arevik mkrtchyan syunik

Ընտրություններ դասարանում

Հասարակագիտության դասաժամին մեր ուսուցիչը պատմում էր ընտրությունների մասին: Ուսուցչուհին ասաց, որ պետք է ընտրություններ կազմակերպենք դասարանում: Թեկնածու պետք է ընտրենք: Նա առաջարկեց Մանեին և Հարությունին։ Արկղ և բուկլետներ պետք է պատրաստեինք: Հաջորդ դասաժամին մենք արդեն պատրաստ էինք քվեարկության: Մտածում էինք, թե ում պետք է ընտրենք։

Ուսուցչուհին բացատրեց քվեարկելու կանոնները: Հարցեր պատրաստեցինք թեկնածուների համար: Սկսվեց գաղտնի քվեարկությունը: Քվեարկության ավարտից հետո բացեցինք և հաշվեցինք ձայները: 11 ձայն հավաքեց Հարությունը, իսկ 5 ձայն՝ Մանեն: Եվ այսպիսով, 6 ձայնի առավելությամբ առաջ անցավ Հարությունը:

Պատրաստած հարցերից տվեցինք.

-Ի՞նչ ես անելու, Հարութ, քանի որ արդեն ընտրվել ես,- ասաց Անին:

-Ես զբաղվելու եմ դասարանի կարգապահությամբ,- պատասխանեց Հարությունը:

Բայց շատ հետաքրքիր է, ինչպես կարող է նա զբաղվել կարգապահությամբ, եթե նա դասարանի ամենաչար աշակերտն է:

Ընկեր Պետրոսյանն ասաց.

-Պետք է այդ բուկլետները բաժանենք բոլոր ուսուցիչներին, որպեսզի նրանք էլ տեսնեն մեր աշխատանքը:

Բաժանեցինք ամբողջ դպրոցին: Այսպիսով՝ նախագահի ընտրություններն ավարտվեցին, նախագահ ընտրվեց Հարութը:

Այսպիսի միջոցառումների շնորհիվ մենք հաճույքով ենք մասնակցում դասին։

albert abrahamyan kapan

Մեր բժշկուհի Կարինեն

Ես հիմա ծառայում եմ բանակում: Հաճախ, երբ ինքնազգացողությունս վատանում է. Ուղարկում են բուժկետ: Այստեղ կանայք են աշխատում, և մենք՝ նորակոչիկ զինվորներս, միանգամից  զգում ենք ընտանեկան ջերմություն Հենց նման մի այցելության ժամանակ էլ զրուցեցի Կարինե Կոստանյանի՝ բժշկուհի Կարինեի հետ։

-Ավարտել եմ մանկաբարձական ուսումնարանը, 25 տարի աշխատել եմ Աշտարակի հիվանդանոցում։ 25 տարի աշխատելուց հետո կրճատվեցի և դարձա գործազուրկ։ 4 տարի չաշխատեցի, որից հետո շատ պատահական առաջարկ ստացա, մասնակցեցի հարցազրույցի և անցա այն։ Այդ ժամանակ էլ հայտնվեցի Պաշտպանության նախարարությունում, և արդեն 8 տարի է՝ ծառայում եմ հայրենիքիս։ Աշխատանքս շատ եմ սիրում, այս տարիների ընթացքում դեռ չեն պատահել զինվորներ, որ ինձ ինչ-որ հարցում ստեն։ Եղել են ինձ հետ միշտ պարզ, կիսվել են իրենց խնդիրներով, ընդունել են իմ խորհուրդները։ Այս 8 տարվա մեջ միշտ վայելել եմ հարգանք զինծառայողների կողմից։ Ասեմ, որ աշխատանքս շատ բարդ է և մեծ պատասխանատվություն է պահանջում, ես զինվորների կողքին եմ ինչպես իրենց մայրը։ Սկզբում շատ դժվար էր հասկանալ զինվորի ներաշխարհը, բայց տարիների ընթացքում շփվելով նրանց հետ՝ ես կարողացա հասկանալ նրանց։ Աշխատանքիս պատասխանատվությունը մեծ է, սա այն աշխատանքն է, երբ գործ ունես մարդու կյանքի հետ։ Այո, ես սահմանին չեմ, բայց այստեղ էլ ես իմ գործը կատարում եմ պատվով և հաղթահարում եմ ամեն դժվարություն, փնտրում եմ և գտնում ճիշտ լուծում բոլոր հարցերում։ Այս կյանքում առաջնահերթ մարդ պետք է մարդ լինի, որպեսզի սեր և հարգանք վայելի բոլորից։

Ես 51 տարեկան եմ, ունեմ երկու երեխա։ Աղջիկս ամուսնացած է, երեխա ունի, իսկ տղաս 16 տարեկան է, և նա էլ հայրենիքի վաղվա պաշտպանն է։ Ինձ բոլորը մի հարց են շատ տալիս՝ արդյոք դժվար չէ՞ այդքան տղամարդկանց հետ աշխատելը։ Այո, շատ դժվար է այդքան տղամարդանց մեջ աշխատելը, բայց եթե կինն ունի բարոյական բարձր կերպար, նա մեծ հարգանք կվայելի իր շրջապատում՝ անկախ այն բանից, շրջապատում կանայք են շատ, թե տղամարդիկ։

Բոլոր զինծառայողներին մաղթում եմ ամենակարևորը՝ խաղաղություն, իրենց ծնողներին համբերություն այս 2 տարիների ընթացքում։ Ուզում եմ, որ յուրաքանչյուրս կարողանանք մեր երկիրը, մեր հողը պահել մեր աշխատանքով և լինել զգոն ցանկացած պահի։

 

ruzanna stepanyan

Երկու տարի առաջ այս օրը

Երկու տարի առաջ այս օրը շաբաթ օր էր, և մենք դպրոցում էինք: Երբ աշակերտներից մեկն ասաց, թե պատերազմ է, բանի տեղ չդրեցինք՝ մտածելով, որ կատակ է անում, բայց երբ ֆեյսբուքում կարդացինք, ուղղակի քարացել էինք: Արցունքոտվեցին աչքերս, ձեռքս տարա հեռախոսիս ու զանգեցի Ղարաբաղում գտնվող հարազատիս՝ Զինվոր էր: Օրերն անցնում էին, մենք հույսով լի սպասում էինք լավ լուրի: Բայց վատ լուրերը մութ ամպի պես ծածկում էին քաղաքը: Լավ լուրը կամավորականների Արցախ գնալն էր: Ահել, ջահել. բոլորը համախմբվել էին: Լուր եղավ, որ հերոսաբար զոհվել է Աբաջյանը, և մեկը մյուսի հետևից… Մենք հույս ունեինք, որ կգտնվի Ադամը, որ Նորոն չի տանկում մահացողը։ Բայց հույսներս զոհվածների տան ճրագի պես մարեցին…

Եղբորս հետ հենց առաջին օրվանից չէի խոսել ու շատ անհանգիստ էի: Երբ նրա համարին զանգ գնաց, շատ էի զարմացել, բայց խոսեց նրա ընկերը, ասելով՝ քնած է, արթնանա կզանգի: Բայց էլ չզանգեց… Ինչ ահավոր է, չէ՞, զանգ ստանալ ընկերուհուցդ և իմանալ, որ հարազատդ էլ չկա… Մահացել է…
Ապրիլը ինձնից տարավ քեզ ու էլ հետ չի բերի: Ապրիլը տարավ այն տղաներին, որոնք դեռ շատ անելիք ունեին, որոնք պետք է ապրեին։

Ասում են, թե ուժեղ լինել է պետք, դիմանալ է պետք, բայց ոչ ոք չի ասում, թե մարդու սիրտը ցավում է, արցունքներն ակամայից թափվում են, հոգին քարանում է։
Քառօրյայի հերոսների ծնողները նույնպես հերոս են: Նրանք իրենց որդու կարոտով են զարթնում ու քնում, որդու զանգին սպասելով այդպես էլ հանգիստ չեն առնում։
Չէ, ես եսասեր չեմ, բայց էլի ու էլի քեզ տեսնել ու ձայնդ լսել եմ ուզում, իմ հերոս եղբայր, էլի կատակներդ լսել եմ ուզում։ Կարոտում եմ և այդ կարոտի դեմ ավելին, քան անզոր եմ։ Բոլորս ենք անզոր… Հաճախ եմ գալիս Եռաբլուր, նստում, զրուցում հետդ, զգում ներկայությունդ, Մոշս, բայց միայն բարի ժպիտդ է ինձ պատասխան տալիս, ասելով՝ ես միշտ քեզ հետ եմ, դու մի տխրի…
Ուղղակի ուզում եմ, որ կյանքում ոչ մի ապրիլ էլ չապրենք ազգովի: Հա, ի՞նչ կլինի: Յուրաքանչյուրս մեր ապրիլն ունենանք ու քաղցր ապրիլ…

Անգլերեն ասմունքի ազգային մրցույթը Կապանում

Գիտե՞ք, ես արդեն որոշել եմ՝ պիտի տնտեսագետ դառնամ։ Ավելի կոնկրետ՝ ուզում եմ շուկայագետ դառնալ։ Ու շատ մարդիկ զարմանում են իմ այս որոշման վրա։ Անկեղծ ասած՝ ես ինքս էլ պակաս զարմացած չեմ, որ ի վերջո կանգ եմ առել այս մասնագիտության վրա, բայց հոգուս խորքում հպարտ եմ, տնտեսագիտությունն ինձ համար մի ուրիշ «վեհ» երևույթ է։ Ինչևէ։ Հիմա ասեմ՝ ինչու են բոլորը զարմանում։ Դեռ առաջին դասարանից դպրոցական բոլոր հանդեսների ամենաշատ բանաստեղծությունները ես էի արտասանում, տոնական խնջույքները, դասարանի «քեֆերը» ես էի վարում, հա, համ էլ դպրոցում ամեն տարի Ձյունանուշիկը ես էի, դպրոցական պարահանդեսներն էլ էի ես վարում։ Դե հա, կասեք՝ բայց դրա մեջ ի՞նչ մի արտասովոր բան կա, բոլորս էլ դպրոցում միջոցառումներին արտասանել ենք, երգել ենք։ Հա, համաձայն եմ, բայց իմ սերն ու նվիրվածությունն այդ «խոսելու» ոլորտին այնքան շատ էր, որ ոչ ոք չէր կասկածում, որ պիտի հռետոր, լրագրող կամ էլ հաղորդավարուհի դառնամ։ Եվ անկեղծ ասած՝ այս բոլոր մասնագիտություններն իմ գլխով եկել ու անցել են, բայց դե արդյունքում ունենք այն, ինչ ունենք։

Չնայած՝ ես որոշել եմ տնտեսագետ դառնալ, հոգուս մի գողտրիկ անկյունում ես գրականության ու արվեստի մեծ սիրահար եմ։ Ու ես ամեն անգամ համոզվում եմ դրանում, երբ փշաքաղվում կամ հուզվում եմ ինչ-որ մեկի ասմունքից, երգից կամ նվագած մեղեդուց։ Ասածս ի՞նչ է։ Օրեր առաջ Կապանում անգլերենի ասմունքի ազգային մրցույթն էր․․․

Ես արդեն երրորդ անգամ եմ մասնակցում այս մրցույթին, բայց ամեն տարի մի յուրօրինակ զգացողությամբ եմ սպասում։ Բանաստեղծությունները տարեցտարի ավելի խորիմաստ են դառնում, կամ էլ չգիտեմ՝ գուցե ինձ է էդպես թվում։ Այնուամենայնիվ, այս տարի ես շատ էի սպասել այս մրցույթին, և ահա, այն վերջապես կայացավ։

Իմ սպասումներն ավելի քան արդարացված են։ Ուրախությամբ ասում եմ, որ այս տարի դահլիճն իսկապես լեփ-լեցուն էր, ակնհայտ էր՝ մեր քաղաքում մեծացել էր հետաքրքրությունն այս մրցույթի նկատմամբ։ Եվ ես շատ ուրախ եմ այս առիթով, որովհետև կարծում եմ, որ մենք գրականությանն ու ասմունքին այնքան ուշադրություն չենք հատկացնում, ինչքան հարկավոր է։ Հիմա պատմեմ մրցույթի մասին։ Մինչ այդ ասեմ, որ ես այդ օրը և՛ մասնակից էի, և՛ լրագրող, և՛ լուսանկարիչ։ Եվ դա ինձ իսկապես դուր էր գալիս։

badalyananglernՄրցույթը չէր լինի այնպիսին, ինչպիսին կար, եթե չլիներ Լիզը՝ Խաղաղության կորպուսի կամավորներից մեկը, ով ժամանել է ԱՄՆ-ից և այժմ ապրում է Գորիսում։ Ես իսկապես ուրախ և հպարտ եմ, որ ճանաչում եմ նրան և առիթ ունեմ նրա հետ շփվելու։

Կազմակերպչական մի շարք աշխատանքներ իրականացնելիս՝ մրցույթում իրենց մեծ ներդրումն ունեցան Խաղաղության կորպուսի կամավորներ Էնը և Կարիսսան։

Մասնակիցներից հետո ամենածանր ու պատասխանատու գործը երևի հենց այս մարդկանց էր հանձնարարված՝ ժյուրիի անդամներին։

Դե, իսկ վերջում՝ մրցույթի հաղթողները. պատվոգրերով ու նվերներով։ Եթե ուշադիր եք, ես էլ եմ նրանց մեջ, և այս նկարը այն եզակիներից է, որ ես չկարողացա ինքս նկարել։

Դե ինչ, մենք մայիսի հինգին մեկնելու ենք Երևան՝ Հայաստանի Ամերիկյան Համալսարանում կայանալիք հանրապետական փուլին մասնակցելու։ Ես արդեն երկրորդ անգամ եմ մասնակցելու հանրապետական փուլին, և դա ինձ համար շատ տպավորիչ է ու պարտավորեցնող։ Բայց կա ևս մի մրցանակ, որն ինձ համար ամենակարևորներից է։ Ամռանը մենք մասնակցելու ենք ճամբարի, որի շրջանակներում բարելավելու ենք անգլերեն հաղորդակցության և բազմաթիվ այլ հմտություններ։ Ես առաջին և վերջին անգամ նման ճամբարի մասնակցել եմ չորս տարի առաջ, և իմ կյանքի ամենաթանկ հիշողությունները համարձակորեն վերագրում եմ այդ օրերին։ Սպասենք հանրապետական փուլին, իսկ մինչ այդ տքնաջան աշխատենք՝ լավ արդյունք ապահովելու համար։

Հ․Գ․ Շնորհակալություն բոլոր-բոլորին, ովքեր մի փոքր անգամ մասնակցություն են ունեցել այս մրցույթի իրականացմանն ու կազմակերպմանը։

Ժինգյալով հացի հետքերով

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Գիշեր էր, տանը նստած էինք՝ ես, Գոհարը, Անին, Անետան ու Մարտինը: Տարբեր թեմաներից էինք խոսում, մեկ էլ Անին ասաց.
-Ժողովուրդ, գալի՞ս եք վաղը գնանք կարմանձուկի:
-Հա, իհարկե, համ էլ մի լավ կնկարվենք,- ասացի ես:
-Հա, դե դու մենակ նկարվելու մասին ես մտածում,- ասաց Անին:
Ինչ խոսք, ճշմարտություն կար խոսքերի մեջ:
-Վերջ, վաղը ժամը 12-ին գնում ենք: Գոհարի, Իննայի ու Մարտինի հետ մեր տանը լինեք,- ասաց Անին:
-Լավ, կգանք,- ասաց Գոհարը:

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Գիշերը մի կերպ քնեցինք:
Առավոտյան աչքերս բացեցի թե չէ, միանգամից ժամին նայեցի, 10:36 էր, դեռ ահագին ժամանակ ունեինք: Մինչև 11:20 սպասեցի, հետո մտածեցի, որ քույրերիս մտքով չի անցնելու, որ արթնանան, ասացի՝ ես կարթնացնեմ: Դե ինչ, դժվարությամբ, բայց ինձ դա հաջողվեց:
Արդեն ժամը 12:00 էր, բայց մենք դեռ տանն էինք, Գոհարենք էլ չէին երևում: Զանգեցի Գոհարին, ասաց, որ ինքը չի կարողանալու գալ, բայց Իննան ու Մարտինը կգան:

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

12:40 էր, արդեն բոլորս հավաքվել էինք, մինչև բոլորը «զուգվեցին, զարդարվեցին» ժամը ժամից անցավ, դարձավ 13:00, մինչև հասցրեցինք դուրս գալ, արդեն 13:10 էր:

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Գնալուց առաջ պայմանավորվել էինք, որ ես իրենց զբոսավարը պետք է լինեմ: Դերասանություն անելով էլ գնացինք, ես էլ զբոսաշրջիկներին ցույց տվեցի և՛ Չինական պատը, և՛ Թաջ Մահալը, և՛ Կոլիզեումը, մի խոսքով, էլ տեսարժան վայր չկար, որ չներկայացնեի:

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Արդեն մի քանի ոլորան էինք արել, ուր որ է, պետք է հասնեինք մեր բնակավայրի նշանավոր Ակնի ջուրը, որի ջուրը յուրահատուկ համ ունի, մեկ էլ Մարտինը ասաց.
-Հեսա հասնում ենք Ակնի ջուրը:
-Չէ, դեռ մի քանի ոլորան կա,-ասաց Անետան:

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Բայց, միևնույն է, Մարտինը շարունակում էր պնդել, որ մի ոլորան է մնացել: Արդեն այդ ոլորանն էլ էինք արել, մեկ էլ Մարտինը ասաց.
-Վայ, էս Ակնի ջուրը տեղափոխե՞լ են:
Մի լավ ծիծաղեցինք ու շարունակեցինք:

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Տարբեր թեմաներից խոսելուց հետո, սկսեցինք խոսել հին գյուղում թութ թափելու մասին, երբ Մարտինը ասաց.
-Վերջին անգամ, որ եկել էինք թութ թափելու, մեքենայով էինք հետ գնացել, չորս հոգով էինք, ես, պապան ու երկու «բոչկա»:

Լուսանկարը՝ Անետա Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անետա Ասծատրյանի

Մինչ տեղ կհասնեինք, մեր Հալիձորի համայնքաբնակներից մեկին տեսանք, ավանակով էր, մեր բարբառով ասած՝ «էշը պեռնած քում էր», մենք էլ խնդրեցինք ավանակի հետ նկարվել, նկարվեցինք ու առաջացանք:

Լուսանկարը՝ Իզա Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Իզա Ասծատրյանի

Հետո ամբողջ տարածքով շրջեցինք, «ճռճռոկ, պենջար, կարմանձուկ» քաղեցինք: Մի փոքր հոգնել էինք, որոշեցինք հանգստանալ, մի կտոր հաց ուտել: Հարմարավետ քար գտանք, նստեցինք և պայուսակների պարունակությունը դատարկեցինք քարին, ես էլ սկսեցի բաժանել:
Մարտինը ջանասիրաբար էր պոկում այն ամենը, ինչ ընկեր աչքի առաջ:
-Մարտին, 90-ակաների թալանը չի,- ասացի ես:
Մի լավ ծիծաղեցինք, մեկ էլ ցրտեց, որոշեցինք գնալ տուն:
Տուն գնալուց էլ մանուշակ հավաքելով գնացինք:

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Եկանք, բերածներս ջոկեցինք, լվացինք, իսկ հաջորդ օրը կտրատեցինք, մայրիկս ժինգյալով հաց թխեց, մենք էլ կերանք:
Ու այդ տանջալի օրվանից հետո, ես սկսեցի գնահատել ժինգյալով հացի արժեքը:

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ասծատրյանի

ruzanna stepanyan

Պատմության թանգարանում

Դպրոցներում գարնանային արձակուրդ է՝ ուսանողների նախանձի առիթը: Դե, բախտը մեզ էլ ժպտաց: Ես շատ պլաններ ունեի այս արձակուրդների հետ կապված, որոնք պետք է իրականացնեի Երևանում:

Երեկոյան մտածեցի, թե ում հետ գնամ Հայաստանի պատմության թանգարան: Հետաքրքիր էր հենց այն փաստը, որ բոլոր կապանցիները գտնվում են Երևանում: Զանգեցի մանկությանս ընկերուհուն՝ Գոհարին, և չնայած այն փաստին, որ նա սովորում է տնտեսագիտական հոսքում՝ համաձայնեց հետս գալ պատմության թանգարան: Որոշեցինք հանդիպել ժամը 12-ին Հյուսիսային պողոտայում:

Մեր հանդիպումը տեղի ունեցավ: Եվ հենց առաջին վայրկյանից մեզ անսովոր թվաց այն փաստը, որ մենք հանդիպում ենք ոչ թե դպրոցում` Շահումյան փողոցում, կամ էլ «շատրվաններում», այլ Երևանում:

Թանգարանում մենք պետք է շրջեինք բոլոր հարկերով՝ 3-րդից 1-ին հարկ իջնելով: Երրորդ հարկում Հին, Միջին և Նոր քարի դարից պահպանված իրերն էին, մարդկանց առաջին աշխատանքային գործիքները, պաշտամունքի առարկաները, կախազարդերը և այլ իրեր: Երկրորդ հարկում համահայկական թագավորություններից պահպանված իրերն են, արձանագրությունները: Մեզ ամենից շատ հետաքրքիր թվաց այն, որ կային իրեր, որոնք ներկված էին շատ վառ գույներով և մինչ այժմ անգամ չէին խամրել: Դե, իսկ ազգային տարազներն էլ հագնելուց հաստատ չէինք հրաժարվի: Ամենացավոտը, բայց տպավորիչը, առաջին հարկն էր` խմբակներից մինչև առաջին հանրապետություն: Կարծես մեկուկես ժամով տեղափոխված լինեինք պատմության գիրկը: Գոհարն ասաց, որ հենց այս թանգարան այցելելով կարելի է ոգեշնչվել և սովորել հումանիտար հոսքում: Թանգարանի դռնից ներս մտնելով կտրվում ես 2018 թվականից և մինչև վերջին նմուշը ուղղակի կլանել ես ուզում:

29.03.1974

Չգիտեմ՝ ինչից սկսեմ այս նյութս։ Երևի երբեք էլ չեմ իմանա, որովհետև ամեն ինչ սկսվել է դեռ այն ժամանակվանից, երբ ես խոսել, լսել ու մտածել չգիտեի՝ դեռ այն ժամանակվանից, երբ ես լույս աշխարհ անգամ չէի եկել։

Այսօր ինձ համար մի շա՜տ կարևոր օր է։ Մեր տանը չորսիցս ամենաքիչը դու էիր սպասում քո ծննդյան օրվան, ամենաքիչը դու էիր պատրաստվում, բայց ամենաշատը դու էիր ուրախանում մեր սովորական շնորհավորանքներից անգամ։ Երևի երբեք մտքովս չէր անցնի հիշել նախորդ տարեդարձներդ, եթե այս մեկին էստեղ լինեիր՝ մեր կողքին։

Ես ու դու երևի ավելի շատ ենք կռվել, քան որևէ մեկը կարող է պատկերացնել։ Դու միշտ բարկանում էիր ինձ վրա ամենամանր ու չնչին պատճառներով, իսկ ես նեղանում էի ու սկսում լաց լինել քո ամենաթեթև զայրույթից անգամ։ Միշտ տխրում էի, երբ բարկանում էիր, իսկ հիմա՝ այսօր, կարոտել եմ։ Հա, չէի ուզի էլի բարկանաս, բայց կուզեի՝ էլի կողքիս լինեիր, տեսնեիր ու լսեիր ամեն մի մանր բանը, որ կատարվում է ինձ հետ, սփոփեիր ամենափոքր անհաջողությունիցս հետո, գրկեիր ու հոգուդ խորքում հպարտությունից գոռայիր ամենամեծ հաջողություններիցս հետո։ Կուզեի hետ բերել այն ժամանակները,  երբ ինձ հետ մինչև ուշ գիշեր զրուցում էիր ամենատարբեր թեմաներից։ Դու միակն էիր, ով համբերատար լսում էր իմ՝ ապագայի երևակայական պլանները, ու քննարկում դրանք ամենայն լրջությամբ՝ մտքում իմանալով, որ, մեկ է, ոչինչ իմ ասածով չի լինելու, ամեն ինչ ավելի լավ է դասավորվելու։ Ամեն անգամ, երբ ութերորդ դասարանում սովորելով հանդերձ, պատմում էի նախընտրած  համալսարաններիս մասին, ինձ հետ հավասար քննարկում էիր բոլոր ֆակուլտետները, բաժինները, միավորները, ամեն-ամեն ինչ․․․ Բայց հոգուդ խորքում դու ինձ ավելի բարձր տեղերում էիր տեսնում, ես դա զգում էի․․․Ես դա զգում եմ հիմա, երբ իրոք ամեն ինչ փոխվել է։ Վերջին շրջանում իմ կյանքում տեղի ունեցած ամենամեծ հեղափոխությանը, ավաղ, դու հեռախոսով միայն արձագանքեցիր։ Իսկ ես ամեն ինչ կտայի, որ այդ պահին տեսնեի քեզ, տեսնեի՝ ինչքան ես ուրախացել ու ինչքան ես հպարտանում։

Ամեն ինչ կտայի, որ հետ բերեի այն օրերը, երբ զգում էի, որ դու ինձ համար ամեն ինչ ես։ Այն օրերը, երբ մինչև ուշ գիշեր ինձ հետ «Ամենախելացին» էիր նայում ու ռուսերենից հայերեն թարգմանում ամեն մի բառ, որ ես ամեն ինչ հասկանամ ու  կարողանամ հաջողության հասնել։ Իսկ ես հասա, ու ոչ ավել, ոչ պակաս, հենց քո շնորհիվ։

Կուզեի հետ բերել այն ժամանակները, երբ միշտ մենակ ինձ համար էի թեյ պատրաստում՝ մոռանալով անգամ քեզ առաջարկել։ Եվ այն ժամանակները, երբ ինձ միայն դու էիր հասկանում։ Կուզեի հետ բերել իմ կյանքի բոլոր-բոլոր օրերը, որոնցում դու եղել ես։ Դու բոլորում ես եղել, բայց ես ուզում եմ կրկնվեն այն օրերը, որոնցում ես զգում էի քո ֆիզիկական ներկայությունը։ Այն, թե հեգևորն է միայն կարևոր, էդքան էլ էդպես չի։

Կուզեի հետ բերել այն պահերը, երբ հանկարծ նայում էիր դեմքիս ու ասում՝ ինչքան ես դու ինձ նման։ Իսկ ես երևի էլի կծիծաղեի ինչպես առաջ։

Ես իրոք քեզ նման եմ, որովհետև ես իմ մեջ ամենաշատը հենց քեզ եմ կրում։ Ու արտաքինը չէ միայն, որ պիտի փաստի դա, մենք նույնն ենք ամեն ինչով, բնավորության ամենաթեթև ու ծանր գծերով։

Ու եթե անգամ ես «տարօրինակ» եմ, հպարտ եմ ու երջանիկ, որ հենց քո մի մասն եմ, քո շարունակությունն ու քո աղջիկը։

Իսկ այսօր՝ մարտի 29-ին, երբ դու հեռու ես, ու ես քեզ չեմ կարող գրկել, ուղղակի ուզում եմ ասել․ «Շնորհավոր ծնունդդ, պա՜պ»։

Ուղղությունը՝ Կապան․ Կապանը կինոյում կամ հակառակը

Լուսանկարը՝ Zangezur TV

Լուսանկարը՝ Zangezur TV

Վերջապե՜ս․․․ Ինձ թվում է՝ սա բոլոր կապանցիներիս երազանքն էր։ Կապանում կինոթատրոն է բացվել։ Գիտե՞ք՝ մեզ մոտ՝ Կապանում, շատ արվեստասեր մարդիկ կան, բայց ցավոք, արվեստի այն ճյուղը, որ կինո է կոչվում, ամբողջապես վայելել չէր լինում մինչև այս պահը, երբ ամեն ինչ պատրաստ է: Երկար աշխատանքներ տանելուց հետո` վերջապես Կապանում ևս կարող եք դիտել վերջին ֆիլմերը, զգալ փոփքորնի՝ կինո նայելու ժամանակ ստացող հատուկ էֆեկտն, ու այս ամեն ինչը՝ առանց Երևան գնալու, հենց Կապանում։ Իրականում, հոգուս խորքում միշտ նախանձում էի երևանցիներին, որ ուզած պահին տոմս են պատվիրում, վեր կենում, գնում ֆիլմ դիտելու։ Ինձ այդ ամեն ինչի համար յոթ ժամ ճանապարհ էր պետք կտրել, հետո՝ մի լավ հանգստանալ, հետո միայն գնալ ու կինո նայել, բայց դե էդքանից հետո ո՞վ կգնահատեր կինոն էնպես, ինչպես որ պետք էր․․․ Ուրախ եմ ու տպավորված։ Կինոթատրոնը հագեցած է հարուստ տեխնիկայով, մթնոլորտը ներդաշնակ է, հաճելի, ու համ էլ հետաքրքիր անվանում ունի՝ S’Unique, դե Սյունիք, էլի։ Իմ մտքով, օրինակ, դժվար անցներ մեր «եզակիությունը» կինոթատրոնի անվանման մեջ օգտագործելը։

Լուսանկարը՝ Zangezur TV

Լուսանկարը՝ Zangezur TV

Կինոթատրոնի կառուցման աշխատանքներն արդեն բավականին երկար ժամանակ է, ինչ սկսվել էին, և մենք անհամբեր էինք։ Ես իրոք երջանիկ եմ իմ քաղաքի ամեն նվաճման համար։ Մենք հիասքանչ թատրոն ունենք, բայց տխուր էր, երբ այդ թատրոնում հաճախ ստիպված էինք լինում կինո դիտել։ Թատրոնի բեմը թատրոնի համար է, թատրոնը ուրիշ մոլորակ է, կինոն՝ ուրիշ աշխարհ։ Հիմա արդեն ամեն մեկն իր տեղն ունի, իսկ ես սրանից հետո, փաստորեն, ավելի հաճախ եմ փոփքորն ուտելու․․․

anahit badalyan tonakan

Wi-Fi-ի մասին դառը ճշմարտությունը

9-րդ դասարանի աշակերտները գրավել են գիտնականների ուշադրությունը՝ գիտական փորձի միջոցով բացահայտելով  Wi-Fi-ի մասին դառը ճշմարտությունը

Դպրոցական աշխատանքն ավելի հետաքրքիր ու հագեցած դարձնելը, համբերատար կերպով աշխատելն ու մեծ հաջողություններ ակնկալելը  ողջունելի է և քաջալերվում է։

Այս դեպքը տեղի է ունեցել հյուսիսային Ջութլանդում, որտեղ 9-րդ դասարանի աշակերտների մի խումբ վերջերս նախաձեռնել էր կենսաբանական փորձ՝ ոգեշնչվելով կենտրոնանալու իրենց անձնական փորձառությունից։

Աշակերտներից մեկը՝ Լի Նելսենը, բացատրում է․

-Մենք բոլորս այն կարծիքին ենք, որ դպրոցում դժվարացել ենք կենտրոնանալ, երբ քնել ենք՝ հեռախոսները մեր գլխի կողքին դրած։ Պատահել է նույնիսկ, որ քնելիս ևս բախվել ենք դժվարության։

Հետաքրքրված լինելով այս ընդհանուր փորձառությամբ, աղջիկների մի խումբ նախաձեռնել է փորձ՝ պարզելու Wi-Fi-ի ճառագայթման ազդեցությունը կենսական բջիջների վրա։

Մասնավորապես, նրանք որոշեցին օգտագործել ջրկոտեմի սերմեր։ Վերցնելով 400 սերմ, նրանք առանձնացրեցին դրանք 12 տարբեր սկուտեղների վրա։ Երկու սենյակներում տեղադրվեցին վեցական սկուտեղներ։ Երկու սենյակներում էլ պահպանվում էր նույն ջերմաստիճանը, և ամեն սենյակում տեղակայված վեցական սկուտեղները փորձի ընթացքում ստանում էին նույն չափի ջուր և արեգակի լույս։

Միակ տարբերությունը երկու սենյակների միջև (որն էլ հանդիսանում էր փորձի հիմքը) այն էր, որ սենյակներից մեկում սկուտեղները տեղադրված էին Wi-Fi ցրող սարքերի հարևանությամբ։ Այս սարքերը ցրում էին նույն տեսակի ճառագայթներ, ինչպիսիք  ցրվում են մեր հեռախոսների կողմից՝  թույլատրելով աշակերտներին վերստեղծել  ազդեցությունը, որն առաջանում է հեռախոսը, գլխի կողքին կամ դիմացի սեղանի վրա դրած, քնելիս։

Արդյու՞նքը։ 12 օր անց շոկային էր սկուտեղների երկու խմբերի միջև ի հայտ եկած տարբերությունը։ Մինչ առաջին սենյակի ջրկոտեմի սերմերը լավ էին աճում՝ դառնալով առողջ ու փարթամ իրենց միջավայրում, նույնը ասել հնարավոր չէր երկրորդ սենյակի սերմերի մասին։ Wi-Fi-ի ցրող սարքերի հարևանությամբ տեղադրված սերմերը բնավ էլ բնական աճ չէին դրսևորում։ Որոշ սերմեր անգամ ամբողջովին մահանալու նշաններ էին ցուցաբերում:

Փորձը բավական էր՝ բացելու աշակերտների աչքերը հեռախոսների օգտագործման ու դրանց՝ գիշերը անկողնում պահել-չպահելու հարցում։

-Իսկապես սարսափելի է տեսնել այսքան մեծ ազդեցություն, և մենք իրոք շոկի մեջ ենք։ Մեզնից ոչ ոք այլևս հեռախոսը կողքին չի քնում։ Կամ դնում ենք հեռախոսը հեռու մի տեղ, կամ ուրիշ սենյակում։ Իսկ համակարգիչը միշտ անջատված է,-նշում է Նիլսենը։

Աղջիկների փորձը ոչ միայն դրական արձագանքի է արժանացել դպրոցի կողմից, այլև ուշադրություն է գրավել միջազգային ասպարեզում, քանի որ կենսաբաններն ու ճառագայթման գիտակները  մեծ կարևորություն են տվել աշակերտների հայտնագործությանը։

Փորձի հանդեպ մեծ հետաքրքրություն ցուցաբերած գիտնականներից մեկն էլ Օլ Ջոհանսոնն է՝ Ստոկհոլմի Կարոլինսկա համալսարանի դասախոսը։ Նա կսկսի իր գնահատումը աղջիկների հայտնագործության շուրջ՝ կրկրնելով վերջիններիս փորձը իր գործընկեր Պրոֆեսոր Մարի-Քլեյր Քամըրթի հետ Բրյուսելի համալսարանում։

Ջոհանսոնը իսկապես տպավորված էր աղջիկների ջանքերից։ Դասախոսը գովաբանեց նրանց՝ ասելով․

-Աղջիկները մնացին գիտելիքների իրենց շրջանակում՝ հմտորեն նախաձեռնելով և զարգացնելով մի հրաշալի փորձ։ Ճշգրտության և մանրակրկիտության առատությունը խրախուսելի  է, իսկ ջրկոտեմի ընտրությունը խելացի միտք էր, և ես կարող եմ շարունակել։

Ի՞նչ է սպասվում աղջիկներին հաջորդիվ։ Ջոհանսոնը անկասկած պատրաստվում է աշխատել այս տաղանդավոր և բանիմաց աշակերտների հետ՝ առաջ շարժվելով։

-Ես անկեղծորեն հույս ունեմ, որ նրանք իրենց ապագա մասնագիտական կյանքը կանցկացնեն հետազոտություններ անելով, որովհետև վստահաբար կարծում եմ, որ աղջիկները  օժտված են այս ոլորտին բնորոշ բնատուր ունակություններով։ Ես, անձամբ, շատ կցանկանայի տեսնել այս մարդկանց իմ թիմում,-ամփոփում է դասախոսը։

Այս և այլ տեսակի բազմաթիվ փորձերը մեծ ազդեցություն կարող են ունենալ մարդու կյանքի վրա։ Մեզնից շատերը գիտեն, որ հեռախոսը կողքին դրած քնելը վտանգավոր է, բայց ոչ բոլորն են գիտակցում դրա հետևանքներն ու սպառնացող վտանգները։ Իրազեկ լինելը հանդիսանում է այն գլխավոր խթանը, որի շնորհիվ մենք էլ ավելի զգոն և ուշադիր ենք դառնում մեզ շրջապատող իրերի ու երևույթների նկատմամբ։

Այս կարևոր փորձը, որը արժանացել է միջազգային լսարանի ուշադրությանը, կատարվել է իններորդ դասարանում սովորող աշակերտների կողմից։ Որքան էլ զարմանալի է, դպրոցականներն իրենք են բացահայտել այս հիմնախնդրի հիմնական ազդեցությունն ու պատճառը։

Կարծում եմ, որ Հայաստանում ևս կգտնվեն նույնքան բանիմաց և ընդունակ աշակերտներ, ովքեր կկարողանան կենսական նշանակության խնդիրներ հայտնաբերել և աշխատել  դրանց պարզաբանման շուրջ։ Ցավն այն է, որ մեր աշակերտների մոտ կարծես մտավախություն կա միջազգային լսարան դուրս գալու հարցի հետ կապված։ Իրականում այս փորձը հնարավոր է իրականացնել ցանկացած վայրում, իսկ միջազգային լսարանը, կարծում եմ, պատրաստ կլինի ընդունել այս օգտակար տեղեկությունը որպես անվտանգության և ապահովության որևէ տեսակի զգուշացում։ Պարզապես պետք է հնարավորինս լսելի դարձնել խնդիրն ու դրա շուրջ կատարվող ուսումնասիրությունները։ Պետք է նախ փորձել հետաքրքրել լսարանին՝ ընտրելով ընդհանուր և համատարած որևէ խնդիր, որի լուծումը կենսական նշանակություն կունենա։ Նման խնդիրները մեր օրերում, ավաղ, շատ են, իսկ դրանք փնտրողները արդեն նոր սերնդի վառ ներկայացուցիչներն են։ Յուրաքանչյուր մանր թվացող խնդիր անգամ կարող է վճռական ազդեցություն թողնել կենդանի օրգանիզմների վրա։ Այնպես որ, ժամանակն է հետևելու համարձակ աղջիկների օրինակին և բարձրաձայնելու մեր օրերի՝ գուցե թաքնված, բայց կարևոր և նշանակալի խնդիրները։