-Հը՞ն, Գո՛ռ, դեռ «պավեստկադ» չե՞ն տվել:

Արդեն մի քանի օր էր, ինչ սկսվել էր ամառային զորակոչը, ու նույնքան օր էր, ինչ ես նույն հարցն էի տալիս ընկերներիցս մեկին, որը պիտի ծառայության գնար այս ամռանը: Ու ամեն անգամ ստանում էի բացասական պատասխան: Ծիծաղելով ասում էի.

-Աչքիս մոռացել են քո մասին:

Մի պահ ուրախանում էի, որ դեռ չի գնում, հետո հասկանում՝ միևնույնն է, գնալու է, ուրեմն, ինչքան շուտ՝ այնքան լավ:
Արդեն մի քանի օր էր, ինչ սկսվել էր ամառային զորակոչը, հետևաբար՝ նաև զորացրումը: Արդեն մի քանի օր էր՝ ընկերներիցս մեկին հարցնում էի՝ երբ է գալու, ասում էր՝ բան չմնաց, մի քանի օրից: Ուրախանում էի, որ շուտով գալու է, հետո հիշում էի, որ մյուսն էլ գնալու է, ու խառը զգացողություն էր ներսումս առաջանում: Ստացվում էր՝ ընկերներս փոխարինելու են միմյանց: Ես ասում եմ ընկեր՝ դուք հասկացեք եղբայր ու եղբորից էլ առավել, հասկացեք սյուն ու ապավեն, որոնցում մինչև վերջ վստահ եմ:

Արդեն մեկ-երկու օր էր, որ Գոռին էլ նույն հարցը չէի տալիս, այն օրը դրական պատասխան էի ստացել: Արդեն մեկ-երկու օր էր` ծառայող ընկեր-եղբորս էլ չէի հարցրել՝ երբ է գալու, օրն ասել է: Պարզվում է՝ Գոռը գնում էր նրա վերադարձից մեկ օր շուտ: Փաստորեն, երկու ընկեր չէին հասցնում իրար տեսնել, բայց փոխարինվում են մեկը մյուսով: Փաստորեն, նույնիսկ մեկ օր մեր բանակը չի զրկվում իր սյուներից, ու ես էլի կարող եմ հանգիստ խղճով գլուխս դնել բարձին:

Դե՜ ինչ, բարի ու անփորձանք ծառայություն բոլոր նրանց, ովքեր զորակոչվել են և բարի վերադարձ նրանց, ովքեր պատվով վերադարձել են հայրենի օջախներ:

-Գիտե՞ք, թե ինչ է կոռուպցիան:

-Այո, գիտեմ, թե ինչ է կոռուպցիան՝ կաշառք, հովանավորչություն, պետական փողերի լվացում (Գեղամ Վարդանյան, Երևան, 43 տարեկան, լրագրող):

-Կոռուպցիա՞ն, իհարկե գիտեմ: Հայաստանում, ի դեպ, բավականին տարածված է: Գումարի միջոցով հասնել ուզածիդ, կաշառքը, դիրքը, շանտաժը, որ կոռուպցիայի հիանալի օրինակներ են (Նանե Վարդանյան, Երևան, 14 տարեկան, աշակերտ):

-Երբ գումար կամ նվեր են տալիս իրենց գործը առաջ տանելու համար՝ դա կաշառքն է: Երբ որ կաշառքը մեծ մասշտաբներ է ընդունում, կամ կաշառում են պետական պաշտոնատար անձի, այդ դեպքում սովորական կաշառակերությունը դառնում է կոռուպցիա: Այսինքն՝ կոռուպցիան այն է, երբ կաշառքը մուտք է գործում պետական համակարգ (Ռուզաննա Ազիզյան, Երևան, 41 տարեկան, լրագրող):

-Համակարգային հանցագործություն է: Տվյալ համակարգում վերևից ներքև ոչ թե համակարգի շահերից բխող գործողություններ են կատարվում, այլ հակառակը. ամեն ինչ կատարում են իրենց անձնական շահի համար: Այդ թվում և համակարգի աշխատողներից կարող են շահույթ ստանալ, և համակարգից դուրս մյուս անձնավորություններից (Վազգեն Վարդանյան, Երևան, 70 տարեկան, թոշակառու):

-Կոռուպցիան՝ պաշտոնական դիրքի չարաշահումն է (Գայանե Ղուկասյան, Երևան, 68 տարեկան, թոշակառու):

-Հավատո՞ւմ եք, որ Հայաստանում մի օր կվերանա կոռուպցիան:

-Չեմ հավատում, որ կոռուպցիան կվերանա ոչ միան Հայաստանում, այլ նաև ամբողջ աշխարհում: Ուղղակի կարող է չափերը կրճատվեն, ու այդքան ակնհայտ չլինի կոռուպցիայի ազդեցությունը մարդկանց առօրյա կյանքում (Գեղամ Վարդանյան, Երևան, 43 տարեկան, լրագրող):

-Հայաստանում կոռուպցիայի վերացմանը դժվար է հավատալ: Կարծում եմ՝ հնարավոր է, բայց բավականին տանջվել է պետք (Նանե Վարդանյան, Երևան, 14 տարեկան, աշակերտ):

-Այո, իհարկե հավատում եմ (Ռուզաննա Ազիզյան, Երևան, 41 տարեկան, լրագրող):

-Դժվարությամբ, բայց՝ գուցե (Վազգեն Վարդանյան, Երևան, 70 տարեկան, թոշակառու):

-Ոչ, չեմ հավատում (Գայանե Ղուկասյան, Երևան, 68 տարեկան, թոշակառու):

-Ինչո՞ւ չի վերանա:

-Չի վերանա, որովհետև կոռուպցիան այնքան հին է, որքան մարդկությունը: Զուտ հայաստանյան երևույթ չէ կոռուպցիան: Բայց կարող ենք քննարկել ծավալների կրճատումը, ու այո՛, հավատում եմ, որ ժամանակի ընթացքում կոռուպցիայի ծավալները Հայաստանում կկրճատվեն (Գեղամ Վարդանյան, Երևան, 43 տարեկան, լրագրող):

-Որովհետև արդարություն չկա (Գայանե Ղուկասյան, Երևան, 68 տարեկան, թոշակառու):

-Եթե կվերանա, ի՞նչ է դրա համար պետք: 

-Պետք է ուժեղացնել հակակոռուպցիոն օրենսդրությունը: Պետք է աշխատեցնել եղած օրենքները: Պետք են կոռուպցիայի դեմ հաղթանակի մի քանի լավ օրինակներ, որ հասարակությունը տեսնի, որ իրավիճակը փոխվում է: Պետք է մարդիկ իրենք դա ամոթ համարեն ու կաշառք չտան (Գեղամ Վարդանյան, Երևան, 43 տարեկան, լրագրող):

-Առաջին հերթին կարևոր է երիտասարդ բնակչության մտածողությունը, մնացածը ինքն իրեն կլուծվի (Նանե Վարդանյան, Երևան, 14 տարեկան, աշակերտ):

-Կամքի ուժ (Ռուզաննա Ազիզյան, Երևան, 41 տարեկան, լրագրող):

-Միայն արդարություն, դատական համակարգի անկախություն և արդարության հաստատում (Վազգեն Վարդանյան, 70 տարեկան, թոշակառու):

Հարցումներն անցկացրեց Լիլիթ Վարդանյանը

«-Բժիշկ, ինչպե՞ս է հիվանդը։
-Շատ շուտ է գիտակցության եկել,-ամպամած դեմքով պատասխանեց բժիշկը։»
Դուք չհասկացա՞ք խոսքն ինչի մասին է։ Հիանալի է՝ դուք չեք դիտում հայկական սերիալներ։ Բժշկի դերակատարի պրոֆեսիոնալ դերասանական խաղն ապշեցուցիչ էր, շլացուցիչ։ Այնքան, որ աչքիցդ չի վրիպի, որքան էլ արագ փոխես ալիքը։
Հիմա պատկերացրու՝ հիվանդանոցում սրտաթրթիռ սպասում ես մեկի վիրահատության ավարտին, բժիշկը մոտենում է այնպիսի հայացքով, որ արդեն կցանկանաս հոգեհանգստի պատրաստություն տեսնել, մեկ էլ հրաշք՝ «Ձեր հիվանդը ժամանակից շուտ է գիտակցության եկել»։ Ինչպիսի՞ն կլինի քո պատասխանը։ Եթե սկզբունքից չշեղվենք՝ պիտի ասես՝ «Ներեցեք, բժիշկ, որ մեր հիվանդը չարդարացրեց ձեր սպասումները: Քիչ է, որ ողջ է, մի հատ էլ շուտ եկավ գիտակցության»։

Իմաստային, սցենարային, իրավիճակային՝ գրողի տանի ո՞ր դիտանկյունից էր արդարացված այդ մելամաղձոտ դեմքի արտահայտությունը։ Հատուկ ժամանա՞կ կա, որից շուտ հիվանդը պարտավորվում է գիտակցության չգալ։
Սերիալի անունը չնշեմ։ Թե չէ մոլի երկրպագուները կասեն, թե «քննադատելով ինքնահաստատվում եմ, պարապ եմ, դրանից ա»։ Հասկանում եմ՝ իրենց համար ուրբաթից երկուշաբթի ընկած ժամանակահատվածը իսկական մահ էր։ Շաբաթ օրվա անոնսով մի կերպ դիմացած՝ երկուշաբթի կոնկրետ ժամին ալիքը փոխել ու դիտում էին։ Է՜, ասա ո՞ւմ էր պետք՝ բժիշկը լա՞վ է խաղում, թե՞ վատ, ի՞նչ դեմքով է ասում նորությունը, գլխավորը՝ բժիշկը փրկել է Պողոսի կյանքը։ էհ, ի՞նչ անենք, որ հեչ էլ ուրախ չի, որ փրկել է։
Սա միակ օրինակը չի, որ իրականությունը սերիալի հետ, մեղմ ասած, «յոլա չի գնում»։ Ստորև մի քանի անհեթեթ «ֆրազներ» ևս. բառացի մեջբերում եմ՝
«֊Աղջի, ես առանց քեզ ապրել չեմ կարող»։
Սերն արտահայտելու ավելի գռեհիկ ձև հնարավո՞ր չէր մտածել։ Լո՞ւրջ։ Չէ, դուք իրո՞ք մտածում եք, որ աղջկան «աղջի»-ով դիմող «քյարթ» աշխարհում անհավանական մականուն ունեցող մեկն այնքան անտարբեր չի ոսկեղենիկ հայերենի նկատմամբ, որ մի հատ էլ «աղջի»-ից հետո ականջին կշշնջա՝ «սիրելի՜ս»…
Կամ ասենք՝ «Չեմ կարում քեզ հասկանալ»։ Իսկ հեռուստադիտողը «կկարանա՞» քեզ հասկանալ։ Անաղարտ մայրենիի ու խոսակցականի հերթական սերիալային խղճուկ միքսի փորձ։ Միքսված բաները միշտ ռիսկային են։ Մանավանդ, երբ խոսքը հայերենի ու բակի «քաղցրահունչ» ժառգոնային բառերի մասին է, ուղեղդ սթրեսի է ենթարկվում։ Նույն ուղեղդ, որ սոված-ծարավ դիմանում է ու նույնիսկ ունակ է հիշելու տասնյակ հեռախոսահամարներ ու մտաբերել՝ անցած Ամանորին ինչքան ես կերել, կարող է ցավ զգալ։ Ինֆորմացիայի ընկալման բարդ գործընթացի օբյեկտին սուբյեկտիվ բնութագրերի շնորհման վերջին պատասխանատու փուլին հասնելուց հետո, հավանաբար, մոտդ կառաջանա վերբաֆոբիայի սինդրոմ (վախ բառերից)։ Էսպես գնա՝ բառաֆոնդում կհայտնվի «սերիալային բառապաշար» տերմինը։ Կամ էլ կսահմանվի հատուկ ժամանակ, հիվանդը որքան էլ ցանկանա դրանից աջ ու ձախ անել՝ գիտակցության գալ, չի կարողանա։ Թե բա բժիշկը կասի՝ «Ժամանակից շուտ է գիտակցության եկել»։