Արթնացա մի տեսակ պակասի զգացումով: Քննախույզ հայացքով նայեցի չորս կողմս. ամեն բան իր տեղում էր ՝ գիրքը, որ ամբողջ գիշեր կարդացել էի, և ուժասպառ մատներս չէին էլ կարողացել մինչև վերջ ծալել էջը, որ հիշեի՝ որտեղ եմ կանգ առել: Փոքրիկ լուսամփոփս դեռ վառվում էր. խեղճն ամբողջ գիշեր աչք չէր փակել:
Ասես՝ թալանել էին ինձ, մի պահ քնով էի ընկել ու թալանվել ինչ-որ բնակարանային գողի կողմից, ով ներս էր մտել ու մի բուռ երջանկություն գողացել (իբր այնքան շատ էր):
Դուրս եկա տանից՝ փիլիսոփայական դատարկաբանություններով թունավորված: Հունվարյան օդում ձյուն էր պակասում, մարդկանց դեմքերին՝ ժպիտ, եղածներում էլ անկեղծության պակաս կար: Փողոցի անկյունի սրճարանից աշխատողը դուրս թռավ ու շտապեց մոտակա խանութը. սրճարանում էլ սուրճի պակաս կար:
Պակասի զգացմանը թևանցուկ՝ մոտեցա զբոսայգուն, ու երևի երկար կտանջեինք մայթերը, եթե անսպասելի մի հանդիպում չընդհատեր մեր մտերմիկ զբոսանքը: Ծիծաղկոտ աչքերով մի փոքրիկ վազում էր իր գույնզգույն գնդակի հետևից: Հենց այդ փոքրիկի զրնգուն ծիծաղն էր, որ շարժեց նախանձս, արթնացրեց մանկությանս հուշերը, որոնք այնքա՜ն անուշ քնով էին քնած:
Ահա՜ թե ինչ: Հոգիս համակած պակասը լրացնելու համար մանկությանս ծվեններն են պետք, մի կտոր կապույտ՝ նրա երկնքից, հոգուս կարկատաններ են պետք՝ մանկության թելերով:
Ոտքերս, միմյանց հերթ չտալով, ինձ կանգառ տարան: Մի քանի րոպե միայն նստեցի կանգառի նստարանին, բայց մի ողջ ֆիլմի սցենար ունեի արդեն: Մի կին երեխաների ձեռքից ամուր բռնած անհամբեր հետ ու առաջ էր անում ու կրկնում. «Ուշացանք, ա՛յ մարդ»: Հասկացա՝ երեխաներին էր տանում դպրոց, բայց ավտոբուսն ուշանում էր: Մի աղջիկ նստել էր նստարանին՝ կողքիս, ու արագ-արագ կրկնում էր դասը ու շտապ-շտապ նայում՝ հանկարծ ավտոբուսը չանցնի: Բայց նրա ավտոբուսն էլ չկար ու չկար, ու ինչպես ինքն էր ասում. «Հենց ինձ է պետք, չի գալիս»:
Բոլորի պես ես էլ էի շտապում, շտապում էի հանդիպման… Մանկությանս հետ: Բայց կանգառում էլ ավտոբուսի պակաս կար: Միևնո՜ւյն է, արժի սպասել:
Ուզում եմ այսքան տարի անց կրկին անշտապ քայլել մանկությանս բակով, տեսնել բոլոր նրանց, ովքեր ինձ հետ նույն բակն ու այգին էին կիսում այդ անհոգ տարիներին: Նրանց եմ ուզում հանդիպել, ովքեր հենց կողքիս, աչքիս առաջ վաճառում, ստիպված էին վաճառել իրենց մանկությունը մի հացի կամ մի կոշիկի գնով, որոնց մանկության վրա ցեխ էին նետում այն մեքենաների անվադողերը, որոնց պատուհաններից մի քանի մանրադրամ էր նետվում: Այն խեղճ տիկնիկին, որը լուռ տարել է իմ՝ սկսնակ վիրաբույժիս «վիրահատությունների», անդամահատումների չարչարանքները՝ միևնույն ժամանակ, չկորցնելով նախկին փայլն իմ աչքերում: Ուզում եմ ավարտին հասցնել այն բոլոր խաղերը, որոնք կիսատ մնացին (կամ ընկնում ու վնասում էի ինձ, կամ էլ վիճում էի ընկերուհուս հետ ու ասում՝ ես էլ չեմ խաղում):
Մանկությանս ամեն մանրուքին եմ ուզում հանդիպել: Առաստաղի անկյուններից մեկի խունացած հատվածին, որից, երևի, ժամերով աչքս չեմ կտրել՝ փորձելով յուրովի բացատրել գորշ «հյուրի» անսպասելի այցը համատարած ճերմակություն: Ուզում եմ հանդիպել այն սավանին, որի վրայի ծաղիկները բազմիցս փորձել եմ քաղել: Այն աթոռին, որից բռնվել ու առաջին անհաստատ քայլերս եմ արել:
Հանկարծ, ցանկություններիս լաբիրինթոսից դուրս գալով հասկացա, որ կանգառում մենակ եմ մնացել: Զգացի, որ հոգնել եմ, հոգնել եմ նաև այդ ըղձական եղանակից՝ հանդիպեմ, ասեմ, տեսնեմ: Սահմանական եղանակն ավելի հստակ է: Վերադարձա տուն և մի բաժակ տաք թեյն ու Դյումայի հերոսների «կրքոտ» ընկերությունը օգնեցին մի պահ մոռանալ կանգառը, մարդկանց, «պարտաճանաչ» ավտոբուսները: Իսկ մահացած հույսերիցս սա ծնվեց:
-Արի՛ գնանք,
-Ու՞ր:
-Մանկությո՜ւն:
-Ինչո՞ւ,
-Ինչո՞ւ…
Խո՜ր լռություն…
Չէ՞ որ այնտեղ երկուսով էինք.
«Ես», «դու» չկար, «մենք» էր, ու վե՜րջ,
Միասին էինք՝ առանց պատճառ,
Միասին էինք… Էլ ոչ մի բառ…
Նույնիսկ մտքում եմ վախենում խոստովանել.
Վախենում եմ լսես, զգաս,
Վախենում եմ միտքս կարդաս:
Դուրս եմ գալիս իմ մտքերից
Ու տեսնում եմ քեզ… քո դեմքին
Ու շուրթերին գրված մի հարց ՝ ինչո՞ւ:
Փոխվեց հրավերս.
-Արի՛ գնանք,
-Ու՞ր:
-Մանկությո՜ւն,
Բայց ոչ թե «մեր»
Այլ «իմ» ու «քո»:
Երևի շատերդ տեղյակ եք այս տարվա «Դեպի Եվրատեսիլ» նախագծից: Ես, լինելով Եվրատեսիլի երկրպագու, խնդրեցի, Սուրեն Պողոսյանին հարցազրույց անելու խնդրանքով: Թատրոնի ներկայացումից անմիջապես հետո հանդիպեցինք ու զրուցեցինք նախագծում իր մասնակցության մասին: 
Փետրվարի 1-ին Սարգիս Մուրադյան պատկերասրահում տեղի ունեցավ Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոնի «Լրատուն» նախագծի «Մեդիամարտ ընդդեմ կոռուպցիայի» խորագրով ցուցահանդեսը:
«Հինգ րոպեն ձեզ բավական է ամբողջ պատմությանը ծանոթանալու համար»,- նշում է «Լրատուն» նախագծի ղեկավար Վահրամ Մարտիրոսյանը: Հպէկրանների միջոցով այցելուները, հատկապես՝ երիտասարդ լրագրողները, կարող էին ստուգել և զարգացնել իրենց մեդիա-գիտելիքները «Մեդիամարտ», «Ցանցառ» և «Լիտերատուսի արկածները» խաղերի օգնությամբ: Իսկ պատկերասրահի մյուս սենյակում ցուցադրվում էին տասը ֆիլմերը, որոնք չեն ցուցադրվել հեռուստատեսությամբ, սակայն, Վահրամ Մարտիրոսյանի խոսքերով, դրանք լուրջ հետազոտություններ են, լավ լրագրողական ֆիլմեր: Ցուցահանդեսին ներկա էր նաև Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը:
-Անչափ ուրախ եմ այսօր այստեղ լինել: Այստեղ՝ Հայաստանում, մեր աշխատանքի առաջնահերթ ուղղություններից մեկը Հայաստանի քաղաքացիների, հասարակության լրատվամիջոցների հետ համատեղ աշխատանքն է, աջակցությունը այն ջանքերի, որոնք ուղղված են կոռուպցիայի դեմ պայքարին: Բոլոր երկրներում էլ կա այս խնդիրը, այն միայն Հայաստանին չէ բնորոշ: Իսկ կոռուպցիայի դեմ պայքարի առանցքային ուղիներից մեկը անկախ լրատվական դաշտի առկայությունն է: Հայաստանում կա անկախ լրատվական դաշտ, որը ունի բավարար խիզախություն՝ արծարծելու և լույս սփռելու կոռուպցիային վերաբերող հարցերի վրա: Այս ցուցահանդեսի կարևորությունը ինձ համար հենց սա է: Ես՝ որպես պետական պաշտոնյա, կարող եմ ասել, որ կան Հայաստանում այնպիսի լրագրողներ, որոնք կարող են պաշտոնյաներին բարդ հարցեր ուղղել: Եվ այսօր այստեղ գտնվելով՝ ես ուրախ եմ, որ ականատեսն եմ մի քանի կոնկրետ դեպքերի, որոնց հետ կապված Հայաստանի լրատվական դաշտի ներկայացուցիչները բարդ հարցեր են տվել, կարևոր խնդիրներ են առաջ քաշել՝ դրանք ուղղելուվ պետական պատշոնյաներին, գործարար դաշտի ներկայացուցիչներին: Եվ ես հպարտ եմ, որ ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալությունը կարողացել է իր փոքրիկ ներդրումն ունենալ՝ աջակցելու այս կարևոր նախաձեռնությանը, որը կյանքի է կոչվում Նունե Սարգսյանի և նրա հոյակապ թիմի կողմից,- նշում է Ռիչարդ Միլսը:
-Անկախության շրջանում ամեն ինչ շատ արագ է զարգանում,- պատմում է Վահրամ Մարտիրոսյանը,- այդ պատճառով մենք որոշեցինք հետ հայացք գցել, տեսնել, թե մեր մեդիան ինչպիսին է: Մեդիան իրեն դրսևորում է առաջին հերթին ֆորսմաժորային իրավիճակներում, ինչպիսին էին, օրինակ՝ երկրաշարժը, կամ հոկտեմբերի 27-ը: Մեզ համար, կարծում եմ, այդ ֆորսմաժորային կարևորությունն ունի նաև կոռուպցիան: Ահա, այդպես էլ ընտրեցինք այս թեման՝ որպես երկրորդ ցուցահանդեսի նյութ: «Մեդիամարտ»-ը երկրորդ ցուցահանդեսն է, իսկ առաջինը, որը ցնցեց մեդիան, Սպիտակի երկրաշարժին էր վերաբերում: Առաջին ցուցահանդեսին ներկայացված ամբողջ նյութը նույնպես այսօր այցելուները կարող են տեսնել հպէկրանների միջոցով: Այս ցուցահանդեսում ներկայացված պատմություններին ծանոթանալով՝ այցելուն ինքը կորոշի՝ որ դեպքում հաղթանակ տարավ կոռուպցիոները, որ դեպքում՝ մեդիան, իսկ որ դեպքում դեռ անորոշ վիճակ է, և մեդիան հնարավորություն ունի շարունակելու պայքարը: Ցուցահանդեսի առանձնահատկությունն այն է, որ այն առաջին հերթին երիտասարդության համար է՝ այն մարդկանց, որոնք շատ լավ են գլուխ հանում նորագույն տեխնոլոգիաներից, շատ լավ գիտեն՝ ինչպես «նավարկել»: Այստեղ երիտասարդները կարդում են պատմությունները, լսում են փորձառու լրագրողների հարցազրույցները, որոնք զբաղվել են հետաքննական լրագրությամբ, վերլուծում են իրենց սխալները, ամփոփում են իրենց կատարած աշխատանքը: Շատ լրատվամիջոցներ հաճախ չունեն «Իսկ դուք ի՞նչ եք արել» հարցի պատասխանը, որովհետև հետադարձ հայացք չեն գցել: Մենք հիմա փորձում ենք հենց դա անել: Այցելուն նույնպես մեզ հետ դառնում է հետաքննող լրագրող, որովհետև իրեն հսկայական նյութ է տրամադրվում, բայց՝ արդեն ընտրված: Այսինքն՝ ինքն արդեն պատկերացում է կազմում, թե այդ սկանդալը ինչպես է լուսաբանվել, և կարող է իր եզրակացությունն անել:
Ցուցահանդեսը Երևանից հետո տեղի է ունենալու նաև մարզերում: Նախատեսում ենք այցելել երեք քաղաք՝ Գյումրի, Վանաձոր, Գորիս: Կոռուպցիայի լուսաբանման մասին այս ցուցահանդեսը միակ միջոցառումն է դեռևս: Որևէ այլ ֆորմատի միջոցառում իրականացնելու անհրաժեշտություն հիմա չեմ տեսնում, քանի որ ցուցահանդեսը շատ սպառիչ է. այստեղ կան և՛ թեմային վերաբերվող ֆիլմեր, և՛ կայքեր, և՛ թերթեր, և՛ վավերագրողների կատարած ողջ աշխատանքը: Հետագայում այս բոլոր նյութերը կտեղադրվեն նաև կայքում և հասանելի կլինեն նաև ցուցահանդեսից դուրս:
Պատերին տեսնում եք նաև ծաղրապատկերներ, որոնցից ամեն մեկը տիպիկ բնորոշում է մեկ ամբողջ ոլորտ: Ծաղրապատկերների հեղինակը Նորայր Այվազյանն է՝ ժամանակակից լավագույն կոնցեպտուալիստ նկարիչներից մեկը: Մեր ամբողջ թիմը կազմված էր մոնտաժողներից, ռեժիսորներից, օպերատորներից, լրագրողներից:
Դե, մնում է միայն հիշեցնել, որ ցուցահանդեսը գործում է մինչև փետրվարի 18-ը: Եթե ուզում ես ուսումնասիրել հետաքննիչ-լրագրողի աշխատանքը, ինքդ հայտնվել նրա դերում և միասին բացահայտել մեր հասարակության այս արդի խնդիրը, ուրեմն ժամանակն է այցելել Սարգիս Մուրադյան պատկերասրահը:
