Ծիսական Զատիկն Օշականում

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

Այս տարի ապրիլի 21-ին Հայ առաքելական եկեղեցին նշում էր հինգ տաղավար տոներից Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ հարության օրը։ Շատերն այդ օրը գնում են եկեղեցի, զատկական կերակրատեսակներ են պատրաստում, երեխաները ձու են խաղում, այցելում իրար տներ։ Սակայն հնում մեր նախնիները մի փոքր այլ կերպ են նշել Զատիկը։ Երեխաները երգել են զատկական երգեր ու պարել պարեր, զվարճալի սովորույթներ են եղել, որոնք մեզանում գրեթե չեն պահպանվել։

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

-Մենք շատ ենք սիրում ասել, որ հայերը հին ժողովուրդ են և ունեն հարուստ մշակույթ, սակայն առօրյայում մենք գրեթե «տեր չենք կանգնում» մեր մշակույթին, -ասում է «Միավորող կամուրջ» սոցիալական հասարակական կազմակերպության գործադիր մարմնի ղեկավար Ռազմիկ Մնացականյանը։

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

-Մենք որոշեցինք, որ անհրաժեշտ ու կարևոր է վեր հանել ազգայինն ու ժողովրդականը, և այն դարձնել երիտասարդության մի մասնիկը։ Դրա համար էլ արդեն երկրորդ տարին է մեր հարազատ Օշականում նշում ենք «Ծիսական Զատիկ» փառատոնը։

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

Փառատոնի ընթացքում մասնակիցները նախ արշավի միջոցով բացահայտում են Օշականի գեղեցկությունն ու պատմությունը, ապա մասնակցում են զատկական ծեսին, որի ընթացքում դրա մի մասնիկն են դառնում։

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

-Արդեն երկրորդ տարին է, որ Օշականում գտնվող «Հացեկաց» հյուրատունը հյուրընկալում է փառատոնը, իսկ Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրն օգնում է ներկայացնել փառատոնի ծիսական մասը։ Փառատոնի մասնակիցները միանում են մեր երիտասարդներին ու սովորում ծիսական զատկական երգեր ու պարեր, զատկական ճաշատեսակներ են պատրաստում ու համտեսում, խաղեր են խաղում։ Ու այս ամենը մի ուրիշ ոգևորություն է առաջացնում բոլորիս մոտ, -ասում է Ռազմիկը։

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

Լուսանկարը` Վաչե Վարդանյանի

-Այս ամենից զատ մասնակիցները նաև հուշանվերներ են պատրաստում, և տանում իրենց հետ որպես հուշ` խաղալիքներ, որոնք հնում մեր նախնիներն են պատրաստել Զատկին։ Այսինքն մենք փորձում ենք առավելագույնն անել, որպեսզի մասնակիցները լավ ժամանցը համատեղեն օգտակար տեղեկություններ ստանալու և ժողովրդական ու ծիսական գանձերը բացահայտելու հետ։ Ոգևորողն այն է, որ մասնակից երիտասարդները հաճույքով են սովորում ծիսական երգերն ու պարերը, հաճույքով են խաղում ծիսական խաղեր։ Այս ամենը ստիպում է հաշվի չառնել մեր չարչարանքն ու երկարատև աշխատանքը։

Հույս ունենք, որ փառատոնն ավելի կընդլայնվի և մասնակիցների թիվը կմեծանա, ինչն էլ թույլ կտա ավելի մեծ շուքով նշել ոչ միայն ծիսական Զատիկը, այլև մյուս ազգային տոները, -ասում է «Միավորող կամուրջ» ՍՀԿ հիմնադիր և գործադիր մարմնի ղեկավար, «Արի Օշական» երիտասարդական նախաձեռնության համահիմնադիր, «Ծիսական Զատիկ» փառատոնի կազմակերպչական թիմի ղեկավար Ռազմիկ Մնացականյանը։

Շերտավոր գարուն

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Գարունը եկել է: Իսկ ինչո՞ւ, ինչո՞ւ է եկել:

Նախ օրերը երկարելու համար, որ ես ու ինձ պես շատերը առավոտվա մռայլությանը չխաբնվեն ու քնած մնան մինչև կեսօր…

Եկել է, որ ամեն առավոտ լսենք տրակտորների ու էլեկտրական սղոցների ձայնը: Գարունը եկել է, որ յոթ-ութ ամիս չորացած առուն ջրով լի նորից քչքչա: Գարունը եկել է, որ մենք մեզ հաշիվ տանք, որ շուտով էս դասարանն էլ կավարտենք:

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Գարնան պատճառները պիտի սիրես, ու ես շատ եմ գնահատում, որ ապրում եմ մի երկրում, որն ունի եղանակների բազմազանություն: Իմիջիայլոց, եղանակը ցույց է տալիս, որ գարունն էլ է շերտավոր, քիչ-քիչ բացահայտվում է` գիժ մնալով:

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի

Իսկ գյուղամիջյան գլխավոր ճանապարհին արդեն ամեն առավոտ սպասում են ավտոբուսի, ոչ թե քաղաք գնալու, այլ դաշտեր` աշխատանքի, օրավարձով, սիրուն գլխաշորով կանայք, ու իրենց դեմքը արևից պաշտպանել ցանկացող ու մորուքավոր տղամարդիկ: Բա, գարուն է: Մենք էլ ծաղկենք ու գունավորվենք կրկին:

sargismelknyan12

Հեղափոխությանը հետահայաց

16-ն էր։ 8։41 արդեն պիտի տանից դուրս գայի դպրոց գնալու համար։ Մեսրոպը գրեց․ «Հավաքվում ենք՝ գնանք ցույցի»։ Չէի սպասում․ գրեցի՝ վստա՞հ ես։ Հա՝ պատասխանեց։ Լավ։

Ու ես վերցրի դրամատուփիս միջի 2100 դրամը, պայուսակս բեռնաթափեցի՝ թողնելով 2 գիրք, մի տետր ու մի գրիչ, դրեցի 17-ի թղթակցի վկայականը (որովհետև գիտեի, որ թղթակիցները հավաքի մասնակիցներ չեն հանդիսանում, ու որ նրանց բերման չէին կարող ենթարկել), ջուր դրեցի, հետո հանեցի, հետո էլի դրեցի, վերցրի դրոշը (մեզ պահապան) ու սովորականի պես անսովոր զգացումներով դուրս եկա տանից։

Ճանապարհին հիշեցի ամսի 9-ը, երբ երեկոյան հեծանիվով իջնում էի գյուղամեջից ու հանդիպեցի տղերքին։ Ցույցերից էինք խոսում։ Հետո արդեն նկարներ հայտնվեցին համացանցում։ Շատ մարդիկ էին երևում Ազատության հրապարակում։ Տղերքն ասացին, որ Վասի պապին էլ է էնտեղ։ Ես էլ կուզեի՝ մտածեցի։ Հետո գնացի հեռախոսս լիցքավորելու։ Միացա «Ազատության» ուղիղ հեռարձակմանը։ Հետո ընկերներիս հրապարակումները եղան։ Հիշում եմ Սոսեի փոստը, թե ինչպես էր իր կողքին կանգնած տարեց մի կին ասում․ «Ամբողջ կյանքս հեռուստացույցի դիմաց սպասել եմ, որ երկնքից աստղեր բերեն, այսօր ես եմ եկել աստղեր իջեցնելու»։

Երեկոյան գրում եմ ընկերներիս։ Ասում են, որ ցույցերի են գնալու։ Չեն հարցնում՝ կգա՞ս, որովհետև աշխարհի չափ կուզեի էնտեղ լինել, բայց չէի կարող տանը դրա մասին ասել։

Դպրոց եմ հասնում։ Մեսը մուտքի մոտ կանգնած է։ Ասում եմ՝ ովքերո՞վ ենք գնում։ Ասում է՝ ես ու դու։

-Լավ,- ասում եմ,- արի գոնե առաջին ժամը նստենք, նոր կգնանք։

Դասարան ենք մտնում, խոսում ենք տղերքի հետ, ու բոլորը թերահավատությամբ են նայում էս ամենին։ Գնանք՝ մեզ բռնեն տանե՞ն․․․ Սաղ սարքած ա, մեկ ա բան չի փոխվի։ Հետո 11-երին ենք ասում, որ գան, միանան, գնանք ցույցի։ Միայն Արփին է միանում։

Ես, Մեսը, Վասը (որի պապին դեռ ամսի 9-ից էր Ազատության հրապարակում) ու 11-երի Արփին գնում ենք տուն։ Տաք իրեր ենք վերցնում։ Ու շուտ դուրս գալիս։ Աշտարակում լիքը մարդիկ են ավելանում գազելում։ Հետո ինչ-որ մեկն է նստում, ով ճանաչում էր մեր ծնողներին։ Հարցնում է՝ ո՞ւր եք գնում։

Ցույցերի՝ ասում ենք․․․ Հետո տնեցիք են զանգում, ուսուցիչները․․․ Հետո պապային մի կերպ համոզում եմ, որ ամեն ինչ կարգին է։ Հետո մաման է սկսում։

Հաղթանակի կամրջի մոտ հասնում ենք ցուցարարներին։ Դա մեզ քաղաքացի զգալու առաջին պահն էր։ Միանում ենք ամբոխին ու գոռում «քայլ արա», բայց չենք շարունակում, որովհետև գիտեինք, որ ամեն ինչ չէ, որ Սերժ Սարգսյանի պատճառով է։ Շարունակում ենք ճանապարհը, հետո զանգում ու այնպիսի բաներ են ասում, որ տուն չգնալը անհնար էր։ Քայլելով վերադառնում ենք, նստում ենք տաքսի։ Հետ ենք գնում։

Դպրոցում բոլորի հայացքները մեզ վրա են։ 3 տղա և 1 աղջիկ։ Ըմբոստնե՞ր։ Քաղաքացիներ։

Հետո զրկվում եմ հեռախոսից։ Երկու-երեք օր հետո ամբողջ դպրոցն է փախչում դասից։ Մաման, որ դպրոցում էր աշխատում, ասում էր՝ մի գնա։ Խնդրում եմ, մի գնա։ Ու ես ինչ-որ կերպ հանուն մամայի խեղդեցի իմ միջի քաղաքացուն։ Չգնացի։ Հետո տղերքը հետ եկան։ 23-ն էր։ Ասացին՝ գնում ենք Երևան։ Ասացի՝ մամ, պապ, կներեք, բայց գնում ենք ցույցի տղերքով։ Պապան, թե՝ ես էլ եմ գալիս։ Ճանապարհին ռադիոն ասաց, որ Սարգսյանը հրաժարական էր տվել։ Իրար էինք նայում չհավատալով։ Հետո քաղաքացու երգը հնչեց, հետո ձայնային ազդանշաններ, մեքենաներից կախված դրոշներ․․․ էս ամենը չէր տեղավորվում ուղեղումս։ Հաղթեցի՞նք, ինչ է․․․

Ամսի 24-ի առավոտյան հիշատակի երթ պիտի կազմակերպեինք դպրոցում։ 10-ին հավաքվում ենք դպրոցի բակում։ Գալիս էին ուսուցիչները, ու մենք նայում էինք նրանց դեմքին, թե՝ տեսա՞ք։

-Տեսանք ու հպարտ ենք ձեզնով,- ասում են։

Բայց մենք դեռ չենք հավատում էս ամենին։

25-ին հավաքվում ենք դպրոցում ու գնում ենք Աշտարակ միասին։ Հաջորդ օրը ուսուցիչները իմ տպավորություններից էին հարցնում, ու ես լռում էի, որ հրաժարականից հետո արդեն էն չէին ցույցերը, որոնք էին սկզբում։ Լռում էի, թե ցույցերի ժամանակ ինչ էր կատարվում, թե ոնց էր 16-17 տարեկան ցուցարարների մի խումբ բացում ուրիշների մեքենաների դռները ու ձայնային ազդանշաններ տալիս։ Թե ինչ էին գոռում երեխեքը Աշտարակում։ Լռում եմ ու ասում, որ երեխեքը գիտակից են, որ հասկանում են, թե ինչի համար են պայքարում։ Ու որ ինչ-որ բան անպայման փոխվելու է։

Էս ամենին խորացող հիասթափությունն է հետևում, որովհետև մարդիկ առանց պետհամարանիշների երթևեկում են հազարի տակ, հրապարակներում մերժում են քաղաքական աղբը, բայց կենցաղային աղբը չգիտեն, որ գետնին գցելը վայել չէ քաղաքացուն։

Ապրիլի վերջն էր, ու երեկոյան ես ու պապան գնում ենք ցույցի։ Ասացի՝ Նեմրան համերգ ա ունենալու, պապ, արի գնանք։ Գնացինք, հետո վերադարձանք կեսգիշերին։

Մայիսի սկզբին հյուսիս-հարավը փակեցինք։ Մեզ միացան նաև ոսկեվազցիները։ Խաղեր սկսեցինք խաղալ, հետո Տեր հայրը եկավ։ Հետո էլի լիքը մարդիկ։ Հետո ճանապարհը բացեցինք։

Հետո հեղափոխությունը եղավ։ Հեղափոխությունը եղավ ու հիմա էլ շարունակվում է մեր մեջ։ Մենք հեղափոխում ենք մեր միջի «քաղաքացուն», մերժում ենք վատը ու պատրաստվում ավելի լավ երկիր ստեղծելու։

Կեցցե այն Հայաստանը, որ եկել է արդեն։

 

«… Ուր որ երկու կամ երեք հոգի Իմ անունով ժողովված լինեն, Ես այնտեղ նրանց մեջ եմ»

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

1918 թվականին Վանի Ռշտունիք գավառից և Ալաշկերտից գաղթած 7 ընտանիքներ նախկին թուրքաբնակ գյուղի տարածքում հիմնեցին նոր գյուղ։ Սկզբում գյուղի անունը Փաթրին էր՝ մեր սերնդին անծանոթ, փոքրիկ կապույտ ծաղկի անունով։ Խորհրդային տարիներին այն վերանվանվեց Ոսկեհատ, որովհետև այստեղ խաղողի այս տեսակից էին աճեցնում, և, ասում են՝ ստացվում էր։

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

 

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Դեռ 17-րդ դարից գյուղի բազմաթիվ ժայռերից մեկի վրա ամրոց կա կանգնած՝ կիսաքանդ, բայց ապրող։ Եկեղեցի չունեցող գյուղում գյուղացիները ամրոցը աղոթատեղի են դարձրել։ ԽՍՀՄ տարիներին այն անգամ հաստատվել է իշխանությունների կողմից՝ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի անունով։ Ոչինչ, որ մուտքի քարերին քանդակված է Սուրբ Սարգիս։ Դա, ասում են, մի մարդ է քանդակել՝ առանց հաշվի առնելու՝ ինչ է գրված ցուցանակի վրա։

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Ինչևէ։

Արդեն մոտ 100 տարի այդ ամրոց-եկեղեցու պատերի ներսում մոմեր են վառվում ու աղոթքներ հնչում։ Մեկ դարում միայն մեկ անգամ ժամերգություն էր եղել այստեղ, իսկ այսուհետ ամսվա ընթացքում երկու անգամ Պատարագ կմատուցվի։ Չգործող եկեղեցուն «կյանք» տալու նախձեռնությունը գյուղի երիտասարդներինն էր, նրանց կողքին՝ համայնքապետն ու քահանան։

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Եկեղեցու՝ եկեղեցի լինել-չլինելու մասին խոսելիս համայնքի քահանան՝ Տեր Զորայրը, նշեց, որ այնքան էլ էական չէ, կառույցը նախկինում ամրոց է եղել, թե եկեղեցի, որովհետև Քրիստոսն է ասել. «… Ուր որ երկու կամ երեք հոգի Իմ անունով ժողովված լինեն, Ես այնտեղ նրանց մեջ եմ»:

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Ծաղկազարդ

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի, Արագածոտնի մարզ, գ. Արտենի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի, Արագածոտնի մարզ, գ. Արտենի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի, Արագածոտնի մարզ, գ. Արտենի

Լուսանկարը` Ինեսսա Զոհրաբյանի, Արագածոտնի մարզ, գ. Արտենի

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Էլզա Զոհրաբյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Աիդա Շահբազյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի, ք. Երևան

Լուսանկարը` Զառա Թորոսյանի, ք. Երևան

«Նոր հայացք գրքին»

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Ամփոփվեց Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի «Անաստված կինո թատրոն» գրքի անդրադարձների մրցույթը:

Ապրիլի հինգին «Մանանա» կենտրոնում կայացավ Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի «Անաստված կինո թատրոն» գրքի անդրադարձների մրցույթի ամփոփումը: Ամփոփմանը հրավիրված էին անդրադարձների հեղինակները, գրականագետներ, գրողներ, լրագրողներ, ընթերցասրներ, ինչպես նաև գրքի հեղինակը` Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանը:

Մրցույթին ներկայացված աշխատանքները հրապարակվել էին 17.am կայքում:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Եվ այսպես, ժյուրին ամփոփոփեց մրցույթը: Ինչպես իրենք խոստովանեցին` ընտրել լավագույն աշխատանքները, անչափ բարդ էր: Նախ, որովհետև չկային նախապես ընդունված հստակ չափորոշիչներ: Սա առաջին փորձն էր` գրքի վերլուծություն առաջարկելու պատանիներին և երիտասարդներին` թողնելով նրանց ազատ: Մրցույթի խորագիրն էլ հաստատում էր ազատության մեծ չափաբաժինը` «Նոր հայացք գրքին»:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Մի խումբ երիտասարդներ, ովքեր, թվում է՝ որոշել են ապացուցել, որ «էս սերունդը» իրականում այնքան էլ հեռու չէ գրքերից, որքան մեծերն են մտածում, հավաքվել էր «Մանանա» կենտրոնում՝ խոսելու գրքերից, գրականությունից ու գրաքննադատությունից։

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Հայաստանի պատանի թղթակիցների և, առհասարակ, ընթերցասեր երիտասարդների գրախոսությունները, էսսեներն ու անդրադարձները գնահատվեցին մասնագիտական ժյուրիի կողմից: Նախ, բոլոր մասնակիցները շնորհակալագրեր ու նվերներ ստացան մրցույթին մասնակցելու համար, իսկ հաղթող ճանաչվեցին.

Վարդգես Ավագյանը` 1-ին տեղ,

Սեդա Մխիթարյանը` 2-րդ տեղ,

Նաիրա Ջիվանյանը` 3-րդ տեղ,

Մարինե Իսրայելյանը` 3-րդ տեղ,

Անահիտ Բաղշեցյանը` խրախուսական մրցանակ:IMG_4894

Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանը իր կողմից էլ սահմանել էր մրցանակներ իրեն ամենից առավել դուր եկած անդրադարձների հեղինակներին`

Անի Ավետիսյանին,

Անուշ Աբրահամյանին:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

«Մանանա» կենտրոնի տնօրեն Ռուզաննա Բաղդասարյանը իր խոսքում նշեց, որ այս մրցույթը նախ և առաջ նպատակ ունի դրդել երիտասարդությանը՝ կարդալ ժամանակակից գրականություն և կարողանալ թարմ ու նոր հայացքով քննել գիրքը, առհասարակ արվեստի գործերը: Ինչպես ժյուրիի անդամ, արձակագիր Սուսաննա Հարությունյանն էլ նշեց, գրողի համար շատ կարևոր է լսել ընթերցողի կարծիքը, կարդալ երիտասարդների անդրադարձները, և խիստ կարևոր է գրող-ընթերցող այս երկխոսությունը դարձնել շարունակական:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Ժյուրիի նախագահ Թադևոս Տոնոյանն էլ նշեց, որ գրագետ հեղինակ ունենալուց առավել կարևոր է գրագետ ընթերցող ունենալը, իսկ այս նախաձեռնությունը վստահություն է ներշնչում, որ գրագետ ընթերցող այսօր կա։

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Հանդիպումը նաև առիթ էր՝ գրքի սահմաններից դուրս ճանաչելու հեղինակին, ուղղելու հարցեր, որոնք, գուցե առաջացել էին մասնակիցների շրջանում ընթերցանության ընթացքում։ Եվ, ինչպես անդրադարձներում, այնպես էլ սեղանի շուրջ մրցանակաբաշխությունից հետո, շարունակվեց ազատ և անկաշկանդ զրույցը հեղինակի հետ գրքի, առհասարակ ժամանակակից հայ գրականության խնդիրների մասին:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Ամենից շատ քննարկվող թեմաներից էր ժամանակակից գրականության լեզվի հարցը։ Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի խոսակցական լեզուն՝ գրականության մեջ և գրականը՝ առօրյայում, կարող էր զարմացնել ընթերցողին։ Մինչդեռ նա համոզիչ պատասխան ունի․

-Գրական լեզուն գրական գործերում արհեստականություն է ստեղծում, հեռացնում ընթերցողին գրքից, իսկ բանավոր խոսքում այդ խնդիրը չկա, որովհետև անկեղծությունը ցույց տալու այլ եղանակներ կան:

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Բայց սեղանի շուրջ միայն գրական հայերենով գրողները չեն, որովհետև, ինչպես ասաց Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանը՝ ամենակարևորը լեզուն չէ, այլ այն նյութը, որ մատուցելու ես լսարանին, և այն, թե ինչպես ես պատրաստվում մատուցել։

Արձակագիր Սուսաննա Հարությունյանի համար էլ առավել ընդունելի է գրական լեզվով գրել հեղինակի խոսքերը, իսկ հերոսները կարող են նաև խոսակցականով խոսել։ «Հերոսները կարող են այնպես անել, որ ստեղծագործության անկեղծությունը չկորչի»,- ասում է նա։

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

 

Բանաստեղծ, գրականագետ, ԵՊՀ հայոց լեզվի ամբիոնի դոցենտ Թադևոս Տոնոյանը, սակայն, ժամանակակիցների՝ գրական հայերենի օգտագործման տեսակետներին վերապահումներով է մոտենում։ Չնայած, միաժամանակ ասում է, որ մեր դասական դարձած գրողներից շատերն էլ չեն գրել գրական հայերենով։

-Այսօր արդեն ասում եմ՝ կարևոր է գրել ոչ թե գրական հայերենով, այլ հայոց լեզվով։

Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի ստեղծագործություններում գաղափարական, բովանդակային ու ոճական և նույնիսկ՝ ֆիզիկային վերաբերող էլի շատ հարցեր հնչեցին։ Օրինակ, պարզվեց, որ ֆանտաստիկ թվացած «լոգոֆիլ» սարքի հիմքում ամենևին էլ ֆանտաստիկան չէ, այլ զուտ գիտական հայտնագործություն, որը հեղինակը «հարմարեցրել է» «Յաթաղան սինդրոմի» գաղափարին։ Իսկ «Ինսպեկցիան ինչպես որ կա» գործի մասին խոսելիս ասաց, որ մի ժամանակ (երևի նաև այն ժամանակ, երբ գրում էր գործը) բացարձակ ճշմարիտ էր համարում այն, որ որևէ երկրում (ինքն ապրել է վեց երկրներում) իշխանությունը չի կարող լավը լինել։ Իսկ այսօր՝ Հայաստանում, ասում է, սկսել է մտածել, որ բացարձակ ճշմարտություններ չպիտի լինեն մարդու համար։

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Լուսանկարը` Դիանա Շահբազյանի

Մի հարցում թե մասնակիցները, թե հյուրերն ու ժյուրին համամիտ էին. մրցույթը պետք է լինի շարունակական, երիտասարդ ընթերցողների «դատին» պետք է հանձնվեն ժամանակակից գրողների ստեղծագործությունները:

Գրական քննադատության զարգացմանն ու ժամանակակից գրականության տարածման ուղղված առաջին միջոցառումը նաև սկիզբն էր հաջորդ նման նախաձեռնության մեկնարկի։

Եվ այսպես, «Նոր հայացք գրքին» մրցույթը շարունակվում է: Առաջիկայում կհրապարակենք նոր գրքի անդրադարձների մրցույթը, հետևեք մեզ:

Anushik Mkrtchyan

Չորս օր, ու կյանքն էլ առաջվանը չի

Երեք տարի առաջ՝ ապրիլի մեկին, ես դեռ Էջմիածնում էի սովորում՝ 8-րդ դասարանում։ Սովորական օրերի նման, այդ օրն էլ մեզ համար ուղղակի դասի օր էր։ Լավ չեմ հիշում, բայց, կարծեմ, ժամը 11-ն էր կամ 12-ը։ Դպրոցում երեխաների շրջանում իրարանցում էր (թերևս ես աշակերտներին էի նկատել), ասում էին` կռիվ է։ Մեր դասարանի երեխեքը, այդ թվում ես, չհավատացինք ու կարծեցինք, թե ապրիլմեկյան կատակ է։ Աշակերտներից մեկը բարկանալով ասաց, թե էդպիսի հումորներ չեն անում։

Երբ եկանք դասարան, շուտով եկավ նաև ռազմագիտության ուսուցիչը՝ կապիտան Տերտերյանը։ Դասը ցրված էր պատմում, անհանգիստ էր, ու աշակերտներից մեկը հարցրեց.

-Ընկեր Տերտերյան, ի՞նչ է պատահել, Ձեզ լավ չե՞ք զգում:

-Սահմանին կրակոցներ են, ու չգիտենք, թե ինչքան կտևի։

Մենք զարմացանք, որովհետև մտածում էինք, որ մեզ խաբում են, բայց ընկեր Տերտերյանը էնպիսի ուսուցիչ է, որ էդպիսի հումոր չէր անի։ Ու մենք, վախեցած այդ նորությունից, շարունակում էինք դասը։

Երբ գնացի տուն, մայրս կլանված հեռուստացույց էր նայում։ Ես հարցեր էի տալիս, բայց նա կամ չէր պատասխանում, կամ էլ ասում էր` Անուշ, սպասիր:

Մենք տեսել ենք, թե ոնց են մարդիկ իրենց խանութներից ապրանքներ վերցնում ու վազում սահման գնացող զինվորների մեքենայի հետևից։ Մենք տեսել ենք, թե ոնց են էդ զինվորները հրաժարվում, բայց հետո վերցնում` չնեղացնելու համար։ Մենք տեսել ենք, թե ոնց են մարդիկ ամեն խանութում նայում հեռուստացույց, այլ ոչ թե հաճախորդին։ Մենք տեսել ենք, թե ոնց են մարդիկ վախենում, ոնց են հուզվում։ Ու ցավոք, բայց մենք տեսել ենք, թե ոնց են զոհված զինվորին տանում, ով Էջմիածնից էր։

Ես էս ամենը այդ ժամանակ չէի հասկանում, չէի գիտակցում։ Ինձ մոտ միայն երեխայական երևակայություն էր։ Կռիվ է, շուտով կավարտվի, մեր զինվորներն էլ կհաղթեն։ Այդքանը։ Իսկ հետո հասկացա, թե մենք ինչ կորուստներ ունեցանք։ Հասկացա հայրենասիրության գինը։ Չէ որ միայն հայրենասեր մարդիկ էդպիսի քայլերի կգնային։ Թողած ընտանիքը՝ կգնային կռվի։ Թողած իրենց երազանքները, նպատակները՝ նռնակով իրենց էլ հետը կպայթեցնեն։

Մենք բոլորս պետք է հարգենք նրանց վառ հիշատակը, որովհետև նրանք այդ քայլին գնացին մեզ համար, մեր հայրենիքի համար։ Պետք է նաև հասկանալ, որ մեզ զոհեր պետք չեն։ Մեզ պետք են տղաներ, ովքեր ծառայելուց հետո ողջ ու առողջ կգան, կստեղծեն ընտանիք ու էդպես արդեն կծառայեն հայրենիքին։ Մեզ պետք է խաղաղ երկինք, խաղաղ երկիր։ Մեզ պետք են առողջ ու հզոր սերունդներ։

Խաղաղություն բոլորին:

Կիոկուշին կարատեն Հայաստանում

Ի՞նչ է Կիոկուշին կարատեն, ինչպիսի՞ տարածում ունի այն Հայաստանում։ Այս թեմայով էլ զրուցեցի գործող մարզիկ և մարզիչ Ստեփան Գրիգորյանի հետ:

-Ի՞նչ սպորտաձև է սա, կխնդրեմ մի քանի բառով ներկայացնել:

-Կիոկուշինը կոնտակտային ոճ է։ Հիմնադրվել է 1950-ական թվականներին Ճապոնիայում` կորեացի վարպետ Մասուտացի Օյամի կողմից և տարիների ընթացքում տարածվել է աշխարհով մեկ։

-Իսկ Հայաստանում ինչքանո՞վ է այն տարածված, շա՞տ են արդյոք այս սպորտաձևով հետաքրքրվողները։

-Հայաստանում մի քանի ֆեդերացիաներ կան, որոնցից մեկն էլ մեր ֆեդերացիան է։ Այն Հայաստանում օրինական գործում է 2005 թվականից, հիմնադիրը և նախագահը Անդրանիկ Հակոբյանն է։ 2005 թվականին մարզվում էին հարյուրավոր մարզիկներ, իսկ այսօր արդեն 2000՝ մարզիկ` Հայաստանում և Արցախում։

-Կպատմե՞ք ֆեդերացիայի աշխատանքի մասին, ի՞նչ ձեռքբերումներ եք ունեցել այս տարիների ընթացքում։

-Ֆեդերացիան այս տարիների ընթացքում մասնակցել է միջազգային մասշտաբի բազմաթիվ արտերկրյա մրցաշարերի, Եվրոպայի և աշխարհի առաջնությունների՝ ընդհանուր հաշվով հայրենիք բերելով 125 ոսկե, 103 արծաթե և 130 բրոնզե մեդալ: Հայկական հիմնը հնչել և եռագույնը պատվով ծածանվել է ամենատարբեր երկրներում՝ Ճապոնիա, Գերմանիա, Իսպանիա, Իտալիա, Հոլանդիա, Ռուսաստան, Ուկրաինա, Հունաստան, Բուլղարիա, Վրաստան և այլուր:

-Վերջերս տեղի է ունեցել մրցաշար, կխնդրեմ խոսեք դրա մասին: Ի՞նչ հաջողություններ գրանցեցիք։

-Մարտի 23-ին Իսպանիայում կայացած Կիոկուշին կարատեի Եվրոպայի առաջնությանը մասնակցեցին 25 պետությունների պատվիրակություններ:
Հայաստանի Կիոկուշին կարատեի ֆեդերացիայի մարզիկները՝ ֆեդերացիայի հիմնադիր-նախագահ Անդրանիկ Հակոբյանի ղեկավարությամբ, փայլուն հաջողություններ գրանցեցին՝ զբաղեցնելով հետևյալ հորիզոնականները. 3 մարզիկներ դարձան ոսկե մեդալակիրներ՝ Վահագն Հակոբյան, Մաքս Վլասյան, Անդրանիկ Ստեփանյան: Դավիթ Կարապետյանն ու Արման Հովսեփյանը դարձան բրոնզե մեդալակիրներ։

-Ապագայում ի՞նչ առաջնություն է սպասվում, որի մասին կուզեք տեղեկացնել:

-Ապրիլի 7-ին Աշտարակ քաղաքում կայանալու է ՀՀ գավաթի առաջնություն, որի մրցանակակիրները երկու շաբաթ անց մասնակցելու են Հայաստանում կայանալիք «Արմենիա Գրամփ» միջազգային մրցաշարին։ Ներկա պահին մասնակիցներ ունենք Վրաստանից, Իրանից, Ղազախստանից։

-Հե՞շտ է լինել մարզիչ և աշխատել երեխաների հետ, չէ՞ որ պատասխանատու աշխատանք եք կատարում։

-Եթե սիրես աշխատանքդ, ապա հեշտ կստացվի, ինչպես իմ դեպքում։ Ճիշտ է, լինում են դեպքեր, երբ երեխաները կոմպլեքսներ են ունենում, ամաչկոտ են լինում, բայց փորձում ենք աշխատանք տանել նրանց հետ և ընտելացնել միջավայրին և իրենց մարզաձևին։

hripsime khachatryan

Թափանցիկ գարուն

Մարդ չի ասի՝ գարուն է։

Մարդիկ հանում են իրենց տաք վերարկուները ու հագնում են գարնանային բաճկոն։ Իսկ ես ձմեռային շորերս հետ բերելու ցանկություն ունեմ։ Հասկացանք, որ մարտը գիժ ամիս է, բայց այս կարգի՞։ Երբ պատուհանից նայում եմ, մի քանի րոպե անձրև է գալիս, հաջորդ հինգ րոպեին՝ ձյուն, ու հո՜պ, արևը դուրս է գալիս, պայծառ գարուն բերում։ Համ անսովոր է, համ էլ անսովոր լինելու չափ սովորական։ Տպավորությունն այնպիսին է, որ ձմեռը մի կողմ է շպրտել գարնանը։

Սովորականի պես նստած եմ պատուհանի մոտ ու թեյ եմ խմում` հանելուկային տրամադրությամբ։

Պատուհանի մի մասում անձրևի կաթիլները դեռ կան, մյուս մասում արևի շողերն են։ Վերևից այնքան սիրուն են երևում ներքևում քայլող մարդիկ՝ իրենց անձրևանոցներով։ Ընդ որում՝ վազելով մի փողոցից մյուսն են անցում։

Գարունը տեղ չի հասել։ Մարդի՛կ, քնե՛ք, մինչև գարունը գա։

Ինչքան ուրիշ են զգացողություններս, ինչքան խորթ է ինձ համար գարունը։

Միտքս կանգ է առնում այն վայրում, որտեղ կորցրել ենք այս գարունը։

Ու սառած հասա տուն…

anna gasparyan

Արագածում դեռ պայքարում են

Արդեն ամբողջ Հայաստանով մեկ տարածվել է այն փաստը, որ Արագած գյուղի բնակիչները բողոքի ցույցեր են անում` Արագածում գործող ՀԷԿ-երի աշխատանքը դադարեցնելու համար: Արագածոտն մարզի մարզպետ Դավիթ Գևորգյանը ճանապարհը փակող մարդկանց վստահեցրեց, որ մարտի 20-ին հանդիպում կկազմակերպի ՀԷԿ-երի տնօրենների հետ:

Մարտի 20-ին Ապարանի 7 գյուղերի բնակիչներ եկել էին Արագած գյուղ, որպեսզի հանդիպեն սեփականատերերին և տան իրենց հարցերը: Գյուղացիները պնդում են, որ ջրերի մեջ կա ծծմբի առկայություն, իսկ տնօրենները առարկում են և ասում են, որ նման բան հնարավոր չէ:
Սեփականատերերը պնդում են, որ պետք է աշխատեն հէկ-երը, որովհետև իրենք վարկեր ունեն բանկերում և պետք է այդ վարկերը մարեն: Նրանք ասում են, եթե գյուղացիները ուզում են, որ հէկ-երը փակվեն, ապա, թող բոլորը հավաքեն տան այն գումարը, որը իրենք ներդրել են այդ գործում: Գումարը, իրենց ասելով, կազմում է չորս միլիոն դոլար:
Գյուղացիները ասում են, որ իրենք չեն տա այդ գումարը, որովհետև իրենց տանջանքի դիմաց ոչինչ չեն վաստակում: Գյուղացիներից մեկը` Գոռ Գասպարյանը, մարզպետին և տնօրենին ասաց, որ մշակել է 1 հեկտար հող, բայց ստացել է ընդամենը 2 տոննա բերք, որն էլ վարակված է եղել հիվանդությամբ: Իսկ հէկ-ի տնօրեններից մեկը պատասխանեց, որ բերքը վարակվում է հիվանդությամբ, որովհետև պարարտանյութը շատ են լցնում սերմերի վրա, կամ հենց սերմերն են վարակված գնել: Այդ ժամանակ գյուղացիները վրդովվեցին, որովհետև ինչպես կարող է նման բան լինել: Արմեն Սարգսյանը պնդեց, որ նման բան հնարավոր չէ, քանի որ այդ հիվանդությունը տարածված է միայն այս 7 գյուղերում: Ու հնարավոր չէ, որ բոլոր բնակիչներն էլ վարակված սերմեր գնեն կամ պարարտանյութը շատ լցնեն: Արմենը ասաց, որ գործնականում ամեն ինչ պարզ է: Ապացուցվում է, որ հհէկ-երը վնասակար են գյուղի բուսական և կենդանական աշխարհի վրա: Նա ասաց նաև, որ իր բերքը մշակել է երկու ջրերով. մեկը հէկ-երից եկող ջրով, մյուսը հէկ-երից վերև իր բնական հունով հոսող ջրով: Եվ տեսել է, որ հիվանդությունը միայն առկա էր այն բերքի մեջ, որը ջրվել է հէկ-երից դուրս եկող ջրով:
Գյուղացիները պնդեցին, որ հէկ-երը չպիտի աշխատեն, իսկ եթե աշխատեն, իրենց արած քայլերի համար պատասխանատու չեն, որովհետև գյուղացիները արդեն հունից դուրս են եկել:
Ժողովը ավարտվեց, բոլորը գնացին իրենց գործերին, եղբայրս նույնպես: Եղբայրս` Վարդան Գասպարյանը, երբ գնում էր աշխատանքի, ճանապարհին նկատել էր, որ հէկ-երի սեփականատերերը կանգ են առել Արտաշավան գյուղից մի քիչ հեռու: Նկատելով նրանց, փորձել է նկարահանել, թե նրանք ինչ են պատրաստվում անել: ՀԷԿ-երի սեփականատերերը գյուղացիներից թաքուն հարցազրույց են տվել Արմլայֆ լրատվական կայքին: Եվ տեսանյութի մեջ հստակ երևում է, թե ինչպես են նրանք փոխում թղթերը, ինչպես են գյուղացիներից թաքուն փորձեր կատարում, ինչպես են փորձաքննության տարվող ջուրը թափում: Այդ տեսանյութը տեսնելով գյուղացիներից մեկը` Գոռ Գասպարյանը, ամեն ինչ անում է, որ ճշտի լրագրողների ինքնությունը: Պարզելուց հետո նա զանգահարել է այդ լրագրողներին` ճշտելու, թե երբ և ինչո՞ւ են նկարել այդ հարցազրույցը, և ամենագլխավորը` ինչո՞ւ են նկարել գյուղացիներից թաքուն, ոչ մարդաշատ վայրում: Օպերատորը պատասխանել է, որ նկարել է այն, ինչ իրեն ասել են:
Գյուղացիները բարկացած են ու զարմացած: Ինչպե՞ս կարող են լրագրողները նկարահանել սուտ տեղեկություններ:
Գյուղացիները այլևս ոչնչի չեն հավատում և չեն թողնելու, որ փորձաքննության համար ջուր վերցնեն, որովհետև գիտեն, որ ամեն ինչ կեղծելու են: Նրանք ասում են, եթե հէկ-երը նորից վերսկսեն իրենց աշխատանքը, ապա իրենք իրենց ձեռքով հողին կհավասարեցնեն դրանք: