Նախքան սկսեմ իմ սենյակը բնութագրել, հիշեմ իմ մանկության սենյակը, երբ քնում էի մայրիկի ու տատիկի մահճակալների մեջտեղում։ Մահճակալների մեջտեղում, այսինքն՝ դրանք միացրած էին իրար, իսկ ես էլ վախելանով այն բանից, որ եթե քնեմ ծայրում, ապա մի օր կընկնեմ գետնին, քնում էի մեջտեղում։ Դե, տարիքի հետ միասին փոխվեց սենյակս ու ինքնըստինքյան էլ՝ մահճակալս։ Այժմ նախկին սենյակի տերն ունի նոր սենյակ, որն էլ գրանցված է իր անունով՝ Էլենի հարազատ սենյակ։

Դե, սենյակ անվանելը մի փոքր սխալ կհնչի, քանի որ այնտեղ ունեմ ամեն ինչ։ Չէ, այս բառի տակ չհասկանաք, թե աշխարհի եղած-չեղածն իմ սենյակում եմ պահում, ուղղակի այստեղ ունեմ այն ամենը, ինչն ինձ է պատկանել ու մինչ օրս էլ պատկանում է։

Այդ «ամեն ինչ» բառի տակ թաքնվող ամենակարևոր իրերից մեկը հենց իմ նկարներն են, որոնց էլ վեր եմ դասում ամեն ինչից։ Ի՞նչն է ամենից լավ տպավորվում մարդու մեջ․ միանշանակ, նկարները, այն նկարները, որոնք դարակիս մեջ իրենց տեղն են գտել դեռ մանկուց։ Բացի դրանցից՝ շատ լավ եմ հիշում բոլոր տիկնիկներս ու խաղալիքներս։

Անցում կատարեմ հագուստներին. նույնիսկ 2 պահարանն է քիչ դրանք տեղավորելու համար։

Պատուհանի տակ՝ աջ կողմում, դարակի մեջ են գրքերս, տետրերս, պատվոգրերս, իսկ դրա կողքին իմ ամենասիրելի մասն է՝ հայելիս ու դրա առջև դրված կարևոր իրերս։

-Սենյակդ ինչո՞ւ չես հավաքել,- այս խոսքերը կարելի է լսել գրեթե շաբաթական մեկ անգամ, ոչ թե օրեկան 2-3 անգամ։

Ուղղակի ունեմ սենյակս հավաքելու, ամեն ինչ ճիշտ ձևով կարգավորելու ու դնելու սովորություն։ Չեմ կարծում, որ մայրիկին ամեն օր բարկացնելը լավ բան է, քանի որ դա էլ իմ պարտականությունն է՝ սենյակս միշտ պահել իր տիրոջ՝ Էլենի կարգադրած օրենքներով՝ մաքուր, հավաքված, առանց ավելորդ իրերի։

Բոլորի համար էլ կարևոր տեղ ու նշանակություն ունի իր սենյակը, սակայն ինձ համար իմ սենյակն ամենից կարևորն է, ես այն համարում իմ ամենահարազատներից։

-Բարև,- ասաց տատիկս:

-Բարև ձեզ,- ասացի ես:

-Թոռնիկս ա:

-Բա մազերը ինչի՞ են սենց սպիտակ,- լսվեց այս ամառվա ամենաշատ տրվող հարցը, որը հուզում է գրեթե ամեն ինձ անծանոթ մարդու:

-Պապայի պես ա. իրա մազերն էլ են շուտ սպիտակել:

-Հա… Դե էս հարցի լուծումը հեշտ ա: Կարա ներկի:

-Հեսա, որ մի քիչ էլ մեծանա, կներկի,- վստահորեն ասաց տատիկս:

Տասը տարեկան էի, երբ մայրիկս նկատեց, որ մեկ սպիտակ մազ ունեմ:

-Ես սպիտակ մազ չունեմ,- ասում էի ես, մինչև մեկ տարի անց դրանք չշատացան:

Հայրիկիս մազերն էլ են շուտ սպիտակել: Եվ քանի որ հայրիկիս շատ եմ նման, իմ մազերն էլ շուտ սպիտակեցին:

Ժամանակի ընթացքում դա սկսեց ինձ դուր գալ:

Վերջերս իմ սպիտակ մազերը ավելի տեսանելի դարձան: Բայց ես մինչև հիմա հավանում եմ դրանք (իսկ ի՞նչ վատ բան կա լավ որակով, հաստ, չոր, խիտ, տեղ-տեղ սպիտակ մազերի մեջ): Բոլորին թվում է, որ ես տանել չեմ կարողանում իմ մազերը. ուզում եմ ներկել դրանք:

-Էս մազերդ ներկե՞լ ես,- ասում են ինձ մոտ քսան րոպե ծանոթ մարդիկ:

-Չէ, սպիտակել են:

-Ինչ հավես ա: Ոնց որ վերցրած լինես հատ-հատ ներկած լինես:

-Էս քո մազերը սպիտակե՞լ են,- ասում են ինձ որոշ չափով ծանոթ մարդիկ:

-Դե, հա:

-Երևի շատ մտածելուց ա:

-Հըմ,- ասում եմ ես:

«Ինչ «սրամիտ» կատակ էր»,- մտածում եմ այդ պահին:

-Էս քո մազերը սպիտա՞կ են,- ասում է անծանոթ ինչ-որ մեկը (օրինակ՝ խանութի վաճառողուհին, փոքր երեխաներ, անծանոթ կին)` ապշած հայացքը դեմքին:

-Դե… հա,- զարմացած նրա հայացքից՝ պատասխանում եմ ես:

-Ինչ հետաքրքիր ա,- շարունակում է զարմանալ:

Բայց սա մի քիչ թեթև տարբերակն էր: Լինում է նաև այսպես.

-Էս ինչի՞ ես սենց շուտ ծերացել:

-Բայց ես չեմ ծերացել:

-Կատակ էի անում: Մազերիդ հետ էի: Իսկ ինչի՞ են սենց շուտ սպիտակել:

Ո՞վ կարող է դիմանալ այս խոսքերին բացի ինձնից: Գիտե՞ք՝ յուրաքանչյուրին հերթով բացատրել եմ, որ դա ժառանգական է, նույնիսկ ծերանալու մասին «կատակից» հետո:

Բայց ինչո՞ւ է գրեթե ամեն անծանոթ զրուցակից (անծանոթ զրուցակիցներից 10-ից 9-ը) անքաղաքավարի ձևով միանգամից տալիս այդ հարցը: Չնայած՝ ես նրանցից ոչ մեկին չեմ ճանաչում: Հիշում եմ միայն նրանց զարմացած, կարեկցանքով լի դեմքերը:

Ճիշտ է, ես Կոլումբոսը չեմ, բայց, ինչպես Կոլումբոսը կիրակի օրը հայտնաբերած կղզին անվանեց Դոմինիկա, որը նշանակում է՝ կիրակնօրյա, այնպես էլ ես որոշեցի իմ օրը այդպես անվանել՝ Դոմինիկա, քանի որ օրը կիրակի էր։

Դուրս եկա, շտապում էի խանութ, ավելի կոնկրետ՝ դեղատուն։ Դեղը վերցրի։ Շարժվեցի առաջ՝ դեպի եկեղեցի։ Դե, կիրակի էր և Սուրբ Պատարագ։ Մոմ էլ վառեցի, կողք կողքի հարմարեցրի, դրանք իմ աչքին անշարժ էին, բայց հետո չգիտեմ՝ ինչ կլինի, մոմը անդունդի եզրին կհայտնվի, թե՝ ոչ։

Եկեղեցուց դուրս եկա, վթար էր։ Ձեռքումս ջուր կար, իսկ պայուսակումս՝ դեղ։ Ջուրը նրանց թողեցի, իսկ դեղը դեռ պայուսակումս է։ Գլուխս դեպի նրանց՝ գնում էի։ Կանգ առա, դիմացս՝ մի մեծ խանութ, բայց այս անգամ պայուսակների, մտածեցի՝ կարող է պայուսակս փոխելու ժամանակն է, բայց ձեզ հավատացնում եմ, որ ոչ։

Դոմինիկան շարունակվում է։

-Բարև Ձեզ։

Բարևն Աստծունն է, բարևեք ժպտալով, այդ բառի խորհուրդը գիտակցելով, անկախ ներսի ցեխաջրերից, եթե այդ մարդը նույնիսկ ձեր ազգականը չէ։

-Բարև։

Անունը Օֆելյա էր, նրա հոր սիրած բուժքրոջ անունը, բայց մոր սիրտը շահելու համար ասում էր, թե «լյա» նոտան լսվում է, և անուն էլ հնչեղ անուն է։

Օրվա կապույտի մեջ արևի ոսկին էլ էր երևում, և մարդիկ խայտաբղետ էին աչքիս երևում։ Օֆելյային տեսնելով՝ Արևաշատին հիշեցի, երբ նրանց տունը ծմակ էր, հայրը որոշեց անունը Արևաշատ դնել, որ տունը մի քիչ լուսավորվի։

Օրս թաթախված էր դեղատան, եկեղեցու, պայուսակների, Օֆելյայի, հիշողությունների և ամենակարևորը՝ Դոմինիկայի մեջ։ Կոլումբոսի պես կղզի չհայտնաբերեցի, որ մի անուն էլ ես տայի, բայց արդեն ուշ է, պետք է քնեմ։

-Բարի լույս։

Այս աշխարհում երևի թե չկա մեկը, ում որևէ հարց չանհանգստացնի։ Բայց ինձ անհանգստացնում են մարդկանց ուղեղներում պտտվող հարցերը։

Կրկին ցանկանում եմ անդրադառնալ մի թեմայի, որը վերաբերում է Հայաստանում մի փոքր զանգվածի։ Նրանց համար (կցանկանամ այսուհետ ասել՝ մեր) այս ամենը ավանդական դարձած, քննարկման ոչ ենթակա, բայց ամենուր քննարկվող հարց է։ Կրկին ու կրկին կանդրադառնամ կորեամոլությանը… Հայ հասարակության մեծ մասի ուղեղներում պտտվում են հետևյալ հարցերը, որոնց պատասխանները նրանք լսել են հազար անգամ. «Ի՞նչ եք գտել կորեացիների մեջ», «Դրանք հիմա չինացի՞ են, թե՞ ճապոնացի», «Ո՞նց եք տարբերում դրանց», «Սա՜ղ միանման են», «Տղեն քսվի՞, մազ ներկի՞, դրանցից էլ ի՞նչ տղա, աղջիկն ա տենց բաներ անում»։

Նորից պատասխանեմ հարցերին։ Կորեացիների մեջ գտել ենք այն, ինչը չենք գտել շատ ու շատ ազգերի, մարդկանց մեջ։ Շատերիս այդ նույն կորեացիները տվել են նպատակներ, ապրելու և պայքարելու ուժ, լցրել մեր կյանքը գույներով՝ սևն ու սպիտակը նույնիսկ դարձնելով գույներ։ Իսկ այդ նպատակն էլ թեկուզ հենց Կորեա գնալն է։ Բոլորս էլ սառը ուղեղով դատում ենք դրա դժվարությունը. հեշտ չէ այնտեղ հասնելը, կամ էլ թե՝ սիրած արտիստին տեսնելը։ Հենց սա էլ գիտակցելով` մենք պայքարում ենք բարձր մակարդակների հասնելու համար, սովորում ենք ամենաբարդ լեզուներից մեկը՝ կորեերենը, կազմակերպում տարբեր միջոցառումներ՝ նրանց ուշադրությունը մեր և մեր երկրին ուղղելու համար։ Եվ սա ո՛չ հեշտ է, և ո՛չ էլ ի նշան տեղում անիմաստ դոփելու։ Մեր ամեն քայլի մեջ կա նպատակ, պայքար և սպասում։

Չինացի՞, ճապոնացի՞։ Մի՞թե բարդ է տարբերելը։ Եթե այս երկուսից որևէ մեկը լինեին՝ ինչո՞ւ նրանց կասեինք կորեացի։ Գուցե այս ժողովուրդները շատ նմանություններ և ընդհանուր գծեր ունեն, բայց գոնե կարելի է տարբերել անվանումները։

Նրանք միանման չեն. պետք է ուղղակի խորանալ նրանց առանձնահատուկ և տարբերվող դիմագծերի, տեսքի և բնույթի մեջ։ Նույնիսկ մի ծառի տերևներն են տարբերվում մեկը մյուսից, էլ ի՞նչ խոսք մի ողջ ժողովրդի մասին։

Ասում եք՝ աղջի՞կն է մենակ մազ ներկում ու քսվում… Իսկ ո՞վ է էդ չգրված «օրենքներին» կենդանություն տվել։ Եթե նույն ենթատեքստով ասենք, ուրեմն ես էլ կասեմ՝ մենակ եկեղեցականը չի սափրվում, մեծամասամբ սև հագուստ է կրում ու միշտ չի, որ ժպտալիս կտեսնեմ։ Հետևաբար, թրաշով, ոտքից գլուխ սև հագած ու միշտ դարդոտած դեմքով հայ տղաներին տեսնելիս պիտի ասեմ՝ օրհնեցե՛ք, տեր հայր։

Չգիտես՝ ինչու, միշտ համացանցում վիրավորանքները հասցեագրվում են կորեացիներին (մեծ մասամբ ֆեյսբուքյան խմբերում)։ Կարելի՞ է իմանալ՝ ի՞նչ են կորեացիները կամ էլ մենք՝ կորեամոլներս արել այդ մարդկանց։ Հարավային Կորեան ոչ մի վնաս չի տվել Հայաստանին՝ օգուտից բացի։ Վերջին ժամանակներս էլ երկու երկրների միջև հարաբերություններն ավելի են լավացել։ Իսկ ինչը վերաբերում է որոշ կորեամոլների ագրեսիվ պահվածքին, անտեղի ոչ ոք ագրեսիա չի ցուցաբերում։ Ուղղակի հարգեք հարգվելու համար։ Հասկանալ և ճիշտ ընկալել է պետք ամեն բան, այլ ոչ թե առանց հասկանալու անիմաստ վիրավորել ու պիտակավորել։
Եթե կորեացիներին սիրելով վնաս ենք հասցնում ձեզ, ապա կներեք մեզ, թող մեր թերությունն էլ ուղղակի սիրելը լինի։
Պարզապես ընդունեք մեզ այնպիսին, ինչպիսին կանք։

Բարի լույս: Առաջին բանը, որ կանես դու, երբ աչքերդ բացես խորը քնից հետո, դե, ասենք, կարող է լինել հեռախոսդ վերցնելը, մտածելը՝ ինչպես սկսել օրդ, իսկ ես ամեն առավոտ պատուհանիցս պիտի Երևանիս նայեմ:

Զարմանալի՞ է, երևի՝ չէ, ինչպես դու, այն մյուսն ու այն մեկը իր մարզն է սիրում, այնպես էլ ես` Երևանը:

Կգա՞ս: Գիտեմ, որ գաս, ուզելու ես Երևանը տեսնել, դե ինձ էլ կհարցնես․

-Օպերա, Կասկադ, Հրապարակ կտանե՞ս:

Խնդրում եմ՝ չնեղանաս, երբ ասեմ, որ չեմ տանի, որ դրանք իմ ամենաչսիրած տեղերն են, որ դրանք տեսնելով՝ դու երբեք չես ճանաչի մեր քաղաքը:

Հա, ու խնդրում եմ՝ չասես, որ ամենահետաքրքիրն էնտեղ է, չէ, քեզ խաբել են՝ փորձելով ամենագեղեցիկը թաքցնել աչքիցդ: Գիտե՞ս՝ նրանք ինձ խաբել չկարողացան:

Որ գաս, Երևանի մարդկանց անտարբեր ու սառը չկոչես, հա՞, խտրականություն դնող ու իրենց բարձրահարկերը պաշտողներին իսկական երևանցու տեղ չընդունես, հա՞:

Մի քանի օր առաջ էր, որ գնացել էի Վայոց Ձոր, չէ, չէ ոչ մի ծրագիր, ոչ մի ճամբար, ուղղակի հյուր, 17-ն ու #ՏՆԱԿ2017-ը ինձ ամուր կապերով կապել են այդ մարզին ու երեխաներին: Ու չնայած, որ էստեղ ապրում են տեղեկացված ու ազատամիտ երիտասարդներ, ես օրը մի քանի տասնյակ անգամներ լսում էի «ոնց որ Երևանից չլինես» արտահայտությունը:

Չէ, մարդիկ, չէ, ես երևանցի եմ ու ես էլ կարող եմ սիրել գյուղը, խտրականություն չդնել, հանգիստ ու առանց փնթփնթոցների ապրել գյուղական միջավայրում, առանց բողոքի քայլել քարքարոտ ու դժվարին ճանապարհներով, ունենալ շատ-շատ մտերիմ մարդիկ մարզերից:

Վայոց Ձորում ու, առհասարակ, ամեն տեղ Երևանից դուրս, մարդկանց թվում է, որ ես երևանցի չեմ, կամ Երևանում եմ ապրում սովորելու համար, բայց ես ծնվածս օրվանից եղել եմ քաղաքումս, ու ինձ դա երբեք իրավունք չի տվել ուրիշ կերպ նայել մարզի բնակչությանը:

Իմ նմանները ոչ թե «ոնց որ Երևանից չլինես»-ներն են, այլ հենց իսկական երևանցիները, ովքեր իրենց հարազատի նման կընդունեն իրենց տանը, կսիրեն գյուղն ու էդ միջավայրը, ցույց կտան իրական Երևանը, երեկոյան թեյի կամ սուրճի առաջ քեզ իրենց բակի ամենաանհավանական պատմությունները կպատմեն: Դու ուղղակի պետք է գտնես, իսկ ես հավատացնում եմ` նրանք հաստատ կան:

Խնդրում եմ, որ գաս, չասես, որ էստեղ բոլոը զարգացած են, բոլորը ակտիվ են, բոլորը ամեն ինչ գիտեն: Չէ, միանգամայն կսխալվես: Մարզերի երեխաները հազար անգամ տեղեկացված ու իրավագիտակից են, հազար անգամ ավելի շատ ապագայի հույսեր ունեն ու հազար անգամ շատ ակտիվ քաղաքացիական կյանքով են ապրում:

Որովհետև բոլոր ծրագրերն էլ միտված են դեպի մարզեր՝ պատճառաբանելով, որ էնտեղ ակտիվության խնդիր կա: Կներեք, էլի, պիտի ժխտեմ, բայց ամենասիրուն Երևանիս հիմա ամենամիապաղաղ կյանքն է պատել: Տուն, դպրոց, համալսարան, աշխատանքի, գոնե մի քանի քայլ դրսում ու կրկին տուն: Երևանս այլևս առաջվա ակտիվությունը չունի: Գուցե չի էլ ունեցել, չգիտեմ: Բայց փաստն այն է, որ մի խումբ էլ ակտիվ երիտասարդություն շատ ծրագրերի մասնակցել ուղղակի չի կարողանում, քանի որ ապրում է Երևանում: Չե՞ք կարծում, որ անարդար է:

Բայց դու կգաս, չէ՞:

Որ գաս, քեզ Հրապարակի, Օպերայի փոխարեն Երևանի հին ու սիրուն շինությունները ցույց կտամ:

Որ գաս, Կասկադից երևացող տեսարանի փոխարեն քեզ բարձր տանիքներից փոքրիկ տնակներով ու շենքերով իսկական Երևանը ցույց կտամ:

Որ գաս, Հյուսիսային պողոտայի փոխարեն Արամի, Բուզանդի փողոցներով կքայլենք, բարձրահարկերի փոխարեն գողտրիկ ու կիսակառույց շենքերը ցույց կտամ, ամեն մեկի մասին քեզ կպատմեմ:

Որ գաս, սառը ու անտանելի գրասենյակային մթնոլորտների փոխարեն Անգլիական ու Չարենցի այգում կնստենք խոտերին ու երկար կխոսենք:

Մեծ ու պճնված ամենագնացների փոխարեն քեզ մետրո կտանեմ, կայարանների ու մետրոպոլիտենի սիրունությունը քամին ականջիդ կշշնջա:

Քեզ թանկանոց սրճարանների, ռեստորանների փոխարեն տատիկիս պատշգամբ կտանեմ, կնստեցնեմ հին աթոռներին կամ թախտին ու տատիս թխած տաք-տաք հաց ու պանիր կհյուրասիրեմ, էստեղ կզգաս ամենաիրական Երևանը, կլսես տատիս պատմությունները առաջվա «էլեկտրիչկաների», փողոցների ու մարդկանց մասին: Ու տատիս աչքերը կփայլեն, կփայլեն, որովհետև տարիներ առաջ ցանկացած հյուրանոցից լիքն է եղել իր տունը, հիմա դատարկ է, բայց ամեն հյուրից ինքն ուրախանում է, ինքն ուզում է պատմել ու պատրաստել ամենահամեղն ու ուրիշը: Դու մենակ թե կգաս, հա՞:

Որ գաս, քեզ հազար ու մի անիմաստ պաստառների փոխարեն համալսարանական խոստովանությունների պատերը ցույց կտամ, ամենահասարակի շքեղությունը կներկայացնեմ քեզ:

Հա, որովհետև Երևանն էդպիսինն է: Իր շքեղ բարձրահարկերը ու փողոցները ոչինչ են, իսկ ամենահասարակ տներն ու պատշգամբները՝ շքեղության գագաթնակետ:

Կգա՞ս: Որ միասին բացահայտենք իրական Երևանս, էն Երևանս, որտեղ ես, դու, նա, մենք իրոք տանն ենք: