Դու շնչում ես, Կապան

Բարև, իմ կարոտած ընթերցող: Քեզ միշտ բաժին հասնող երկրորդ դեմքը այսօր ուզում եմ մեկ ուրիշին նվիրել: Վստահ եմ, որ դեմ չես լինի: Այսօրվա «քեզ»-ս, «դու»-ս ու «քոնը»-ս Կապանիս եմ ուզում հղել: Վերջին օրերին Կապանում անընդմեջ միջոցառումներ, փառատոններ ու համերգային երեկոներ են կազմակերպվում, ու դա էլի մեկ առիթ է՝ խոսելու այն ամենահարազատներից մեկի մասին, որ ունեմ…

Օգոստոսի 17-ին նշվում էր Կապանի օրը։ Սովորաբար քաղաքի օրը հոկտեմբերին ենք տոնել, բայց այս տարի լավ էր մտածված․ որպեսզի մայրաքաղաքում և «օտար ամայի ճամփեքում» սովորող ուսանողները ևս հնարավորություն ունենան մասնակցեու միջոցառմանը, քաղաքի օրը տոնվում էր օգոստոսին:

Կապանս երբեք այսքան կյանքով լի չէի տեսել: Մեկ շաբաթ քաղաքի բոլոր հատվածներում մարդիկ եռուզեռի մեջ էին: Սկսած երիտասարդական փառատոնից, որտեղ ես ևս կամավոր էի, մինչև քաղաքի օրվան նվիրված «Ռեինկարնացիայի» համերգը, կապանցիներս անընդհատ մի իվենթից մյուսին էինք վազում: Քաղաքի շնորհալիները իրենց արվեստը ներկայացնելու հնարավորությունն ունեցան մի քանի օր շարունակ Նժդեհի անվան կենտրոնական հրապարակում կազմակերպված ցուցահանդեսի շրջանակներում: Նույնպես ակտիվ էին ուսանողները, որոնք ամենամյա «Ուսանողական ամառ» ճամբարի շրջանակներում այցելում էին Արցախ, Ջերմուկ, մասնակցում ինտելեկտուալ, ժամանցային երեկոների, կինոդիտումների և այլն: Դե իսկ քաղաքի օրը ասեղ գցելու տեղ չկար: Աշխարհը Ղափանի բարբառ էր շնչում: Փողոցներում՝ քայլելու, նստարաններին՝ նստելու, ֆրեշում՝ հերթ կանգնելու տեղ անգամ չկար: Օրը հագեցած էր դեռ առավոտից:

Համայնքապետարանը «Լավագույն բակ» անվանակարգում մրցույթ էր հայտարարել, մեր բակն էլ էր պայքարողներից: Օրվա ամենասկզբից երեխաները՝ փուչիկներով զարդարում էին բակը, մաքրում, հավաքում ու ավելի կոկիկ տեսք հաղորդում: Կապանի օրվան նվիրված երկու նոր տեսահոլովակ է լույս տեսել: Ստեղծագործ մտքի պակաս մենք երբեք չենք ունեցել: Դե «Ռեինկարնացիան» էլ օրը լցրեց դրական ու երաժշտական էմոցիաներով:

Միջոցառումներն ավարտվեցին Կապանի հիմնով ու մի շքեղ, շա՜տ շքեղ հրավառությամբ, որը և՛ նկարում էի, և՛ փորձում աչքիս տակով ամեն դեպքում կենդանի նայել: Քաղաքիս նման ճոխ ու գունեղ էր հրավառությունը:

Փոքր ժամանակ Կապանի հիմնը երգում էինք դպրոցական բոլոր միջոցառումների ժամանակ, ամսի 17-ին հիշեցի, որ արդեն մի տարուց ավել կլինի՝ չէի երգել: Մի լավ ուրախացանք, դե հա, հերթը շատ էր, չհասցրինք ֆրեշ խմել, բայց կարևորը՝ թարմ ու անմոռանալի հուշերով լցվեցինք:

Անցյալ տարի քաղաքիս օրը Ռավեննայում մշակութային այցի էինք, ես հիանում էի իտալական ամենասիրուն քաղաքներից մեկի ճարտարապետությամբ ու յուրօրինակ գեղեցկությամբ: Հիանում էի՝ հոգուս խորքում Կապանում կազմակերպված Նեմրայի համերգին երգելով: Ու թե սիրտս քանի կտորի կբաժանվեր, եթե այս տարի էլ քաղաքիս օրը էստեղ չլինեի, ավելի լավ է՝ չասեմ․․․

Դե, շնորհավոր տոնդ, հարավային մայրաքաղաք: Չնայած՝ ի՞նչ հարավային, է: Դու իմ սրտի ամենակենտրոնական ու ամենաիսկական մայրաքաղաքն ես: Իմ խենթ ու անհոգ օրերի վկան ու փայփայողը:

Տոնդ շնորհավոր, Կապանս․․․

 

Գորիս, Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Խաղողօրհնեք

SOna zakaryan

Հայկական «ուրույն» մտածելակերպ

Հայերը հաճախ են խոսում գենի, ավանդույթների, կրոնի և այլ հարցերի մասին: Սիրում են քննադատել դիմացինին, առանց իրենց սխալները տեսնելու ու ընդունելու: Հայերից շատերի մտածելակերպը «ավանդական» է, ինչպես իրենք են սիրում ասել և եթե ինչ-որ կարծիք են լսում, որն իրենց մտածելակերպին չի համապատասխանում, սկսում են քարկոծել այլ մտածելակերպ ու գաղափարներ ունեցող մարդկանց: Ձեզ եմ ուզում ներկայացնել հայերի շրջանում տարածված մի շարք կարծիքներ վերոնշյալ թեմաների վերաբերյալ:

1. Երբ հայը ամուսանում է օտարերկրացու հետ, սկսվում են քննադատությունները, բամբասում են տվյալ մարդու մասին, սկսում խառնվել նրա անձնականին` ասելով, որ հային վայել չէ օտարերկրացու հետ ամուսնանալը, հայը պետք է պահպանի «հայու գենը», թե չէ Հայաստանը կկործանվի:

2. Եթե աղջկա զգեստը շատ հայերի ասելով «կարճ է», (կարճն էլ հարաբերական է, նայած, թե ով, որն է համարում կարճ) Հայաստանում հակված են մտածել, որ նա լավ աղջիկ չէ, որովհետև իսկական հայուհուն և «հայու գենը» պահողին վայել չէ կարճ հագնվելը:

3. Որոշ հայեր ավանդույթ են համարում տանը կնոջ վրա ձեռք բարձրացնելը: Ինչքան էլ դժվար է հավատալ, որ գոյություն ունեն այդպիսի մարդիկ, ովքեր բռնությունը ավանդույթ են համարում, ցավոք, Հայաստանում շատ մարդիկ հենց այդպես էլ մտածում են:

4.Գենդերային անհավասարության շատ մեծ խնդիր ունենք Հայաստանում: Եվ այս գենդերային անհավասարությունը սկսվում է դեռ չծնված երեխայի սեռը իմանալիս: Մեծ ցավով եմ նշում, որ շատ ընտանիքներում ազատվում են երեխայից, միայն նրա համար, որ նա աղջիկ է ծնվելու:

5. Շատ հայեր մտածում են, որ այլ կրոնին դավանողները կամ առհասարակ աթեիստները հայ կոչվելու իրավունք չունեն ու առաջ են բերում մեր դարավոր «քրիստոնեական հավատը»: Ու ցավալին այն է, որ այդպիսի մարդկանցից շատ շատերը կարծում են, որ կնքված լինելը, տարին մեկ անգամ եկեղեցի այցելելն ու մոմ վառելը իրենց դարձնում է քրիստոնյա, մինչդեռ անգամ Աստվածաշունչ չեն կարդացել ու պատվիրանները չգիտեն:

6. Հայաստանում խոսում են օրենքից ու Սահմանադրությունից: Բայց ցավոք հայերի մեծ մասը դիմացինի իրավունքները հարգել չգիտի: Ամենավառ օրինակն այն է, որ եթե ԼԳԲՏ համայնքի ներկայացուցիչ են տեսնում միանգամից վառելու, քարկոծելու ու սպանելու ցանկություն է առաջանում: Բա ո ՞ւր մնաց օրենքը հարգող ու օրինապաշտ քաղաքացին: Ցանկացած մարդ կարող է ինչ-որ գաղափար չընդունել ու դեմ լինել, բայց ուրիշի իրավունքները ոչ մի դեպքում խախտել չի կարելի: Եվ հետո, ո՞վ է ասել, որ պետք է խառնվել ուրիշի անձնական կյանքին, ու դա քննարկման առարկա դարձնել: Յուրաքանչյուրը պետք է ապրի իր համար ու առաջին հերթին իր սխալներին ուշադրություն դարձնի:

7. Հայրենասեր ձևանալը  «մոդա» է դարձել: Սեղանի շուրջ մեր հերոսների կենացը խմելը  որոշ մարդիկ համարում են հայրենասիրություն կամ վերոնշյալ «ազգային արժեքների» պահպանումն է որակվում որպես հայրենասիրություն: Բայց օրինակ, աղբը գետնին նետելը նորմալ է, կապ չունի հայրենասիրության հետ:

Այսպիսի երևույթների մասին կարելի է անվերջ խոսել: Այսպիսի մտածելակերպը ինձ համար իրոք արատավոր է: Մեր հասարակությունում շատ բաներ պետք է փոխվեն և առաջին հերթին` սխալ մտածելակերպը: Միայն այդ ժամանակ ինչ-որ առաջընթաց նկատելի կլինի:

Իսկ հայերը իրականում շատ դրական ու լավ հատկանիշներ էլ ունեն, ուղղակի աճելու, զարգանալու ու ավելի լավը լինելու բավականին շատ տեղ կա:

Հ. Գ. 8. Մոռացա նշել, որ հայերը սիրում են իրենց գովել. «Ուրիշ ենք, էլի», «Մեզնից լավը չկա» և այլն: Հարգելիներս, եկեք ոչ թե ուղղակի խոսենք, այլ գործով ապացուցենք մեր ուրիշ ու լավը լինելը:

maneHarutyunyan

Գրադարան՝ իմ սեր

Բաց կապույտ երկնքի տակ՝մեր շենքի ամենավերևի հարկում մի հյուրընկալ ու գողտրիկ անկյուն կա: Դա մեր թաղամասի փոքրիկ գրադարանն է: Այժմ այն բավականին լուսավոր ու գեղեցիկ  է. պատերը, առաջվա պես չեն կաթում, հատակը հնությունից չի ճռռում, նույնիսկ դաշնամուր ունենք: Գրադարանը ամբողջ թաղամասի համար ունի մեծ նշանակություն: Այն հանդիսանում է համայնքի մշակութային կյանքը կարգավորող հիմնական օղակը։

Ընդամենը մի քանի տարի առաջ գրադարանի կտուրից ջուր էր կաթում, ներսի  առանց այն էլ անմխիթար վիճակին գումարվում էր պատերի ուռածությունը:

Փոքր երեխա էի ու նոր էի կարդալ սովորել: Միշտ հաճույքով ու սրտի թրթիռով էի այցելում գրադարան: Այն ինձ համար մի կախարդական աշխարհ էր, որտեղից ես հնարավորություն ունեի մտնելու գրքերի մոգական տիեզերքի մեջ: Մենք ունեինք շատ հոգատար ու բարեհամբույր գրադարանավարներ, ովքեր միշտ պատրաստ էին իրենց բարի խորհրդով օգնել մեզ: Հիշում եմ, որ բակի երեխաներին երբեմն հավաքում էի ու միասին գնում էինք գրադարան` գիրք կարդալու, վերջինս քննարկելու ու այդ ամենից հետևություններ կատարելու: Տոն օրերին էլ կազմակերպում էինք հետաքրքրական միջոցառումներ, որի ընթացքում արտասանում էինք, երգում ու պարում: Գրադարանի անմխիթար վիճակը մեզ չէր խանգարում ապրել գրքերի աշխարհում: Սակայն շատ հաճախ երազումս տեսնում էի մեր գրադարանը՝ նոր գրքերով:

Վերջերս որոշեցի այցելել գրադարան. մի տեսակ սիրտս կարդալ էր ուզում հենց մեր գրադարանի գրքերը: Սակայն գրադարանում անախորժ վիճակ էր. բոլորը տխուր նստած էին ու ինչ-որ բան էին քննարկում: Նրանց դեմքի սովորական ժպիտը կորել էր: Այդ ամենը ինձ շատ զարմացրեց: Հարցրեցի նրանց տխրության պատճառը, բայց ինձ չպատասխանեցին, արագ տվեցին ուզածս գիրքը ու խնդրեցին, որ հեռանամ: Մի քանի վայրկյան անշարժ գամվել էի տեղում։

Տուն եկա: Ամբողջ օրը հոգիս համակած տխրությունը ինձ թույլ չտվեց ժպտալ: Մայրս զգաց, որ ինձ հետ մի բան այնպես չէ, ու հարցրեց տխրությանս պատճառը: Պատմեցի: Անակնկալի եկա՝ հասկանալով, որ պատմածս նրա համար նորություն չէ: Մայրս բռնեց ձեռքս ու ասաց իմ մինչ այդ լսած ամենատխուր լուրը: Պարզվեց, որ համայնքը գրադարաններին հատկացվող ֆինանսական միջոցները կրճատել են, և դրա հետևանքով մեր գրադարանը հայտնվել էր փակման եզրին։

Այսօրվա պես հիշում եմ դեմքիս արտահայտությունը չարաբաստիկ լուրը լսելու ժամանակ: Վազեցի տնից դուրս, դեպի գրադարան: Աչքերիս մեջ անկոտրում վճռականություն կար, այդ պահին պատրաստ էի ամեն ինչ փոխելու, կանգնեցնելու գրադարանի փակումը։

Ու կատարվեց անսպասելին: Դռան մոտ կանգնած էին պաշտոնատար անձինք: Առաջ եկա ու համարձակորեն փակեցի նրանց ճանապարհը: Ես, նրանց աչքերի մեջ նայելով, ասացի.

-Դուք դա անել չեք կարող, դուք մեր լույսի տունը փակել չեք կարող: Մի՞թե չեք հասկանում, որ այստեղ մի ողջ հարստություն կա, իսկ դուք ուզում եք այդ հարստությունը մեզնից խլել: Պետք է, ընդհակառակը, բացել նորերը, համալրել գրադարանները նոր գրքերով ու տեխնիկայով, դրանք դարձնել ավելի արդիական:

Խոսքիս իրավացիությունը հաստատեցին նաև հարևանները, որ նորությունը լսելուն պես վերև էին բարձրացել։Նրանց հայացքները միաժամանակ արտահայտում էին և վախ, և անորոշություն: Գրադարան այցելած փորձագետները (այդպես ներկայացան) ուշադրությամբ լսում էին մեզ ու մի փոքր զարմացել էին համարձակությանս վրա, հայացքներն էլ ինձնից չէին կտրում: Հետո, առանց ոչինչ ասելու, հեռացան:

Այդ դեպքից մի քանի օր հետո հայտարարեցին, որ գրադարանը ոչ միայն չի փակվելու, այլև վերանորոգվելու ու համալրվելու է։

ՈՒ անցան տարիներ: Փոխվեց մեր տարիքը, փոխվեցին մեր նպատակները, երազանքներն ու սպասումները, բայց մի բան մնաց նույնը: Գրադարանը չկորցրեց իր նշանակությունը: Այն մնաց նույն խորհրդանշական ամրոցը, ուր անթեղված է գիտելիքի սուրբ կրակը։ Գրադարանը օգնեց ինձ նվաճելու բարձունքներ: Այս տարի դպրոցականների առարկայական օլիմպիադաներում ունեցա կարևոր ձեռքբերումներ. գրականություն առարկայից արժանացա 1-ին կարգի դիպլոմի, իսկ աշխարհագրությունից՝ գովասանագրի։ Միգուցե, եթե գրադարանը չլիներ, ես ի զորու չէի լինի հասնել այդ ամենին: Համոզված եմ, որ մարդիկ ու հարստանում են ընթերցանությամբ, իսկ գրադարանը հանդիսանում է այդ բարձունքներին հասնելու օգնական ուժը:

«Մեր երկիրը լավագույնին է արժանանալու»

«Արարիչը վերաձևավորվում է ձեզնից յուրաքանչյուրի մեջ»,- սա ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանից լսած ամենատպավորիչ նախադասությունն էր: Նախորդ շաբաթ նախագահը այցելել էր UWC Դիլիջանի միջազգային դպրոց՝ ծրագրի վերջին երեք սերունդների ներկայացուցիչների հետ հանդիպելու և ծանոթանալու:

Դեռ անցյալ տարի պատրաստվում էինք կյանքի նոր փուլ մտնելու, իսկ այս տարի արդեն ձեռքսեղմումով պաշտոնապես ծանոթացանք Արմեն Սարգսյանի հետ և ամենքս նշեցինք այն երկիրը և ուսումնական հաստատությունը, որում սովորում ենք: Ծանոթությանը հաջորդեց մտերմիկ զրույցը, որը համեմված էր կյանքի փիլիսոփայությունից մինչև ապագայի բանաձև բացահայտող թեմաներով:

«Ինչպիսի՞նն եք տեսնում Հայաստանը ապագայում»,- ուսանողներից մեկի հարցն էր:

«Լավ, լավագույն»,- հստակ ու վստահ էր նախագահի պատասխանը:

Ոգևորիչ էր լսել ու իմանալ, որ երկրի համար նման կարևոր դեր ունեցող մարդն առաջնորդվում է գաղափարների հանդեպ ցուցաբերվող ուշադրությանը տրվող կարևորությամբ: Կոչը, որ ծնունդ տանք մեր գաղափարներին, չվախենանք դրանք բարձրաձայնելուց, դրանց ընդառաջ ընթանալուց ու ի վերջո, դրանք իրագործելու համար ուժեղ և հաստատուն մնանք, սեփական օրինակով է պայմանավորված: Ամենահետաքրքիրը, թերևս, լսելն էր, որ ամենահաստատունը քաոսն է, քանզի քաոսում աներերությունը վտանգված չէ:

«Մեր երկիրը վստահաբար լավագույնին է արժանանալու, քանզի ձեզ նման երիտասարդներն են դրա ապագան ու շարունակությունը»։ Ինչ խոսք, պարտավորեցնող էր լսելը:

Եվ, առհասարակ, գիտակցելը, որ մի ամբողջ զարգացող և ծաղկող երկիր ապավինում է իր նոր սերնդին, մղում է մեզ դառնալու ավելի լավը և ավելի արժանին՝ ճիշտ պահին մեր երկրին ճիշտ ձևով ծառայելու և մեր իսկ ունեցածը հօգուտ մեր երկրին ծառայեցնելու համար:

Մենք պիտի միշտ աճենք, որովհետև ամուր է այն երկիրը, որտեղ մարդիկ երբեք չեն դադարում սովորել:

Լուսանկարները` https://www.president.am/hy/ կայքից

Վարդավառյան Հայաստան

Լուսանկարը` Մանե Մինասյանի, Արարատի մարզ, ք. Վեդի

Լուսանկարը` Մանե Մինասյանի, Արարատի մարզ, ք. Վեդի

Լուսանկարը` Մանե Մինասյանի, Արարատի մարզ, ք. Վեդի

Լուսանկարը` Մանե Մինասյանի, Արարատի մարզ, ք. Վեդի

Լուսանկարը` Մանե Մինասյանի, Սյունիքի մարզ, գ. Լոր

Լուսանկարը` Մանե Մինասյանի, Սյունիքի մարզ, գ. Լոր

Լուսանկարը` Ալբինա Հովսեփյանի, Սյունիքի մարզ, գ. Լոր

Լուսանկարը` Ալբինա Հովսեփյանի, Սյունիքի մարզ, գ. Լոր

Լուսանկարը` Ալբինա Հովսեփյանի, Սյունիքի մարզ, գ. Լոր

Լուսանկարը` Ալբինա Հովսեփյանի, Սյունիքի մարզ, գ. Լոր

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի, Կոտայքի մարզ, ք. Հրազդան

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի, Կոտայքի մարզ, ք. Հրազդան

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի, Կոտայքի մարզ, ք. Հրազդան

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի, Կոտայքի մարզ, ք. Հրազդան

Լուսանկարը` Սոնա Մխիթարյանի, Արմավիրի մարզ, գ. Ակնալիճ

Լուսանկարը` Սոնա Մխիթարյանի, Արմավիրի մարզ, գ. Ակնալիճ

Լուսանկարը` Սեդա Հարությունյանի, Կոտայքի մարզ, ք. Հրազդան

Լուսանկարը` Սեդա Հարությունյանի, Կոտայքի մարզ, ք. Հրազդան

Լուսանկարը` Մարինե Նիկողոսյանի, Շիրակի մարզ, գ. Կաքավասար

Լուսանկարը` Մարինե Նիկողոսյանի, Շիրակի մարզ, գ. Կաքավասար

Լուսանկարը` Մարինե Նիկողոսյանի, Շիրակի մարզ, գ. Կաքավասար

Լուսանկարը` Մարինե Նիկողոսյանի, Շիրակի մարզ, գ. Կաքավասար

Լուսանկարը` Մարիամ Տոնոյանի, Գեղարքունիքի մարզ, ք. Գավառ

Լուսանկարը` Մարիամ Տոնոյանի, Գեղարքունիքի մարզ, ք. Գավառ

Լուսանկարը` Իզա Ասծատրյանի, Սյունիքի մարզ, գ. Հալիձոր

Լուսանկարը` Իզա Ասծատրյանի, Սյունիքի մարզ, գ. Հալիձոր

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի, Արագածոտնի մարզ, գ. Ոսկեհատ

Լուսանկարը` Անի Ավետիսյանի, Արագածոտնի մարզ, գ. Ոսկեհատ

Լուսանկարը` Անուշ Հովհաննիսյանի, Արմավիրի մարզ, ք. Արմավիր

Լուսանկարը` Անուշ Հովհաննիսյանի, Արմավիրի մարզ, ք. Արմավիր

Լուսանկարը` Անուշ Հովհաննիսյանի, Արմավիրի մարզ, ք. Արմավիր

Լուսանկարը` Անուշ Հովհաննիսյանի, Արմավիրի մարզ, ք. Արմավիր

Լուսանկարը` Անուշ Հովհաննիսյանի, Արմավիրի մարզ, ք. Արմավիր

Լուսանկարը` Անուշ Հովհաննիսյանի, Արմավիրի մարզ, ք. Արմավիր

Լուսանկարը` Անուշ Հովհաննիսյանի, Արմավիրի մարզ, ք. Արմավիր

Լուսանկարը` Անուշ Հովհաննիսյանի, Արմավիրի մարզ, ք. Արմավիր

Տնակ 2019

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Հուլիսի 10-ից երկու փուլով մեկնարկել է ՏՆԱԿ-ը` դասընթացների շարքը, որ տեղի է ունենում ամեն ամառ` իր շուրջ հավաքելով շուրջ 30 մասնակիցներ Հայաստանի տարբեր մարզերից։ ՏՆԱԿ-ը խրախուսում է ակտիվ քաղաքացիությունը, ոչ ֆորմալ կրթությունը, համայնքային ու  հյուրընկալող ընտանիքների մշակույթի զարգացումը։ ՏՆԱԿ-ի սկզբունքներից է կամավորությունը, և ՏՆԱԿ-ի դասընթացավարներից մինչև խոհարար աշխատում են կամավոր սկզբունքով։ Յուրաքանչյուր տարի ՏՆԱԿ-ն ունենում է իր առանձնահատուկ թեման` այս տարվանը բնապահպանությունն ու էկոլոգիական ոտնահետքի կրճատումն է: Հրավիրված դասընթացավարները խոսում են թափոնների կառավարումից մինչև ապագայի կենսակայուն մասնագիտություններ:
Հիշում եմ էն պահը, որ վեջապես ստացա զանգը, որով ասացին, որ ես դարձել եմ ՏՆԱԿ- 2019-ի մասնակից։

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

-Ողջույն։ Քեզ զանգում են ՏՆԱԿ ծագրից։ Շնորհավորում եմ, դու անցել ես…

Չեմ հիշում, թե հետո ինչ ասացին, որովհետև վերջապես ստացել էի էն զանգը, որին ահավոր շատ էի սպասում։

Եկավ հուլիսի 9-ը՝ ՏՆԱԿ-ի սկսելու նախորդ օրը, ու ես պետք է ճամփա ընկնեի Եղեգնաձոր՝ ինձ հյուրընկալող ընտանիքի հետ ծանոթանալու ու վերջապես մի քանի օր ապրելու համար։ Բայց դա պարզապես ծանոթանալ ու ապրել չէր։ Դա մի հետաքրքիր ու ժպիտի արժանի փորձ էր, որ քեզ մտածել է տալիս, որ կյանքը շատ հետաքրքիր է, ու Անդրանիկ Պապոյանի՝ ամենահավես դասընթացավարի ասած` «կյանքը թույն բան ա»։ ՏՆԱԿ-ից հետո դու հասկանում ես, որ դա իրոք էդպես է։

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Վերջապես եկավ հուլիսի 10-ը․ էն օրը, որին երևի սպասում էին ՏՆԱԿ-ի բոլոր մասնակիցները։ Ես ու Սեդան՝ ինձ հյուրընկալող աղջիկը, ու էլի  3 ՏՆԱԿ-ցիներ սպասում էինք ՏՆԱԿ-ի ավտոբուսին, որ պետք է գար, մասնակիցներին Եղեգնաձորից սկսած վերցնելով հասցներ Վայք:

Անծանոթ մարդիկ։ Տարբերվող կերպարներ։ Մտքեր։ Լռություն։ Լռություն խախտող հարցեր, թե ինչի էինք մենք լուռ։ Որոշ կանգառներում կանգ առնող ու շարժվող ավտոբուս։ Առաջին օր։ Սկիզբ։

Հասանք ՏՆԱԿ։ Էս տարի յուրահատուկ էր նրանով, որ ՏՆԱԿ-ն արդեն ուներ իր տունը։ Դա իրոք տուն էր, որովհետև մարդու տունն էնտեղ է, որտեղ իր սիրտն է, իսկ մենք բոլորս թողեցինք մեր սրտից մի մասնիկ ՏՆԱԿ-ում։ Թողեցինք նաև լիքը ծիծաղներ, հիշողություններ, արցունքներ… Մենք ուղղակի մեզնից մի հատված թողեցինք էնտեղ, դրա համար էլ ՏՆԱԿ-ի ավարտից հետո բոլորս էլ երևի կիսատ ենք մեզ զգում։

Առաջին օրը սովորաբար շատերի համար այնքան էլ լավ չի անցում։ Դե դու քեզ մի քիչ կորած ես զգում էդ անծանոթ մարդկանց մեջ։ Անկեղծ ասած առաջին օրը ես ու էլի շատերը մի քիչ հոգնած էինք։ Եկավ Ջիվան ձյաձյան՝ ավտոբուսի վարորդը, որ մեզ տանի մեր տուն, ու կապ չունի, որ մենք մեր հյուրընկալող ընտանիքի տանը ընդամենը մի քանի օր էինք ապրելու։

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Այս տարվա ՏՆԱԿ-ը բնապահպանության մասին էր։ ՏՆԱԿ-ի դասընթացավարները այնքան էին իրենց գործի ու ասածների մեջ վստահ ու մտահոգ, որ դասընթացների ընթացքում դու հասկանում ես, թե ինչ է իսկապես կատավում մեր աշխարհում։ ՏՆԱԿ-ից հետո դու դառնում ես բնապահպան ու միայն ՏՆԱԿ-ից հետո ես հասկանում, թե ինչքան բան ՏՆԱԿ-ը փոխեց քո մեջ ու քո շուրջը։ ՏՆԱԿ-ում բոլորը տարբերվող էին։ ՏՆԱԿ-ի օդը լցված էր երաժշտությամբ ու մի աննկարագրելի զգացումով, որտեղ դու հասկանում ես, որ կարևորը ինքդ քո տեսակը պահելն է ու մռութդ կախած, ամեն ինչից դժգոհ ու տխուր հոգեվիճակդ քեզ ոչինչ չի տա, եթե ոչ ժամանակի ու ինքնաբացահայտման կորուստ։ ՏՆԱԿ-ում մենք դառնում ենք ընտանիք, որտեղ կազմակերպիչը, կամավորը և մասնակիցը չեն տարբերվում իրարից։

Եկավ ՏՆԱԿ-ի վերջին օրը։ Մենք անկեղծ ասած մի քիչ չէինք հավատում դրան ու զգում էինք, որ երևի արդեն անսովոր կլիներ ՏՆԱԿ-ցիների ստեղծած աշխարհից ետ գնալ մի ուրիշ աշխարհ։

-էրեխեք, չեմ հավատում, վերջին 15 րոպեն ա, ու վերջ…

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

-Ահա, ու դրանից հետո ՏՆԱԿ-ը կավարտվի,- ասաց Սոնան, երևի դիտավորյալ ու մի քիչ ծիծաղելով։

Էս 15 րոպեները տեսածս ամենալիրիկական րոպեներն էին։ Գրեթե բոլորը իրար գրկած լաց էին լինում։ Գրեթե բոլորը, որովհետև մի քանի հոգի, որոնցից մեկը ես էի, ծիծաղում էինք։

Եկավ ավտոբուսը։ Ոչ մեկը չէր ուզում, որ էդ ավտոբուսը գար, որովհետև դա կլիներ վերջին անգամն էդ ավտոբուսում։ Առավոտյան էլ չենք արթնանա, ու կանգառում կանգնած չենք սպասի մեր ավտոբուսին։

Ավտոբուս։ Լռություն։ Մի քիչ ծիծաղ, բայց ոչ նման էն ծիծաղին, որ ՏՆԱԿ-ի նախորդ օրերին էինք զգում։ Ընթացքում իջնող կերպարներ, որոնց միգուցե էլ չտեսնեմ։  Անհասկանալի զգացողություններ։ Տխուր հայացքներ;  Վերջին օր։ Ավարտ։

ՏՆԱԿ-ի վատ կողմերից մեկն էն է, որ միանգամից 2 հրաժեշտ գալիս են մեկը մյուսի հետևից։ Հաջորդ առավոր ես պետք է հրաժեշտ տայի ինձ հյուրընկալող ընտանիքին։ Գիշերը քնելուց առաջ չէի պատկերացնում, թե ոնց եմ հաջորդ առավոտ բաժանվելու այն մարդկանցից, ովքեր արդեն ընտանիք էին դարձել։ Բայց առավոտն էլ եկավ, ու նոր բացվող օրվա հետ ավարտվեց ՏՆԱԿ-ը։

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

ՏՆԱԿ-ից հետո առաջին անգամ իսկսվեց հետճամբարային դեպրեսիա։ Կարոտում էի երեխեքին, ՏՆԱԿ-ի միջավայրը, անցկացրածս ժամանակը, հյուրընկալող ընտանիքիս, ամեն ինչը։

ՏՆԱԿ-ից հետո դու հասկանում ես, որ էդ 5 օրերն էլ բավական են քեզ ավելի լավը դարձնելու համար։ ՏՆԱԿ-ը քեզ տալիս է էն ամենը, ինչն ակնկալում ես, նույնիսկ ավելի շատ, բայց հետաքրքիրն էն է, որ դու էդ ամենը հասկանում ես միայն ՏՆԱԿ-ի ավարտից հետո։

Շատրվանների այգում

SOna zakaryan

Համալսարանական կյանքը առջևում է

«Ընդունվել եմ», «Ուռա՜, ընդունվել եմ», «Վերջապե՜ս», «Համալսարա՜ն, սպասի՛ր ինձ, գալիս եմ»:

Երեկվանից սոցիալական ցանցերը ողողված են նման արտահայտություններով: Բուհերում ընդունելության արդյունքները պաշտոնապես հայտարարել են: Բոլոր ընդունվողները շատ ոգևորված են և անհամբեր սպասում են համալսարանական կյանքին: Ինչպես միշտ, շատ «փորձառու» ուսանողներ ոգևորում կամ փորձում են հիասթափեցնել համալսարան ընդունվածներին:

Դրական կարծիքներ. «Ընտիր տեղ ես ընդունվել», «Շատ հավես ա անցնելու», «Լավագույն տարիները առջևում են»:

Բացասական կարծիքներ. «Է՜հ, հլը շատ բան չեք հասկանում», «Շատ մի՛ ոգևորվեք», «Հլը ինչքա՜ն եք հիասթափվելու»:

Այնուամենայնիվ, դիմորդների մեծ մասը շատ լավ է տրամադրված: Դիմորդներից յուրաքանչյուրն էլ շատ նպատակներ ունի համալսարանի հետ կապված, և բոլորն էլ հուսով են, որ իրենց սպասելիքները կարդարանան: Ես նույնպես մտնում եմ այդ բոլորի մեջ:

Թեև Հայաստանի կրթական համակարգը մի շարք թերություններ ունի, թեև ուսանողները մեծ մասամբ դժգոհ են կրթությունից, բայց պետք է հասկանալ, որ յուրաքանչյուրն իր փորձի հիման վրա է դատողություն անում: Եվ եթե ինչ-որ մեկը դժգոհում է, կամ ինչ-որ բաներ չի կարողացել, պետք չէ դա վերագրել ինքներս մեզ ու դեռ համալսարանում չսովորած՝ հիասթափվել: Յուրաքանչյուր համալսարան էլ ունի իր առավելություններն ու թերությունները: Չեմ սիրում, երբ մի համալսարանում սովորողները դժգոհում են մյուս համալսարաններից ու հայտարարում, որ իրենց համալսարանն է ամենալավը: Կամ ասում, որ տվյալ համալսարանում իրենց ոչ մի գիտելիք չեն տա: Մարդիկ առաջնորդվում են ինչ-որ կարծրատիպերով կամ էլ ոմանց փուչ խոսքերով:

Ես չեմ ասում, որ բոլոր համալսարաններում ամեն ինչ իդեալական է և չեմ էլ կարող ինչ-որ անտեղի հայտարարություններ անել, եթե տվյալ համալսարանում չեմ սովորել: Ուղղակի կարծում եմ, որ մեր համալսարանական «փորձը» ավելի շատ մեզնից է կախված ու մեր մտածելակերպից: Եթե մենք լավ ենք տրամադրված, սովորելու մեծ ցանկություն ունենք, պարտաստ ենք պայքարել անարդարության դեմ, ինչքանով որ կարող ենք, և պարտաստ ենք պաշտպանելու մեր իրավունքները, ուրեմն կարող ենք օրինակելի ուսանող լինել ու շատ լավ համալսարանական փորձ ունենալ: Հիասթափություններ բնականաբար կլինեն, որովհետև կյանքում ոչինչ հարթ չի ընթանում, այդ թվում նաև համալսարանական կյանքը, բայց հավատացած եմ, որ հիասթափություններն էլ կօգնեն բոլորիս, որ շատ բաներ հասկանանք ու առաջ շարժվենք: Եկե՛ք ուղղակի չհամեմատենք համալսարանները` ասելով, որ այսինչ համալսարանը լավն է կամ վատը: Եվ վերջապես, ինչ կարևոր է, թե որ համալսարանում կսովորես, կարևորը քո ուզած մասնագիտությամբ սովորելն ու լավ մասնագետ դառնալն է: Իսկ լավ մասնագետ ցանկացած համալսարան ավարտելով էլ կարելի է դառնալ, եթե աշխատասեր ես, պատրաստակամ ու պատասխանատու:

Ուղղակի եկեք աշախատենք ինքներս մեզ վրա ու ցանկացած իրավիճակում սխալը առաջին հերթին մեր մեջ փնտրենք, եկե՛ք լավ տրամադրվենք, դրական լինենք ու փորձենք հաղթահարել մեր առջև եղած բոլոր դժվարությունները: