Մի մեծ պատմություն, որ նրանց այդքան էլ հետաքրքիր չէ

Հատվածներ Հայկական Կարմիր խաչի ընկերության կամավորի օրագրից

Հայկական Կարմիր Խաչի ընկերության Արագածոտնի մասնաճյուղի կամավորներով ամեն ամիս այցելում ենք Աշտարակում բնակվող 70 միայնակ ապրող տարեցներին։ Լսում ենք նրանց պատմություններն ու օգնում։ Այդ տարեցների մասին է այս շարքն ու այս պատմությունը։

Մեր կողքին հազարավոր մարդիկ են ապրում, միլիոնավոր մարդիկ են ապրում, ովքեր մեր կարիքն ունեն, ու որոնց կարիքը մենք ունենք․․․

Լուսանկարները՝ Վաչե Վարդանյանի

Լուսանկարները՝ Վաչե Վարդանյանի

Մեքենայով մի քանի պտույտ ենք գործում թաղամասով ու վերջապես կանգնում ենք մի հին շենքի դիմաց, որտեղից Արագածն այդ օրը շատ հստակ էր երևում։ Եվս մեկ անգամ ճշտում ենք հասցեն, ու աղջիկները գնում են դուռը թակելու։ Ես ու Վաչեն մեքենայից տոպրակն ենք վերցնում ու բարձրանում մի քանի աստիճան։ Բնակարանն առաջին հարկում էր։ Դուռը բացում է․․․ Դուռը մենք ենք բացում, որովհետև այն առանձնապես փակված էլ չէր։ Դա մի հնամաշ ու պատմություն ունեցող դուռ էր, որ երևի հազարավոր խոսակցությունների ականատես էր եղել։

Ներս ենք մտնում․ անկյունում Հայկանուշ տատն է կուչ եկած․ տունը ոչնչով չի տաքացվում։ Ցրտից պաշտպանվելու համար նա գլխաշոր է կապել, հաստ վերարկու է գցել ուսերին, բայց ոտքերը մրսում են, թեև մի քանի գուլպա է հագել․ տատը հողաթափեր չուներ։ Ողջունում ենք ու ձայն լսելով մյուս սենյակից, առաջ է գալիս Հայկանուշի աղջիկը, որ նույնպես մի քանի շոր էր հագել` ցրտից պաշտպանվելու համար։ Դա փետրվարյան մի ցուրտ օր էր աշտարակյան մի մաշված բնակարանում, որի հատակը ծածկված էր լաթի կտորներով, իսկ լուսամուտներից արևը չէր երևում։

Մյուս սենյակի դռան արանքից 2 տղա էին երևում, բայց այժմ մենք նրանց չենք տեսնում։ Նրանք դուռը փակեցին՝ ամաչելով։ Սեղանին ենք դնում Հայկանուշ տատի սննդի փաթեթը, ու երբ տեսնում է կարմիր խաչի նշանը, լայն ժպտում ու շնորհակալություն է հայտնում։

Հայկանուշ տատը 79 տարեկան է։ Խորհրդային միության բոլոր երեխաների նման նա դպրոց է հաճախել 6 տարեկանից, իսկ ավարտելուց հետո Խորհրդային միության բոլոր շրջանավարտների նման աշխատել է։ Աշխատել է 37-րդ սովխոզում։ Ու գործընկերոջ հետ էլ ամուսնացել է 26 տարեկանում։ Այդ ժամանակ Վաչիկի կինը մահացել էր ավտովթարից, իսկ ամուսնությունից հետո բոլորը Հայկանուշ տատին վատաբանում ու մեղադրում էին նրա մահվան մեջ։ Լավ թե վատ ապրել են ու երեք աղջիկ ունեցել։ Աղջիկները փորձում են օգնել, բայց նրանց վիճակն էլ առանձնապես լավ չէ։ (Այդ ժամանակ նրանց տանն էր նաև ազգականներից մեկը, ով այցելել էր նրանց՝ օգնելու):

Նստում ու զրուցում ենք տատի հետ։ Տատն անդադար պատմում է՝ անցյալն ու ներկան իրար խառնելով ու ցրտից դողալով։ Հայկանուշի փեսան նրանց հետ չի ապրում։ Աղջիկն էլ որոշ խնդիրներ ունի։ Չի աշխատում ձմռանը, որովհետև աշխատանքի չեն վերցնում, իսկ ամռանը գյուղատնտեսական աշխատանքներով է զբաղվում՝ խնձոր, ծիրան ու այլ մրգեր է հավաքում ուրիշ տղամարդկանց և կանանց հետ։

Վաչիկ պապը 17 տարի է` մահացել է։ Իսկ փեսան ոչնչով չի օգնում ընտանիքը պահելու գործում։ Թոռներից մեկը խելացի է ու լավ է սովորում, մյուսը հատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների դպրոց է հաճախում։ Ապրում են տատի թոշակով։

Լուսանկարը՝ Վաչե Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Վաչե Վարդանյանի

Արդեն մենք էլ ենք զգում ցուրտն ու պատճառն ենք հարցնում։ Մեզ ասում են, որ ծխատարը խցանված է, տանը տղամարդ չկա նորը սարքելու համար, իսկ երբ հին ծխատարն են օգտագործում, հարևանները բողոքում են ծխից։ Էլեկտրական վառարա՞ն․․․ Ընտանիքը չի կարող իրեն նման ճոխություն թույլ տալ․ բավարարվում են տաք հագնվելով ու կիսակուշտ քնելով։

Հայկանուշ տատը ստորագրում է իրեն հատկացված օգնության համար, շնորհակալություն ենք հայտնում ու դուրս գալիս․․․ Ու էլի գնում ենք տարեց մարդկանց այցելության․․․

Շարունակելի․․․

Հայաստանում առաջին ձնեմարտի առաջնությունն ու «Սուրբ Սարգսի բքերը»

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Ըստ  ժողովրդական ավանդության ՝ Սուրբ Սարգիս զորավարի տոնի նախօրեին ջերմաստիճանը  կտրուկ  նվազում է: Ժողովրդական ասքը՝ «Սուրբ Սարգսի բուքը», Ապարանում ամենօրյա երևույթ է:

Փետրվարի 16-ին՝ Սուրբ Սարգսի տոնին ընդառաջ,  Ապարանում անցկացվեց  «Ապարանյան ձմեռ» մարզամշակութային փառատոնը:

Միջոցառումը կազմակերպվել է Ապարանի համայնքապետարանի նախաձեռնությամբ: Փառատոնին աջակցել են Եվրասիա բարեգործական հասարակական կազմակերպությունը, Հայաստանի Ձնեմարտի  ֆեդերացիան, Վորլդ Վիժն կազմակերպության ապարանյան գրասենյակը և Շրջակա միջավայրի կայունության աջակցման կենտրոն ՀԿ-ն:

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Փառատոնի կարևոր մասն էր  Հայաստանում առաջին անգամ անցկացվող ձնեմարտի առաջնությունը, որը կազմակերպվել էր Հայաստանի Ձնագնդի ֆեդերացիայի կողմից: Ֆեդերացիան ձևավորվել է այս տարի՝ միջազգային փորձի հիման վրա:

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Ֆեդերացիայի համահիմնադիր Տիգրան Պետրոսյանը  նշեց, որ ապագայում պլանավորում են ստեղծել  Հայաստանի ձնամարտի հավաքական:

-Հայաստանի կլիմայական պայմանները նպաստավոր են սպորտաձևի զարգացման ու տարածման համար: Ապարան քաղաքը ֆեդերացիայի գործունեության  զարգացման համար ունի մեծ տեսլական: Մենք համագործակցություն ենք սկսել համայնքապետարանի հետ, քանի որ սպորտաձևի տարածումը զարկ կտա Ապարանում ձմեռային զբոսաշրջության զարգացմանը: Իսկ «Ապարանյան ձմեռ» փառատոնը մեզ հնարավորություն է տալիս ևս մեկ անգամ ներկայացնելու սպորտաձևը: Խաղերի ընթացքում աչքի ընկնող մասնակիցները հետագայում  պոտենցիալ թիմակիցներ կարող են դառնալ:

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Առաջնության առաջին պայքարը (սիրողական) ընթացավ  Ապարանի Եղիպատրուշ գյուղի թիմի և Երևանի Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրի  սաների միջև: Հաղթանակ տարան եղիպատրուշեցիները:

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Խաղի մասնակից Սևակ Մաթևոսյանը նշեց, որ մարզերում ապրող  երիտասարդների համար  այս սպորտաձևով զբաղվելը վատ չէր լինի:

-Շատերի համար, կարծում եմ, սպորտաձևը նորություն էր: Սպորտաձևը ոչ միայն մարզական վիճակ է ապահովում, այլև ձևավորում է թիմի հետ աշխատելու և պայքարի բնավորություն:

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Փառատոնը և ձնեմարտի առաջնությունը  կունենան  շարունակական բնույթ:

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Խաղի կանոները
- Ամեն թիմ պետք է ունենա 7 խաղացող, 1 մարզիչ և 2 պահեստային խաղացող։
Խաղացողների դասավորությունը՝ 4 հարձակվող և 3 պաշտպան։
Խաղացողները ձնագնդի հարված ստանալու դեպքում դուրս են գալիս այդ խաղակեսից:
Այլ առարկայից, ռեկաշետով ստացած հարվածները չեն հաշվվում, և խաղացողը մնում է դաշտում։
Խաղացողը դուրս է գալիս անգամ, երբ իր թիմակիցների ձնագունդն է կպնում իրեն, ներառյալ այն դեպքը, երբ մյուս խաղացողը ցանկանում է ձնագունդ փոխանցել խաղընկերոջը։
Ձնագնդերը խաղընկերներին փոխանցվում են ձեռքից ձեռք, կամ գլորելու միջոցով։

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

-Ամեն խաղակեսը տևում է 3 րոպե։
Հաղթում է նա, ով երկու խաղակեսում հաղթող է դուրս գալիս, կամ այն թիմը, որը գրավում է հակառակորդի դրոշը, կամ ձնագնդի հարվածներով խաղից հանում է հակառակորդի բոլոր խաղացողներին, ինչպես նաև այն թիմը, որը ավելի շատ խաղացող կունենա դաշտում խաղակեսի ավարտին։
-Ամեն խաղակեսում յուրաքանչյուր թիմ կարող է օգտագործել մինչև 90 ձնագունդ:

sveta davtyan

Հիշիր վառել լույսը

Երջանկություն կարող ես գտնել ամեն ինչում և նույնիսկ ամենամութ ժամանակներում, եթե միայն հիշես վառել լույսը:

Յուրաքանչյուր մարդ գալիս է այս կյանք որևէ առաքելություն կատարելու համար: Մեկը՝ լավ բժիշկ լինելու, մեկ ուրիշը՝ լրագրող, ուրիշը՝ ինչ-որ մեկի սիրելին դառնալու համար: Բայց կյանքի ուղին մենք մենակ չենք անցում:

Այդ խորդուբորդ ճանապարհն անցնելիս մեր կյանքում հայտնվում են մարդիկ, որ մենք մենակ չզգանք մեզ: Նրանց մուտքը մեր կյանք շատ հանկարծակի է լինում, բայց հենց նրանք են դառնում թանկ ու սիրելի և նույնքան սեր ու ջերմություն նվիրում են մեզ: Գալիս են նրանք մեր կյանք, որ երբ մարեն բոլոր լույսերը, իրենց հետ ճրագ բերեն՝ լուսավորելով մեր միտքն ու հոգին: Հիշեցնեն, թե ինչ ենք ուզում, ինչի համար ենք պայքարում, և որ ամենակարևորն է, հիշեցնեն, որ մենք մենակ չենք: Ընդամենը վայրկյանների խոսակցություն, որը քեզ հույսով ու հավատով է լցնում սկսածդ գործի հանդեպ: Գալիս են լցնելու մեր կյանքը, որ էլ երբեք չդատարկվի: Գալիս են ձեռք մեկնելու ու բռնելու դեպքում երբեք այն բաց չթողնելու: Երջանիկ են այն մարդիկ, որոնց կյանքում գոնե մեկը ամուր բռնել է ու բաց չի թողել:

Առաջին անգամ ուսուցչուհու դերում

Վախեր շատ կային. ինչպե՞ս կառավարել դասարանը, կստացվե՞ր արդյոք, ի՞նչ մեթոդներ կիրառել, արդյոք շփոթմունքս թույլ կտա՞ր դասը ճիշտ ձևով վարել, տեղի՞ն էր արդյոք կազմած դասապլանս: Ինչևէ, պետք էր հավաքվել ու դասարան մտնել: Երկու տարի էր, ինչ աշխատում էի միևնույն դասարանի հետ, աշակերտները կապված էին ինձ հետ, սիրում էին, հարգում: Մտա դասարան, բայց արդեն լուրջ կեցվածքով. առաջին քայլս եղավ այն, որ դասարանում կարգուկանոն հաստատեցի, ի զարմանս ինձ՝ լռեցին, հավաքվեցին, հետևում էին շարժումներիս: Դասի թեման էր «Եղեգնուհին», դասն ընթանում էր դասապլանին համապատասխան, դե ընթացքում եղան շեղումներ երեխաների անակնկալ հարցադրումների պատճառով, բայց հաջողվում էր ընթացքի մեջ դնել պլանս: Դասը բաժանում էի հատվածների, պարբերություն առ պարբերություն հարցնում կարդալ, հարցեր էի տալիս, գրատախտակին ուղղագրական արժեք ունեցող բառեր գրել տալիս, ստուգում էինք, շտկում միասին, բացատրում: Հետո վերարտադրում էին հեքիաթի բովանդակությունը, իրենց պատկերացնում հերոսների դերերում: Որոշված էր, որ բեմականացնեինք հեքիաթը: Դասարանը բաժանեցի երեք խմբի, տվեցի 10 րոպե ժամանակ՝ պատրաստվելու համար: Ինքս հետևում էի ընթացքին, թղթից անհրաժեշտ պարագաներ էին պատրաստում, դերերը բաժանում միմյանց միջև, հագուստները փոխում, կերպարանափոխվում էին. հաճելի խառնաշփոթ էի: Ժամանակը լրանալուն պես ցուցադրեցին իրենց պատրաստածը, ամեն խումբ յուրովի էր բեմականացրել հեքիաթը, ծիծաղում էինք, շտկում, ուղղություն տալիս: Գործադրածս դերային մեթոդն արդարացված էր: Հնարավորություն ունեի նաև գնահատելու աշակերտներին, հիշում եմ, թե ինչպես մեկը վազելով մոտեցավ և ասաց.

-Ընկե՜ր Նավասարդյան, ի՞նչ ենք ստանում:

Ըստ ակտիվության՝ գնահատականներ ստացան բոլորը։ Գոհ էին, ուրախ ու զվարթ: Զանգը հնչելուն պես վազեցին, գրկեցին ինձ, համբուրում էին՝ ասելով, որ ուզում են ես իրենց դասավանդեմ, ինձ և համակուրսեցուս համար հասցրել էին բանաստեղծություն գրել:

Ու այսպես իրականացրի մի քանի դասեր, ավելի ինքնավստահ էի, անկաշկանդ, ոգևորված: Սիրում եմ մասնագիտությունս, հուսով եմ, որ ավարտելուց հետո արժանապատվորեն կրելու եմ ուսուցչի այդքան պարտավորեցնող պաշտոնը: Ես ևս պատրաստ եմ իմ ուսերին կրել եկող սերնդի դաստիարակության և կրթության կարևորագույն գործը:

Էկոճամբար Աղվերանում

Լուսանկարը՝ SPARE-Armenia -ի

Լուսանկարը՝ SPARE-Armenia -ի

Դասարանի դուռը բացեցին:

-Կներեք, Զավենին տնօրենը կանչում է իր աշխատասենյակ:

-Գնա, Զավեն ջան,- պատասխանեց ուսուցիչը:

Ես տեղիցս վեր կացա՝ սարսափած հայացքս ուղղելով դեպի դասարանը:

«Զավեն, դուխով, մենք քեզ հետ ենք» արտահայտության ուղեկցությամբ ես դուրս եկա դասարանից և կամաց-կամաց գնացի դեպի տնօրենի աշխատասենյակ:

«Ի՞նչն են իմացել, կարո՞ղ ա, որ դասից եմ փախել, թե՞․․․ Ոչ, ոչ, մենակ ոչ դա»,- մտածում էի ես՝ չնայած նրան, որ արդեն դռան մոտ էի:

Մտնելով նախասրահ՝ ուզում էի թակել մյուս դուռը, սակայն այն բացեց տնօրենը և ասաց.

-Արի, Զավեն ջան, արի ներս։

Ինչ թաքցնեմ, շատ էի վախեցել, բայց դուրս գալուց հետո մի բան էր պարզ, որ պիտի մասնակցեմ շարադրությունների մրցույթի «Մաքուր և էներգախնայող» թեմայով:

Նույն օրը ձեռնամուխ եղա աշխատանքի: Գրեցի, ջնջեցի, նորից գրեցի, բարկացա, պատռեցի թուղթը և դեն նետեցի: Այդպես շարունակ մի քանի օր, մինչև ունեցա պատրաստի շարադրությունը, և նշված օրը ուղարկեցի մասնակցության հայտը:

Անցավ մի ամիս, և ես մոռացա այդ մրցույթի մասին։ Օրերից մի օր առավոտյան մտա դպրոց․ բոլորը շնորհավորում էին ինձ:

«Հետաքրքիր ա, ինչի՞ համար եմ այսքան շնորհավորանք ստանում, ծննդյանս օրվան դեռ վեց ամիս կա»,- մտածեցի ես ու մտա դասարան: Դասարանում արդեն ինձ ասացին, որ ես հաղթել եմ շարադրությունների մրցույթում:

Իհարկե, ես ուրախացա, որ հաղթել եմ, սակայն իմ ուրախությունը եռապատկվեց այն ժամանակ, երբ իմացա, որ մշտական և ավանդական դարձած գովասանագրեր ու հավաստագրերի փոխարեն պիտի մասնակցեմ Աղվերանում կազմակերպվող եռօրյա ԷԿՈ ճամբարին: Այն մասին, թե ինչ ծրագիր է մեզ սպասվելու, ես ոչ մի բան չգիտեի, և անգամ չէի ուզում իմանալ. ուզում էի, որ անակնկալ լիներ:

Լուսանկարը՝ SPARE-Armenia -ի

Լուսանկարը՝ SPARE-Armenia -ի

Ահա, եկավ վերջին օրը։ Ես դասավորում էի ճամպրուկս, ի դեպ, վերջում՝ դասավորելուց հետո, այն ինձնից ծանր էր: Առավոտյան մեկնեցի Երևան: Ինչպես պայմանն էր՝ հանդիպում ենք Վերնիսաժի մոտակայքում:

Ավտոբուսը շարժվեց, և հենց այդ պահից սկսվեց մեր ԷԿՈ ճամբարը: Պարզվեց, որ մենք 14 հոգի ենք՝ Հայաստանի տարբեր մարզերից և քաղաքներից: Հենց առաջին օրը քննարկման դահլիճում, ծանոթացանք, սկսեցինք բնապահպանական դասընթացները:

Առաջին օրը անցավ ոչ այդքան ուրախ: Դասերից հետո նտում էինք նախասրահում, մեկ-երկու բառ փոխանակում և միասին գնում ընթրիքի: Նկատելով դա՝ ուսուցիչները դիմեցին խորամանկ միջոցների: Ճաշարանում մեզ նստեցրին տղա-աղջիկ հերթականությամբ՝ փորձելով գոնե մի քիչ ակտիվացնել շփումը: Սակայն բոլորը լռում էին, ի դեպ, նույնն էլ կատարվում էր դասընթացների ժամանակ: Անգամ գործնական դասընթացի ժամանակ, երբ պատրաստում էինք արևային վառարան, գրեթե չէինք շփվում իրար հետ, և ցավոք սրտի, եղանակի պատճառով չկարողացանք անգամ փորձարկել մեր արևային վառարանները:

Նախավերջին օրը՝ դասընթացներից հետո, բոլորս նստել էինք նախասրահում՝ առանց որևէ բառ փոխանակելու: Քար լռությունը խախտեց մեզնից մեկը, ով առաջարկեց «մաֆիա» խաղալ: Իհարկե, բոլորը համաձայնեցին, և մենք սկսեցինք խաղալ, ծանոթանալ միմյանց հետ ու չնկատեցինք, թե ինչպես անցավ վեց ժամ: Բոլոր մասնակիցները շատ տարբեր էին՝ տարբեր ամեն ինչով, սակայն մեզ միավորում էր այն, որ բոլորս ուզում էինք ճանաչել և ընկերանալ իրար հետ: Մի ամբողջ գիշեր մենք խաղացինք, զրուցեցինք, պատմեցինք անեկդոտներ: Յուրաքանչյուրը պատմեց իր դպրոցի, բնակավայրի, առօրյայի մասին, պատմեց, թե ինչպես է հայտնվել այս ճամբարում, ինչպես է մասնակցել մրցույթին: Բոլորս զղջում էինք, որ 2 օր չենք շփվել իրար հետ, և ահա հիմա՝ վեջին օրով ենք ծանոթանում իրար հետ և ընկերանում՝ իրար փոխացելով մեր կոնտակտային տվյալները:

Արդեն ժամը 7։30 էր, և տխուր գնացինք մեր ճամպրուկները հավաքելու, քանի որ մեկ ժամից պիտի հրաժեշտ տայինք իրար և հնարավոր է՝ այլևս երբեք չհանդիպեինք։

amalya navasardyan

Մի պատառիկ ուսանողական կյանքից

Առավոտյան ժամը 7։30 էր, զարթուցիչը զնգաց։ Հազիվ բացեցի աչքերս, հետո էլի փակեցի։ Կես ժամ էլ քնեցի, հետո էլի զնգաց, ստիպված էի արթնանալ։ 20 րոպե անց արդեն 26 համարի ավտոբուսի մեջ էի։ Մարդկանց ամենօրյա զրույցները ձանձրացնում էին, ստիպված էի հանդուրժել մի կես ժամ, մինչև ավտոբուսը կհասներ Երիտասարդական։ Հազիվ դուրս ընկա ավտոբուսից, շնչակտուր վազում էի, մինչև Մանկավարժական համալսարան հասնելը դեռ 20 րոպե պետք է քայլեի, ուստի շտապում էի։ Վազելուց հոգնեցի, սկսեցի քայլել։ Անտարբեր, մռայլ քայլում էի փողոցով ու նայում մարդկանց, մտքում վերհիշում անգիրներս, մտածում տրամաբանությանս անհավանական թվացող բանաձևերի մասին, նեղվում, կռվում ինքս ինձ հետ, քննադատում, կշռադատում, հետո էլի մռայլվում, չէի էլ հասցնում նկատել, որ ինձնից այն կողմ թողել էի արդեն երկու համալսարան ու այժմ Ֆիզկուլտ ինստիտուտի մոտ էի, ինչը նշանակում էր, որ հաջորդը Մանկավարժական համալսարանն էր։ Ի դեպ, սովորում եմ բանասիրական ֆակուլտետում, ուստի շտապեցի բարձրանալ 3-րդ հարկ, հետո հիշեցի, որ առաջին ժամս 4-րդ հարկում պիտի անցկացվեր, վազեցի։ Մտա լսարան. հայ նոր գրականության ժամն էր, ուսումնասիրության թեման Մեծարենցն էր՝ իր ողջ պոեզիայով։ Անտարբեր նստել էի վերջին նստարանին, երբ դասախոսի հնչեցրած երկու անունների թվում լսեցի նաև իմը, այդ ձայնը ստիպեց սթափվել և ոտքի կանգնել։ Նպատակն էր` պարզել Մեծարենցից իմ անգիրների իմացությունը։ Մի քանի վերնագրեր թվարկելուց հետո դասախոսս կանչեց ամբիոնի մոտ։ Զարմացած, մի քիչ էլ վախեցած առաջ գնացի, պարզվեց, որ արտասանելու էի Մեծարենցի «Անանուն» բանաստեղծությունը։ Տուն առ տուն դասախոսիս օգնությամբ փորձում էինք վերլուծել։ Ուզում եմ խոստովանել, որ Մեծարենցին ըմբռնելը բարդ էր, բայց դասախոսիս շնորհիվ կարողացանք ընդհանրացնել։

Երկրորդ դասաժամը ժամանակակից հայոց լեզվի ժամն էր։ Քիչ-քիչ սթափվում էի, ավելի շուտ՝ արթնանում։ Կապերի ու շաղկապների մասին քննարկումներից, վարժություններից հետո սկսեցի ակտիվանալ, բայց նկատեցի, որ զանգի ժամն էր։ Զանգը հնչեց, ինչը նշանակում էր, որ պետք է վազեի ուսանողական խորհրդի նիստին։ Բանավեճի ակումբի փոխնախագահն եմ, ուստի պարտավորվում էի ապահովել ներկայությունս ու մասնակցել քննարկումներին։

Չհասցրի սնվել, զանգը հնչեց, արդեն երրորդ ժամն էր։ Ներառական կրթության դասաժամն էր, հետաքրքիր, ոչ այնքան ձանձրացնող էին ներառական կրթության ժամերը, բանավիճում էինք, քննարկում, տեսասահիկներ (սլայդ) դիտում ԿԱՊԿՈՒ երեխաների մասին։

Դասերն ավարտվեցին, բայց տուն գնալ չկար։ Հայ նոր գրականության ամբիոնը մեզ համար հագեցած ընթերցասրահ ուներ, ուստի շտապեցինք բարձրանալ վերև, վերցնել հանձնարարվող գրքերը և աշխատել։ Կարդում էինք, մշակումներ անում, գրում, ջնջում, նորից կարդում ու կարդում։ Ընթերցասրահը բաց էր մինչև ժամը 5-ը, ես մնում էի այնտեղ մինչև ժամը 4.30։ Բայց էլի տուն գնալ չկար, շտապում էինք Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարան, դե գրքերի ժամկետները լրացել էին, իսկ մեզ նոր գրքեր էին անհրաժեշտ, չէ՞ որ նոր հեղինակ էինք ուսումնասիրում։

Արդեն կարելի էր տուն վերադառնալ, նույն ձանձրացնող ավտոբուսը ինձ ամեն օր տանում, բերում էր, արևը դուրս գալուն պես հեռանում էի, մայր մտնելուն պես՝ վերադառնում։ Բավականին հոգնած վերադառնում էի տուն, բայց ո՜չ տրամադրություն ունեի ինչ-որ բան պատրաստելու, ո՜չ ժամանակ, ուստի բավարարվում էի դրսից գնված սնունդով կամ արագ պատրաստվող մի բան ուտում։ Դե, քանի որ վերադառնում էի ժամը 6-7-ին, քիչ ժամանակ էր մնում անգիրներիս, գրքերիս ու մնացած դասերիս համար։ Ամեն ինչ արագ էի անում։ Անգիր էի սովորում, հետո գիրք կարդում, դե, հասցնել էր պետք, հետո ընդմիջում տալիս թեյով ու անցնում պրակտիկայիս, դասավորում էի թղթապանակս, շտկում, գրում, դնում, լրացնում։ Ու այդպես շարունակում մինչև գիշերվա ժամը 2-3-ը, երբ աչքերս հոգնում էին։

Դե, մեկ օր էլ անցավ, պետք էր պատրաստվել հաջորդ հոգնեցուցիչ, բայց միևնույն ժամանակ հաճելի, ծանրաբեռնված օրվան։

ՄեդիաLiteracy։ Ամենապարզ եղանակով։ Մաս 1

-Պարոն վարչապե՞տ։

-Այո։

-Ֆեյսբուքում հրապարակում արեք, որ մարդիկ Ձեզնից էլ նամակ չսպասեն։

Չնայած, երևի պարտադիր չի, որ վարչապետն ասի։ Եթե շրջապատում մեկը, ընկերաբար, ուղղակի ասի` ՊԱՇՏՊԱՆԻՐ անձնական տվյալներդ, կլսե՞ս։ Հատկապես, երբ խոսքը համացանցին է վերաբերում։

Իսկ այն, ինչ վերաբերում է համացանցին, հետաքրքիր լինելուց բացի նաեւ վտանգավոր է։ Մի քիչ էլ տարօրինակ։ Ասենք, եղել է, չէ՞, որ Ֆեյսբուքում հնարավոր ծանոթների ցանկում բերի մեկին, ում պատահական տեսել ես փողոցում։ Հետո` ուրիշին, ում այնքան էլ չես հավանել, ու ընկերուհուդ հետ նամակներով մի քիչ բամբասել եք։

Կամ, մի տեղ գնալիս սիրուն սրճարան ես տեսել: Չէ, չես մտել, շտապում էիր։ Ուղղակի կողքով անցել ես ու մի 3 վայրկյան նայել։ Իսկ երեկոյան կապույտ կայքը քեզ առաջարկում է հավանել այդ սրճարանի էջը։ Հավե՞ս է։ Իրականում` այնքան էլ չէ։

Բայց մի ուրիշ բան էլ։ Եղե՞լ է, որ չբացեք ձեզ նամակ եկած վիրուսները, բայց դառնաք դրա տարածողներից։ Դրանք էլ այն խառը հավելվածների արդյունքում են, որ առաջարկում է ֆեյսբուքը։

Ցուկերբերգը, ոնց մենք են սիրում ասել, «հետևում է» բոլորիս։ Իր կապույտ տիրույթում ու դրանից դուրս, մանավանդ, երբ միացված ենք թողնում GPS կոչվողը։ Սա բացատրությունն է ծանոթ-անծանոթ սրճարանների, խանութների ու ուրիշ վայրերի գովազդի` մեր նյուզֆիդում։

Ընկերներով բամբասելու մասին։ Ֆեյսբուքյան ալգորիթմները ֆիլտրում են նամակագրությունները։ Անունները, որոնք մենք օգտագործում ենք նամակներում, հայտնվում են մարմնացած` օգտատերերի էջերի  տեսքով։ Եվ այո, Ֆեյսբուքը չի ալարում 2.3 միլիարդ ակտիվ օգտատերերից գտնել հենց նրան, ում անունը օգտագործել եք նամակում։

Դասախոսները, ընկերոջդ ընկերուհին, ընկերուհուդ ընկերը, բոլորը, ում մասին մի անգամ գոնե խոսել ես մեկ ուրիշի հետ` կհայտնվեն ուղիղ աչքիդ առաջ։

Համացանցում, սոցիալական կայքերում և հատկապես Ֆեյսբուքում կարևոր է հետևել անձնական տվյալների պաշտպանությանը, հանրային հրապարակումներին, վերջերս արդեն նաև` մեկնաբանությունների, հրապարակումների ու նամակների բովանդակությանը։  Ու կապ չունի, որ 1 րոպեում գրվում է կես միլիոն մեկնաբանություն, 300 հազար ստատուս և հրապարակվում 130 հազար լուսանկար, ալգորիթմները մեկ առ մեկ գտնում են դրանցում ռասիստական, սեռական և այլ «ոչ եթերային» բառեր ու արգելափակում  այն գրած օգտատիրոջը:

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի

Հայկական էսքիզներ

qnarik.mkhitaryan

Գեղաձորում ցուրտ է լինելու

Ասում են վաղը շատ ցուրտ է լինելու: Պետք է պատրաստվել, եղած գործերը հետաձգել, որովհետև ուժեղ քամին փակելու է ճանապարհները։ Ա՜խր, ինչպե՞ս, ես էլ ուզում էի դահուկներով բարձրանալ սար ու մի քիչ հիշել մանկությունս։ Մի՛ ծիծաղեք, ես էլ այդպես եմ հիշում մանկությունս, ու գիտեք ինչու՞, որովհետև ոչինչ էլ առաջվանը չէ։

Առաջ ամեն ինչ ուրիշ էր: Երևի պետք չէր, որ իմ այդքան երանելի երազանքը իրականանար, ու ես մեծանայի։ Այնպիսի տպավորություն է, որ ես մեծանալով խլել եմ իմ գյուղից ջերմությունը, մանկական անհոգ խաղերը, մեկս մյուսի օրով ապրելը: Ասես ես եմ խլել այդ ամենը։

Կրկին ձմեռ է, դուք չեք էլ կարող պատկերացնել թե ինչ գեղեցիկ է ձմեռը իմ գյուղում. փորձեմ ձեզ համար պատկեր ստեղծել։

Արագած լեռը իր թևերի տակ է առել իմ գյուղը, իմ փոքրիկ ու հարազատ անկյունը, այն ծածկված է սպիտակ սավանով, իսկ վերևից նայելիս տեսնում ես ծխնելույզներից բարձրացող ծուխը: Ճիշտ է, վառվող ծխնելույզների թիվը պակասել է, բայց միևնույն է, հասկանում ես, թե ինչքան ջերմություն կա այդ փոքրիկ անկյունում:

Պատկերացրեցի՞ր, երևի այո, բայց գիտե՞ս, ես հիմա այդքան չեմ երջանկանում դրանից, ինչպես առաջ, այնուամենայնիվ գիտեմ, որ ոչինչ առաջվանը չէ։ Երբ ընկերներիս հետ բարձրանում էինք ձյունածածկ սարը ու այդ ընթացքում ամբողջովին թաղվում ձյան մեջ, հետո շարունակում էլի բարձրանալ, ինչ է` ուզում էինք ամենաբարձր տեղից սահել։

Ես այդ մանկությունն ու ջերմությունն եմ ուզում, հասկանո՞ւմ ես։ Ուզում եմ թաղվել ձների մեջ, ձնագնդիկով դաժան հարվածներ հասցնել ընկերներիս, սահելու ընթացքում ունենալ ոչ բարեհաջող կանգ, ինչպես գրեթե միշտ էր լինում։

Գիտեմ, որ այդ ամենը ես էլ երբեք չեմ ապրի, բայց ուզում եմ աչքերս տեսնեն, թե երեխաները ինչպես են ապրում իմ ապրած քաղցր, ուրախ մանկությունը տաք ձմեռներով։

Երեխաների համար տաք ձմեռը տանն է, վառարանի կողքին, հեռախոսները ձեռքներին, բայց նրանք չեն պատկերացնում, որ ցուրտ դրսում խաղերը, ջերմ հայացքները, մանկական ժպիտներն են ձմեռը դարձնում հեքիաթային։

Իմ երջանիկ ձմեռը ես դիմավորել եմ ընկերներիս հետ, հացատանը` թոնիրում կախված (թոնիրի կողքին նստած, ոտքերը ներքև կախած), ջերմ մթնոլորտում, ուր չկար ոչ մի հեռախոս, ոչ մի ճոխություն, բայց կայինք մենք մեր հումորներով ու հետաքրքիր պատմություններով։ Դա կախարդական էր, այդ պահին առաջին ձյունն էր տեղում։

Էլի ձմեռ է, նույնքան գեղեցիկ, ինչքան առաջ էր: Վառարանը էլի տաքացնում է մարդկանց, ամեն ինչ գեղեցիկ է, բացի այն հեռվում թողած ջերմությունից։

Ոչինչ կարծես թե առաջվանը չէ ….

sveta davtyan

Մի ուսանողի օրագրից

Լրագրողները հասարակության պահապան շներն են

Ասում են, թե լրագրող դառնալու համար կարող ես չսովորել համալսարանում, չստանալ բարձրագույն կրթություն, դա կարող ես ինքնուրույն սովորել: Եվ ուրեմն ի՞նչ, այսօր աշխարհի բոլոր անկյուններում պիցա են վաճառում, բայց մարդիկ շարունակում են այցելել Իտալիա: Իհարկե, ինքնակրթությունը ամենակարևորն է, բայց յուրաքանչյուր մասնագիտություն ունի իր նրբություններն ու գաղտնիքները, որը կարող ես սովորել ուսումդ ստանալու տարիներին: Ես դեռ երեք տարի առաջ եմ որոշել դառնալ լրագրող:

Այն ինձ համար ամենահետաքրքիր, բազմաբնույթ, տեղեկատվական ոլորտն է: Ուզում եմ սովորել, զարգացնել ունակություններս և տիրապետել այս մասնագիտությանը: Կարծում եմ, որ լրագրողները իշխանության և ժողովրդի միջև կապող օղակ են, ովքեր կարող են շատ խնդիրներ բացահայտել և հետևողական լինել դրանց լուծման գործում:

Իսկ մամուլը հնարավորություն է տալիս արտահայտել մտքերը, գրել բոլոր այն մարդկանց մասին, ովքեր կատարում են կարևոր աշխատանք, բայց հանրության կողմից ճանաչում չունեն:

Կարծում եմ այս մասնագիտությունը հեռանկարային է:

Այսօր մարդիկ ամեն ինչի մասին տեղեկանում են լուրերի միջոցով, առանց մեդիայի դժվար է պատկերացնել մեր կյանքը: