լուսանկարելս ու իրենց պես լողալ իմանալ ցանկանալս: Ու հիշում եմ և այն, որ լողում եմ հիմա արդեն: Տեղանքին անծանոթ լինելու պատճառով մի քիչ անհանգիստ լինելս եմ հիշում ու հիմա Դուինոյով անընդհատ զբոսնելու անհագ ցանկությունս: Կյանքիս ամենասիրուն մայրամուտներն եմ հիշում ու ամենապայծառ արևածագերը: Երևի ոչ ամենատաքը, որովհետև ինձ ջերմացնողներից քիչ ավելի հեռու եմ: Սիրուն օրեր եմ հիշում, պաղպաղակներով ու ժպիտներով լիքը օրեր: Կարևոր թեստերից առաջ չփակված աչքեր ու թեստը ավարտած մաքուր խիղճ եմ հիշում: Էսքանը հիշում եմ մի ակնթարթում, բայց թվում է՝ երկար ժամանակ է պահանջվել էսքանը հիշողության գիրկը գցելու համար: Ու մի բան էլ եմ հիշում, որ հիմա ես ծովից ծով եմ, էնպես, ինչպես իմ Հայաստանը՝ ժամանակին: Ծովի էս կողմում ես ժպտալ ու անկեղծ ուրախանալ եմ սովորել, ինքնուրույն ու հաստատակամ ապրելուն ու ինքս իմ մասին հոգ տանողը լինելուն եմ հարմարվել, բայց այդ ամենը շնորհիվ էն մեծ կամքի ուժի, որ ծովից էն կողմ եմ ձեռք բերել: Ես ծովից էն կողմ մի ուրիշ ծով ունեմ: Իմ սիրելիների, թանկերի ստեղծած ծովը՝ խաղաղ, ջերմ, տաք ու ջինջ:

Ես ուզում եմ իմանաս, որ բոլոր ծովերում էլ փոթորիկներ լինում են: Բայց նավերը շարունակում են հանդարտ լողալ նրանց մակերեսին: Պինդ մնա, եթե փոթորիկներ սկսեն քո հոգու ծովերում, դուրս չգաս ափերիցդ ու չբորբոքվես: Ծովը նրանով է գեղեցիկ, որ կարողանում է լուռ հանդուրժել անձրևը, ձյունը, քամին ու այդքանով հանդերձ չի դադարում սիրունագույնս արտացոլել արևի լույսը:

Այս յոթ ամսվա ընթացքում շատ եմ մտածել ծովի մասին՝ ծովի ափին նստած: Ժամանակը, հեռավորությունը, քո առջև դրված նպատակների խոստումնալից ու պարտավորեցնող լինելն ու մտերիմներիդ բացակայությունը թափահարում են ալիքներդ, բարեկամս, ուզում են հունից հանել հոգուդ ծովը: Խաղաղ մնա, որ քեզ նայելիս մարդիկ զգան այն, ինչ ես՝ Ադրիատիկին: Սեր, հիացմունք, ներդաշնակություն ու․․․ կարոտ:

Հ․Գ․ Դասերի ու հանձնարարությունների թոհուբոհում շաբաթ օրը Սլովենիա եմ այցելելու, կկիսվեմ։ Մինչ հանդիպում, իմ բարեկամ:

Անահիտ Բադալյան

Կյանքի նոր ուղի կամ պարզապես UWC

Ուսանողական կյանքիս մասին, ընթերցողս, շա՜տ բաներ գիտես։ Սիրուն ու չկրկնվող քաղաքների գեղեկությունն ես տեսել ինձ հետ, ինքնաբերաբար դուրս թռչող ժպիտս ես կիսել, համեղ ուտելիքների բույրից ես արբել ինձ հետ, հնդկացի ու գերմանացի ընկերներիս հետ ես ընկերացել, մայրամուտների մանուշակագույնով ես հիացել ու թախծել մի քիչ։ Այսօր ուզում եմ քեզ պատմել ամենակարևորի մասին։ Ուզում եմ, որ իմանաս իմ ու շատ-շատերի կյանքը փոխած ու փոխող UWC-ի մասին։

UWC-ն (Աշխարհի միացյալ քոլեջներ) ծրագիր է, որի շրջանակներում բազմաթիվ երկներից աշակերտները հնարավորություն են ստանում երկու տարի ուսանելու աշխարհի 17 միացյալ քոլեջներից մեկում՝ դառնալով մշակութային փոխանակման, անկրկնելի փորձառության, որակյալ կրթության ու changemaker լինելու պատվավոր կրողը։ UWC-ն  մարդկային մեծ արժեքների ու փոխադարձ հարգանքի ծրագիր է, աշխարհի, մյուսների ու ինքդ քո հանդեպ ունեցած սիրո, խաղաղության, բարության ու հոգատարության ծրագիր։ Աշխարհի 17 UWC քոլեջներից մեկի մասին լսած կլինես, բարեկամս։ Դրանցից մեկը մեր Դիլիջանում է։ Ու հպարտանալու մեծ առիթ պիտի ունենանք հայերովս, որ մեր երկրում նման հաստատություն է գործում, որ դեռ էն ժամանակվանից, երբ մարդիկ արտագաղթում էին մեր երկրից՝ սովորելու ու աշխատանք գտնելու, աշխարհի տարբեր ծայրերից մեր Հայաստան էին գալիս իմ ու քո տարիքի հարյուրավոր ուսանողներ՝ UWC Դիլիջանի քոլեջում կրթություն ստանալու։ Քոլեջներից մեկն էլ կա, որի մասին պիտի որ իմանաս, հավատարիմ բարեկամ իմ։ Քեզ շատ եմ պատմել UWC Ադրիատիկի մասին, էդ էլ էն քոլեջն է, որտեղ ես եմ սովորում։ Իմ քոլեջը՝ ծովի ու երանության ափին, երազանքի ու իրականության հատման կետում՝ Իտալիայում։ UWC քոլեջները յուրահատուկ են նրանով, որ անկախ նրանց աշխարհագրական դիրքից՝ ուսանողներին հավասար հնարավորություններով են օժտում։ Ես ու Հայաստանում, Գերմանիայում, Չինաստանում ու Հնդկաստանում սովորող իմ տարեկիցները բոլորս IB (միջազգային բակալավրիատի) ուսումնական ծրագրով ենք սովորում՝ մարտահրավեր նետող, բայց, ինչ խոսք, որակյալ և ուժեղ։ Բայց IB-ն UWC-ի մի մասն է միայն։ Մենք աշխարհը փոխելու մեծ հեռանկարով ենք ապրում, որովհետև ինքնաբացահայտվելու ու մեր ձայնը լսելի դարձնելու հնարավորություն ունենք, որովհետև աշխարհի մյուս ծայրերում ապրող մեր հասակակիցներին (ու ոչ միայն) մեր մշակույթը ներկայացնելու ու իրենց մշակույթը ճանաչելու մե՜ծ հնարավորությունը ունենք։ Օրինակ՝ մեր քոլեջում մշակութային շաբաթներ են կազմակերպվում ամեն կիսամյակ։ Այս կիսամյակ Ասիական մշակույթի շաբաթն էր։ Հա, ի դեպ, կյանքում առաջին անգամ փորձեցի հնդկական ու K-pop պարել. ասում են՝ վատ չստացվեց: Հաջորդ կիսամյակ Արևելյան Եվրոպայի երկրների ներկայացուցիչները ելույթ կունենան, անցյալ կիսամյակ էլ մեզ իրենց երկրում հյուրընկալ ընդունող իտալացիներն էին իտալական շաբաթ նախաձեռնել։ Ամեն առավոտ դասի գնալուց ու դասերից հետո դասապատրաստմամբ զբաղվելուց բացի, բարեկամս, մենք սպորտի ենք հաճախում, կամ գնում ենք մոտակա քաղաքներ ու գյուղեր՝ համայնքին որևէ սոցիալական ծառայություն մատուցելու։ Օրինակ՝ ես ու իմ ընկերները ամեն հինգշաբթի գնում ենք մոտակա ավան՝ Մոնֆալկոնե՝ տարբեր տարիքի իտալացիներին անգլերեն ուսուցանելու։ Ամեն չորեքշաբթի և ուրբաթ ես լողի եմ գնում։ Երբ քոլեջ եկա, լողալ չգիտեի։ Մի տեսակ ափսոսում էի․ ծովի ափին էի ապրելու ու լողալ չգիտեի։ Դժվար էլ սովորեի, շատ բարդ էր թվում։ Այ, դա է UWC-ն․ այն, որ ես հիմա լողում եմ ազատ ու շա՜տ հավեսով, էնպես, ոնց ամիսներ առաջ պատկերացնել անգամ չէի կարող։ Ու համ էլ իմ լողի մարզիչը իմ՝ իտալերենի հմտությունները բարելավելու առաջին ու ամենասիրելի օգնականն է։ Էնքան շատ ենք զրուցում։ Դժվար կլինի բացատրել՝ ոնց եմ ամեն անգամ ոգևորվում մի նոր երկխոսություն վարելուց ու վերջում Tu sei brava ստանալուց հետո։ Երեքշաբթի իմ երգելու օրն է։ Իմ վոկալի ուսուցիչը ամենալավն է։ Քոլեջի համերգներին ելույթ ունենալն էլ մի ուրիշ հաճելի զգացողություն է։ Բացի էն ընկերներից, որոնք ժամանակի ընթացքում դառնում են մեր մտերիմները քոլեջում, մենք նաև մեր դասղեկական փոքրիկ խմբեր ունենք։ Իմ դասղեկը լեզվաբան է։ Բազմաթիվ լեզուներով է խոսում ու հայերեն էլ հասկանում է։ Ամեն ամիս հավաքվում ենք ու ջերմ զրույցներով համեմում մեր իսկ ձեռքով պատրաստած ազգային ուտելիքներով լիքը սեղանը։

Թե ինչքան բարդ է սովորելն էստեղ, բարեկամս, չեմ ասի։ Գիտե՞ս, մարտահրավերները նրա համար են, որ ընդունենք, դժվարություններն էլ՝ հաղթահարենք։ Ամեն ինչի մեջ որ մի պայծառ գույն ու լավատեսության մի նշույլ տեսնենք, որ ժպտալու առիթ տեսնենք, կսիրենք ամեն ինչը։

Ու հա, հարազատս, գիշերներ կլինեն՝ գիշերալամպի լույսից հոգնած աչքերս կտրորեմ ու կհոգնեմ հորանջել անգամ, օրեր կլինեն՝ զարթուցիչս չի զանգի, ու ես կարթնանամ ինտուիցիայովս (որը, ի դեպ, մինչև էսօր ինձ երբևէ հուսախաբ չի արել): Երգեր կլինեն՝ չեմ հասցնի լսել, որովհետև պիտի էկոլոգիայիս թեստին պատրաստվեմ կամ փիլիսոփայության վերլուծությունս ավարտին հասցնեմ։ Օրեր էլ կլինեն՝ կուզենամ մի թույլ սուրճ խմել, որ արթուն մնամ, բայց ձեռքս ինքնաբերաբար կբռնի թեյնիկն ու իր կամքից անկախ թեյ կպատրաստի՝ հոգու խորքում իմանալով, որ սուրճն իմը չէ, ես թեյահոլիկ եմ։ Օրեր էլ կլինեն՝ մամային կգրեմ, որ լավ եմ, հաց եմ կերել ու դասերը լավ են, բայց չեմ հասցնի զանգել։ Կպատահի, որ մտերիմ ընկերներիս քննությունների օրերը առաջվա պես անգիր չեմ հիշի ու անգամ կմոռանամ հարցնել։ Կլինեն, բարեկամս, կլինեն․․․ Բայց ես կսիրեմ ու կգնահատեմ էդ օրերը էն նույն անկեղծ ու նվիրական սիրով, որով սիրում եմ մանուշակագույն մայրամուտն ու իմ ու քո զրույցները․․․ Այն զրույցները, որոնցում ես խոսում եմ, պատմում, իսկ դու պատասխանում ես ինձ երբեմնի լավագույն ձևով՝ հյուրընկալ լռությամբ․․․

Բարդի կամ հեշտի գիտակցելը չի, որ քեզ պիտի UWC-ի մասին պատկերացում տա: Պիտի պատկերացնես, որ այն օրվանից, երբ դու դառնում ես էս կենսական շարժման մի մասնիկը, էդ թեթև մարմնիդ ու պուճուրիկ ուսերիդ վրա աշխարհը փոխելու ու ավելի լավը դարձնելու ծանր ու մեծ պատասխանատվությունն ես վերցնում․․․

Ես սիրում եմ էս պատասխանատվությունը, էն էլ ինչքան շա՜տ․․․ Մինչև լուսին ու․․․ Անվերադարձ․․․ (To the moon and never back)…

Հա, ու անցյալ տարի այս օրն էր, երբ UWC ընտրության վերջին փուլին էինք մասնակցում՝ ապագայի հանդեպ մե՜ծ հույսով լցված․․․ Շնորհավոր էս օրը՝ կյանքիս ամենագունավորներից ու ամենահիշարժաններից մեկը․․․

Պատմություններ Ադրիատիկի ափերից․ Էստեղ` տանը

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Ահա և ես: Վերադարձա: Երևան-Վարշավա, երկու ժամ՝ Վարշավայի օդանավակայանի սառը պատուհաններին գամված՝ մանրազնին հետազոտելով եղյամի մանր սպիտակ կետիկները, Վարշավա-Վենետիկ, ավտոբուսի կանգառի որոնումներ, Վենետիկ-Տրիեստե, ու հետո արդեն հարազատացած Տրիեստե-Դուինո: Իսկ վերջում՝ վերադարձ: Հիմա մտածում եմ՝ հետաքրքիր է, էստեղից Հայաստան մեկնելիս էլ եմ վերադարձի մասին գրում, Հայաստանից էստեղ գալիս էլ: Որտե՞ղ են մարդիկ վերադառնում: Մարդիկ երևի վերադառնում են էնտեղ, որտեղ եղել են ժամանակին, հուշեր են ունեցել ու հետո լքել են: Ստացվում է՝ ես հուշեր ունեմ և՛ էստեղ՝ Իտալիայում՝ Ադրիատիկի ափին, և՛ Հայաստանում՝ Զվարթնոցից մինչև Չերեմուշկա (անպայման 8 համարի ավտոբուսով գնալով): Այնքան տարբեր են զգացածներս՝ բառերով արտահայտելու համար մի քիչ ավելի խուճուճ․․․

Դու ի՞նչ կզգայիր, եթե նայեիր լուսնին ու հիշեիր, որ վերջին լիալուսնի ժամանակ դու հերթական բլինչիկն էիր ուտում ձեր խոհանոցում: Եթե բացեիր պահարանդ ու տեսնեիր, որ շա՜տ շոկոլադներ ունես, որոնք մաման խնամքով դասավորել էր, որ դու քոլեջում քաղցրի պակաս չունենաս: Նայեիր գրադարակիդ, հիշեիր, որ մի քանի ամիս կարդացել ես քո լեզվով գրված էդ գրքերը, որ ինչ-որ տեղ կարոտդ առնես, հետո թողել ես դարակն էլ, գրքերն էլ ու գնացել ես տուն՝ կարոտդ հենց տնից առնելու: Հիմա նորից տեսնում ես էդ գրքերը ու հիշում ես դրանց՝ տան կարոտ առնելու միջոց լինելը: Դու կնայես պատուհանիցդ, մայրամուտը սարսափելի, անբացատրելի, աննկարագրելի սիրուն կլինի՝ քո սիրած գույնի՝ մանուշակագույնի, ամենանուրբ երանգներով: Դու կսիրես այդ մայրամուտն էլ, այդ երեկոն էլ, այդ պատուհանն էլ ու այդ օրն էլ: Դու կսիրես այն, որ այդ պահին այդտեղ ես ու այդ մայրամուտի մեջ: Հետո էլի մի պահ կհիշես, որ վերջին անգամ այդ մայրամուտին նայել էիր հաջորդ առավոտյան աչքիդ առաջ Խուստուփի պատկերը ունենալու ակնկալիքով: Ու կթախծես դու մի պահ․․․

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Չէ, չես տխրի: Նորից Խուստուփը տեսնել էլ չես ուզենա, չես էլ հասցրել կարոտել: Դա կարոտ չի: Տուն վերադարձած օրերիդ դու քաջ գիտակցել ես, որ ցանկանալու ես կրկնել մամայի ծնկներին նստած պահերը, Մարիի հետ երգել-պարելը, Կապանով քայլելը, պապայի հետ զրուցելը: Դու գիտակցել ես, դրա համար էլ վայելել ես այդ օրերը՝ ամբողջ ուժովդ: Դրա համար էլ էս պահին մեջդ եղածը կարոտ չի ամենևին էլ: Դու թախծում ես մանուշակագույն մայրամուտի մեջ, որովհետև զգում ես, որ մտերմացել ես էդ տեսարանին, որ ուղղակի գեղեցկություն ու նրբագեղություն չի տեսածդ, որ ներդաշնակության սիրունագույն դրսևորում չի միայն սփռվում աչքերիդ առաջ, այլ հարազատացած մի տեսարան՝ աչքերիդ ծանոթ, սրտիդ՝ մոտիկ: Դու քո սենյակի լույսերը սիրում ես՝ կարմիր ու կանաչ: Դու սիրում ես քո գրասեղանը, որ կոկիկ դասավորում ես ամեն օր՝ դասերդ ավարտելուց հետո, ու որի անկյունում էկոնոմիկայի հաստ գրքերն են խնամքով շարված, դու թողել էիր քո ամենասիրելի բաժակը մահճակալիդ վերևի պահարանին՝ «Ապրած և չապրած տարիներ»-ի հարևանությամբ: Ու դու սիրում ես թեյ խմել քո այդ հին բաժակով: Տնից բերած թեյդ: Իսկ տա՞նը: Տանը թեյ էիր խմում էն բաժակով, որով չէիր խմի երբեք, եթե քո էն ամենասիրածը հետդ տարած լինեիր: Բայց չէիր տարել: Թողել էիր քոլեջում՝ տանը․․․

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Մաման կողքիդ չի լինի, երբ արթնանաս, Մարին էլ, բայց դու փակցրել ես իրենց նկարները քո գրասեղանի ու մահճակալի պատին, դու պապայի, տատիկի, Անուշիկի, Հռիփսիմեի, ընկեր Ոսկանյանի ու էլի թանկ մարդկանց նկարներն էլ ես փակցրել: Որովհետև դու ուզում ես քեզ տանը զգալ, իսկ տանը դու գիտես, որ քո թանկերը միշտ քեզ հետ են: Բայց դու սիրում ես դաս անել ոչ թե ընդհանուր, այլ գիշերալամպի լույսով: Դու սիրում ես քեզ լուսամփոփի պես աղջիկը զգալ, դե հա, փիլիսոփայության 1421 բառանոց էսսեից հետո մի քիչ դժվար է լինել Աստվածամոր աչքերով, բայց ինչևէ․․․ Դու սիրում ես նոթբուքով արագ-արագ էսսե գրել, հետո, երբ կավարտես դասերդ, կնստես, կհագնես տատիկի գործած գուլպաներն ու կխմես քո սիրած դեղձի թեյը: Էնպես, ինչպես հայտնի ֆիլմերում է լինում, ու ինչպես դու սիրում ես: Ու հա, ինչքան էլ դու ռոմանտիկ ես, քեզ անձրև պետք չի, մայրամուտն ինքնին հերիք է:

Դու կլսես քո սիրելի երգերը, որոնք կշարվեն Յութուբիդ փլեյլիսթում քեզ հազար տարի ճանաչող ընկերոջ նման: Հետո դու կիջնես միջանցք ու մի քիչ կնստես երեխեքի հետ: Դուք կզրուցեք դեսից-դենից: Կպարզես, որ բոլորն էլ շատ դաս ունեն անելու, ու դու միակը չես, ով ծանրաբեռնված է ու մի քիչ անհանգիստ: Դուք կխոսեք, ու դու մի բաժակ թեյ կառաջարկես ընկերներիդ՝ հենց նոր թեյ խմած լինելով ու գուցե առանձնապես թեյ չցանկանալով այդ պահին: Նրանք չեն հրաժարվի թեյից (թեյից շա՜տ դժվար է հրաժարվելը), ու դու ջերմության ևս մի բաժակ կլցնես քո սիրտը: Թեյը խմելուց հետո աչքերդ կսառեն մի պահ, դու կլռես քեզ ոչ բնորոշ անտրամաբանական լռությամբ, ու ընկերներդ կհարցնեն՝ ինչո՞ւ ես տխուր: Իսկ դու կուրախանաս, որ տվածդ ջերմությունը սառած աչքերդ անարձագանք չթողնելու խթան է դարձել, ու որ գտել ես այնպիսիններին, ովքեր աննկատ չեն թողնի դեմքիդ փոխված արտահայտությունը: Հետո դու կբարձրանաս սենյակ ու կգրես: Դու շատ ես սիրում գրել: Ու այն ժամանակ, երբ որոշես քնել, դու կխմես վերջին բաժակ թեյդ, որ խոստացել էիր պահել վաղվա համար: Դու կխմես այն փոխարեն այն թեյերի, որոնք կխմեիր պապայի հետ, եթե նա կողքիդ լիներ․․․Դու կանջատես լույսն ու կքնես՝ առանց ականջակալների: Ու քնելուց առաջ դու միշտ կհիշես մի դրվագ՝ տնից: Հետո կզգաս, որ տանն ես, որովհետև սիրում ես էս տեղը սիրելի բաժակդ էստեղ թողնելու աստիճան շատ: Սիրում ես էս տունդ, շա՜տ ես սիրում…

Տուն բերող ճամփաները

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Բարև: 2018-ն ամփոփոխ սիրառատ, պատմությամբ ու հիշողություններով լիքը բարևով եմ բարևում այսօր: Այն բարևով, որով հրաժեշտ պիտի տամ կյանքիս ամենագունավոր տարիներից մեկին: Տարեվերջին մարդիկս սովորաբար մտովի հետ ենք գնում ու փորձում ամփոփել այն ամենը, ինչ ձեռք ենք բերել այս տասներկու ամիսներին, փորձում ենք վերհիշել ամենապայծառ ու ուրախ օրերը, ամենախրթին դժվարությունները, որոնք հաղթահարեցինք ու թողեցինք պատմության գրկում, վերապրել այն րոպեները, երբ մեկի ծնունդի, մյուսի վերելքի կամ սեփական նվաճման ու հաղթանակի երջանկությամբ արբած, խելակորույս բղավում կամ թռչկոտում էինք: Հետադարձ հայացք ենք գցում այն 365 հնարավորություններին, որոնց արժանացել ենք շնորհիվ կյանքի՝ մեր հանդեպ դրսևորած առատաձեռնության: Իսկ հետո ուզում ենք հասկանալ՝ արդյո՞ք կարողացել ենք ըստ արժանվույն օգտվել այդ հնարավորություններից ու գոհացնել կյանքին՝ որպես շնորհակալություն մեզ՝ ընտրյալներիս, ժպտալու, երջանկանալու, փորձելու ու հաղթելու 365 լուսավոր առիթ պարգևելու համար: Հետո մի պահ նայում ենք մեր շուրջը ու մարդկանց ենք տեսնում: Մեր մարդկանց, որոնց ձեռք ենք բերել հազարավոր ժպիտների, միլիոնավոր արցունքների, վայրէջքների ու վերելքների արանքում ու արդյունքում: Այն մարդկանց, առանց որոնց մի հարազատ ծիծաղի, մի հոգատար «այ գիժ»-ի, մի ջերմ հայացքի ու միշտ անհանգիստ ու մտահոգ նամակների այս 365 օրերը դարեր կթվային՝ սառը, անհոգի ու անջիգյար, հեռավորությունը կթվար անհաղթահարելի, իսկ ժամանակը՝ գուցե անանցանելի:

2018-ն իմ կյանքի հեղափոխության տարին էր, քանի ու քանի երկու հազար տասնքանիսներ գլորել եմ՝ պայքարելով, որ հասնեմ նրան, ինչին 2018-ին հասա: Հասունացման, ինքնուրույնացման, հայրենասիրության, ազգանվիրության ու ամենասիրուն հեղափոխությունների տարին էր: Ու երևի պատահական չի, որ իմ կյանքի հեղափոխությունը համընկավ Հայաստանիս հեղափոխության հետ: Մենք իրար մեջ ենք ու իրարից միշտ անբաժան: Հիմա ես հստակ գիտեմ՝ ինչ է սպասվում ինձ 2019-ին: Հստակ գիտեմ, որ Ամանորից օրեր անց նորից մեկնելու եմ Իտալիա ու շարունակեմ ուսումս: Գիտեմ թռիչքիս օրը, ժամը: Կանխագուշակումների ու եթե-ների տարի չի լինելու 2019-ը: Գծած, գծագրված, ինքնաբերաբար պլանավորված ու ծրագրավորված է արդեն գալիք տարիս: Բայց, այդուհանդերձ, կյանքն ինձ համար գունավոր է իր անկանխատեսելիության ու անգուշակելի լինելու սիրունագույն առեղծվածով:

2018-ին երջանկության անհաշվելի մեծ թվով արցունքներ եմ թափել, աչքերս հիացմունքի արժանի հարյուրավոր վայրեր են տեսել ու լցվել դրանցով, սիրտս վերիվարումների ենթարկվելու, հոգիս՝ տակնուվրա լինելու, կարոտի, երջանկության ու թախծի միախառնման աստիճան զգացողություններ է տեսել ու ապրել: Փոխվել է բնակությանս վայրը, դասավանդմանս լեզուն, կլիմաս, ճաշացանկս, բայց և այնպես, ես նույնն եմ: Նույնն եմ թե՛ մազերիս գույնով, թե՛ Հախվերդյան լսելովս, թե՛ ժպիտովս ու, ամենակարևորը՝ միշտ ու միշտ հայ մնալովս: Ու 2018-ի ամենասիրուն նվերն ինձ համար երբեք չփոխվելը, ազգային ու հոգևոր արժեքներին ու սեփական դաստիարակությանը հավերժ հավատարիմ մնալը ու թանկերին, թանկագիններին ու թանկագույններին միշտ ու միշտ սրտում, մտքում, հոգում, աչքերի փայլում ու դեպքի ժպիտում պահելն ու փայփայելն էր: 2018-ի մեծագույն նվերը ունեցածս անչափ սիրելու ու գնահատելու կարողությունն է, տան մեջ չմնալով՝ տունը միշտ մեջս պահելու ունակությունն ու համառորեն չհանձնվելու գնով ձեռք բերված հաղթանակս էր: 18-ի մեծագույն նվերը 16 տարեկան Անահիտն էր, որ ուզում է միշտ ու միշտ 16 մնալ, երբեք չմեծանալ ու շարունակել վայելել միայն 16-ում ապրվող երջանկությունն ու միայն 16-ում ժպտացվող ժպիտը:

Ինչ վերաբերում է 2019-ին․․․ Ես մե՜ծ, անսահման մե՜ծ խաղաղություն եմ մաղթում բոլորիս, խաղաղություն՝ մեր չկրկնվող, մեր միակ ու մեր պանծալի երկրին, խաղաղություն՝ մեր ամենախիզախ ու հպարտ զինվորներին, մեր՝ հային բնորոշ մի տեսակ հարազատացած տագնապով լցված աչքերին, խաղաղություն՝ մեր երբեմնի լարված ու լարվածությունից աննկատորեն ծամածռված ժպիտներին, խաղաղություն՝ մեր հոգետանջ մտքերին, գիշերը շուտ պառկող, բայց խառնիխուռն մտագրոհներից երբեք քնով չանցնող մեր ուղեղներին, մեր՝ ժպտալու ընդունակ, բայց հաճախ արցունքոտվող դեմքերին, մեզ ու մեր մտերիմներին․․․ Ես ուզում եմ, որ բոլորիս սրտերի դռները բաց լինեն, ինչպես իսկական հայի սիրտն է միշտ լինում, բայց կողպեքներ ունենան ու կարողանան օգտագործել այդ կողպեքները ճիշտ ժամանակին՝ հնարավոր անկոչ հյուրերից զերծ մնալու համար: Ես իրականում ուզում եմ, որ մեր սրտերի կողպեքները փոշոտվեն երկար ժամանակ չօգտագործվելուց, որ մեր սրտերի դռները թակեն միայն սպասված, արժանի ու ճիշտ հյուրեր, հյուրեր, որոնք կմնան մեր սրտում ու կդառնան դրա մշտական բնակիչները, որոնք էլ երբեք դուրս չեն գա մեր սրտից ու որոնց հետևից մեր սրտերի դռները չեն փակվի երբեք: Ես ուզում եմ, որ միակ ծանրությունը, որ բաժին կհասնի մեզ, լինի ամանորյա առևտրի ծանր տոպրակներինը, որը կկարողանանք հաղթահարել խանութի դիմացի բարեհամբույր տաքսիստի օգնությամբ: Ուզում եմ՝ մեր հոգիները ծանրություն չզգան երբևէ, որովհետև, վախենամ՝ ոչ մի բարեհամբույր տաքսիստ մեզ օգնել չկարողանա այդժամ: Կուզեմ՝ մի փոքր ավելի թեթև ապրենք 2019-ին, բայց և ոչ՝ թեթևամտությամբ: Միշտ խոհեմ մնանք ու լուրջ, բայց և չմոռանանք խելակորույս ծիծաղել ու պահպանել մեր միջի համով խենթությունը: Ուզում եմ՝ չկորցնենք մեր համը, բայց և այնպես չանենք, որ համներս դուրս գա: Խենթ լինենք ու խենթ մնանք 2019-ին էլ, բայց չխենթանանք սեփական խենթությունը չափել չկարողանալու չափ: Լինենք ու մնանք անչափ անկեղծ, բայց չափի մեջ անկեղծանանք բոլորի հետ, որ հետո չափից դուրս չզղջանք: Ժպտանք ու ժպիտ տանք 2019-ին, փայլենք ու փայլեցնենք ամբողջ տարին, փայլատակենք ամբողջովին: Եթե լավն ենք, դառնանք ավելի լավը: Չլճանանք, լճից ծով դառնանք, ծովից՝ օվկիանոս, օվկիանոսում էլ․․․ Օվկիանոսում էլ նավերով երթևեկենք ու սփռենք մեր միջի սերն ու ջերմությունը:

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Եվ ամենակարևորը: Ուր էլ գնանք ու ինչի էլ հասնենք, միշտ տուն դառնանք: Մեր տունը դառնանք: Գանք ու մինչև ականջների ծայրը ժպտանք մեր հին ու անդավաճան տունը գեղեցկացած ու հյուրընկալ տեսնելիս: Գանք մեր տուն ու ուրիշ աչքերով նայենք մեր տանը՝ կորցնելու ու լքելու ներքին վախով, գրկելու ու գրկվելու անհագ ցանկությամբ ու ջերմանալու ջերմագին տենչով:

Տուն գանք․․․

Իսկ այս տարի իմ տունն ամենասիրունն է․․․ Իմ Կապան քաղաքը զգացել էր, որ գալու եմ՝ բառերով երբեք նկարագրել չկարողանալու չափ կարոտով, ու գեղեցկացել էր այնպես, ինչպես երբեք այս 16 տարիներին:

Շուտով 2019-ն է, իսկ ես վայելում եմ Կապանիս գրկում լինելը:

Շնորհավոր 2019:

anahit badalyan tonakan

Անվերջ վերադարձ

Բարև․․․Բարև այնտեղից, որտեղ մարդիկ իրար տեսնելիս ասում են՝ բարև, բարի օր, ողջույն, բարի երեկո: Որտեղ մարդիկ խոսում, ժպտում, սիրում, ապրում ու շնչում են հայերենով: Բարև այնտեղից, որտեղ արդեն չորս ամիս վազքս, խոսքս, ծիծաղս ու ներկայությունս բացակա է եղել, իսկ սիրտս ու հոգիս՝ հավերժ ներկա: Բարև իմ հպարտ ու հարազատ հողից, իմ ու մեր Հայաստանից:

Ձմեռային արձակուրդներին հայրենիք եմ վերադարձել, թեև՝ ոչ երկար ժամանակով։ Երևի հիշում եք, որ ես այժմ սովորում եմ Իտալիայում, «Ադրիատիկ» միջազգային դպրոցում: Մի կարճ ժամանակահատվածը լրիվ բավական է՝ ամենասիրելի ու թանկ մարդկանց, վայրերն ու պահերը անբացատրելի կարոտելու համար: Բավական է՝ անհրաժեշտություն ու կարիք զգալու համար, ուժեղանալու, կոփվելու ու ամրանալու համար:

Քոլեջում երբեմն էնքան զբաղված  ենք լինում, որ կարոտելու ժամանակ անգամ չի մնում: Դասերը շատ են, հանձնարարությունները՝ անպակաս, անելիքները՝ միշտ լիքը, պատասխանատվության ու պարզ ճակատով ներկայանալու զգացողությունը՝ անսպառ: Ուրախությամբ ու հպարտությամբ պիտի ասեմ, որ առաջին կիսամյակիս համար իմ առջև դրված նպատակը, չվախենամ՝ ասել, նույնիսկ գերակատարել եմ: Կատարածս աշխատանքից ուսուցիչներս գոհ են, նոր ընկերներ ունեմ, հասցրել եմ սիրել Դուինոն ու «մերվել»  Իտալիային:

Արագ անցան էս ամիսները, թե չէ, փոքր-ինչ բարդ է ասելը: Անելիքների տեսակետից՝ հագեցած ու շնչակտուր էր, կարոտելու տեսակետից՝ երևի մի քիչ ավելի սպասումով լի:

Առավոտյան սեփական զարթուցիչին միայն ապավինելն ու մամայի ձայնը քեզ միշտ արթնացնելու պատրաստ չունենալը, նախաճաշին երբեմն թեյել չհասցնելն ու դրա համար մի կարգին նկատողություն չստանալը, մեկ-մեկ թեթև հագնվելն ու մինչև դռան ծայրը` «Ժակետդ գոնե հետդ վերցրու, գլխարկդ էլ պայուսակումդ պահիր» չլսելը հեշտ չէին, ու մեկ-մեկ՝ էնքա՜ն տխուր: Բայց ժամանակի հետ հարմարվում ես, ընտելանում ես, մի քանի անգամ մրսելուց հետո ինքնաբերաբար գլխարկդ պայուսակումդ ես պահում միշտ, մի քանի րոպե շուտ ես արթնանում, որ հասցնես թեյդ խմել ու․․․ դառնում ես միակ ու միակ զարթուցիչդ: Ու տխուրը գիտե՞ք՝ որն է․․․Դու տանը գուցե չզգայիր, որ մրսում ես առանց գլխարկի, առավոտյան մի բաժակ թեյիդ պակասը այդ աստիճան քեզ ներսից զգացնել չտար գուցե, մի տասը րոպե ուշ արթնանալն էլ հաստատ դասից ուշանալու պատճառ չէր դառնա: Իսկ տնից դուրս դու վախենում ես հիվանդանալ ու մնալ ինքդ քո հույսին, դրա համար էլ գլխարկդ պայուսակիդ մեջ է միշտ, վախենում ես՝ դիմադրողականությունդ առանց էն մի բաժակ թեյի մի քանի գրամ պակաս լինի, դրա համար փորձում ես հասցնել խմել, վախենում ես, որ ամեն դեպքում քնած կմնաս, կուշանաս, դրա համար մի կերպ բացում ես քնաթաթախ աչքերդ:

Ամենահետաքրքիրը ինքդ քեզ բացահայտելն է: Երբ հարիսա էի սարքում, մեջս մի ուրիշ հպարտություն էր խոսում: Հայաստանում հարիսա շատ չէի սիրում, մաման որ սարքեր՝ հա, կուտեի, բայց ավելի հաճախ կասեի մամ, կարտոֆիլի ժարի՜տ, ի՞նչ հարիսա է: Էնտեղ տեսնում էի՝ ոնց են ուրիշները հավանում իմ սարքածը, ու հետո հիշում էի մամայի՝ մենակ կարտոֆիլով ո՞նց կլինի-ն:

Գարիկի ու Սոնայի «Լուսինը» իմ սրտին, ականջին ու ձեռքերին այդքան մոտ ու հասանելի դժվար դառնար, եթե համերգին անպայման հայերեն մի բան ներկայացնելու անհագուրդ ցանկությունը չլիներ:

Մի խոսքով՝ Bella Ciao-ի, Չելենտանոյի, պիցցայի ու մաֆիայի հայրենիքում էլ ավելի կապվեցի իմ բաց երկնքի տակ հարատև ապրող թանգարանին՝ Հայաստանիս: Ու երբ Լեհաստանում օդանավակայանում սպասում էի դեպի Երևան չվերթիս, «Հա քեռ ջան, հեսա մի քսան րոպեից կթռնենք», «Նարեկ, էդտեղով մի վազիր, կընկնես» ու նմանատիպ ջերմ արտահայտություններն ինձ հասկացնել տվեցին, որ ինքնաթիռում մենք մերոնցով ենք՝ հայերով: Կողքիս էլ մի հայ տիկին էր նստած: Խոսեց, պատմեց աղջկանից, թոռներից, տղաներից (թե՞ տղա չուներ), դե ի՞նչ մեղքս թաքցնեմ, ես էլ լավ հոգնած էի, ու քունս տանում էր․․․

Վայրէջքից մոտ կես ժամ առաջ ականջներումս հնչող «Սա Երևանն է, այստեղ դու տանն ես, ուր քեզ սպասում են դեռ կեսգիշերին»-ը թվաց ավելի, քան իրական․․․Որովհետև նույն Հախվերդյանի «Գիշերվա աստղազարդ հեքիաթում»-ը արդեն չորս ժամ հետս էր՝ սրտում, մտքում, հոգում: Ու հետո հասանք․․. Անձնագրի ստուգում, ուղեբեռի ստացում: Ու․․․ Բարև, ինձ չորս ամիս առաջ քո գրկից բաց թողած ու չորս ամիս հետո գրկաբաց ընդունող օդանավակայան: Բարև նորից, էլի մի անգամ, մի որոշ ժամանակ անց, բայց էլի նույնը: Ես վերադարձել եմ՝ չփոխված՝ ոնց խոստացել էի: Ու իմ ոսկեղենիկ լեզուն անգամ երևի համապատասխան բառեր չունենա, որ վերցնեմ ու կառուցեմ խոսքս այն մասին, թե ինչ զգացի պապային օդանավակայանում գրկելիս: Տանն էի, տանը, տանը․․․

Ու հիմա, չորս ամիս չդիտած հեռուստացույցի դիմաց նստած՝  քեզ գրելիս զգում եմ, որ կան ուրիշ, անբացատրելի սիրուն ու տարբերվող կարոտներ, որոնք նվաճվում են նվաճված երազանքները ճաշակելիս: Ու կան կարոտներ դեպի այն ուղիները, որոնցով անցել ենք ժամանակին այդ երազանքները իրագործելու համար: Կան հետադարձ հայացքներ, որոնք մեղմ ու խենթ ժպիտով են համեմված՝ փորձով ու անցած ճանապարհով ձեռք բերված լուռ ու շատ բան ասող ժպիտով: Ու կան օրեր, որոնք հիշելիս թեթև ժպտում ենք ու քմծիծաղ տալիս, որովհետև գիտակցում ենք դրանց միջի անկեղծ ու ազնիվ տենչը դեպի այսօրվա ներկան: Ու հետո մի պահ մտածում ենք, թե ինչի տենչ կա մեր այսօրվա ներկայում: Ու այն պահին, երբ զգում ենք, որ տենչը ներկան ամուր ու պինդ պահելն ու ըստ արժանվույն վայելելն է, կարող ենք եզրակացնել, որ հասունացել ենք, հասունացել ենք՝ հասնելով նրան, ինչին հասնելու համար երկար ու ձիգ ուղիներ ենք կտրել-անցել:

 

Պատմություններ Ադրիատիկի ափերից

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Տիպիկ ուսանողի կյանքով ապրելուն արդեն սովորել եմ Ադրիատիկի դպրոցում․․․Դեռ ընթացքի մեջ եմ, դեռ շատ ու շատ նրբություններ կան յուրացնելու, բայց կարող եմ ասել՝ ապրում եմ իմ երազած ուսանողական կյանքով։ Նկատած կլինեք՝ հաճախ եմ ժամանակի մեջ սավառնում, որովհետև երկար ժամանակ է պահանջվել հասնելու այն ամենին, ինչն ունեմ հիմա ու այս պահին, ու եթե անցած ժամանակս աչքիս առաջ անընդհատ չունենամ, չեմ կարողանա ըստ արժանվույն գնահատել ձեռք բերածս։

Դասերը, եռուզեռը, խմբակները, ժողովները, համերգներն ու միջոցառումները, որոնք արդեն իմ առօրյայի անբաժանելի մասն են, ավելի ու ավելի հաճելի են դառնում մշակութային այցերի շնորհիվ։ Ես ուզում եմ անպայման ասել, որ էստեղ եղած էս ամիսների ընթացքում ինձ անբացատրելի երջանիկ եմ զգում՝ հենց Իտալիայում սովորելու համար։ Այն մշակույթն ու պատմությունը, որ էստեղ կա, արժե տեսնել, ճանաչել ու սիրել։ Այս շաբաթ այցելել էինք Պադովա։

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Պադովան Իտալիայի հնագույն քաղաքներից է, իսկ համալսարանը երկրորդն է հնությամբ՝ Բոլոնիայի համալսարանից հետո։ Ուսանողական քաղաք է, մեծաթիվ ուսանողներ կան։ Ամենաշատը այն եմ սիրել, որ քաղաքը կյանքով լի էր, եռուզեռ կար, անցուդարձ։ Չէ, աղմուկ ու աղաղակ չէր․․․ Էդպես չէի սիրի․․․ Ես սիրում եմ, երբ քաղաքը խաղաղ է, հանգիստ, բայց մարդիկ կան, քայլում են, վազում են, շտապում են, զանգում են ճանապարհին, մեքենա են վարում, ականջակալներով երաժշտություն են լսում, ավտոբուսի կանգառում կանգնած են, կամ գնումների ծանր պայուսակներով ճեմում են։ Պադովայում շուկա կար․․․ Կապանում էլ․․․Գիտե՞ք՝ շուկան ուրիշ մաքրություն ու անկեղծություն ունի, այն բաց է բոլորի առաջ, դռներ ու ցուցափեղկեր չկան, վերելակներ կամ աստիճաններ՝ նույնպես․․․ Ու էստեղ էլ, Հայաստանի նման, շուկայում, խորամանկ լինելու դեպքում, սակարկել կստացվի․․․ Ես, ավաղ, երբեք ինքս ինձ էդ տաղանդը մեջս բացահայտելու հնարավորություն չեմ տվել․․․ Շուկայի հարևանությամբ կրակ էին վառել, ինչ-որ մրգեր էին կրակի վրա պատրաստում ու վաճառում․․․ Քոլեջի իտալացիների ասելով՝ դա ձմեռվա սկիզբն է ազդարարում․․․ Ջերմություն զգացի, ես ջերմանում եմ ձմեռվանից (ցուրտը խոչընդոտ չի): Եկեղեցիների մասին չեմ խոսում․ նայելուց կշտանալ հնարավոր չէ։ Համալսարանում էլ եղանք։ Կառույցը հին էր, պատմության ու դարերի շունչն էր զգացվում, հին ու արժեքավոր, թանկ ու մնայուն․․․

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Ու գիտե՞ք, ավտոբուսով վերադառնալիս միշտ նայում եմ մայրամուտին․․․Մայրամուտներն իմ տեսած ամենաշքեղ գեղեցկությունն են էստեղ․․․ Մայրամուտին նայելիս կարող ենք հիշել ամեն ինչ, այդ թվում՝ ամենամոռացվածը, ամենահինը, ամենաանցածը․․․ Երկար ճանապարհ գնալիս իմ ամենաշատ հիշածը Թասի ոլորաններն են, Վայքի բենզալցակայանն ու այն մե՜ծ, կարմիր հինգ տառերը, որոնք իրար միացնելիս իմ քաղաքի անունը կտեսնենք` Կապան․․․ Իմ ամենաերկար ճանապարհների վերջին կետը միշտ էդ հինգ տառերն են եղել, երբ սիրտս կարծես համաչափորեն ու հանգիստ իր տեղն է ընկել, սկսել եմ շնչել ավելի ազատ ու ժպտալ ավելի լայն․․․ Բայց էստեղ էլ հինգ տառ կա, որոնք տեսնելիս էլի հարազատություն ու ջերմություն եմ զգում, էստեղի վերջին կետս, էստեղի տունս ու էստեղի «ջերմատեղիս»՝ իմ Դուինոն․․․ Ու ամեն գիշեր քնելիս, ամեն առավոտ արթնանալիս ու ամեն-ամեն անգամ, ես շնորհակալ ու երջանիկ եմ: Երկու վերջակետ ունեցող նախադասության ու, Վարդգես Պետրոսյանի ասած՝ բազմաթիվ անհայտներով հավասարման նման երջանիկ․․․

Պատմություններ Ադրիատիկի ափերից (մաս 2)

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Առհասարակ, մենք՝ մարդիկս, ի՞նչ ենք հասկանում տնից, հողից, բակից, այգուց, քաղաքից, մարզից, վերջապես, երկրից, մինչև չենք լքում: Ոչինչ չենք հասկանում, բարեկամս: Ասում ենք՝ սիրում ենք, գնահատում ենք, հպարտ ենք, բայց մինչև չենք լքում, չենք զգում՝ ինչքան տաք էինք, ինչքան ջերմ էինք, ինչքան ազատ էինք, ինչքան «մենք» էինք մեր տանը, մեր հողում, մեր տեղում, մեր ու միայն մեր անկյունում: Մենք գիտեինք, որ դա մերն է ու ի սկզբանե համարում էինք, որ դա հենց մերն էլ պիտի լիներ: Այն օրվանից, երբ դուրս ենք գալիս, ավելի ենք զգում էդ տեղերի՝ մերը լինելը, որովհետև կարոտ ենք զգում էդ տեղերից, կարոտվում ենք ավելի, քան կարոտում:

Բայց եթե միշտ մնանք էնտեղ, որտեղ տաք է, որտեղ ջերմ է, խաղաղ է ու հարմար, ո՞նց պիտի սովորենք արժևորել էդ ջերմությունն ու ներքին խաղաղությունը: Պիտի դուրս գանք, մարտահրավեր նետենք ինքներս մեզ ու փորձությունների առաջ կանգնեցնենք՝ դիտմամբ, գիտակցաբար, հասկանալով ու պատրաստակամություն ցուցաբերելով՝ էդ փորձությունները հաղթահարելու:

Ու եթե կարողանանք համարձակություն գտնել ինքներս մեր մեջ ու լքենք մեր հարմարավետության գոտին, էլ ավելի կարժևորենք այն, ինչը, հա, ժամանակին այնուամենայնիվ, արժևորել ենք, բայց ոչ այնչափ, որչափ իսկապես հարկավոր էր:

Ես դուրս եմ եկել իմ հարմարավետության գոտուց՝ տասը տարուց ավելի դրա համար պայքարելուց ու ինքս ինձ լիարժեք պատրաստ համարելուց հետո։ Ու հիմա ես զգում եմ, որ սա իմ կյանքի ամենաճիշտ ու վճռական որոշումներից էր։ Ես հեռու եմ իմ ամենասիրելի ու հարազատ մարդկանցից, իմ փողոցներից, որոնցով անգիր ու փակ աչքերով քայլում, վազում էի, իմ ամենամանկական գրադարանի շենքից, իմ լեզվից, բարբառից: Ես ֆիզիկապես հեռու եմ: Իսկ հոգեպե՞ս: Ես ավելի հայ եմ, քան երբևէ կլինեի, ես ավելի կապանցի եմ, քան երբևէ կլինեի, ես ավելի ու ավելի եմ հիանում իմ լեզվով՝ մեր լեզվով, մեր հայոց լեզվով, ու էն մյուս լեզվով, որ ես ավելի լավ գիտեմ բոլորից՝ բարբառովս:

Էս ամենը եղել են ու կան ինձ ձևավորող ու ինձ բնութագրողները: Բայց էս ամենից դուրս՝ ես կարողացել եմ հաստատվել, գտնել ինքս ինձ ու ներքին ներդաշնակություն փնտրել: Ես հասցրել եմ սիրել Իտալիան, հիանալ ոչ ցուրտ, բայց գունավոր աշունով, ծովի մեղեդին դարձնել անբաժան մասս ու երբեմն ականջակալներս հանած քայլել այ այդ կենդանի երաժշտությունը վայելելու համար միայն: Ես հասցրել եմ հարմարվել դպրոցական խիտ ու բարդ գրաֆիկին, հասցրել եմ համոզվել, որ պապան ինձ իզուր չէր տնտեսագիտության մեջ պատկերացնում դեռ էն ժամանակ, երբ ես քնում-արթնանում էի լրագրող դառնալու մտքով, հասցրել եմ շնորհակալ լինել ինքս ինձ, որ ժամանակին չհանձնվեցի երաժշտական դպրոցի բարդ ու ժամանակատար դասերից ու ի վերջո, սովորեցի դաշնամուր նվագել, որովհետև էստեղ իմ ամենամոտիկը երաժշտության սենյակի փայտե պատի հարևանությամբ տեղադրված սև դաշնամուրն է: Ես հասցրել եմ սիրել էս սիրուն ու ճոխ լեզուն, յուրացնել քերականության մի շարք հատվածներ (ամեն բառը գրելիս հայերենիս հետ նմանություն փնտրելով, որովհետև սիրտս հայերեն է խոսում, երգում, գրում, շնչում): Ես հասցրել եմ հարմարվել ասֆալտին, ոչ խորդուբորդ ճանապարհներին ու անբացատրելի հարմարավետ քաղաքային տրանսպորտին: Ես հասցրել եմ շաբաթական երկու անգամ լողի գնալուն ու չմրսել-չհիվանդանալուն հարմարվել: Առավոտյան տնից դուրս գալուն ու երկու րոպե անց քոլեջ հասնելուն եմ հարմարվել: Ես հասցրել եմ փռշտալուց հետո վազել-թեյ դնելուն ու արագ խմելուն հարմարվել, որովհետև որ հիվանդանամ, պիտի ինքս իմ մասին հոգ տանեմ, իսկ ես, գիտե՞ք, ժամանակ չունեմ: Ես հասցրել եմ ինձ UWC Ադրիատիկի ամենաբաղկացուցիչ մասերից մեկը զգալ: Հացրել եմ սիրել մեր ժողովները, հանդիպումները, քննարկումները, ավանդույթները: Հասցրել եմ, հասցնում եմ ու միշտ եմ հասցնելու Հայաստանիս ներկայացուցիչը դառնալ իմ քոլեջում: Հասցրել եմ սիրել իմ սենյակը, իմ անկողինը, իմ գրասեղանն ու ինձ՝ այս ամենի մեջ:

Ես կարոտել էլ եմ հասցնում: Ու դա էնքան բնական է: Այ, եթե չլիներ, անբնական ու անհասկանալի կլիներ: Պիտի կարոտես, որ զգաս՝ կարևոր մարդկանցից ու կարևոր տեղերից հեռու ես: Պիտի հեռու լինես, որ զգաս՝ ինչքան կարևոր են հենց այդ նույն կարևորները: Պիտի հեռու լինես, որ զգան, ինչքան կարևոր ես դու, որ զգան՝ մոտիկ չես ու կարոտեն մոտիկ լինելդ՝ այդպիսով ավելի արժևորելով ներկայությունդ: Բացակայությունդ չի, որ պիտի լինելդ շոշափելի դարձնի, բայց հավատա՝ կընդգծի, կշեշտի, կկարոտեցնի: Հեռախոսի էկրանը միշտ պատնեշ կլինի քո ու քո մտերիմների միջև, նրանց բնական ձայնը՝ այն մեկը, որը լսվում էր ոչ թե հեռախոսի միջից, այլ անմիջապես ականջիդ, ժամանակավորապես կմնա միայն հին օրերիդ մեջ: Հեռախոսը էլ առօրյա հասարակ շփման միջոց չի լինի, որը կարող էիր պատահաբար երթուղայինի մեջ մոռանալ ու չնկատել: Հիմա այն միշտ է կողքիդ, որ մաման զանգի՝ լսես, որ մի քաղաքից մյուսը ճամփորդելիս տեղ հասնես ու մամային գրես: Ու որ ամեն օր հասցնես զանգել տատիկին, ու որ ինքը խոսի արագ-արագ, որովհետև գիտի՝ ուրիշ երկրից ես խոսում, ու խոսի բարձր՝ քաջ գիտակցելով, որ մեկ է՝ հեռախոսը հեռախոս է․ Հայաստանում էլ, Իտալիայում էլ: Խոսի բարձր, որ դու անպայման լսես ամեն բառը, երբեք չմոռանա հիշեցնել քեզ նախաճաշել անպայման, քնելիս տաք ծածկվել, դուրս գալիս էլ վերարկուն չմոռանալ: Իսկ ես չեմ մոռանում: Ես գիտեմ, որ կուրախանային՝ տեսնելով, որ տաք եմ հագնվում, որ լավ եմ սնվում, որ հասցնում եմ քնել, որ ուրախ եմ, որ ժպտում եմ: Ես գիտեմ, որ կարողացել եմ իմ ամենամտերիմ ու ամենաթանկ հոգիների խորքերում հպարտություն ու սեր սերմանել: Ես դա լավ գիտեմ: Ու եթե հիմա էստեղ չլինեի, չվայելեի կյանքի տված էս աներևակայելի մեծ հնարավորությունը, անցնելիս չլինեի էս ճանապարհը՝ դեպի նոր կյանք, գուցե էդպես էլ անհրաժեշտ չափով չգնահատեի հին կյանքս: Ո՞րն է էդ անհրաժեշտ չափը: Անչափն է, անսահմանն ու անծայրածիրը: Ես սիրում եմ նրանց, որոնց կարոտում ու որոնց կողմից «կարոտվում եմ»: Միշտ եմ սիրել, բայց հիմա ավելի ակնառու, ավելի պինդ ու ավելի-ավելի: Ու երբեք չեմ մոռանում վերարկուս՝ ցուրտ լինի, թե շոգ: Հանգիստ եղեք, թանկե՜րս:

Պատմություններ Ադրիատիկի ափերից

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Բարև․․․Ես գիտեմ, որ երկու ամսվա բացակայությունս գուցե ինչ-որ տեղ զգացել ես, բայց մտածում եմ՝ ինձ չես մոռացել ու սիրով կլսես նոր պատմություններս․․․Ո՞ւր էի երկու ամիս: Եթե հիշում ես՝ վերջին անգամ ասացի, որ մեկնում եմ Իտալիա՝ աշխարհի 17 միացյալ քոլեջներից մեկում սովորելու: Դե ինչ, հիմա ես էստեղ եմ՝ Ադրիատիկ ծովի ափին, կատարված երազանքների ու իրագործված նպատակների հատման կետում։ Օրերն էստեղ անբացատրելի հագեցած են անցնում։ Այնչափ հագեցած, որ քեզ պատմելիքներս թղթից չէի հասցնում համակարգիչ անցկացնել, գրածներս էդպես էլ մնում էին թղթին՝ ծովի ալիքների յուրահատուկ հոտի ու ծնկները որպես հենարան ծառայեցրած աղջկա խնամքով գրված տետրի մեջ:

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Եթե փորձեմ հետ գնալ ու ամենասկզբից պատմել, պիտի ասեմ, որ ի սկզբանե շատ եմ սիրել այս տեղը։ Ուրիշ մտերմություն ու հարազատություն եմ զգացել հենց սկզբից։ Գիտե՞ս, հայրենիքից դուրս ես սկսում հայրենիքդ առավելագույնս գնահատել։ Իսկ էստեղի բնությունը շա՜տ նման է մեր Հայաստանի բնությանը՝ ծառաշատ, լեռնոտ: Մենակ թե՝ մենք ծով չունենք: Իսկ էստեղ իմ պատուհանը բացելիս Ադրիատիկն է՝ իր ամբողջ ներդաշնակությամբ ու խաղաղությամբ: Ձայնը․․․Ամեն առավոտ ծովի համաչափ նվագվող մեղեդուց եմ արթնանում: Իմ կյանքի ամենագեղեցիկ տեսարանը իմ աչքի առաջ է ամեն օր՝ առավոտ ու երեկո: Ինձնից միայն պատուհանս բացելն է մնում: Երգի մեջ ո՞նց էր ասում Հախվերդյանը՝ պատուհանդ բաց արա ու տե՜ս․․․ Բացում եմ, տեսնում եմ, երջանիկ եմ ու շնորհակալ:

Դասերի մասին խոսելիս պիտի ասեմ, որ սա իսկապես անկրկնելի ու հազվադեպ տրվող մեծ հնարավորություն է, ու խելամիտ մարդը պիտի կարողանա սա լավագույնս օգտագործել ու քաղել էնքան գիտելիք, ինչքան ի վիճակի է: Առարկաներիցս ամենաշատը սիրում եմ էկոնոմիկան ու փիլիսոփայությունը: Իսկ ինչ վերաբերում է իտալերենին՝ արդեն կամաց-կամաց խոսում եմ: Ինչ խոսք՝ երգեցիկ լեզու է:

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Լուսանկարը` Անահիտ Բադալյանի

Մարդկանց մասին ասեմ, որ մշակութային մեծ բազմազանության մեջ եմ ապրում: Աշխարհի շուրջ հարյուր երկրներից ուսանողներ կան՝ տարբեր արժեհամակարգերի ու մտածելակերպի կրողներ: Ու էստեղ ես ավելի ու ավելի եմ կապվում իմ մշակույթի ու այն արժեքների հետ, որոնցով մեծացել ու դաստիարակվել եմ․ հայկականի ու Հայաստանի հետ։ Ես էստեղ ինձ Հայաստանից պոկված ամենաամուր կտորն եմ զգում՝ իմ մշակույթի հպարտ կրողն ու ներկայացնողը։

Իտալիայի մասին․․․Ուրիշ երկիր է: Փողոցներում ճեմելու ու գույների մեջ խելագարվելու երկիր: Վենետիկում պիտի կորես, պիտի ջրանցքների արանքից նայես մայրամուտին ու ժպտաս․: Ժպտաս Իսահակյանական առեղծվածային ժպիտով: Ռիալտոյի կամրջին էլ եղա: Ասմունքում էի․․․Հետո ի՞նչ, որ միակ հասկացողն էի, կարևորը՝ հայերեն էր, հայկական ու Իսահակյանական: Վենետիկը դրախտ է․․․Քայլելու, աջ ու ձախ նայելու ու հիանալու քաղաք: Սայթաքելիս էլ՝ ջրի մեջ ընկնելու ու նավով ջրանցքի մյուս ափ հասնելու քաղաք:

Իսահակյանի ուղով քայլելով հաջորդ կանգառս Ռավեննան էր: Միշտ վեր նայելու քաղաք: Կրոնական արվեստի ամենաշքեղ պահոցներից ու ամենաանաղմուկ փողոցների «տնօրինողներից» է: Քայլես, մարդիկ հեծանիվներով գան, կողքովդ անցնեն, թեթև ժպտաս ու հոգուդ խորքում մի անգամ էլ շնորհակալ լինես Աստծուն՝ ունեցածիդ ու էդ պահին վայելածիդ համար:

Տարբեր բաներից պատմեցի, ամեն ինչից՝ մի քիչ-մի քիչ: Դեռ շատ եմ պատմելու: Կհանդիպենք շուտով: Ciao :)