Nane Eghiazaryan

Մեկ տարվա կորսված կյանք

Արթնանում ես, հաց ես ուտում, պարապմունք ես անում, հետո գալիս է ժամը, որ պետք է գնաս դպրոց, ու հավաքում ես պարապմունքիդ գրքերը և շտապում դպրոց: Դպրոցում շարունակում ես կիսատ թողած հանձնարարություններդ ու երբեմն էլի կիսատ թողնելով՝ գնում ես օրվա առաջին պարապմունքին: Մի քանի ժամ էլի պարապմունք ես անում, հետո դուրս ես գալիս առաջին ուսուցչիդ տնից, ճանապարհին ինչ-որ բան ես գնում ու ուտելով շտապում ես, որ չուշանաս մյուսից: Կան օրեր, երբ դրսում ցուրտ է, ու դու սառչում ես կանգառում, մինչ երթուղայինը 15-20 րոպեի ընթացքում գալիս է, ու դու հասնում ես տեղ:

Էսպես, մի պարապմունքից մյուսը վազելով, վերջապես երեկոյան 8-ին, երբեմն՝ նույնիսկ 10-ին, նոր հասնում ես տուն: Այնքան հոգնած ես լինում, որ երբեմն ոչինչ չես ուտում, ու նորից նստում ես պարապմունք անելու մինչև ուշ գիշեր: Ժամանակ առ ժամանակ այս ռեժիմը փոխվում է, երբ փորձում ես ինչ-որ հետաքրքրություն մտցնել այս միապաղաղ մի քանի ամսվա ապրելակերպիդ մեջ: Ու երբ ստացվում է խախտել ռեժիմը, հասկանում ես, որ դրսում մի ուրիշ ու հետաքրքիր կյանք էլ կա այս մի քանի ամիսների ընթացքում, երբեմն նույնիսկ նկատում ես, որ ընկերներիդ հետ ես քիչ հանդիպում այս պարապմունքների պատճառով, ու դա իսկապես ցավալի է:

Ահա թե ինչպիսին է դառնում ավագ դպրոցի աշակերտների կյանքը, երբ դպրոցում չեն ապահովում այն գիտելիքով, որն անհրաժեշտ է բուհ ընդունվելու համար: Դպրոցներում գիտելիքի անհրաժեշտ քանակը չստանալու պատճառով ինձ նման շատերը ոչ միայն գիտելիքի պակաս են ունենում, այլ նաև ազատ ժամանցի, բացի մեր պարապմունքի գրքերից՝ ուրիշ գրքեր կարդալու և ընդհանրապես, միմյանց հետ շփվելու:

Հույս ունեմ, որ մի օր ավագ դպրոցի աշակերտները կունենան այն ազատ ժամանակը, որի մասին հիմա ինձ նման շատերը երազում են…

Շնորհավոր մեր տոնը, համածառայակիցներ

Գիտե՞ս` ինչքան հաճելի է երկու տարվա դադարից հետ գրկել փոքրիկ, երկու տարեկան քրոջդ, հատկապես երբ այդ երկու տարիներդ անցել են բանակում: Աննկարագրելի մի բան է կատարվում հետդ, և՛ ուրախությունն է պատում սիրտդ, որ այլևս չես բաժանվելու նրանից, և՛ վախը, որ մի արագ ու անփույթ շարժում, ու կվնասես նրան: Դա մի աննկարագրելի ու հաճելի պահ է:

Հայոց բանակի շարքերը համալրած սիրելի համածառայակից, այո, այո, ճիշտ կարդացիր  համածառայակից, կապ չունի, որ ես արդեն մի քանի օր է` զորացրվել եմ, Հայաստան աշխարհում բոլորս համածառայակից ենք, քանի որ մեր երկրի վիճակը այնպիսին է, որ բոլորս մեկ մարդու պես  մեկնարկի  գծին կանգնած սպասում ենք հակառակորդի մեկ միլիմետրի շարժմանը, որպեսզի օգնության հասնենք սահմանին կանգնած հայ զինվորին: Դու և քո ընկերները երբեք չպետք է թերագնահատեք ձեզ, մի նայեք հակառակորդի ահռելի գումարներ արժեցող սպառազինությանը: Մենք՝ հայերս, ունենք ավելի հզոր զենք. դա մեր՝ օրհասական պահին մեկ բռունցք դառնալու և հակառակորդին ջախջախիչ հարված հասցնելու ունակությունն է: Հիշի՛ր, որ կապ չունի` դու հրետանավոր ես, սակրավոր, տանկիստ, օդաչու թե հրաձգային գումարտակի զինվոր, պետք է սիրես ու հպարտանաս քո փոքրիկ, սակայն արյան գնով ձեռք բերած հայրենիքով:

Շնորհավորում եմ բոլորիս Հայոց բանակի կազմավորման օրվա կապակցությամբ: Այսքան տարիների ընթացքում մեր զինվորները երբեք հուսախաբ չեն արել,  և դա պետք է շարունակվի դարեդար:

Ցանկանում եմ անամպ ու արևոտ երկինք: Թող հայրական տնից դուրս եկած զավակը ողջ առողջ վերադառնա տուն, և ոչ մի մոր աչքեր արցունք չտեսնեն:

Շնորհավոր մեր տոնը սիրելի զինվոր:

Mari Baghdasaryan malishka

Եղեգնաձորի ՀՊՏՀ մասնաճյուղը

Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի Եղեգնաձորի մասնաճյուղում որոշ փոփոխություններ են տեղի ունեցել: Համալսարանի ներկայիս գործունեության, փոփոխությունների և առաջիկա ծրագրերի մասին ինձ հետ զրույցում պատմում է համալսարանի նորանշանակ տնօրեն Արփինե Հովակիմյանը: 61e76d873654aba0a911697e

-Պատմեք Ձեր մասին, որտե՞ղ եք սովորել, ի՞նչ մասնագիտություն ունեք: Մինչ տնօրենի պաշտոնում նշանակվելը, որտե՞ղ եք աշխատել:

-Ես ծնվել եմ Եղեգնաձորում 1982 թվականին: 1999 թվականին ավարտել եմ Եղեգնաձորի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը՝ գերազանց առաջադիմության համար պարգևատրվելով ոսկե մեդալով: Ավարտելուց հետո ընդունվել եմ Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի Կառավարման ֆակուլտետը և 2004 թվականին ավարտել այն գերազանց առաջադիմությամբ: 2006 թվականին ընդունվել եմ նույն բուհի ասպիրանտուրան` «Տնտեսության, նրա ճյուղերի տնտեսագիտություն և կառավարում» մասնագիտությամբ: Պաշտպանել եմ ատենախոսությունը` «ՀՀ գյուղական բնակչության զբաղվածության հիմնահարցերը» (Վայոց ձորի մարզի օրինակով) թեմայով և 2012 թվականի ՀՀ ԲՈՀ-ի կողմից ինձ շնորհվել է տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան:
2006 թվականից մինչև 2013 թվականն աշխատել եմ ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «Սոցիալական ապահովության պետական ծառայության» Եղեգնաձորի տարածքային բաժնում որպես գլխավոր մասնագետ: 2010 թվականից համատեղությամբ դասավանդել եմ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի Եղեգնաձորի մասնաճյուղում: 2013 թվականից մինչև 2018 թվականի հուլիս ամիսն աշխատել եմ ՀՊՏՀ Եղեգնաձորի մասնաճյուղում որպես փոխտնօրեն: 2017 թվականին ստացել եմ դոցենտի գիտական կոչում:

-ՀՊՏՀ Եղեգնաձորի մասնաճյուղի հիմնադրման 11-ամյակն եք նշել, այդ մասին խոսեք:

-2007 թվականի դեկտեմբեր ամսին ՀՀ կառավարության որոշմամբ հիմնադրվել է ՀՊՏՀ Եղեգնաձորի մասնաճյուղը, և 2018 թվականի դեկտեմբերին նշեցինք մեր մասնաճյուղի հիմնադրման 11-րդ տարեդարձը: Միջոցառմանը ներկա էին ՀՊՏՀ Եղեգնաձորի մասնաճյուղի հիմնադրման և կայացման գործում անգնահատելի ավանդ ունեցած նախկին տնօրեններ պարոն Էդգար Ղազարյանը և պարոն Սոս Խաչիկյանը, որոնք շնորհավորեցին ներկաներին և հանդես եկան զեկուցումներով: Զեկուցումներով հանդես եկան նաև մասնաճյուղի դասախոսները և ուսանողները:

-Բացի դրանից, այլ միջոցառումներ կազմակերպվո՞ւմ են, կամ մասնակցություն ունենո՞ւմ եք այլ միջոցառումների:

-Այո, մասնաճյուղում պարբերաբար կազմակերպվում են սեմինարներ, քննարկումներ, տարբեր գիտական, կրթական և մշակութային միջոցառումներ, կազմակերպվում են էքսկուրսիաներ: Մասնակցում ենք նաև մարզային և հանրապետական միջոցառումների: Օրինակ՝ ամեն տարի անցկացվող Արենիի գինու փառատոնին:20190125_134808

-Ուսման որակը բարձրացնելու նպատակով ի՞նչ աշխատանքներ են տարվում:

-Մասնաճյուղն իր գործունեությունն իրականացնում է պետական կրթական չափորոշիչներին համապատասխան, ռազմավարությունը բխում է մայր բուհի ռազմավարությունից, որի շրջանակներում իրականացվում է ուսուցումը: Կազմակերպվում են ուսանողների համար պրակտիկաներ, որոնց շրջանակներում համագործակցում ենք մարզում գործող տարբեր բանկերի հետ: Մասնաճյուղը հագեցած է կրթության իրականացման համար անհրաժեշտ համակարգչային լսարաններով և կոնֆերանս դահլիճներով, գործում է գրադարան:

-Ի՞նչ ծրագրեր ունեք, որոնք պատրաստվում եք իրականացնել մոտ ժամանակներս:

-Կարևոր ծրագրերից է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ավելի լայն ներառումը կրթական ծրագրերի մեջ: Կարևորում եմ նաև օտար լեզուների իմացությունը և՛ ուսանողների, և՛ դասախոսների համար, որովհետև, ինչպես գիտենք, մասնագիտական գրականությունը հիմնականում օտարալեզու է: Կարևորում եմ այդ ուղղությամբ հատուկ դասընթացների կազմակերպումը և վերապատրաստումը:

-Տարվա կտրվածքով քանի՞ շրջանավարտ և քանի՞ դիմորդ եք ունենում:

-2017-2018 ուստարում ունեցել ենք 84 շրջանավարտ, 2018-2019 ուստարում մասնաճյուղը կավարտեն 57 ուսանողներ: Ինչ վերաբերում է դիմորդներին, ինչպես գիտենք, վերջին տարիներին բուհերում դիմորդների թիվը գնալով նվազում է:

Մենք ընդունելություն ենք իրականացնում առկա բակալավրիատում` «Ֆինանսներ», «Հաշվապահական հաշվառում» և «Կառավարում» մասնագիտություններով, հեռակա բակալավրիատում «Կառավարում» մասնագիտությամբ, իսկ առկա մագիստրատուրայում` «Գործարար վարչարարություն» և «Հանրային ֆինանսներ» մասնագիտություններով: Ուսանողները հիմնականում նախընտրում են «Ֆինանսներ» և «Կառավարում» մասնագիտությունները:

Mari Baghdasaryan malishka

Ցանկություններով նախորդ ձմեռների…

Եվս մի տարի անցավ: Մի քիչ ուրախ, մի քիչ տխուր օրերով, անցավ, ու թողեց վառ օրերի հիշողությունները: Եվս մի տարի անցավ, ու ավելի մոտեցավ համալսարանին հրաժեշտ տալու օրը: Սկզբում հրաժեշտ ենք տալիս մանկապարտեզին, մանկական խաղերին, հետո` դպրոցին, դպրոցական օրերի կատակները, խնջույքները, էքսկուրսիաները ու դրանցից մնացած ամենավառ հիշողությունները մնում են մեզ հետ: Մենք շարունակում ենք հիշել դասարանցիներին, ուսուցիչներին, ամիսներ անց պատահական հանդիպում ենք փողոցում` բարևում, մի քանի բառ փոխանակում: Բայց շատ բան է փոխվում դպրոցից հետո, դպրոցի փոխարեն գնում ենք համալսարան, ընդունվում ենք տարբեր բուհեր, տարբեր մասնագիտություններ ենք ձեռք բերում:

Գիտեք ինչո՞ւ եմ Նոր տարվա շեմին այսքանը գրում, որովհետև չգիտեմ ինչու, հենց այսօր զգացի, որ ժամանակը արագ է անցնում, որ ամիսներ անց կավարտեմ համալսարանը, ու հիշողություններս կավելանան:
Կհիշեմ ոչ միայն համալսարանում անցկացրած ուրախ օրերը, պահերը, այլ բուհի մյուս ուսանողների կատակները, որոնց հետ միասին նույն լսարանում էինք հաճախ նստում, մինչ դասախոսները կսկսեին տալ հանձնարարությունները: Ծանոթանում էինք, պատմում նախասիրություններից:
2018 թվականը ինձ նվիրեց նոր ընկերներ` ծանոթացա տարբեր մասնագիտությունների տեր մարդկանց հետ, որոնք շաբաթների ընթացքում դարձան հարազատ մարդիկ:
2018-ը ինձ տվեց մուսա, տվեց մտքեր, որոնցով համալրեցի իմ բանաստեղծությունների գրքի էջերը: Գուցե շարունակեմ գրել 2019 թվականին, եթե իհարկե հասցնեմ: Ասում եմ եթե, որովհետև ինձ սպասվում են խիստ գրաֆիկով ամիսներ` քննություններ, դիպլոմայինի պաշտպանություն, ինչու ոչ, նաև նոր հոդվածներ, հարցազրույցներ ամենատարբեր մարդկանց հետ, նպատակներ, որոնց պետք է հասնեմ քայլ առ քայլ, նոր մտահղացումներ ու հետաքրքիր ծրագրեր, որոնք պետք է կյանքի կոչվեն հենց 2019 թվականին:
Հա, չմոռանամ ասել նաև, որ եթե ապրում եք տխուր հիշողություններով, դրանք թողեք
2018-ում, ու Նոր տարին սկսեք երազանքներով, ուրախ տրամադրությամբ: Թույլ մի տվեք, որ անցյալը մուտք գործի նոր տարի, և գունավոր գրչի փոխարեն, սև թանաքով խզբզի ձեր կյանքի էջերին ու գողանա ձեր ժպիտը:
Իսկ նախորդ ձմեռների երազանքները, նպատակները ու բոլոր ցանկությունները տեղափոխեք 2019 թվական և կյանքի կոչեք…

Եվ մի քանի տող Արմեն Սարգսյանի «Չկարդացած գրքեր փոխարեն» բանաստեղծությունների ժողովածուից.

Տոներին քաղաքը լի է
նախորդ ձմեռների ցանկություններով,
և ձյունը չի դադարում ընկնել
ավելի բարձր լեռներում՝
այս փոքրիկ բակերից հեռու՝
ցանկություններով նախորդ ձմեռների…

astgikHunanyan

Իսկ մեր ԱԺ֊ները ցրովի չեն

-Լսի, չփորձես ցեխը մտնես, դու հո անուղեղ չե՞ս, ախր, դու ինձ ունես։ Նայիր, ամբողջ ճամփան չոր֊չոր ա, էդտեղով պետք ա քայլես, ոչ թե հենց էն մի թիզ ցեխի միջով,-աղաչում էր ուղեղս,- Ա՞ստղ, Ա՞ստղ, լսո՞ւմ ես…

Ցեխով անցա։ Ոչ էն բանի համար, որ հետևել եմ «սրտիդ լսիր» հայտնի խոսքերին, որ ցանկացածը գոնե մի անգամ (թեկուզ նախորդ կյանքում) ցիտել է իր սոցիալական էջում, ուղղակի «օրգանաժողովի» հերթական նիստի աղմուկի պատճառով ուղեղիս բազմաբովանդակ ճառի համարյա կեսը չեմ լսել։ Ինչպես միշտ։ Հաստատ էդ նիստերի ձայնային ռեժիսորի հարցերը պիտի լուծվի, էսպես շարունակվել չի կարող։

-Է ինչի՞ չի կարող, բա լավ չի՞։ Խելքիդ ինչ փչում եմ՝ անում ես, հենց փող ա ընկնում ձեռքդ՝ ծախսում ենք, ամեն անգամ լիքը հիմար որոշումներ ենք կայացնում, ազատ ժամանակդ պարապելու կամ մի հետաքրքիր բանի վրա չենք ծախսում, կյանքդ մի լավ հարամում ենք. ի՞նչ վատ ա որ, դու էլ մենակ բողոքես,- բեմահարթակը իր ձեռքն առավ սիրտս, որը, եթե ուզում եք իմանալ, ձեր՝ մատիտով նկարած սրտիկներին ոչ մի բանով նման չի։ Գրիչով նկարածներին էլ։

-Հա՜, սրտի հետ ես էլ եմ համաձայն, էս կյանքի իմաստն իրոք ուտելու մեջ ա, ուրեմն քեզ զրկենք ամեն օր անառողջ զիզի֊բիզի բաներ ուտելուց, ինչ է թե աչքերդ Փարիզ են ուզում տեսնել ու էդ փողերը որ կուտակես, կկարողանաս ճանապարհորդե՞լ,- նիստի երրորդ խոսնակը ստամոքսս էր։ Հա, եթե մի օր մտածեք, թե ինչի է ստամոքսն աղմկում, որովհետև կենսաբանության էդ դասը անամոթաբար շրջանցել եք, իմացեք, որ ՕԺ-ի (օրգանական ժողով) հերթական նիստն է։

-Ձեզ ի՞նչ կա, է: Էդ մենք ենք, որ ամեն օր ստիպված ենք նույն դեմքերը տեսնել, նույն փողոցները, նույն փողոցների սև կատուներին, նույն շենքերն ու խանութները, մե՛նք։ Ու հլը մի բան էլ Փարիզ չտեսնե՞նք,- աչքերս էին։

-Բա լավ չի՞, իրեն էլ եք տեսնում,-արտահերթ, նորից խոսեց սիրտս։ Փորիս միջի թիթեռները լուռ ժպտում էին։

-Հավանելը դա դեռ սիրահարված լինելը չէ,-հայկական արտադրության քիթս էր, որը հավանում է բենզինի, ներկերի, հին ու նոր գրքերի հոտը, բայց պնդում, որ սիրահարված չէ դրանց։ Ի դեպ, ուրիշ ժողովներին այդ լեգենդին ուրիշ կերպ են անվանում (If you know what I mean)։

-Այ, աչքեր ջան, այ, ցավներդ տանեմ, դուք գոնե փողոցներ ու կատուներ տեսնում եք, բա ե՞ս ինչ ասեմ. ոնց կույր կայի, էդպես կույր էլ մնացել եմ,- պահը չկորցրեց մի քիչ վատ տեսնող աղիքս, որը ցանկացած նիստին «երեսով էր տալիս» իր կույր լինելը։

-Քիչ խոսի ու գոհ էղի՝ կաս, թե չէ որ համով բաներ ուզեցի, էնպես կանեմ՝ քեզ հանել կտան, էս քաղաքի բժիշկներն էլ էդ ա, որ կարողանում են։ Ատամ ցավա՝ դու ես մեղավոր, գլուխ ցավա՝ դու ես մեղավոր, թև ու ոտք ցավա՝ դու ես մեղավոր, միանգամից կհանեն,- հայտարարեց սիրտս։ Բացի բեմահարթակից, իրավիճակն էլ էր իր ձեռքերում, չես վիճի։

-Գիտե՞ք, ձեր ասածները «խլապուշկաներ» են մեր խնդրի առաջ։ Կյանքը շատ ավելի դժվար է, երբ բոլորը քեզ սիրում են միայն փողի համար, երբ պատրաստ են ցանկացած պահի վաճառել ձեր «սերը»,-սկսեցին իրենց դարդով կիսվել երիկամներս։

-Դե լավ, էկեք չմոռանանք՝ ինչի համար ենք հավաքվել. պիտի Աստղի օրվա շարունակությունը մտածենք։ Ըհը, «բռատ», դու մի հատ էդ գրողի տարած ցեխոտ կոշիկներդ հանի, արագ հաց կեր ու նստի դասերիդ, հետո պարապմունք կանես, հետո նոր մի սերիա սերիալիցդ կնայես, ու կպառկես քնելու,-հանդիսավոր փորձեց նիստի վերջին խոսքն ասել ուղեղս, քաջ գիտակցելով, որ էլի իրեն լսող չկար (մեկ֊մեկ ուղեղիս ինքնավստահությունից եմ ուզում)։

-Չէ, ես ավելի լավ միտք ունեմ. ցեխոտ կոշիկներդ հանի, հաց կեր, մի քանի սեզոն սերիալիցդ նայի ու քնի։

-Ցեխոտ կոշիկներդ հանի, մի քանի սեզոն սերիալիցդ նայի ու քնի։

-Ցեխոտ կոշիկներդ հանի ու քնի։

-Քնի։

Որոշումն ընդունված է, նիստը՝ փակված։ Շնորհակալություն։

Հեղափոխության դեմքերն ու դեպքերը

Նոյեմբերի 11-ին Եղեգնաձորի Մշակույթի տանը տեղի ունեցավ «Հանուն հավասար իրավունքների» կրթական կենտրոն ՀԿ-ի կողմից կազմակերպած «Հեղափոխության դեմքերն ու դեպքերը» և արվեստագետ Հռիփսիմե Հովհաննիսյանի «ՄԵՆՔ» խորագիրը կրող ցուցահանդեսը:

«Հանուն հավասար իրավունքների» կրթական կենտրոնի ներկայացուցիչ Անուշիկ Ռշտունին ասաց.

-Նախ ողջունում եմ բոլորիդ և շնորհակալություն եմ հայտնում ցուցահանդեսին ներկա գտնվելու համար: Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետ ընտրվելուց հետո՝ մայիս ամսին, մենք բաց հայտարարություն տվեցինք, և խնդրեցինք մեզ ուղարկել բոլոր այն նկարները, որոնք արվել են հեղափոխության օրերին: Իրականում խիստ չափանիշներ չունեինք, մենք ուզում էինք ստանալ Հայաստանի հպարտ քաղաքացիների աչքով արված լուսանկարներ: Դուք տեսնում եք լուսանկարների մի մասը, իրականում դրանք շատ շատ են, մենք կարողացանք տպել և ներկայացնել միայն այն լուսանկարները, որոնք ունեն բարձր որակ, այնուհետև վերցրեցինք մեր ցուցահանդեսը, և սկսեցինք շրջել Հայաստանի տարբեր մարզերով, որովհետև մարզերում ապրող շատ մարդիկ հնարավորություն չեն ունեցել հեղափոխության օրերին Երևանում լինելու:

Ցուցահանդեսը հասցրել է արդեն հյուրընկալվել՝ Գյումրիում, Իջևանում, Էջմիածնում,  Վեդիում, Մարտունիում։ Այս անգամ կանգառը Վայոց Ձորի մարզն է։ Մենք մեծ սիրով ներկայացնում ենք մեր ցուցահանդեսը Եղեգնաձորում: Ես շատ ուրախ եմ, որ Վայոց Ձորի մարզպետ Տրդատ Սարգսյանը ներկա է այս ցուցահանդեսին: Ներկաները կարող են գտնել մարզպետին լուսանկարներում:
Եվ իզուր չէ, որ մեր ցուցահանդեսը կրում է «Հեղափոխության դեմքերն ու դեպքերը» խորագիրը: Մարզպետ Տրդատ Սարգսյանը այդ հեղափոխության դեմքերից մեկն է եղել: Եվ ես մեծ սիրով խոսքը փոխանցում եմ նրան:
-Ես շնորհակալություն եմ հայտնում Ձեզ այս ցուցահանդեսը Եղեգնաձոր բերելու համար: Երբ առաջին անգամ ցուցահանդեսը եղավ Երևանում, հեղափոխությունը նոր էր իր արդյունքին հասել, և այն ժամանակ ցուցահանդեսն այն ազդեցությունը չունեցավ ինչ-որ հիմա: Ես չգիտեմ այսօրվա ցուցահանդեսի ներկաներից շատերը ունեցե՞լ են մասնակցություն հեղափոխությանը, եղե՞լ են հրապարակում թե ոչ, զգացե՞լ են այն հույզերն ու ապրումները, որոնք մենք ունեցել ենք այդ օրերին: Բայց հիմա նկարներին նայելով վերհիշում եմ այդ օրերը, և շնորհակալություն եմ հայտնում Ձեզ՝ Անուշիկ Ռշտունի, ցուցահանդեսը կազմակերպելու համար,- ասաց Վայոց Ձորի մարզպետ Տրդատ Սարգսյանը:

Կարևորելով հեղափոխության արժեքների տարածումը և այդ օրերի համախմբվածության պայքարի մթնոլորտի ու գաղափարի վառ պահելու հրամայականը՝ ցուցահանդեսը մինչև տարեվերջ կներկայացվի նաև Հայաստանի այլ քաղաքներում։

Mari Baghdasaryan malishka

Հորինելով աշնան մեղեդին

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Ինչ-որ տեղ աշունը շտապել է, ինչ-որ տեղ՝ ուշացել։

Աշնան ու անձրևի մասին գրելը դարձել է առօրյան լրացնող զբաղմունք։ Ժամանակի ընթացքում կուտակված մտքերը այցի են գալիս նոր աշուններում։ Հա, համալսարան գնալու ճանապարհին հասցնում եմ երգեր լսել։ Դա մոտ երկու ժամ է տևում, այդ երկու ժամում լինում է այնպես, որ նույն երգը մի քանի անգամ եմ լսում, երևի նմանեցնում եմ ապրումներիս։

Օրեր առաջ Ջերմուկում էի։ Ցուրտ էր, ձյուն էր եկել, ճոպանուղու վերևում ձյան շերտ էր մնացել, արևին երևի չէր հաջողվել այն հալեցնել։

Գունավոր անտառը մի քանի մետր բարձրությունից հեքիաթային էր թվում։ Եթե անկեղծ, չեմ սիրում նույն վայրը մի քանի անգամ գնալ, ձանձրալի է։ Մենք հաճախ շտապում ենք ինչ-որ տեղ, ինչ-որ մեկի հետ հանդիպման, ուշանալ չենք սիրում, սպասեցնել՝ նույնպես, բայց ուրիշ ի՞նչ ձևով կարելի է հասկանալ, որ ինչ-որ մեկը միշտ կսպասի քեզ՝ հաշվի չառնելով անձրևն ու ձյունը, որ քաղաքի աղմուկից հեռու ինչ-որ սրճարանում, ինչ-որ մեկը նախօրոք թեյ կամ տաք շոկոլադ է պատվիրել, ու քեզ է սպասում։ Մտքերս եկան ու խառնվեցին իրար, ինչ-որ բան պակասում է, ինչ-որ մեկը հեռու է կիլոմետրերով։ Պակասում է ժամացույցս, որ երեք տարի ձեռքիս կապված էի թողել, և որը կոտրվեց շաբաթներ առաջ։ Պակասում է մեկն, ով ինչ-որ ժամանակ աշնան մեղեդին էր հորինում։

Այսպես խառը մտքերով շարունակում եմ քայլերս, կոնկրետ ինչ-որ տեղ չեմ գնում, բայց Գորիսում մի տեղ կա, որտեղ մուսաս հաճախ է այցելում, ի դեպ, միշտ հուշում է, որ շարունակեմ գրել գիրքս։ Ապագա քննի՞չ, լրագրո՞ղ, թե՞ գրող, հիմա մուսայիս ո՞նց բացատրեմ, որ ինքս էլ չեմ կողմնորոշվում, ու արդեն նոր մասնագիտություն ընտրելու մասին եմ մտածում։

Նայում եմ շուրջս՝ անծանոթ մարդիկ են, անծանոթ հայացքներ։ Իսկ նստարաններից մեկին տակառը ձեռքին նստել է մեծն Մհեր Մկրտչյանը։ Ժպիտը դեմքին՝ հետևում է քաղաքի անցուդարձին, նույն ժպիտով նայում է իր կողքին նստող ծերունիներին ու երիտասարդներին, և թե ինչ է մտածում՝ գիտի միայն ինքը։

Նստում եմ Մհեր Մկրտչյանի կողքին, և կիթառը, որ հետս էր այսքան ժամանակ, հուշում է, որ ժամանակն է նվագելու։ Նվագում եմ։ Մկրտչյանը կրկին ժպտում է։ Իսկ թե որ երգի նոտաներն են կիթառի լարերին կյանք տալիս, թող հայտնի լինի միայն ինձ և նրան։

astghik hunanyan

Պատմական կերպարը՝ պատմության ուսուցի՞չ

Հավանաբար քեզ քո 16 կամ 123-ամյա կյանքի ընթացքում գոնե մի անգամ հարցրել են, թե ուսուցիչներիցդ ում ես ամենաշատը սիրում, իսկ դու սառցադաշտում կաղին տեսած սկյուռիկի հայացքով նայել ես, վարպետորեն «ցրել» հարցը ու շարունակել ապրել երկար ու երջանիկ։ Ո՞նց թե չեն հարցրել, հա՜, դե ոչինչ, ձևացրու՝ իբր հարցրել են, որ պատմությունս չփչացնես։

Ինձ էլ են հարցրել, էն էլ ծանոթանալիս, կարծես պատասխանիցս երեխաներիս ապագան կախված պիտի լիներ։ Չեմ հիշում՝ ինչ եմ պատասխանել, բայց ոնց որ երեխաներիս ապագան իրոք «հարամել եմ»։ Ամեն դեպքում, եթե հիմա ինչ-որ մեկի խելքին փչի ու նորից հարցնի, մի հիսուն տարի Օսկար չստանալուց հետո վերջապես օսկարակիր Դի Կապրիոյի ինքնավստահ հայացքով կասեմ՝ ընկեր Ազատյանին։ Լեգենդներ են պտտվում, որ նա իսկապես քառասուն տարվա մանկավարժ է, ու, ուշադրություն, էդ արտահայտությունը երբեք չօգտագործած ուսուցիչ։ Մեկ էլ ասում են՝ իր մեթոդները երբեք չեն հնանում, ոնց տատիկիս տատիկի համար, էնպես էլ իմ։

Եթե Տիգրան Մեծն իմանար, որ իր մասին ընկեր Ազատյանն է մեզ պատմելու, Հայաստանը ոչ թե ծովից ծով, այլ օվկիանոսից օվկիանոս կձգեր, Աշոտը ոչ թե Երկաթ, այլ ասենք Արծաթ կամ Ոսկի կկոչվեր, Պապ թագավորը գոնե մինչև պապ դառնալն ու «տարիներն անցել, պապիկ եմ դարձել» երգը խմած ժամանակ երգելու տարիքը կապրեր, Հրայր Դժողքը, առանց Նեսթլի թեյերի, չիփսի ու ինտերնետի, ոտքով դրախտ էլ կհասներ, իսկ այ Դավիթ Անհողի՜նը, ինքը հաստատ հողերը կորցնելու պատճառով չէր, որ հետ եկավ ու դավաճանության համար ներողություն խնդրեց Գագիկից, այլ այն բանի համար, որ գիտեր՝ ընկեր Ազատյանը ամոթանք կտա իրեն մի հազար տարի անց։ Ա, դե շատ խելացի տղա էր է, երեկվա պես հիշում եմ։ Մոռացա ասել, ընկեր Ազատյանը մի պատմական կերպար է՝ մեր պատմության դասատուն։ Ու այսօր, այստեղ՝ թագավորական բեմիցս, իր մասին եմ խոսելու։ Շականակագույն աչքերով, միշտ էլեգանտ ու յուրահատուկ ոճով զգեստներ հագնող կին է ընկեր Ազատյանը։ Գրկես, բաց չթողնես…

Դե գիտեք՝ ինչքան եմ սիրում մեր կրթական համակարգից բողոքել, բայց ինքն ամեն ինչ արել ա, որ մերն ուրիշ լինի։

Երբ 6-րդ դասարանում էինք ու պատմություն էինք անցնում, ընկեր Ազատյանի պահանջով գրավորները տարբեր հետաքրքիր ձևերով էինք գրում. ում ֆանտազիան ինչքանի հասներ։ Բինգո, ի՞նչ ունեմ ես․ ֆանտազիա։ Ու մենք, ուշադրության կենտրոնում գտնվելու երեխայական պահանջին հետևելով, ձգտում էինք ամենակրեատիվ նկարներն անել։ Ու կապ չունի՝ լավ էինք նկարում, թե անտաղանդի մեկն էինք, մենք տնային աշխատանք անելուց հաճույք էինք ստանում։ Ինչի մեջ ասես գրում էինք. նկարված թագերի, պարիսպների, պալատների, անգամ էդ թագավորական շորերի (իբր շորի ձևն ա տենց), կարմիր ու կանաչ «ծիծակ» կոշիկների, թագավորի ոսկե ատամի, փչացած ատամի, պլոմբած ատամի, մի խոսքով։ Դա նպաստում էր մեր ստեղծագործական ու կրեատիվ մտածողության զարգացմանը, սեր առաջացնում էդքան ծանր ու դժվար առարկայի նկատմամբ։ Բայց միայն դա չէ, որ ստիպում էր սիրել պատմությունը։ Դուք պիտի ընկեր Ազատյանի դաս բացատրելը լսեիք։ Ոչ մի անգիր արած բառ, ոչ մի «զուբրիտ», էնքան սիրուն էր ամեն ինչ ներկայացնում, մարդ ուզում էր հայտնվել հին ժամանակներում, մի քանի անգամ էլ Վարդան Մամիկոնյանի կենացը խմել ու գնալ պարսիկ փղերի դեմ։ Առանց գինի, իհարկե։ Դրանք արդեն խմած կլինեն։ Հիմա կասես՝ ուրիշ հերոսի անուն չգիտե՞ս։ Եսիմ։

Հետո մեծացանք։ Բոլորն էլ մեծանում են, իրականում էդ կարևոր չի։ Հա, ի՞նչ էի ասում։ Էլ տնային աշխատանքն անելիս չէինք նկարում, բայց սերը պատմության հանդեպ մեկ ա՝ չէր մարել։ Ընկեր Ազատյանը էլի շատ սիրուն ու տպավորիչ էր բացատրում, դասերը էլի լի էին տվյալ ժամանակաշրջանի հետ կապված ոչ գրքային, հետաքրքիր պատմություններով, լրացուցիչ նյութերով։ Կարճ ասած՝ անհնար է իր պատմածը չլսել, ինչքան էլ հետաքրքիր չլինի, թե հազար տարի առաջ ազգդ ինչ ա արել կամ ինչ չի արել։

Հետո, կրթական համակարգում պատմության ամենամեծ խնդիրը պատմության դասերն անգիր (զուբրիտ) անելն է. ոչ մի կաթիլ տրամաբանություն։ Մենք էդ երբեք չենք զգացել։ Ընկեր Ազատյանի հովանու ներքո՝ մենք տրամաբանում ենք։ Ամեն անգամ թողնում է մտածենք՝ օրինակ՝ ինչի՞ էդ իրադարձությունը էդպես եղավ, ինչի՞ էդ քայլն արեց թագավորը, ինչի՞ էր x թագավորությունը պայմանագիր կնքում հենց y թագավորության հետ, այլ ոչ թե z-ի, ու բազմաթիվ խելացի ու անիմաստ պատասխաններից հետո միայն բացատրում։ Ու էդտեղ մենք մեզ թագավոր կամ կառավարիչ ենք զգում, փորձում ենք խելացի բաներ մտածել, որ թագավորությունը փրկենք հավանական վտանգներից (չնայած, պետք է խոստովանեմ, շատ անգամներ եթե մենք լինեինք թագավոր, հիմա երկիրը կործանել էինք, ինչևէ)։

Ուրեմն մի մեթոդ էլ ունի ընկեր Ազատյանը, որ, կարծում եմ, ոչ մի ուսուցիչ չունի. մինչև 8-9-րդ դասարան ամեն դասին մի հոգի կարգապահությանն էր հետևում, ով խոսեր՝ անունը գրվում էր գրատախտակին, եթե իհարկե հարգելի չէին պատճառները։ Ու գիտե՞ք՝ հետաքրքիրը որն էր, բոլորը լռում էին։ 9-ից հետո էլ չենք հետևում, ասում է՝ մեծացել, խելոքացել եք (հա, բա չէ)։

Ու էլի մի բան, որ իրոք հանճարեղ ա։ Դասի ընթացքում մի խումբ երեխեք դաս են հարցնում մյուս խմբին։ Ասենք x-ը դաս է հարցնում y-ին, a-ն b-ին և այլն, ու էդ ամենին հետևում է ընկեր Ազատյանը, ուղղում թե՛ պատմողի ու թե՛ հետևողի սխալները, էդպես միանգամից ստուգելով բոլորի՝ դասին պատրաստվածության աստիճանը։

Մի խոսքով, ինձ մի հարցրեք՝ սիրածս ուսուցիչն ով ա։

«Ժամանակն է»

«Rec-Time» կինոընկերությունը ֆիլմարտադրության մեջ հայտնի դարձավ 2014 թվականին «Ելք չկա» ֆիլմով։ Կինոընկերության գործադիր տնօրենը և պրոդյուսերը կարատեի աշխարհի չեմպիոն Կամո Ունանյանն է։ Այս տարի հոկտեմբերի 25-ին «Մոսկվա» կինոթատրոնում ցուցադրվեց կինոընկերության երկրորդ ֆիլմը` «Ժամանակն է»: Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են նախորդ տարվա սեպտեմբերից Հունաստանում, շարունակվել Ռուսաստանում, իսկ որոշ ժամանակ դադարից հետո վերսկվել են Հայաստանում։ Ֆիլմը վերջնական տեսքի բերելու համար նկարահանումներ են տեղի ունեցել Վրաստանում և Թուրքիայում։

-Ֆիլմը հայ ժողովրդի անցյալի պատմության փաստագրական էջերի մասին է, որոնցում ցույց ենք տալիս, որ մենք չենք մոռացել և չենք մոռանալու մեր անցյալը, հպարտ առաջ ենք գնալու և անկոտրում ենք լինելու ավելի, քան կանք,- ասաց Կամո Ունանյանը։
Նա նաև նշեց, որ փորձել են լավ որակի ֆիլմ ստանալ, որտեղ ցույց կտային հայի ուժն ու ոգին։
Ֆիլմի փակ պրեմիերայից առաջ տեղի ունեցավ ասուլիս, որին ներկա էին լրագրողներ, լուսանկարիչներ, դերասաններ, Կամո Ունանյանի հարազատները, ընկերները։ «Ժամանակն է» Ֆիլմի ռեժիսորը Վահե Սայանն է, պրոդյուսերը` Կամո Ունանյանը, դերասանական կազմը բաղկացած է հետևյալ թիմից` Կամո Ունանյան, Ալեքսանդր Խաչատրյան, Ժաննա Բուտուլյան, Արսեն Լևոնյան, Անատի Սաքանյան, Ադրիանա Գալստյան, Նարեկ «Մեծ Հայք» Պետրոսյան, Մարիամ Մելիքյան, Արմեն Մարգարյան և այլք։
Դերասան Ալեքսանդր Խաչատրյանը, որը ֆիլմում մարմնավորում է Հասանի կերպարը, նշեց, որ իրեն շատ հետաքրքիր էր դերասանական երիտասարդ կազմի հետ աշխատելը։

-Երբեք թուրքի կերպար չեմ մարմնավորել։ Բայց մտածեցի, որ հայը թուրքին ավելի լավ է ճանաչում, քան հենց իրենք իրենց։ Եվ մտածեցի՝ ինչո՞ւ հայը չներկայացնի թուրքին,- նշեց Ալեքսանդր Խաչատրյանը։

Նա նշեց նաև, որ ֆիլմի գնահատողը հանդիսատեսն է։

-Հուսով եմ, որ ֆիլմը դուր կգա հանդիսատեսին, և մեր արած աշխատանքը զուր չի լինի։ Կարծում եմ՝ սա շատ կարևոր և պետքական թեմա է, որը միշտ հուզել է բոլորիս,- ավելացրեց Ալեքսանդր Խաչատրյանը։
Անատի Սաքանյանը, որը մարմնավորում է Հասանի դստերը, նկատեց, որ այս կերպարը շատ է տարբերվում իր խաղացած մյուս դերերից։ Պրեմիերային ընդառաջ նա բավականին անհանգիստ ու լարված էր, սրտի թրթիռով էր հետևում ֆիլմին, քանի որ առաջին անգամ էր դիտում այն։ Գեղարվեստական ֆիլմում ներկայանալու փորձ Անատին ունեցել է փոքրիկ դերերով, սակայն առաջին անգամ է ներկայանում գլխավոր դերով, ինչի պատճառով շատ ոգևորված էր։
Դերասան Խորեն Աբրահամյանի թոռը` դերասան Արսեն Լևոնյանը, մարմնավորել է Հասանի որդու կերպարը։ Նրա համոզմամբ՝ դերասանը պետք է կարողանա ցանկացած դեր խաղալ՝ առյուծից մինչև թուրք։

Ժաննա Բուտուլյանն ասաց, որ իր կերտած յուրաքանչյուր կերպար ունի հետաքրքրություն, քանի որ նկարահանման հրապարակում միշտ սովորում է։

-Ես առաջին անգամ նկարահանվել եմ «Դժվար ապրուստում», որի ռեժիսորը Վահե Սայանն էր։ Հետագայում տարիներ շարունակ աշխատել ենք, և հաճույքով եմ աշխատում իր հետ։ Կամո Ունանյանի հետ հետաքրքիր է աշխատելը, քանի որ շատ մեծ էնտուզիազմով է անում իր աշխատանքը, և դա փոխանցվում է քեզ։ Նկարահանման ընթացքը շատ հետաքրքիր էր։ Տեսարաններից մեկում մեքենա եմ վարում։ Այդ օրը կարող էր էքստրեմալ լինել, քանի որ նման հզոր շարժիչով մեքենա վարելու փորձ չունեմ, բայց ամեն ինչ բարեհաջող անցավ,- ասաց Ժաննա Բուտուլյանը։
Ֆիլմի երաժշտությունը պատկանում է Play Beck ընկերությանը, ի դեմս Նարեկ «Մեծ Հայք»-ին։
Ֆիլմի ավարտին հնչեցին հանդիսատեսի ծափահարությունները, ներկաները մոտենում և շնորհավորում էին դերասանական կազմին՝ մաղթելով նորանոր հաջողություններ և նոր բարձունքներ։