Ինեսա Զոհրաբյանի բոլոր հրապարակումները

susanna harutyunyan girq erkrord kiraki

Երկրորդ կիրակին ներառյալ

«Մանանա» կենտրոնը և Հայաստանի պատանի թղթակիցների 17.am կայքը հայտարարել էին Սուսաննա Հարությունյանի «Երկրորդ կիրակին ներառյալ» պատմվածքների ժողովածուի վերաբերյալ անդրադարձների մրցույթ: Մենք ստացել ենք բազմաթիվ անդրադարձներ, և մինչ ժյուրին կհայտարարի արդյունքները, դուք նույնպես կարող եք կարդալ և որոշել հաղթողներին:inesa zohrabyan

Կարծեմ մարտն էր, երբ մենք դասարանում նստած էինք, ու հայտարարեցին.

-Այսօր գրող Սուսաննա Հարությունյանն է գալու դպրոց:

Մենք միշտ ինչ-որ փոփոխություններ ենք ուզում, ահա, մշակութային գործիչները այցելում են դպրոցներ, և մենք սոված ու հոգնած գնացինք ստեղծագործարան նրան ու նրա գործունեությանը ծանոթանալու համար: Ես հարց տվեցի, թե ի՞նչն է ոգեշնչում իրեն, իսկ նա պատասխանեց, որ ոգեշնչման աղբյուրները հաճախ փոխվում են, ու կոնկրետ մի բան չի կարող նշել:

Ու սրանից որոշ ժամանակ անց 17.am-ի հայտարարությունը տեսա, շտապեցի ձեռք բերել  գիրքը ու սկսեցի կարդալ:

Իրականում պատմվածքների մասին իր այցելության ընթացքում խոսել էր, ու ամեն կարդալուց ես նորից հիշում էի իր մեկնաբանությունները դրանց առթիվ:

Իմ սիրելի ֆիլմերից մեկում հայրը աղջկան հարցնում է, թե ինչ հասկացավ այն գրքից, որը կարդում էր այդ պահին: Աղջիկը ի պատասխան սկսում է պատմել սյուժեն, և հայրը նորից է հարցը կրկնում, որպեսզի աղջիկը իր տպավորությունների մասին պատմի, ոչ թե սյուժեի:

Այս նույն ձևով ես եմ ուզում առաջնորդվել:

Նախ, պատմվածքներ կային, որոնք հատկապես շատ եմ հավանել: Ես ամեն գիրք կարդալուց յուրաքանչյուր նախադասություն պատկերացնում եմ` իր տեղանքով, ժամանակով` ըստ գրքի նկարագրության, և հաճախ գուշակում էի պատմվածքի ավարտը… Բայց արի ու տես, որ այդպես չէր ավարտվում, հաճախ զավեշտալի ավարտ էր ունենում, ու ավերվում էին իմ դրամատիկ կամ ողբերգական պատկերացումները դրա ավարտի մասին:

Իսկ ես հավանեցի ամենաշատը «Երկրորդ կիրակին ներառյալ» պատմվածքը: Մի քիչ ուշ էր, հասկացա, որ պատմվածքն ու գիրքը նույն անվանումն ունեն, զուգադիպություն է, որ հենց դա եմ շատ հավանել:

Ես հավանեցի հատկապես սա, որովհետև իր մեջ կար այն, որը հաճախ ես էլ եմ զգում` վերադարձի սպասում: Ու ես, սիրելի ընթերցող, չեմ պատրաստվում պատմել քեզ սյուժեն. ինչը, ոնց, ինքդ սկսիր կարդալ ու ասա, թե որը հավանեցիր ամենաշատը և ինչու՞:

Իրականում առաջին անգամն է, որ որևէ գրքի մասին փորձում եմ հոդված գրել: Ուզում եմ ասել, որ սկզբից դժվար էի կարդում, որովհետև փոքր չափերի գրքեր չեմ կարողանում կարդալ. աչքերս ու ձեռքերս կամակորություն են անում, բայց հետո, փաստորեն, ստացվեց, եթե հիմա կարդում ես սա: Եվ իրականում գիրքը իրականության գեղեցիկ, եզակի կողմերն էր ներկայացնում, իրադարձություններ, որոնք շատերի համար մանրուք են երևի, իսկ հեղինակը դրանց մի այլ համ ու հոտ է տվել: Շարքից անսպասելիները հատկապես շատ սիրեցի, որովհետև իմ վառ պատկերացումները քարուքանդ էին լինում այնպիսի վերջաբանով, որ նույնիսկ չէի պատկերացնի: Ես հասկացա, որ պետք է կարդանք  21-րդ դարի հայ արձակը, ու գնահատենք միշտ: Եվ ինձ համար հոյակապ մի հատված.

«Արևն ընդամենը երկնաքար է, եթե, իհարկե, արև չլիներ և բոց չլիներ: Սիրտն ի՞նչ է` մսակտոր, եթե սիրտ չլիներ և իմը չլիներ: Այսպես դաղում էին արևն` աշխարհը, սիրտս` ինձ, ու ես ամեն  ինչ քաղաքում թողած գնում էի: Գնում էի այն հույսով, որով բեդվինները  կտրում են անապատը, նավերը դուրս են գալիս նավահանգստից, աստվածները գալիս են հող, կամ մարդիկ սլանում են երկինք, հույսով, որ այնտեղ իրենց բաժին ինչ -որ բան կա»:

inesa zohrabyan

Իմ 17.am-ը 5 տարեկան է. Ինեսա Զոհրաբյան

2017 թվականն էր, երբ  միացա 17.am ին: Իսկ այսօր լրանում է 17-ի հինգամյակը:

Իրականում չեմ հիշում, թե ինչպես ցանկություն առաջացավ միանալու, բայց զգացողությունները ` առաջին հոդվածս տեսնելու, դեռ վառ են: Սա այն հարթակն  է, որտեղ քո, քո շրջապատի պատմությունները, կարծիքները, հուզող խնդիրները տեղ են գտնում, ու դու կարողանում ես կիսվել դրանցով: Ինձ համար ամենագեղեցիկ պահերից մեկը այսպիսի բովանդակությամբ նամակներ ստանալն  է. «Իսկ ինչպե՞ս մենք էլ միանանք»:

Ես գիտեմ միայն մի բան. 17 տարեկանում ես գրում եմ 17.am ի մասին  և ուզում եմ ասել, որ ազդեցությունը շատ մեծ է, իհարկե, դրական ազդեցությունը, մեծ է ընթերցողների վրա, մեծ է ինձ վրա, և մեծ է, երբ կարդում ես քո հասակակիցների (կամ չհասակակիցների) հուզող ու ոգեշնչող պատմությունները:

Շնորհավորում եմ տասնյոթցիներին` թղթակիցներին, մեր հոդվածները խմբագրողներին, մեզ միշտ ուղղորդող տիկին Ռուզանին և բոլորին, ովքեր կապ ունեն 17.am ի հետ: Իսկ ով դեռ չի միացել, կոչ եմ անում միանալ ու վայելել այս հարթակը, ոչ միայն հոդվածեր գրելու, այլ նաև նոր ընկերներ, հնարավորություններ գտնելու ու հմտություններ ձեռք բերելու հարթակը:

Շերտավոր գարուն

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Գարունը եկել է: Իսկ ինչո՞ւ, ինչո՞ւ է եկել:

Նախ օրերը երկարելու համար, որ ես ու ինձ պես շատերը առավոտվա մռայլությանը չխաբնվեն ու քնած մնան մինչև կեսօր…

Եկել է, որ ամեն առավոտ լսենք տրակտորների ու էլեկտրական սղոցների ձայնը: Գարունը եկել է, որ յոթ-ութ ամիս չորացած առուն ջրով լի նորից քչքչա: Գարունը եկել է, որ մենք մեզ հաշիվ տանք, որ շուտով էս դասարանն էլ կավարտենք:

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Գարնան պատճառները պիտի սիրես, ու ես շատ եմ գնահատում, որ ապրում եմ մի երկրում, որն ունի եղանակների բազմազանություն: Իմիջիայլոց, եղանակը ցույց է տալիս, որ գարունն էլ է շերտավոր, քիչ-քիչ բացահայտվում է` գիժ մնալով:

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Իսկ գյուղամիջյան գլխավոր ճանապարհին արդեն ամեն առավոտ սպասում են ավտոբուսի, ոչ թե քաղաք գնալու, այլ դաշտեր` աշխատանքի, օրավարձով, սիրուն գլխաշորով կանայք, ու իրենց դեմքը արևից պաշտպանել ցանկացող ու մորուքավոր տղամարդիկ: Բա, գարուն է: Մենք էլ ծաղկենք ու գունավորվենք կրկին:

Կրթական հեղափոխության շաբաթ

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Փետրվարի 4-12-ը Հնդկաստանում մասնակցում էի Kids Education Revolution կրթական շաբաթին: Նպատակը մեկն էր՝ համախմբել աշակերտներին և ուսուցիչներին տարբեր երկրներից և քաղաքներից, և փորձել «վերապատկերացնել» կրթությունը: Երբ իմացա, որ ընտրվել եմ, շատ ուրախացա և անհամբեր սպասում էի թռիչքին: Եկավ այդ օրը: Առաջին անգամ մեկնելու էի երկրից ու մեծ սպասումներ ունեի: Ինքնաթիռով թռչելը, ականջները փակվելն ու գերհոգնած լինելը նոր էին ինձ համար: Երբ հասանք Մումբայ, ժամային գոտին էլ փոխվեց, ու բոլորին ծանոթ մշակութային շոկի փոխարեն մենք ավելի շատ տարանք եղանակային և ժամային շոկ:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Օրերը շատ հետաքրքիր էին անցնում: Հնդիկ, մեքսիկացի, ռուս, ամերիկացի աշակերտներ, մենթորներ ու հիանալի կազմակերպչական թիմ: Հնդկական և հայկական պարեր, բանավեճեր, քննարկումներ, հայերեն բառերի դասավանդում մեր հնդիկ ընկերներին ու շատ-շատ կծու ու բազմազան ուտելիքներ, խաղեր ու ինքնաբացահայտման օրեր․ ահա, սրանցով էին լցված մեր օրը: Հնդիկները շատ բարի էին, ընկերասեր ու հյուրասեր, մենք շատ նմանություններ գտանք մեր կենցաղներում:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Բայց ծրագրային վերջին երկու օրերը ամենասպասվածն էին: Գագաթնաժողով, որին մասնակցում էին 500 և ավելի ուսուցիչներ և աշակերտներ միևնույն հարթակում, քննարկում էին կրթական հարցերը և փորձում նոր մեթոդներ գտնել ու կիրառել կրթական համակարգը փոփոխելու համար: Այս վերջին երկու օրերի ընթացքում հատկապես հասկացա, որ կրթական խնդիրները իրոք շատ նման են ու կարող են ունենալ լավ լուծումներ, ուղղակի պետք է ժամանակ և տրամադրվածություն: Իսկ ամենավերջին օրը այցելեցինք Aatman academy, որտեղ աշակերտներին պատմեցինք մեր երկրի, մշակույթի մասին: Իսկ թե ինչպես էին նրանք փորձում գտնել Հայաստանը քարտեզի վրա, ֆիքսեց իմ տեսախցիկը:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Այս օրերը տպավորիչ և անմոռանալի էին ինձ համար: Ես տեսա ապագան կերտողներին, լսեցի հիանալի գաղափարներ, ձեռք բերեցի զանազան հմտություններ, որոնք համոզված եմ, որ կիրառելու եմ, ոգեշնչվեցի ու հիմա պատրաստ եմ բերելու իմ բաժին փոփոխությունն իմ շրջապատում:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Ճանապարհորդության՝ փոքրիկ տուրերի մասին

Մենք քիչ ազատ ժամանակ ունեինք, բայց այս ընթացքում հասցրինք Մումբայի հյուսիսից գնացքով հասնել հարավ ու մի քանի վայրեր այցելել: Այցելեցինք այն տունը, որտեղ ապրել է Մահաթմա Գանդին, տեսանք Հնդկական օվկիանոսի անսահման գեղեցիկ մայրամուտը ու մայրամուտի տակ՝ բարձրահարկ շենքերը:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Տեսանք նաև այն լվացքատունը, որտեղ աշխատում են 5000 մարդիկ: Եղանք Gateway of India-ում, տեսանք շատ շքեղ շինություններ և իհարկե, հնդկական հարսանիք, որին միայն ֆիլմերից էինք ծանոթ: Իրականում այն ավելի ուրախ էր ու աղմկոտ: Չնայած շատ աղմուկին ու աղտոտվածությանը, որոնք ես տանել չեմ կարողանում, ես սիրեցի Հնդկաստանը: Հուսով եմ՝ նորից բախտ կվիճակվի լինել այս երկրում:

Inesa Zohrabyan aragacotn

Հետտոնական մտորումներ

Արդեն տոները ավարտվեցին, և մարդկանց աշխուժությունն էլ նվազեց: Գիտե՞ք, այս տարվա առաջին օրերին զարմանում էի, երբ մեր մի քանի հյուրերից լսում էի, որ այս ամանորյա եռուզեռը դարձել է իմաստազուրկ: Այն ժամանակ, երբ այսպիսի ճոխ սեղաններ չեն կարողացել պատրաստել, ամեն ինչ ավելի համ ու հոտով է եղել, իսկ հիմա ամեն ինչ չափազանց շատ է ու հաճախ նաև ավելորդ: Հարցուփորձի ընթացքում էլ հասկացա, որ այս ձևականությունները, հաճախ նաև մրցավազքը հենց մենք ենք ստեղծել: Դե իհարկե, երևի դժգոհ ենք եղել չրեղենից, պասուց տոլմայից, ընդեղենից և որոշել ենք ավելացնել սեղանը լցնելու, հաճախ նաև սեղանի վրա խցկելու այլ ուտելիքներ: Իմ կարծիքով մեր մեջ ավելի շատ պետք է ներարկվի գնահատելու, միմյանց երջանկացնելու ու նվերներ տալու ավանդույթը: Այս վերջինը քաղաքում ավելի շատ է իրականացվում, քան մարզերում:

Իհարկե տոնական սեղան էլ է պետք, բայց չափավոր և համեստ` առանց պարտքերի ու վարկերի:

Տոներն ավարտվեցին, պարտքերն ու վարկերը շատացան:

Inesa Zohrabyan aragacotn

Իմ 2018-ը և գալիք տարին

Իրականում չեմ գրելու, թե ինչերի մասնակցեցի, ինչ հաջողություններ ունեցա և նման այլ բաներ. դրանց մասին կարող եք իմանալ ընդամենը ֆեյսբուքյան էջս ստուգելով: Կգրեմ նրա մասին, ինչը չեք կարող «պեղել» իմ էջից:

Լավ: Ուրեմն սկսեմ նրանից, որ ես տարին համարում եմ բարենպաստ, եթե մի պահ հիշում եմ ինձ մի տարի առաջ, իմ ցանկությունները, գաղափարները, կատարած գործողությունները ու ծիծաղում եմ ինձ վրա: Հա-հա, եթե դու ժպտում ես` մտածելով մի տարի առաջվա «եսիդ» մասին, ապա հաստատ փոխվել ես:

Իսկ 2018-ը լրիվ ուրիշ տարի էր, ուրիշ գաղափարներով, ցանկություններով, իրականության հետ կապ չունեցող երազանքներով ու առօրյա ձգտումներով: Տարի էր նաև արկածներով, նոր ընկերներով, այս անգամ նաև այլ երկրների ընկերներով և տարի էր` նոր ընկալումների, կողմնորոշումների ու ամփոփումների, նաև «փիլիսոփա» դառնալու: Տարի էր` նոր զարգացումների ու այդ հեղափոխական զարգացումների մի մասնիկը լինելու: Տարի էր` կարոտելու ու գնահատելու, տարի էր` ուղղակի վայելելու ու փորձելու, առանց վախենալու ձախողումներից, տարի էր` գրքերը քո կյանքը մտցնելու ու երգերով ինքդ քեզ մոտիվացնելու: Տարի էր մի երկու ձախողումների, որոնք քեզ ավելի առաջ են մղում: Սիրեցի 2018-ը, այն ինձ էլ հեղափոխեց:

Հուսով եմ, որ 17.am-ի իմ նկարը գալիք տարում կփոխեմ:

Ամենամեծ ցանկությունը 2019 թվականի համար, երկրից դուրս գնալն է, թեկուզ կարճ ժամանակով: Ուզում եմ պտտվել այդ ուրիշ երկրում, մշակույթին ծանոթանալ ու համեմատել մեր երկրի հետ ու էլի ավելի սիրել մեր երկիրը:

Հայրենիքիս համար ուզում եմ խաղաղ բանակցություններ ու լավ արդյունքներ: Իրոք, շատ-շատ եմ ուզում, որ մեր բոլորի հույսերը արդարանան կապված նոր կառավարության հետ: Հիասթափություններ ընդհանրապես չեմ ուզում: Շատ-շատ եմ ուզում, որ ավելի մարդասեր աշխարհ ունենանք: Իսկ ինչ չեմ ուզում գալիք տարո՞ւց. թող նոր կատարելագործված հեռախոսներ չարտադրվեն, ու մարդկային շփումը չհասցնեն նվազագույնի (մի քիչ անհավանական է թվում, բայց…):

Անմոռանալի, ջերմ ու խաղաղ 2019 եմ ուզում և ամեն բան անելու եմ իմ չափով դրան նպաստելու համար:

Արտենին ընտրում է

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Չգիտեմ, թե դու ի՞նչ ես մտածում այս արտահերթ ընտրությունների մասին, բայց ես կարող եմ ասել, որ այն շատ հետաքրքրեց ինձ: Ես սկսեցի սիրել նաև քաղաքականությունը: Չնայած արդյունքները դեռ չենք տեսել, բայց կանխատեսելի է: Ասեմ, թե ինչու սիրեցի այս նախընտրական շրջանը, և համոզված եմ, որ սրանից հետո ավելի եմ սիրելու:

Նախ, մեր համայնք` Արտենի էին գալիս թեկնածուներ, ովքեր լուսավոր էին, դրական էին տրամադրված և սուտ խոստումներ չէին տալիս: Սիրեցի, որովհետև այդ հանդիպումների ժամանակ մեր ակտիվ գյուղացիները տալիս էին շատ կարևոր և իրոք անկեղծ հարցեր: Մյուս պատճառը` դրանք բանավեճերն էին: Եթե մինչ այդ իմ ու պապիկի միջև քաղաքական բնույթի քննարկումներ էին լինում, ապա բանավեճերի եթերային ժամերին մենք լուռ լսում էինք, հետո մեկնաբանում: Պապիկս նաև կողմնորոշվեց, թե ում կարելի է ընտրել, ես նույնպես: Ափսոս, դեռ ընտրության իրավունք չունեմ: Սիրեցի, որովհետև իմ մի քանի ծանոթները արդեն դարձել էին պատգամավորի թեկնածուներ, ու հետաքրքիր էր նրանց լսել այս հարթակում:  Իսկ այսօր` դեկտեմբերի 9 -ին, դուրս եկա  շրջելու գյուղում և  հասկանալու մարդկանց տրամադրությունները:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Մեր գյուղում  կա 2 ընտրատեղամաս: Ես զրուցեցի մեր մշակույթի տան տնօրեն, ինչպես նաև ընտրատեղամասի հանձնաժողովի տնօրեն Մնացական Աթանեսյանի հետ:

-Պարոն Մնացական, նշեք մեկ  փոփոխություն, որը կա հեղափոխությունից հետո:

-Մարդիկ անկեղծ ժպտում են, դա ակնհայտ է:

-Իսկ  կա՞ փոփոխություն հենց գյուղացու առօրյայում:

-Փոփոխություններ դեռ չկան, բայց սպասումները շատ են: Գյուղացուն պետք են էժան ոռոգման ջուր, կարկտահարման դեմ պայքարող հզոր սարքավորումներ, աշխատանք, զբաղվածության խնդիրը շատ մեծ է, խմելու ջուր:

-Ի՞ նչ սպասումներ ունեք այս ընտրություններից, հանուն ինչի՞ եք քվեարկել:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

-Քվեարկել եմ հանուն արդարության, երիտասարդների բարօրության, լավ ապրելակերպի: Այս 27 տարիների մեջ սա 2-րդ արդար ընտրությունն է: Առաջինը` Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ժամանակ, 2-րդն էլ հեղափոխությունից հետո:

-Երեք բառ, որոնք կարտահայտեն  երջանիկ քաղաքացի լինելը:

- Խաղաղություն, աշխատանք, առողջություն:

Հետո պտտվեցի նաև Արտենիի «շենքերում», մենք այսպես ենք կոչում եռահարկերի փողոցը:

Այստեղ էլ հանդիպեցի մի քանի տատիկների, ովքեր ևս ուրախ էին այս նոր քայլերի համար և համբերությամբ սպասում են Արտենիի կյանքի բարելավմանը:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Կարծես թե բոլորն էլ նույն տրամադրություններն ու սպասելիքները ունեին: Ես նույնպես ակնկալում եմ լուսավոր և զարգացող Հայաստան: Եկե’ք հավատանք ու ներգրավվենք մեր երկրի առողջացմանը:

Այսօր շատ գեղեցիկ օր էր:

«Մեդիացիա երկխոսության համար» դասընթաց

Հոկտեմբերի 30-ից նոյեմբերի 3-ը սովորական օրեր չէին իմ ու մի խումբ երիտասարդների համար: Այդ երիտասարդների մի մասը գնացքով Երևանից, Արագածոտնի, Արմավիրի մարզերից հասել էին Գյումրի, մի մասն էլ` Վանաձորից, Մեղրիից, Լոռու գյուղերից: Մեզ միացրել էր «Մեդիացիա երկխոսության համար» դասընթացը, որը կազմակերպվել էր Գյումրու «Ինքնություն և Աշխարհայացք» ԵՀԿ-ի կողմից և Եվրոպական Երիտասարդական Հիմնադրամի (EYF) աջակցությամբ: Դե, Գյումրուց էլ արդեն շարժվեցինք Թորոսգյուղ:

Իրականում առաջին օրվանից էլ խումբը ձևավորվել էր, ու շատ լավ էր ընթանում ամեն բան: Հավաքվել էին տարբեր տարիքի երիտասարդներ: Այդ 4 օրվա ընթացքում  քննարկեցինք տարբեր թեմաներ ու հարցեր. կարծրատիպեր, մեդիացիա, ինքնություն, մշակույթ, խտրականություն, ծրագրերի մշակում: Դե, իհարկե, սրանք համեմված էին նաև խաղերով ու ընդմիջումներով: Իմ ամենալավ աշնանային արձակուրդներից մեկը եղավ այս տարվանը. նոր միջավայր, ընկերներ, հմտություններ: Ու հիմա էլ, երբ գրում եմ այս նյութը, մեր ֆեյսբուքյան չաթը նորից ծնգում է (ախր, շատ ենք սիրում իրար): Մոռացա ասել, որ այս դասընթացի շնորհիվ հանդիպեցինք ես ու էլի 17.am-ցի Սեդան: Արտասովոր ու անմոռանալի էր հատկապես վերջին գիշերը, որովհետև այդ օրը մասնակիցների կեսը լուսաբաց էին դիմավորել, նաև մեր շատ միամիտների ու խորամանկների «մաֆիա» խաղը, որը մեր օրակարգի մի մասն էինք դարձրել: Ճաշի սեղանի մոտ մեկ էլ լսում էիր հոգեբան Լենայի ու Մեղրիից Թովմասի ձայները.

-Կոնտակտ.1,2,3… «Տատիի արև»:

Կարող եմ ասել, որ այս «տատիի արև»-ը դարձել էր մեր ամենաշատ օգտագործվող  արտահայտությունը, բայց պատճառը ոչ մեկը չգիտեր:

Իսկ հիմա  թրեյնինգի մասնակիցներից երկուսի կարծիքներն եմ ներկայացնում.

Սյուզաննա Խառատյան, Լոռու մարզ, գ.Դսեղ.

-Դասընթացը ինձ տվեց հնարավորություն` սեփական կարծիքս հայտնելու, չվախենալու  ու ներկայանալու։ Սովորեցի, թե ինչ է իրենից ներկայացնում մեդիացիան, բայց ամենից զատ, ինձ համար առանձնահատուկ էին ընկերները, առանց որոնց անհետաքրքիր և միապաղաղ կլիներ, ու վստահ եմ, որ նրանք ընկերներ կլինեն ամբողջ կյանքի համար:

Նարեկ Ալեքսանյան, Շիրակի մարզ, ք.Գյումրի.

-Առաջին օրը, որ եկանք Թորոս, ասացի` էս ինչ թույն թիմ ենք հավաքվե՜լ։ Ճիշտ է, մի քանի հոգի դուրս սկզբից չեկան, բայց իրենց հանդեպ էլ էդ սառույցը կոտրվեց արդեն իսկ երկրորդ օրը։ «Էներջայզերները», թեմաները շատ հավես էին ու մեզ ոչ թե հոգնեցնում էին, այլ էլի էներգիայով լցնում։ Երբ ասում էին, թե դուք էս «էքթիվիթիների» ազդեցությունը հետո կզգաք, չէի հավատում: Հիմա նկատում եմ, որ փոխվել եմ, կարծում եմ դրանք մեծ ազդեցություն ունեցան իմ դեպի լավը փոխվելու գործում։ Էլ չասեմ, թե ինչքան գիտելիք եմ ստացել: Բոլոր֊բոլոր մասնակիցների հետ ընկերացել եմ, իսկ մի քանիսի հետ էնքան եմ մտերմացել, որ արդեն կարոտում եմ։

Շնորհակալ եմ բոլորին, աշունս գույներով լցնելու համար:

Արտենիի աշունը

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Բարև: Դու հիմա նստած ես (երևի ) ու թերթել ես նյուզֆիդդ  ու բացել ես այս հոդվածը: Երևի դու էլ ես հաստ սվիտեր ու գուլպաներ հագել: Եվ քանի որ դու բացել ես, պետք է հավես բան գրեմ, չէ՞:

Լավ, ուզում եմ գրել Արտենիի աշնան մասին: Աշունը բոլորը սիրում են (երևի), բայց ոչ ամբողջությամբ: Օրինակ, իմ դասարանի երեխաները հաճախ ասում են.

-Այ, սրա համար ես չեմ սիրում աշունը:

Ու գիտե՞ք  երբ. երբ անձրև է  գալիս, ու նրանք ցեխոտված են հասնում տուն: Այ, դրա համար մի պահ ատում են աշունը, իսկ հաջորդ օրը իրենց սիրած եղանակն է դառնում, եթե արևոտ  է կամ էլ, եթե դպրոցներին զգուշացնում  են ԱԻՆ-ից, որ փոթորիկ է սպասվում, ու պետք է երեխաներին տուն ուղարկել: Այս վերջին նշվածը մի անգամ պատահել է: Աշնան չառավելություններից մեկն էլ սա է (չեմ ուզում ասել թերություն, որովհետև թերություն չի դա):

Աշունը պետք է սիրել լիարժեք, ոչ միայն  գունավոր տերևների ու արևոտ եղանակի, այլ նաև մռայլ օրերի ու ցեխի համար, ոչ միայն թեյի ու շարֆերի, այլ նաև անձրևանոցի համար:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Առհասարակ աշնանը ժամերը փոխվում են մեր գյուղում: Ըհըն, ճիշտ ես կարդացել` ժամերն են փոխվում: Օրինակ, ես մի քիչ ուշ եմ արթնանում դասի գնալու համար, որովհետև շատ հաճախ մռայլ եղանակի շնորհիվ (ոչ թե պատճառով) չեմ կարողանում զարթնել: Ժամերը փոխվում են նաև հովիվների համար, նրանք էլ կովերին են ուշ տանում արոտի, ու այսպես մի քանի  սահմանված հստակ ժամեր կարելի է ասել, փոփոխվում են:

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսա Զոհրաբյանի

Աշունը ունի բերքի տոն, որը նշվում է բոլոր դպրոցներում, այդ օրը բոլորը ներկայացնում են իրենց  այգու բարիքները, ուրախանում են ու գնում աշնանային արձակուրդ: Մեր բերքի տոնի օրն էլ ես դուրս էի եկել տերևներ հավաքելու, որպեսզի մի քիչ զարդարենք մեր դասարանը: Դրսում տարրական դասարանի աշակերտներ կային, ինձ էին օգնում, ու ես այնքան ուրախացա, երբ նրանք թափված տերևներն էին հավաքում, ոչ թե ճյուղից էին պոկում, երևի իմ պես մտածում են, որ քամին կնեղանա, եթե իր գործը խլենք իրենից: Աշունը պետք է վայելել ու փայփայել, որովհետև հնարավոր է, որ մեր Երկիր մոլորակի աշուննները վերածվեն միանգամից ձմեռների, պետք է փայփայել, որովհետև ոչ բոլոր երկրները ունեն աշուն կամ էլ այսքան սիրուն աշուն, պետք է սիրել այն, ինչ ունենք: Որոշ ժամանակ առաջ ես էլ ամբողջությամբ չէի սիրում, բայց հիմա սիրում եմ ամբողջությամբ, որովհետև ուղեղումս փայլատակեց, որ կա այն, ինչ կա, պետք է գնահատել: Բայց պետք է հիշել, որ  մեր կյանքի նույն օրերն են` միայն տարբեր եղանակների:

Սովետից մինչ օրս

Ուզում եմ քեզ պատմել Եպրաքսյա տատիկի մասին: Նա երկրորդ տատիկն է, որի պատմությունը գրում եմ ես:

Եպրաքսյա Հովհաննիսյանը ծնվել է Երևանում՝ Շահումյան շրջանի Հաղթանակ թաղամասում: Հայրը խանութպան էր, մայրը՝ տնային տնտեսուհի: Իր ընտանիքը բազմանդամ էր՝ 3 քույր, 4 եղբայր, հայր, մայր, տատիկ: Պատմում է, որ 1960-ական թվականներին զբաղմունք կար, բայց ոչ այս դարի պես: Ընկերներով խաղում էին «կլասս», 7 քար, գործնագործ, պահմտոցի։ Դպրոցում լավ էին սովորում, օգտվում էին գրադարանից, մասնակցում էին տարբեր խմբակների՝ քիմիայի, գրականության, ասմունքի: Պատմում է, որ օտար լեզուների դասավանդումը այն ժամանակ շատ վատ էր, նույնիսկ ռուսերենի լավ մասնագետ չեն ունեցել, այդ լեզվի չիմացությունը միշտ իրեն խանգարել է: Իսկ մեզ խորհուրդ է տալիս օգտվել այն հնարավորություններից, որոնք մենք ունենք հիմա: Նույնիսկ համեմատելի չեն այն ժամանակների ու այս ժամանակների հնարավորությունները՝ ըստ նրա: Ասում է, որ 21-րդ դարի առավելություններն էլ են շատ, թերություններն էլ: Այն ժամանակ մասնավոր պարապմուքներ չեն եղել, նա ինքը իր դպրոցի գիտելիքներով ընդունվել է Մանկավարժական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետ: Ինչպես հասկացա զրույցի ընթացքում, այն ժամանակ էլ են եղել ոգեշնչողներ. իր դեպքում եղել է քիմիայի ուսուցչուհին, իսկ դրան հակառակ՝ ֆիզիկայի ուսուցչուհին չի խրախուսել նրան համալասրան ընդուվելու հարցում: Հիմա էլ ունենք նման պատկեր, իմ կարծիքով: Բայց Եպրաքսյա տատին գնացել ու ընդունվել է համալսարան: Այն ժամանակ վճարովի համակարգ չի եղել, անվճար էր, և հետևաբար, ընդունվելը բարդ էր: Սովորելուց հետո ամուսնացել է, ամուսնությունը եղել է շատ պատահական՝ ինչ-որ ծանոթի միջոցով եկել են «ուզելու», ու հետո ամուսնացել է: Եկել է գյուղ, մեկ տարի անց՝ 1972 թվականին ընդունվել է Արտենիի հիմնական դպրոց՝ որպես քիմիայի լաբարատորիայի վարիչ, հեռակայել է տեխնիկումում և դարձել է դասվար: Դաստիարակել, կրթել է շատ սերունդներ: Պատմում է, որ այն ժամանակ երեխաները այլ կերպ էին մտածում՝ սովորել, ամուսնանալ, կամ էլ առանց առաջինի՝ միանգամից ամուսնանալ: Այն ժամանակ երեխաները ավելի համեստ էին, չէին արտահայտում իրենց կարծիքը: Բայց դպրոցում ակտիվություն կար․ մրցույթներ, ասմունքի երեկոներ էին կազմակերպում: Կային Ա և Բ զուգահեռ դասարաններ: Իսկ աշխատանքային օրվանից հետո զբաղվում էր տնային գործերով, «Սովետի տարիներին» ավելի լավ էր, ըստ նրա՝ կային աշխատատեղեր, ապահով էին բոլորը, կար հավասարություն, հաճախում էին կինոթատրոններ, համերգների էին գնում: Ունի 4 երեխա, բոլորն էլ ստացել են բարձրագույն կրթություն, ունի 10 թոռ: Հիմա ոչ մի դժգոհություն չունի և չի փոշմանում այդ շուտափույթ ամուսնության համար: Իր կյանքի ընթացքից շատ գոհ է:

Իսկ ինչ վերաբերում է ներկային, ասում է, որ գոհ է մեր երիտասարդությունից, նրանց ակտիվությունից, զարգացածությունից: Հեղափոխության մասին նշեց, որ բոլորը սիրում են Նիկոլին, լուրերը լսելով՝ տեսնում է փոփոխություններ, բայց իր առօրյա կյանքում չկան դրանք: Իրենք սպասում են աշխատավարձերի, թոշակների բարձրացման, հողի հարկի, ջրի վարձի իջեցման, այսինքն՝ առայժմ գյուղական վայրերում դեռ չեն զգում նոր բան: Բայց լավատեսությամբ սպասում են: Տատիկի խորհուրդը բոլորին՝ օգտվեք այն ամենից, ինչը հետագայում էլ ձեր ձեռքը չի ընկնի: