anahit baghshetsyan

Ինչո՞ւ թավշյա

Մի քանի օր առաջ առաջին անգամ շաբաթվա մեջ գնացել էի դպրոց։ Երբ պատմության դասաժամն սկսեց, և ուսուցիչը մտավ դասարան, անհետացավ դասարանում տիրող աղմուկը։ Իրականում պատմության դասաժամերին աղմուկը մոռանում է իմ ու դասընկերներիս մասին։

Ընկեր Եղիազարյանը՝ մեր պատմության ուսուցիչը, ողջունեց մեզ, և խոսակցություն սկսվեց Թավշյա հեղափոխության մասին։ Ես հարցրի ուսուցչիս, թե ինչու է հեղափոխությունը կրում «թավշյա» անվանումը։ Վաղուց էի մտածում հարցի շուրջ, բայց պատասխանը չէի գտնում։ Ընկեր Եղիազարյանն ասաց, որ անվանումը կապված է 1989 թվականին Չեխոսլովակիայում տեղի ունեցած շարժման հետ։ Հետո հարցրեց, թե նոյեմբերի 17-ը ինչ օր է։ Ես, իհարկե, մտածեցի, որ ծննդյանս հաջորդ օրն է ու հենց այդպես էլ ասացի։

Նոյեմբերի 17-ը ուսանողների միջազգային օրն է։ Հենց այդ օրը ուսանողները կազմակերպել էին խաղաղ ցույցեր Բրատիսլավայի կենտրոնում՝ փորձելով պայքարել կոմունիստական իշխանության միակուսակցական կառավարության դեմ։ Որոշ ժամանակ անց ցուցարարներին են միացել նաև տարեցները, դերասաններ և բազում բնակիչներ՝ բարձր վանկարկումներով ու հեղափոխական պաստառներով (մեջբերվածից մի մասը կարդացել էի համացանցում): Ընկեր Եղիազարյանն ասաց նաև, որ հեղափոխությունից հետո Չեխոսլովակիայում տարածված երևույթ է դարձել կոռուպցիան, ուստի 1989 թվականի հեղափոխությունը մասամբ հակահեղափոխություն է եղել։

Այդուհանդերձ ուսուցիչս նշեց, որ ոչ միայն հայոց պատմության, այլև համաշխարհային պատմության էջերում այս հեղափոխությունը չտեսնված է, քանի որ ժողովուրդն անում է չտեսնվածը՝ հեղափոխություն առանց զոհերի։

Սիրում եմ քեզ, ի՛մ հայ ժողովուրդ։

gohar petrosyan yerevan

Երբ քննադատում են քննադատվողները

Ցանկացած քննադատության իմաստը ինձ համար հասկանալի և ընդունելի է եղել, բացի մեկից` երբ քննադատում են հասարակությունից տարբերվող, ինքնատիպության ձգտող և որևէ երկրով տարված երիտասարդներին: Վատն այն է, որ այդ քննադատություններն ուղեկցվում են վիրավորանքներով: Ներկայումս մեր հասարակության մշտական քննարկման և քննադատման կենտրոնում երիտասարդներն են:

Վերջին ժամանակներում շատ էր խոսվում «էմո» ենթամշակույթի մասին: Հասարակությունը չէր ընդունում նրանց, բողոքում և քննադատում էր: Նրանց դուր չէին գալիս էմոների արտաքինը, պահվածքը, գաղափարները և այլն: Սակայն ներկա պահին «բողոքի կրքերը» հանդարտվել են:

Բոլոր ժամանակներում էլ հասարակության մեծ մասը բացասական է վերաբերվել ինքնատիպության ձգտող երիտասարդներին: Այսպես ասած` ավանդական մտածելակերպը չի ցանկանում զիջել իր դիրքերը ազատ մտածելակերպին: Հարցումներն ավելի պարզ ցույց տվեցին հասարակության վերաբերմունքն ու կարծիքը ինքնատիպ երիտասարդների վերաբերյալ: Հարցիս, թե ինչպես են վերաբերվում ինքնատիպ աղջիկներին` տղաներից մեկը պատասխանեց.

-Ի՞նչ աղջիկ, եթե պիտի փիրսինգ ու տատու անի, մազերն էլ` եսիմ ինչ գույնով ներկի: Ես էդ չեմ ընդունում ու կյանքում չեմ ամուսնանա տենց աղջկա հետ:

Հարցիս մյուս մասին, թե ինչ բացասական բան կա դրա մեջ, պատասխանեց.

-Նորմալ աղջիկը տենց բաներ չի անի:

Նմանատիպ պատասխանները գերակշիռ մասն էին կազմում, սակայն դրանց կողքին կային նաև դրական պատասխաններ.

-Նորմալ եմ վերաբերվում:

-Եթե ինքնատիպ են, չի նշանակում, որ անբարոյական են:

-Սիրում եմ ինքնատիպ աղջիկներին:

Իհարկե, բոլորն էլ ունեն թերություններ, և քննադատություններն էլ դրանք շտկելու համար են, սակայն ինքնատիպությունը թերություն չէ:

Ինքնատիպությունից անցում կատարեմ որևէ երկրով տարված երիտասարդներին, մասնավորապես` կորեամոլությանը: Վերջին տարիներին Հայաստանում լայն տարածում է գտել կորեամոլությունը. հարավկորեական փոփ երաժշտության (K-pop) և ֆիլմերի (դորամաներ) սիրահարները մեծ թիվ են կազմում: Նրանց մեծ մասը ձգտում է նմանվել կորեացի կուռքերին, մյուս մասն էլ հետաքրքրվում է Հարավային Կորեայի մշակույթով և սովորում է կորեերեն, ինչը շատ գովելի է: Սակայն հայ երիտասարդների մեծ մասին, մեծամասամբ` տղաներին, դա դուր չի գալիս. նրանք չեն ընդունում կորեացի տղաների արտաքին տեսքը: Պատճառը, ինչպես իրենք են ասում, նրանց «շատ կանացի» լինելն է: Երբ հարցումներ անցկացրի, հնչեցին հետևյալ պատասխանները.

-Հիմա հայ աղջիկների մեծ մասը գժվում է կորեացիների համար: Լավ, որ իրանք սիրեն կորեացիների, բա մե՞զ ով ա սիրելու:

-Դրանք տղա չեն: Ո՞վ ա տեսել տղեն մազերը գունավոր ներկի, քսվի կամ ականջօղ կախի:

-Կորեամոլները հիստերիկ են. հերիք ա իրանց երգիչներին մի բան ասես, վե՛րջ, կրակն ես ընկնում: Միանգամից հարձակվում են վրեդ: Դաստիարակությունից զուրկ են դրանք:

Սակայն պետք է մի բան հաշվի առնել բոլորի մասին կարծիք կազմելուց առաջ. ամեն տեղ էլ լինում են մարդիկ, ովքեր բացասական վարք են դրսևորում, բայց դա դեռ չի նշանակում, որ բոլորը «հիստերիկ և անդաստիարակ են»: Մեկ-երկուսի սխալ մտածելակերպի պատճառով անտիկորեամոլները սկսել են ոչ միայն քննադատել և վիրավորել կորեամոլներին, այլ նաև Հարավային Կորեան և կորեացիներին: Նրանք Կորեային սկսել են վերաբերվել ինչպես թշնամի երկրի: Կարծիքը փոխվում է քննադատության, քննադատությունն էլ` թշնամանքի…

Երբ ապրենք էմո դարձած երիտասարդի կյանքով, այդ դեպքում նոր կարող ենք վատաբանել նրանց:

Երբ աշխարհին նայենք ինքնատիպ երիտասարդի աչքերով, այդժամ կարող ենք չընդունել նրանց:

Երբ կյանքը ընկալենք կորեամոլի տեսանկյունից, միայն դրանից հետո կարող ենք քննադատել նրան:

Եվ եթե աշխարհում ծնվել են այդպիսի մարդիկ, ապա աշխարհը զգում է նրանց կարիքը:

Հաղթանակի բերկրանքը

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Եկեք անկեղծ լինենք, երբ «Իմ Քայլը» շարժումը մեկնարկեց, սակավաթիվ մարդիկ էին հավատում այս շարժման հաղթանակին: Իսկ այսօր, սպիտակ վերնաշապիկներով, ես, իմ ընկերները և ավելի քան երկու հարյուր հազար մարդ Հայաստանի Հանրապետության Հրապարակում տոնում էինք իմ, քո, Հայաստանի հպարտ քաղաքացու հաղթանակը:

Այսօր համոզվեցի, որ յուրաքանչյուր երազանք միանշանակ իրականանում է հավատի և աշխատանքի շնորհիվ: Շարժումը մեկնարկողները հավատում էին իրենց հաղթանակին, չնայած «20 հոգով որոշել են հեղափոխությո՞ւն անել», «Բան ու գործ չունե՞ք», «Երկար ժամանակ ոչ մեկ չի կարողացել ոչինչ փոխել, դո՞ւք պետք է փոխեք» և նմանատիպ մեկնաբանություններին:

Գիտեք, պետք է հսկայական կամքի ուժ, նպատակին հասնելու ահռելի մեծ ցանկություն և սեփական ուժերին հավատալու կարողություն: Շարժման առաջնորդները միանշանակ ունեին բոլոր նշածներս և նույնիսկ ավելին: 10 օր ևս, և մենք բոլորս դուրս էինք գալիս փողոց պայքարելու մեր ապագայի համար: 20 հոգին դարձել էր 200000: Վերը նշված մեկնաբանությունները վերածվել էին օրհնանքների: Իսկ Գյումրիից Երևան քայլարշավին փոխարինում էր փողոցի մի ծայրից մյուսը ձգվող ավանդական քոչարին:

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Ո՞րն է ձեր համար հաղթանակի բերկրանքը: Անկեղծ ասած, այդ զգացողությունը առաջին անգամ ապրեցի հենց Թավշյա հեղափոխության ժամանակ: Երբ դուրս ես գալիս փողոց և տեսնում ես քեզ ժպտացող դեմքեր: Անծանոթը մոտենում է քեզ և հյուրասիրում քաղցրավենիք, լսվում է դհոլի ձայնը, իսկ փողոցի անկյունում մի խումբ երիտասարդներ վանկարկում են «Ազատ,անկախ Հա-յա-ստան»: Երկիրս լցված է սիրով ու ջերմությամբ: Բոլորը, անկախ տարիքից, միմյանց համարում են հարազատ: Միասին կազմում ենք մի մեծ ընտանիք: Մի՞թե սա չէ հաղթանակը:

Համարում եմ ինձ ամենահաջողակ մարդկանցից մեկը, որովհետև ականատես եղա բացառիկ երևույթի `Թավշյա հեղափոխությանը: Եվ, որ ամենակարևորն է, զգացի հաղթանակի բերկրանքը ու հասկացա դրան հասնելու բանաձևը:

Սա այն Հայաստանն է, որտեղ ես տանն եմ

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Նստել եմ համակարգչիս առաջ ու չգիտեմ՝ ինչ գրեմ։ Ասելիքս շատ է, ավելին քան երբևէ եղել է, բայց չգիտեմ՝ ինչից սկսեմ, ինչպես բացատրեմ ներսումս ծնված զգացմունքները։

Մտքումս պտտվում են բարձր գոռում-գոչյուններ. «Մե՛նք ենք տերը մե՛ր երկրի», «Դու՛-խով», «Հա՜-յա՜ս-տա՜ն» և ամենակարևորը՝ «Հա՜ղ-թա՜-նա՜կ»։ Թերևս իմ տեսած ամենամիասնական հաղթանակը։

Իմ ժողովուրդը տոնում էր այն հաղթանակը, որի համար տասնյակ գիշերներ է լուսացրել փողոցներում, հազարավոր փողոցներ է փակել ու բազմաթիվ կարգախոսներ վանկարկել։ Հայրենիքս տոնում էր մի հաղթանակ, որն ապշեցրել է հազարավոր մարդկանց։ Տոնում էր այն երգելով, պարելով, դրոշներ թափահարելով, անձրևից թրջվելով ու անձրևանոցներ գնելով։

Այս հաղթանակը կոտրեց մթնոլորտում տիրող վախը, անվստահությունն ու անհուսությունը։ Այն հաղորդեց բոլորին ինքնավստահություն, միասնականություն, քաջություն, անսպառ դրական էներգիայի պաշար։ Հաղթանակ, որը ամեն հայի առաջին հերթին նվիրեց վերաարժեքավորում, վերաորակավորում ու նոր շունչ, հետո արդեն ավելի բարեկեցիկ հայրենիք, ավելի միասնական ազգ, ավելի երջանիկ ժողովուրդ։ Հաղթանակ, որը ինձ ցույց տվեց հարյուր հազարավոր ժպիտներ, հարյուր հազարավոր ձգտումներ ու հարյուր հազարավոր երազանքների իրականացում։

Հաղթանակ, որը ինձ ցույց տվեց, որ Հայաստանն այն երկիրն է, որտեղ ես ուզում եմ ապրել, որի մասին պիտի իմանա յուրաքանչյուրը, որը հաղթանակած է ցանկացած իրավիճակում։ Հաղթանակ, որը ապացուցեց, որ ոչ մի պատնեշ չկա մարտնչող ազգի համար։

Հաղթանակ, որը ապացուցեց ինձ, որ սա հենց այն Հայաստանն է, որտեղ ես տանն եմ։

Հայրենասիրության լուռ վկան

Լուսանկարը՝ Մուշեղ Կուրեխյանի

Լուսանկարը՝ Մուշեղ Կուրեխյանի

Անբացատրելի զգացումներ եմ ապրում, երբ թերթում եմ իմ նախնիների կյանքի էջերը։ Տարիներ առաջ, երբ դպրոցական էի, տատիկիս տանը մեծ ոգևորությամբ արտասանում էի «Հաղթանակի օրը» բանաստեղծությունը։ Տատիկս ու պապիկս ուշադիր լսում էին։ Նրանց հայացքում նկատում էի տխրություն և հիացմունք, ցավ և ուրախություն, կարոտ և հպարտություն։ Հիմա եմ հասկանում, թե ինչու։

Պապիկիս հոր անունը, ցավոք, տեղ է գտել պատերազմի բովում անհետ կորածների ցուցակում։ Նա ծնվել է 1906 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա շրջանում։ Հարազատներս պատմում են, որ նա 1925 թվականին Թուրքիայից ներգաղթել է Սովետական Հայաստան։ Հաստատվելով Երևանում՝ պապիկիս հայրը՝ Հրանտ Տագեսյանը, կազմել է ընտանիք, ունեցել երեք որդի։ Կրտսեր որդին իմ պապիկն է, ով հիմա 75 տարեկան է։ Ավաղ, նրան չի հաջողվել վայելել հայրական ջերմությունը։ 1941 թվականի հունիսին տարածվում է Հայրենական պատերազմի գույժը։ Պատերազմի առաջին օրերից պապիկիս հայրն էլ շատերի նման մեկնում է ռազմաճակատ և կռվում Ֆաշիստական Գերմանիայի դեմ։ Պատկերացնելն անգամ սարսափելի է։ Արցունքներով ողողված սիրող կնոջ աչքեր, նորածին մանկան անուշ թոթովանքներ։ Հիրավի, այս ամենը թողնելու և պատերազմ մեկնելու համար մեծ ու աննկուն հայրենասիրական ոգի է պետք։ Լսում եմ նրա մասին պատմությունները և հասկանում, որ հենց այդպիսի ոգով է օժտված եղել նա։ Եվ դարից երկար էին ձգվում տարիները։ 1942 թ․-ին՝ պատերազմի բովում, սկսվում է Կերչի Ճակատամարտը։ Մինչև 1944 թվականը պապիկիս հայրը եղել է ռազմաճակատներում։ Հարազատները մի քանի նամակ ստացել են Կերչի ահեղ ճակատամարտի օրերից։ Նա եղել է սղոցարանի բանվոր։ 1945 թվականի մայիսյան մեծ հաղթանակից հետո պապիկիս հոր հարազատներին հաղորդում են, որ նրա անունը տեղ է գտել անհայտ կորածների ցուցակում։ Ավելի քան 20 տարի ոչ ոք չէր կորցնում այն հույսը, որ մի գեղեցիկ օր երկրագնդի մի ծայրից կլսվի նրա ձայնը, բայց ավաղ… Տարիներ անց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում լույս է տեսնում մի գիրք, որը ներառում է 1941-1945թթ.-ին պատերազմում անհետ կորած սեբաստահայերի անունները։ Այդ գրքում տեղ գտավ նաև պապիկիս հոր՝ Հրանտ Տագեսյանի անունը։ Հիշում եմ և հպարտանում։

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Մայիսի 8. Մենք ունենք մեր վարչապետը

 

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Անի Ավետիսյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Սերյոժա Առաքելյանի

Լուսանկարը՝ Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Լիլիթ Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Մանե Մինասյանի

Լուսանկարը՝ Մանե Մինասյանի

Լուսանկարը՝ Մանե Մինասյանի

Լուսանկարը՝ Մանե Մինասյանի

Լուսանկարը՝ Մանե Մինասյանի

Լուսանկարը՝ Մանե Մինասյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

Լուսանկարը՝ Անահիտ Բաղշեցյանի

anahit baghshetsyan

Ինչ է պատահում ամպերի վերևում

Բախտի բերմամբ հաճախ եմ լինում ինքնաթիռներում, և թռիչքները հաճախ տևում են 14-16 ժամ։ Շատերը մտածում են, որ 14 ժամ ինքնաթիռում նստելը, ամպերից վերև գտնվելն ու անգործությամբ զբաղվելը հերոսություն է։ Բայց ես միշտ սիրով կոտրում եմ այդ կարծրատիպը՝ մարդկանց ասելով, որ այդ ժամերը երբեմն շատ օգտակար կարող են լինել։ Ուրախ եմ, որ բախտ եմ ունեցել վայելել այդ 14 ժամերը 7 անգամ (շուտով 8-րդն էլ կավելանա)։

Երբ նստում եմ ինքնաթիռ, նախ հարմար «կահավորում եմ» իմ նստատեղը։ Այսինքն՝ տեղավորում եմ պայուսակս, բաճկոնս ու բոլոր-բոլոր այն պարագաները, որոնք ինձ պետք են գալու։ Ապա նույն բանն անում եմ եղբորս համար, քանի որ միշտ միասին ենք հայտնվում ամպերի վերևում։ Հետո ականջակալներով իմ սիրած երգերն եմ վայելում մինչև գետնից պոկվելն ու հանդարտ շարժվելը։ Դա տևում է երևի թե 30 րոպե։

Հետո մի քանի ֆիլմ եմ դիտում, սկսում եմ կարդալ այն գիրքը, որը պայուսակումս է, ու հաճախ էլ ավարտում եմ այն։ Երբ այս շարունակական պրոցեսը կրկնում էի արդեն 7-րդ անգամ (մարտի 19-ն էր), կողքիս նստած տղամարդը, որ ֆիլմ էր դիտում, խախտեց ինքնաթիռում տիրող լռությունը իր ծիծաղով։ Երևի ֆիլմի հերոսները ինչ-որ հումոր արեցին։ Ու քանի որ գրեթե բոլորը քնած էին, միայն ես լսեցի այդ ծիծաղը և ինքս էլ սկսեցի բարձր ծիծաղել։ Նա նկատեց ծիծաղս, հանեց ականջակալներից մեկն ու ասաց.

-Եթե ամերիկացի ես, անպայման կնայե՛ս այս ֆիլմը, շա՜տ լավն է, երևի թե միայն ամերիկացիները կհասկանան։

Խոսքն ավարտեց ու կրկին սկսեց քրքջալ։

Ես ասացի, որ ամերիկացի չեմ, բայց անպայման կնայեմ ֆիլմը։

Հետո կանգնեցրեց ֆիլմն ու ասաց.

-Տեսա, որ նկարում էիր քիչ առաջ, վատ չի ստացվում, բայց կարող ես ավելի լավ։ Ձեռքիդ շարժումները ճկուն չեն, տո՛ւր, ցույց տամ։

Առաջին անգամն էր, որ կողքիս նստած ուղևորը խոսում էր ինձ հետ։ Ուրախացա, ինքս էլ չգիտեմ՝ ինչու։ Արագ հանեցի ալբոմս ու մի մատիտի հետ մեկնեցի նրա կողմը։ Նա ցույց տվեց՝ ինչպես ճիշտ մշակումներ անել, ճիշտ դիրք ընտրել մարմնի համար։ Հետո ասաց, որ իր անունը Ռոն է, ծնողները կողմ չէին, որ ինքը արվեստով զբաղվի, բայց հիմա գրաֆիկ դիզայներ է ու մեծ գումարներ է աշխատում։ Այսպես խոսեցինք, ու չնկատեցի՝ ինչպես վայրէջք կատարեցինք։ Երբ դուրս եկանք ինքնաթիռից, շտապում էր և արագ քայլերով առաջանում։ Մոտեցավ ինձ ու ասաց.

-Շատ հաճելի էր, հուսամ՝ կրկին կտեսնվենք։

-Ռո՛ն, իսկ ինչպե՞ս էր կոչվում ֆիլմը,- հարցրի ես ու նկատեցի, որ իմ նոր ընկերն արդեն չքացել է մարդկային հսկա ամբոխում:

Ակնոցս տա՞մ

Լուսանկարը` Հովնան Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Հովնան Բաղդասարյանի

Երևի ընդհանրապես անտեղի բան եմ հիմա գրում, բայց էլ չգրել չեմ կարող։ Երբեմն կարդալով կարծիքներ ու հոդվածներ մեր սերնդի, Հայաստանի ու ընդհանրապես, հայերի մասին, ինձ թվում է, թե ես ու մյուսները լրիվ ուրիշ Երևաններում ենք ապրում։ Բոլորն ասում են՝ թե բա տեսա՞ք՝ մեր սերունդն ինչ արեց, իսկ դուք թերագնահատում էիք։

Չգիտեմ՝ ձեզ ոնց, բայց ինձ ոչ ոք երբեք չի թերագնահատել։ Կյանքում չեմ լսել, մինչև այս հեղափոխությունն էլ, որ ինչ-որ մեկն ասի, թե մեր սերունդը լավը չի ու անխելք է։ Ցանկացած հարցի շուրջ մայրս ինձ միշտ սովորեցրել է ինքնուրույն մտածել ու լուծում գտնել, ասելով, որ ես ավելի խելացի եմ, մեր սերունդն ավելի խելացի է։ Դե, չգիտեմ, գուցե էդպես ներկայացնելը ձեզ համար ավելի ռոմանտիկ է, դե, իբր, տեսեք-տեսեք՝ դուք չէիք հավատում, մենք արեցինք։ Չգիտեմ, ինձ հավատացել են։ Ինձ հետ երբեք չեն էլ խոսել ցույցի գնալ-չգնալու թեմայով, որովհետև դա բնական բան էր։ Ես էլ երբեք չեմ խաբել մորս, թե որտեղ եմ, ում հետ և ինչ եմ անում, որովհետև բնական բան էր իմ արածը։ Ռոմանտիկ ոչինչ չկար, դա բնական էր։

Կասեք՝ հայերը համախմբվել են, բարիացել։ Ինձ համար հայերը միշտ էլ բարի ու համախմբված են եղել։ Ուղղակի մեծ առիթ չէր եղել դա արտահայտելու, բայց ոչ մի անգամ չի եղել, որ երթուղայինում խնդրեմ պատուհան բացել, ու ինձ մերժեն։ Չի եղել, որ հարց տամ՝ չպատասխանեն։ Գուցե դուք ուղղակի փոքր բաներ չեք սիրում։

Լուսանկարը` Հովնան Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Հովնան Բաղդասարյանի

Ասում եք, թե բա հայերը ժպտերես չեն, գնա ԱՄՆ, տես՝ ոնց են ժպտում։ Հարց տաս, պատասխանեն, բարեհամբույր լինեն։ Ես, ընդհանրապես, շատ է եղել, որ անցորդներին ինչ-որ հարցով դիմեմ, շատ է եղել, որ ինձ են դիմել։ Դեռ ոչ մի անգամ չի եղել մեկին մի հարց տամ՝ փախչի գնա, կամ «չորի»։ Բոլորն էլ ժպտում են։ Վերարկուդ էլ գցում ես, հետևիցդ վազում են, սիրուն բարևում ու ասում, թե բա քոնն էր, գցեցիր։

Գուցե հակառակ դեպքում ավելի ռոմանտիկ կլիներ։

Ընդհանրապես, ինչու էի լռում։ Էս վերջերս շատ եմ լռում։ Զահլաս գնում է խոսեմ, ազնիվ խոսք։ Եթե մի բանում համաձայն չեմ, ոչ թե վիճում եմ, այլ լռում։ Ցույցերից ոչ սթորի արեցի, ոչ էլ ստատուս գրեցի։ Հեսա կմտածեն՝ չեմ մասնակցել, հա։ Լռելով ավելի հեշտ է, որովհետև էս վերջերս շուրջս ամեն ինչ այնքան ռոմանտիկ է ներկայացվում, որ քիչ է մնում դնեմ լացեմ։ Դե, կամ էլ քիչ չի մնում։

Չգիտեմ խառը-մառը էս ինչ գրեցի, ու ինչի չլռեցի էս անգամ, բայց արդեն ջնջելս գալիս է։ Ես լռել եմ սիրում ու գործել։ Որովհետև ամեն ինչ այնքան ռոմանտիկ չէ, ինչքան դուք բոլորդ եք ներկայացնում։ Ցույցներն էլ, մեր հեղափոխությունն էլ։ Մի քիչ իրատես լինել եմ սիրում, ու նկատել, որ ինձ լավ էլ հավատում էին։ Որ Հայաստանս միշտ էլ էսպես էր, որ մեծ բաների կողքին փոքր բաներ էլ կան։ Որ մեկ-մեկ լավը նկատելու համար պետք է իրատես լինես, ոչ թե դրամատիկ։ Իրատես լինելով ես լիքը լավ բաներ եմ նկատում։

Մի խոսքով, եթե դու էլ չես տեսնում Հայաստանն այնպես, ինչպես ես, ուրեմն ինձնից է։ Գուցե ակնոցիցս կամ ոսպնյակներիցս։ Աջը՝ -2,5, ձախը՝ -2,75, եթե՝ ինչ։

Իսկ հիմա կլռեմ։ Զահլա չկա։

zara torosyan

Դասամիջոց

-Աննա, Աննա,- շշնջում էր Ալբերտը դասարանի մի կողմից մյուս կողմը,- էս գումարը վերցրու, ինձ երեք հատ խորիզով բուլկի կբերես բուֆետից:

-Հա, ինձ էլ:

-Ինձ էլ կբերես,- սկսեցին շշնջալ բոլորը:

Զանգը հնչեց: Աննան ու Էլենը միանգամից դասարանից դուրս սլացան: Նրանց հետևից, ինչպես միշտ, երեք հոգի դուրս են վազում, սակայն ոչ ոք երբեք չի իմանում, թե նրանք ուր են գնում: Տղաները միշտ կանգնում են աղբամանի մոտ, իսկ երբ ցանկանում ես աղբը թափել, և մի կերպ անցնում ես նրանց միջով, այնպես են գոռում, կարծես դա իրենց տարածքն է և ուրիշները իրավունք չունեն այդտեղով անցնելու:

Նախավերջին նստարանին նստած է Վովան, ով պարտաճանաչորեն կատարում է իր դասամիջոցի պարտականությունը` լուռ նայում է գրատախտակին, իսկ նրա հետևում նստած Մերին` Վովայի մեջքին:

Կան նաև տղաներ և աղջիկներ, որոնք դեռ տարված են արդեն հնացած ինտերնետային մարտահրավերներով:

Մի քանի աղջիկներ էլ` գրքերը ձեռքներին, դուրս են գալիս դասարանից, որ ուսուցիչները տեսնեն, թե ինչ պարտաճանաչ են իրենք և ինչպես են միշտ դաս սովորում: Սակայն իրականում նրանք լրիվ տարբեր թեմաներից են զրուցում:

Կան նաև աղջիկներ, որ պատուհանից այն կողմ չեն գնում, կանգնած նայում են մեր զուգահեռ դասարանի պատուհանին, քանի որ գիտեն, որ հնարավոր է` Վրեժն անցնի այդտեղով, և իրենք էլ տեսնեն նրան: Վրեժն էլ իրեն աստղ է զգում:

Զանգի հնչելուն մնացել էր երկու րոպե, բոլորն սկսել էին նյարդայնացած քայլել, քանի որ Աննան ու Էլենը դեռ չէին եկել: Երբ նրանք մտան դասարան, բոլորը հարձակվեցին Աննայի վրա ու պահանջեցին իրենց ուտելիքը: Դրանք ստանալուց հետո դասարանում լռություն է տիրում, որովհետև բոլորը լուռ նստած ուտում են: