Ժաննա Սարգսյանի բոլոր հրապարակումները

janna sargsyan lori

Արձագանքում եմ «Գյուղագրություն» հոդվածին

Ճիշտն ասած, նյութը կարդալուց հետո շատ զարմացած, մի քիչ էլ մտահոգված եմ: Անի ջան, իհարկե դու պատմել ես սովորական գյուղի ինչ-որ պատմություն, բայց առանց հետևանքների մասին մտածելու:

Նախ, եթե նյութդ կոնկրետ գյուղի է վերաբերվում, կխնդրեի նշեիր, որովհետև բոլոր գյուղերում չէ ներկայացրածդ վիճակը: 17.am-ի հիմնական ընթերցողները և թղթակիցները գյուղի երեխաներ են,  երեխաներ, որոնք շատ մեծ դժվարությամբ են ինտեգրվում հասարակությանը: Մենք փորձում ենք մեր գրած հոդվածներով երեխաներին ու երիտասարդներին ոգևորել, որ ապրեն ու արարեն իրենց գյուղում ու ինչ դժվարության էլ հանդիպեն, չհիասթափվեն ու միշտ ձգտում ունենան հասնելու իրենց նպատակին:

Եվ հետո, գյուղում ապրող և ինչ-որ բաներից հետ մնացողը ընդհանրապես մեղավոր չէ նույն սրճարանից ու ռեստորանից օգտվելու համար: Ինչպես ասում ես, ամեն քայլափոխիդ սուպերմարկետների փոխարեն բանջարանոցներ են: Իսկ երբ դու քաղաքում նույն սուպերմարկետից բանջարեղեն ես գնում, երբևէ մտածո՞ւմ ես դա ինչ ճանապարհով է հասել քաղաք:

Եվ վերջում, գյուղում ապրելը անհետաքրքիր է նրանց համար, ովքեր գրեթե չեն եղել գյուղում: Եթե ապրողներից հարցնենք, նրանք մեծ հաճույքով ապրում ու արարում են և ամեն օր փորձում ինչ-որ կերպ հետաքրքիր դարձնել իրենց առօրյան:

janna sargsyan lori

Գյուղատնտեսությունն ու քաղաքականությունը

Սովորական առավոտ է։ Արթնանում եմ ոչ թե աքլորի կանչից, այլ աշխատավոր մարդկանց ձայներից: Ժողովուրդը իր վաստակած հանգստից հետո էլի սկսում է նույն գործերը: Բոլորս էլ ծանոթ ենք գյուղի առօրյային․ այն սկսվում ու վերջանում է գործով, բայց միևնույնն է, չենք բողոքում ու հիշում ենք էն լավ ասացվածքը․ «Ով աշխատի, նա կուտի»։ Առանց տրտնջալու անցնում ենք գործի: Գյուղում, եթե ժամանակին չաշխատես, ապա ձմռանը չես կարող գոյատևել: Ի տարբերություն Հայաստանի այլ բնակավայրերի, մեզ մոտ գյուղատնտեսական աշխատանքները սկսվում են մեկ-երկու ամիս ուշացումով։ Պատճառը կլիման է, բայց տանջանքը էլի նույնն է մնում: Տարվա 7-8 ամիսը գյուղացին արարում, ստեղծում ու իր արդար քրտինքով վաստակում է իր օրվա հացը: Աշխատում են գրեթե բոլորը՝ մեծից փոքր, և այդ աշխատանքի հետ էլ համատեղում մնացած գործերը: Ամենադժվարը ուսանողների համար է, երբ առավոտ շատ վաղ արթնանում են, գնում Վանաձոր, դասերից հետո վերադառնում տուն ու սկսում գյուղատնտեսական աշխատանքները։ Անգամ դասերը սովորելու ժամանակ չեն գտնում, կամ էլ գիշերները մի կերպ հասցնում են: Նույնը դպրոցականների մոտ է, էլի ուսումն ու գործը համատեղում են: Ասացի՝ աշխատում են գրեթե բոլորը, իսկ չաշխատողների հիմնական մասը Ազգային ժողովի պատգամավորներ են կամ էլ քաղաքագետներ: Մի ամբողջ օր նստում ու խոսում են քաղաքականությունից, խնդիրներ առաջ քաշում, լուծումներ տալիս, ներքին կոնֆլիկտների մեջ ընկնում։ Թվում է, թե ազգային ժողովի շենքը տեղափոխվել է մեր գյուղ: Ի վերջո, խնդիրներին լուծում են տալիս ու մութն ընկնելուն պես գնում իրենց տուն, հաջորդ օրը նոր օրակարգով էլի հավաքվում: Էսպես անցնում են տարվա 7-8 ամիսները, հետո էլի անցնում ենք ձմեռվա հանգստին ու նորից մտածում հաջորդ գարնան մասին:

«Լիլիթ» պարային համույթ

Լուսանկարը` Ժաննա Սարգսյանի

Լուսանկարը` Ժաննա Սարգսյանի

Զրուցակիցս «Լիլիթ» պարային համույթի գեղարվեստական ղեկավար Լիլիթ Ազարյանն է: 

-Երբվանի՞ց ես սկսել զբաղվել պարով, ի՞նչ կրթություն ես ստացել և ինչպե՞ս ես կայացրել պարուհի դառնալու որոշումը: 

-Պարով սկսել եմ զբաղվել այնքան փոքր տարիքից, որ նույնիսկ չեմ էլ հիշում: Սովորել եմ Վանաձորի պարարվեստի դպրոցում, այնուհետև ընդունվել եմ պարարվեստի պետական քոլեջ: Քանի որ մանկուց սիրել եմ պարը, ուրիշ մասնագիտության մասին չեմ էլ մտածել:

-Ե՞րբ և ինչպե՞ս ես ձևավորել «Լիլիթ» պարային համույթը, ովքե՞ր են քեզ հետ միասին ներգրավված եղել այդ գործում, և ինչպե՞ս է դրան վերաբերվել ընտանիքդ: 

-Պարային համույթը սկսել է գործել 2015 թվականից, սկզբնական շրջանում պար դասավանդում էի միայն իմ բնակավայր Վանաձորում, հետո արդեն սկսեցի գյուղեր այցելել և խմբակներ ձևավորել: Ընտանիքս ողջունել է իմ այդ որոշումը, անգամ պարային համույթի ամբողջ զգեստները կարում ենք ես ու մայրս:

Լուսանկարը` Ժաննա Սարգսյանի

Լուսանկարը` Ժաննա Սարգսյանի

-Պարային համույթը Վանաձորո՞ւմ է, քանի՞ խումբ ունես, և ի՞նչ տարիքի երեխաներ են սովորում: 

-«Լիլիթ» պարային համույթն ընդգրկում է 6 տարբեր գյուղերի երեխաների: Ամեն պարային խումբ գործում է հենց տվյալ գյուղում: Ես գնում եմ գյուղ, ամեն գյուղում 2 օր դասավանդում եմ: Լինում են օրեր, երբ 2 գյուղ եմ այցելում և երկու խմբին էլ դասավանդում: «Լիլիթ» պարային համույթում երեխաների ընդունելությունը սկսվում է 4 տարեկանից:

-Ինչքա՞ն ժամանակ է, որ գործում է համույթը և ի՞նչ հաջողություններ է գրանցել: 

-Համույթը գործում է արդեն 3 տարի, ունի բազմաթիվ շնորհակալագրեր, մեդալներ և պատվոգրեր, բայց ամենամեծ հաջողությունը 2017 թվականին էր: 2017 թվականի մարտին համույթը մասնակցեց «Մինորա» մշակութային կենտրոնում կազմակերպված «Նազանք» փառատոնին և համապատասխան տարիքային ու ոճային խմբում գրավեց առաջին տեղը «Տավիղ» պարով:

-Լիլիթ, ի՞նչ է քեզ համար պարը: 

-Երևի բառերով չկարողանամ բացատրել: Պարն ինձ համար ապրելակերպ է, որով շնչում և արտաշնչում եմ:

-Հետագա ի՞նչ պլաններ կան: 

-Նախատեսում եմ ավելացնել երեխաների թիվը: Չնայած ժամանակի մեջ հազիվ եմ տեղավորվում, բայց դա ինձ չի խանգարում, և ես սիրով եմ կատարում իմ գործը:

janna sargsyan lori

Լոռվա բարբառը

Վստահ եմ՝ յուրաքանչյուրիդ գոնե մեկ անգամ հետաքրքրել է Լոռվա բարբառը, փորձել եք խոսել, նույնիսկ կրկնօրինակել: Հիմա շատ տարածված է մեր բարբառը կրկնօրինակելը ու բարբառով կատակելը։ Բայց հաճախ այդ կրկնօրինակումների մեջ սխալ բառեր են օգտագործում, որոնք իրականում չենք օգտագործում մենք՝ լոռեցիներս։ Ձեզ եմ ներկայացնում առօրյա-խոսակցական բառեր՝ Լոռվա բարբառով:

Կացի- կանգնիր

Նարդիվան- աստիճան

Ղաստի- դիտմամբ

Քյալամ- կաղամբ

Մորմոնջ- մրջյուն

Քյոշա, պուճախ- անկյուն (երկու բառերն էլ «անկյուն»-ին են համարժեք)

Տխիլ- պնդուկ

Հանդ- դաշտ

Բիձիկ- հորեղբայր

Շըշացնել- գժվեցնել

Գիտեմ ոչ- չգիտեմ

Մտիկ անել- նայել

Լա դենը գնա- մի կողմ անցիր

Արի կուշտս- արի ինձ մոտ

Ըմանչիլ մի- մի ամաչիր

Բեզարեցի- հոգնեցի

Մի զադ էլ կա ոչ- ոչ մի բան էլ չկա

Թեզ արա- արագացրու:

janna sargsyan lori

«Ռեժիսորը մարդ է, ով քեզ պատմություն է պատմում»

Զրուցակիցս ռեժիսոր, «Վարպետի ծնունդը», «Հեյ, ո՞վ կա» ֆիլմերի հեղինակ Տարոն Հարությունյանն է: 

-Տարոն, մի քիչ պատմիր քո մասին: 

-Ես Տարոնն եմ, 28 տարեկան, Վանաձորից: 2006-ին ընդունվել եմ թատերական, ավարտել եմ 2011-ին, մասնագիտությամբ ռեժիսոր եմ, սիրում եմ նկարել, բայց ազատ ժամանակ չունենալու պատճառով չեմ նկարում:

-Ինչո՞ւ և ե՞րբ ես որոշել դառնալ ռեժիսոր, արդյոք հե՞շտ էր քեզ համար կայացնել այդ որոշումը, և ինչպե՞ս դրան վերաբերվեց քո ընտանիքը

-Երբ որոշել եմ դառնալ ռեժիսոր, այնքան փոքր եմ եղել, որ հիմա չեմ հիշում: Փոքր տարիքում նկարում էի իմ սիրած մուլտերի կերպարներին թղթի վրա, հատուկ տետր ունեի, որը մինչև հիմա էլ պահվում է, կոմիքսներ էի նկարում, իրենց մասնակցությամբ ուրիշ սյուժեներ էի հորինում: Պլաստիլինից կերպարներ էի սարքում ու դրանցով ինչ-որ բաներ նկարում, բեմադրում, ստիպում էի քրոջս ու մյուս իմ հասակակից երեխաներին՝ նստեն նայեն, հավաքում էի բոլոր-բոլորին, դերաբաշխում էի անում, ու ըստ նախօրոք գրված սցենարի՝ ինչ- որ խաղեր էինք խաղում: Ամեն ինչ սկսվել է վաղուց, և ոչ մի հստակ պահ չի եղել, որ նստեմ և որոշեմ, նաև չի եղել մի պահ, որ կասկածեմ կամ ուրիշ բանի մասին մտածեմ՝ կապված մասնագիտություն ընտրելու հետ: Ընտանիքիս ընդունել-չընդունելու հետ կապված հարց էլ չի եղել, ես միշտ ազատ եմ եղել իմ ընտրության մեջ:

-Կարծիք կա, որ ֆիլմ նկարահանելով գումար աշխատել հնարավոր չէ: Ի՞նչ էիր այդ առիթով մտածում դու՝ մասնագիտությունդ ընտրելիս, և ի՞նչ ես մտածում հիմա, երբ արդեն աշխատում ես այդ ուղղությամբ, արդյոք կարծիքդ փոխվե՞լ է

-Սովորելուս տարիներին ավելի թեթև էի նայում ու ավելի հեշտ էի պատկերացնում այս աշխատանքը, հիմա ամեն ինչից ավելի ռեալ գաղափար ունեմ, բայց մեկ է՝ չի փոխվել: Ինչքան էլ Հայաստանում ամեն ինչ դժվար լինի, դու կարող ես անել քո ուզածը, եթե, իհարկե, հստակ գիտես՝ ինչ ես ուզում:

-Հեղինակային ի՞նչ ֆիլմեր ունես նկարահանած

-«Վարպետի ծնունդը»՝ Անդրե Մորուայի նովելի հիման վրա, սցենարի հեղինակն ու ռեժիսորը ես եմ, և «Հեյ, ո՞վ կա»՝ Վիլյամ Սարոյանի պիեսի հիման վրա, նույնպես սցենարի հեղինակն եմ ու ռեժիսորը:

-Ե՞րբ և ինչպե՞ս առաջացավ այդ ֆիլմերը նկարահանելու գաղափարը, և ինչո՞ւ հենց այդ երկու ստեղծագործությունների հիման վրա

-«Վարպետի ծնունդը» դիպլոմային աշխատանքս է եղել: Ընտրել եմ լրիվ պատահական, ուղղակի կարդացել եմ նովելը, ինձ դուր է եկել, ու միանգամից պատկերացրել եմ, թե ոնց կարելի է նկարել: Հետո, երբ սցենար էի գրում, շատ բաներ փոխեցի, փոխել եմ կերպարներին, լրիվ փոխել եմ երկխոսությունները, թողել եմ միայն մի արտահայտություն, որի համար հենց ինձ դուր էր եկել այդ գործը: Կերպարներին հուզող խնդիրները դարձրել եմ ավելի ակտուալ, այսինքն՝ իրենց հուզող թեմաները այն թեմաներն էին, որոնք ինձ էին հուզում: Հետո նկարահանման ժամանակ փոխվեց նաև արդեն գրված սցենարը, որովհետև մի ամբողջական տեսարան, որտեղ նկարիչը նկարում է, սցենարում չկար, ու դա ստացվեց ուղղակի՝ առանց նախապես պլանավորելու: Իսկ «Հեյ, ո՞վ կա»-ն նկարել եմ կոնկրետ երկու պատճառով։ Առաջինը՝ գլխավոր դերակատարն էր, որին ամեն անգամ հանդիպելիս հիշում էի այդ գործը, ուզում էի տեսնել, թե ոնց կգոռա՝ հեյ, ո՞վ կա։ Երկրորդը, թե ինչպես էր ըստ իմ սցենարի վերջանում այդ պատմությունը: «Հեյ, ո՞վ կա»-ի շատ նկարահանված ու բեմադրված տարբերակներ եմ տեսել, բոլորի մեջ շեշտը դրված է անելանելի վիճակի ու տխուր վերջաբանի վրա, ինչպես պիեսում է: Ես ուզեցի մի տարբերակ լինի, որը ուրախ վերջաբան կունենա: Եթե համեմատենք այս երկու ֆիլմերը, առաջինի դեպքում ստացվեց ավելին, քան ուզում էի, երկրորդի դեպքում այդքան էլ չստացվեց:

-Իսկ այս ֆիլմերը նկարահանելու համար բավականաչափ բյուջե ունեցե՞լ ես, ովքե՞ր են քո հետ միասին ներգրավված եղել այդ աշխատանքում, և ինչքա՞ն ժամանակում են նկարահանվել ֆիլմերը

-«Վարպետի ծնունդը» նկարահանվել է երկու օրում և բացարձակապես առանց բյուջեի: Այսինքն՝ մոտավորապես էսպես. ես ընտրել եմ դերասաններին՝ ինձ հետ նույն համալսարանում սովորող ուսանողներից, գտել եմ համապատասխան արվեստանոց, որովհետև ֆիլմի գործողությունները արվեստանոցում են կատարվում, խնդրել եմ Վանաձորի պատկերասրահի տնօրենին թույլ տալ պատկերասրահում նկարահանումներ կատարել: Դիմել եմ Վանաձորի «թիվի»-ներից մեկին, մեզ անհրաժեշտ տեխնիկա են տրամադրել: Բայց եթե փորձեի ամեն ինչ անել որոշակի բյուջեով, իհարկե, ոչ մի բան չէր ստացվի, որովհետև համապատասխան գումար չէի կարողանա գտնել: Մյուս ֆիլմն էլ նկարահանվել է նորից նույն ձևով։ Ֆիլմերի սաունդթրեքները գրել է իմ ընկերներից մեկը, որը մասնագիտությամբ երաժիշտ է, ու դա արել է առանց ֆինանսական շահի: Իհարկե, հիմա շատ դժվար է Հայաստանում ֆիլմ նկարելու համար ֆինանսական միջոցներ գտնելը, բայց միջոցները չեն, որ պետք է ոգևորեն կամ դրդեն ֆիլմ նկարելու, ցանկություն է եղել և նկարելու ձևը գտել եմ՝ նույնիսկ առանց միջոցների: Հիմա էլ չկա, բայց էլի պատրաստվում եմ նկարել: Այսինքն՝ կարևորը ցանկությունն է, եթե իսկապես ուզում ես, անում ես։ Չանելու հազար ու մի պատճառ կարող ես գտնել:

-Ինչո՞վ ես հիմա զբաղվում։ Նշում ես, որ Հայաստանում ֆինանսավորում գտնելը դժվար է, և կինոարտադրությունն էլ զարգացած չէ, ինչո՞վ ես պատրաստվում զբաղվել. կգնա՞ս Հայաստանից, թե՞ այլ գործով կզբաղվես

-Հիմա զբաղվում եմ մոնտաժով, որովհետև միայն կինոյով զբաղվելու համար, եթե նույնիսկ սկզբնական բյուջե չունես, պետք է գոնե ֆինանսական խնդիրներ չունենաս, որ կարողանաս ժամանակդ լրիվ տրամադրել գործին: Իսկ Հայաստանում կմնամ, թե կգնամ, դժվարանում եմ պատասխանել։ Երևի ապագան ցույց կտա:

-Կարո՞ղ ես նշել, թե ինչ հատկանիշներ են անհրաժեշտ, բացի կրթությունից, ռեժիսոր լինելու համար, և քո հմտություններից ու տաղանդներից որո՞նք են քեզ շատ օգնել մասնագիտությանդ մեջ

-Ռեժիսորը պետք է լինի բազմակողմանի զարգացած մարդ, ով գաղափար ունի ամեն ինչից: Շատ կարևոր է կրթությունը, որովհետև կինոն երեկ չի ստեղծվել, շատ գրված ու չգրված օրենքներ ունի, որոնք ռեժիսորը պետք է իմանա, եթե նույնիսկ ինքը չի շարժվում այդ օրենքներով, պետք է իմանա՝ շեղվելիս ֆիլմի որ օրենքն է խախտվում: Պետք է լինի գրագետ և՛ որպես մարդ, և՛ որպես ռեժիսոր: Ես սիրում եմ ռեժիսորների, ովքեր ունեն տարբերվող ոճ, ռեժիսորական ձեռագիր, ու կարող ես ֆիլմից ընդամենը մի րոպե նայելով հասկանալ, թե դա ում ֆիլմն է։

Ցավոք, Հայաստանում, ըստ իս, այսօր չկա էդպիսի ռեժիսոր, կամ եթե կա, չի ստեղծագործում, նստած է տանը: Դրա համար էլ հայկական նոր կինոն բացարձակ անհետաքրքիր է ինձ համար, ու դրան գումարած՝ Հայաստանում չկա նաև նորմալ կրթություն տվող կինոինստիտուտ, ու մարդը կարող է 4 տարի սովորել համալսարանում, դիպլոմ ստանալ՝ առանց տարրական գիտելիքներ ունենալու։ Ու էդպես գնա զբաղվի կինոյով, կամ լավագույն դեպքում, մի օր հասկանա, թե ինչքան բան չգիտի, ու սկսի ինքնակրթությամբ զբաղվել։

Ռեժիսորը մարդ է, ով քեզ պատմություն է պատմում, ինքը պետք է հստակ վերաբերմունք ունենա այդ պատմության նկատմամբ, յուրահատուկ պատմելու ձև ունենա, ու ստիպի քեզ՝ որպես լսող, զգալ նույն բանը, ինչ ինքն է զգում պատմելիս։ Կամ նույնիսկ զգալ ավելին, քան ինքը։ Իսկ իմ հմտություններից, չգիտեմ՝ ինչն է օգնել կամ խանգարել, որովհետև ես դեռ շատ քիչ եմ զբաղվել ու դեռ շատ ինքնաբացահայտվելու տեղ ունեմ։ Կինո նկարելու պրոցեսի մեջ ինձ դուր է գալիս ամեն ինչ՝ սցենար գրելու պրոցեսը, դերասանի հետ աշխատելու պրոցեսը, որովհետև այդ պահին դուք երկուսով հայտնվում եք մի վիճակի մեջ, որը իրական կյանքում երբեք չի լինում։ Դա նկարահանման պրոցեսն է ու հատկապես՝ մոնտաժը, որն ըստ իս՝ ամենակարևոր փուլերից մեկն է։ Ես երբեք իմ ֆիլմի մոնտաժը ուրիշին չեմ վստահի։ Եթե դա ընդունենք որպես հմտություն, ուրեմն ինձ օգնել է այն փաստը, որ ես մոնտաժ անել գիտեմ:

janna sargsyan lori

Սպասված տոնն ու «Տանը միայնակ»-ը

Եթե գոնե մեկ անգամ դիտել ես «Տանը միայնակ» ֆիլմը, ապա կհասկանաս, թե որ տոնի մասին է խոսքս: Նախքան տոնին անցնելը՝ մի քիչ խոսեմ ֆիլմից: 1990 թվականին էկրան բարձրացած այս ֆիլմը մեծ հաջողություններ գրանցեց ֆիլմարտադրության մեջ: Ֆիլմ, որ կարճ ժամանակում սիրվեց բոլորի կողմից, ֆիլմ, որ ինչքան էլ դիտես, ամեն անգամ նոր հետաքրքրություն կգտնես, ֆիլմ, որում ներկայացվում է փոքրիկ երեխայի միամտությունն ու խորամանկությունը և, վերջապես, ֆիլմ, որ ազդարարում է Նոր տարվա գալը: Նախատոնական օրերին ամենուր կլսես նույն արտահայտությունը: Վաճառողները բողոքում են, որ առևտուր անող չկա, բնակչությունն էլ բողոքում է գումար չունենալուց և թանկացումներից: Մեծահասակներն էլ, արդեն հոգնած այս ամենից, նստում ու պատմում են, թե իրենք առաջներում ինչպես են նշել Ամանորը, իսկ հիմա Ամանորի համն ու հոտը կորել է: Պատմում են, թե ինչպես են ընտանիքի 6-7 զավակները սահնակներով մի խանութից մյուսը վազել, գնումներ կատարել ու լիմոնադների չխկչխկոցով տուն վերադարձել: Չեն մտածել գումարի մասին, որովհետև ամեն ինչ մատչելի է եղել և հասանելի բոլորին: Նոր տարին էլ դիմավորել են հարևան-բարեկամի հետ մի մեծ ընտանիք դարձած: Բողոքում են նաև ամանորյա սեղանից: Պատմում են, որ իրենց ժամանակ ամեն ինչ բնական արտադրանք էր, քիմիական հավելումներով ոչ մի բան չէին գտնի ամանորյա սեղանին: Մի խոսքով՝ բողոքում, բարկանում, բայց բոլորը նշում են Ամանորը: Չէ՞ որ իսկապես սպասված տոն է:

Հ.Գ. Եթե դեռ չես դիտել «Տանը միայնակ» ֆիլմը, ապա արագ փնտրիր և դիտիր:

Ապրող արվեստը

Հարցազրույց ավազե դիմանկարիչ (սենդ-արտ ոճ) Քրիստինա Ղազարյանի հետ:

-Բարև Քրիստինա, մի քիչ պատմիր քո մասին: 

-Ես Քրիստինան եմ, 33 տարեկան, ծնվել եմ Ջավախքում: Դպրոցին զուգահեռ սովորել եմ մանկական արվեստի դպրոցում 5 տարի: Ավարտելուց հետո ընդունվել եմ Վրաստանի պետական համալսարան, ստացել եմ մագիստրոսի կոչում, տեղափոխվել եմ Հայաստան՝ Երևան: Վերջին 9 տարիների ընթացքում ապրում և ստեղծագործում եմ Հայաստանում:

-Քանի՞ տարեկանից ես սկսել զբաղվել ավազե դիմանկարչությամբ: Ինքնո՞ւս ես, թե՞ սովորել ես այդ մասնագիտությունը: 

-Ավազի հետ ծանոթացա 7 տարի առաջ, բայց հենց դիմանկարով սկսեցի զբաղվել վերջին 3 տարիների ընթացքում: Զգալով ավազի նրբությունը՝ հասկացա, որ կարելի է ստանալ շատ գեղեցիկ և անսովոր դիմանկարներ, սկսեցի ինքս փորձել սովորել նկարել դեմքեր: Այդպես գտա ինձ համար նոր ուղղություն իմ արվեստի մեջ:

-Շատ տարիներ հայրենիքից հեռու ես գտնվել ու գործունեությունդ ծավալել Վրաստանում: Գալով Հայաստան՝ ի՞նչ ես զգում, արդյոք ստեղծագործական կյանքումդ փոփոխություններ եղան: 

-Իհարկե, Ջավախքը միշտ էլ կմնա իմ հայրենիքը, իմ սրտում և հոգում, բայց երբ տեղափոխվեցի Հայաստան, ես հոգեպես հանգստացա: Ես իմ ազգի մեջ եմ, չզգացի երկրից երկիր տեղափոխություն, ինձ Երևանն ընդունեց հարազատի պես:

-Վերջին ժամանակներում ավազե նկարչությունը կարծես թե զիջում է իր տեղը մնացածին, օգտագործվում են նոր գույներ, նոր ներկեր, արդեն նոր տեխնոլոգիաներով է կատարվում այդ ամենը: Ի՞նչ կասես՝ պահանջարկ կա՞ ավազե դիմանկարների: 

-Ամեն արվեստ ունի իր տեղը և իր երկրպագուն: Ասեմ ավելին՝ եթե համեմատեմ՝ հիմա և մի քանի տարի առաջ, շատ մեծ տարբերություն եմ նկատում: Հիմա ամեն օր ստանում եմ պատվերներ, կան այս արվեստը սովորել ցանկացողներ: Դա նշանակում է, որ ամեն արվեստի մեջ պետք է լինի որակ. այդ դեպքում ոչ մի մրցակցություն և տեխնոլոգիա չի կարող խոչընդոտել արվեստի նոր ուղղությանը:

-Ցուցահանդես ունեցե՞լ ես:

-Դեռ ոչ, բայց մտածում եմ այդ ուղղությամբ:

-Հետագա ի՞նչ պլաններ ունես, կշարունակե՞ս Հայաստանում նկարել, թե՞ կմեկնես Ջավախք: 

-Պլանավորում եմ այս արվեստը ավելի հանրային դարձնել, հասնել ավելիին իմ ոլորտում, իհարկե, ես Ջավախքից կտրված չեմ և ունեմ նաև պլաններ՝ կապված Ջավախքի հետ:

Արվեստագետը

Հարցազրույց Գյումրու պետական կոնսերվատորիայի ջազ վոկալ բաժնի ուսանող Գրիգոր Խաչատրյանի հետ: 

-Գրիգոր, մի քիչ պատմիր քո մասին: 

-Ես Գրիգորն եմ, 20 տարեկան, Գյումրիից: Սովորում եմ Գյումրու պետական կոնսերվատորիայում՝ ջազ վոկալ բաժնի 2-րդ կուրսում: Ստեղծագործում եմ, գրում երգեր, դաշնամուր նվագում: Փոքր տարիքից սիրել եմ երգելը, բայց չէի մտածում, որ կշարունակեմ այդ ուղղությամբ:

-Քանի՞ տարեկանից ես սկսել ստեղծագործական կյանքդ և կարողանո՞ւմ ես միաժամանակ և՛ զբաղվել երգով, և՛ ստեղծագործել: 

-Փոքր տարիքից գրում էի բանաստեղծություններ: Գիտե՞ք՝ երբ նստում եմ դաշնամուրի դիմաց, ինքնըստինքյան ստացվում է, ասես ներքին մի ուժ ուղղորդում է ինձ, որ ստեղծվի մեղեդի, այնուհետև՝ երգ:

-Ասացիր, որ սովորում ես կոնսերվատորիայում ու ստեղծագործում ես: Հաճախ հենց ստեղծագործող երիտասարդներն ասում են, որ Հայաստանում չեն տեսնում իրենց ապագան ու հնարավորության դեպքում կմեկնեն, որովհետև պետությունը չի աջակցում, չկան ուսման վարձի զեղչեր: Դու ի՞նչ կասես: 

-Արվեստի մարդը չպետք է մտածի՝ ինչպես գումար վաստակել, այլ պետք է մտածի արժեքավոր գործ ստեղծելու մասին: Իհարկե, պետք է աջակցել երիտասարդ արվեստագետին, որպեսզի նա չմտածի արտագաղթելու մասին, այլ հենց իր երկրում ինչ-որ բան ստեղծի: Իսկ ուսման վարձի զեղչեր ունեցել եմ:

-Գիտեմ, որ առաջին տեսահոլովակդ արդեն պատրաստ է և հասանելի է բոլորին, մի քիչ պատմիր դրա մասին:

-Այո, արդեն պատրաստ է, երաժշտության ու խոսքերի հեղինակը ես եմ: «Իմ հրեշտակ» երգը նվիրված է մի աղջկա, ով փոխել է իմ կյանքը, ստիպել է գնահատել կյանքի ամեն վայրկյանը: Երգը գրելիս չեմ էլ հասկացել՝ ինչպես են բառերն ու երաժշտությունը գրվել, նստել եմ դաշնամուրի դիմաց, աչքերս փակել եմ ու վերջ…

-Ի՞նչ ոճում ես ստեղծագործում: 

-Շատ դժվար հարց է, իսկապես, չեմ կարող առանձնացնել, բոլոր ոճերն էլ սիրում եմ:

-Ի՞նչ հետագա պլաններ ունես: 

-Հիմա մի քանի գործեր կան գրված, հետագայի համար՝ ավարտել, հմտանալ մասնագիտությանս մեջ, ստեղծագործել ու էլի ստեղծագործել:

janna sargsyan lori

Գյուղ-քաղաք

Զգացե՞լ եք՝ վերջին շրջանում ինչքան է խոսվում գյուղ-քաղաք, գյուղի ժողովուրդ-քաղաքի ժողովուրդ տարբերության մասին: Չգիտեմ, եթե խտրականություն անվանեմ, երևի ճիշտ կլինի: Վերջերս մի փոքրիկ պատմվածք աչքովս ընկավ, որտեղ կարդացի մոտավորապես այսպիսի մի նախադասություն. «Բարեկամներդ ապրում են քաղաքակրթությունից շատ հեռու գյուղում»: Ու ամբողջ պատմվածքում առանձնացնում է գյուղացուն մնացածից: Արագ-արագ որոշեցի փնտրել հեղինակին ու գտա: Երիտասարդ ստեղծագործող էր: Արդյունքում մի մեծ բանավեճի բռնվեցինք: Ի՞նչ ասել է՝ քաղաքակրթությունից շատ հեռու գյուղ: Բոլորս էլ ապրում ենք այնպիսի դարում, երբ ինտերնետի միջոցով կարող ես տեղեկանալ ամենավերջին նորությունների ու իրադարձությունների մասին:

Քաղաք-գյուղ տարբերությանը շատ են անդրադառնում նաև հայկական սերիալներում: Վերջին շրջանում դրանց մեծամասնությունն սկսվում է այսպես. գյուղից գնում են քաղաք՝ սովորելու կամ աշխատելու, շրջապատում անընդհատ առանձնացնում են, չեն շփվում գյուղացու հետ, ծաղրում են: Դե, հա, դա ընդամենը սերիալ է, սցենարիստը իր մտքերն է արտահայտում: Բայց միևնույնն է՝ չեմ հասկանում մարդկանց այդ տեսակի մտածելակերպը, որ սկսում են վիրավորել ու առանձնացնել գյուղաբնակներին:

Առաջին հերթին՝ երեխան ոչ մի մեղք չունի, որ ապրում է գյուղում ու որոշ բաներից հետ է մնում՝ հնարավորություն չունենալով այցելելու կինոթատրոն, սրճարան կամ նմանատիպ վայրեր: Նա էլ քաղաք գնալով փորձում է այդ բացը լրացնել: Օրինակ՝ եթե գյուղերում լինեին այնպիսի հաստատություններ, որտեղ երեխան դպրոցից հետո կկարողանար այցելել թատերական, երգի կամ այլ խմբակների, համոզված եմ՝ ավելի տաղանդավոր դերասաններ ու երգիչներ կբացահայտվեին: Գյուղաբնակ երիտասարդների հնարավորությունները սահմանափակվում են, ու հնարավորություն չունենալու պատճառով էլ տաղանդավոր երիտասարդները չեն բացահայտվում: Խնդիրը գնալով ավելի է բարդանում, իսկ խտրականությունը՝ շատանում:

Չեմ հասկանում՝ իսկ ի՞նչ տարբերություն, թե որտեղից ես՝ գյուղից, թե քաղաքից, չէ՞ որ բոլորս էլ ապրում ենք փոքր Հայաստանում՝ մեր խնդիրներով ու ուրախություններով լի:

janna sargsyan lori

«Ես տեսնում եմ պատկերը մտքիս մեջ»

Հարցազրույց նկարչուհի Լենա Ապոյանի հետ:

-Բարև, Լենա, մի քիչ պատմիր քո մասին:
-Բարև, ես Լենան եմ, մասնագիտությամբ՝ դիմահարդար։ Սիրում եմ նկարել։ 26 տարեկան եմ, ինքնուս եմ, արդեն հասել եմ մասնագիտական հաջողությունների։ Ծնվել եմ Վրաստանում։ Դպրոց եմ հաճախել Արտաշատում, ներկա պահին էլ ապրում եմ Արտաշատում, բայց ամեն տարի որոշ ժամանակով գնում եմ իմ ծննդավայր։

-Քանի՞ տարեկանից ես սկսել նկարել։
-Փոքր հասակից նկարել եմ, հետո 9 տարի դադար եմ տվել, դադարից հետո 2 տարի է, ինչ վերսկսել եմ ու շարունակում եմ նորից նկարել։

-Կարծում եմ՝ առանց նկարչական կրթություն ստանալու շատ դժվար է եղել, կպատմե՞ս մի քիչ անցած դժվարություններիդ մասին։
-Հավատացեք՝ դժվար չի եղել: Եթե կա ցանկություն և սեր, դժվար չէ։ Ես մտովի տեսնում եմ պատկերը և հանձնում եմ թղթին։ Այդ ամենը մտքիս գալիս է իմ օրվա ապրումներից։ Եղել են պահեր, որ անգամ մատիտ, վրձին և ներկեր չեմ ունեցել ու ձեռքիս տակ եղածով (դիմահարդարման պարագաներից սկսած՝ մինչև կոշիկի մածուկ) եմ միտքս հանձնել թղթին։ Աստծո տված շնորհ է, որ ես կարողանում եմ առանց մասնագիտական կրթություն ստանալու նկարել։

21769700_542063156134639_479125095_n-Ի՞նչ ոճի մեջ ես նկարում։
-Տարբեր։ Բայց ավելի շատ՝ աբստրակտ. դա է ինձ հոգեհարազատ։

-Արդեն մի քանի տարի է՝ Հայաստանում ես և այստեղ ես ստեղծագործում. տարբերություն տեսնո՞ւմ ես հայ և վրացի նկարիչների, նկարչական արվեստի մեջ։
-Տարբերություն տեսնում եմ: Վրաստանում կտավներին պատկերված շատ հաճախ տեսնում եմ հին Թբիլիսին՝ կամուրջները, հին ազգային պատկերները, և գովելին այն է, որ այսօր այդ ամենը պահպանվում է նաև իրականում՝ ի տարբերություն Երևանի: Մոռացվում է հին Երևանը:

21849081_542063186134636_237717353_n-Իսկ ի՞նչ հաջողություններ ես ունեցել նկարչական ոլորտում։
-Երիտասարդ գրողների հետ մի շնորհանդեսի էի մասնակցում՝ որպես միակ նկարչուհի, առաջարկ եղավ author.am կայքի հիմնադիր Մերուժ Ջանոյանի կողմից և «Երիտասարդ գրողների գրական ակումբ»-ի հիմնադիր-ղեկավար Սոնա Վանյանի կողմից՝ գրքում տպագրված բանաստեղծությունների հետ միասին տպագրել նաև իմ աշխատանքները: Տպագրվելուց որոշ ժամանակ անց հաջողությանս մասին տպագրվեց «Հայորդյաց» ամսագրում։

-Իսկ հետագա ի՞նչ պլաններ ունես, կշարունակե՞ս ստեղծագործել այստեղ՝ Հայաստանում։
-Այո, Հայաստանում եմ մնալու և շարունակելու։ Պլաններ շատ կան, շուտով կունենամ ցուցահանդես, այս պահին աշխատում եմ այդ ուղղությամբ։