Սևանի Սայաթ-Նովա փողոցի գողտրիկ անկյունում գտնվող մշակութային այդ փոքրիկ օջախը մենք անվանում ենք Բոհեմ: Բոհեմը արվեստանոց է, թեյարան, սրճարան կամ մեկ բառով ասած՝ ամեն ինչ արվեստի հետ կապված՝ նկարչություն, երաժշտություն, ֆիլմ, խոհանոց և այլն։ Մեր Բոհեմը մի տեսակ տան նման է, ազգային տան: Բոհեմը հնարավորություն է տալիս երիտասարդներին ինքնաարտահայտվելու, զարգանալու, նորը ստեղծելու: Բոհեմը իրոք սիրելի է դարձել բոլորի կողմից, այնտեղ հաճախ կարելի է տեսնել Սևանի տաղանդաշատ երիտասարդներին:

Մեր Բոհեմի դռները բաց են բոլորի առջև, այստեղ կազմակերպվում են տարբեր երեկույթներ: Բոհեմը մշտապես մասնակցում է ազգային բոլոր տոներին և իր մեծ ներդրումն է ունենում դրանց կազմակերպման գործում:

Ու ինչպես ամեն տարի՝ սկսած 2015 թվականից, այս տարի ևս կազմակերպվել է Sevan international Music Festival 2019-ը: Սա երաժշտական փառատոն է, որը տեղի կունենա օգոստոսի 3-ին և 4-ին: Փառատոնի առաջին օրը տեղի կունենա Սևանա լճի ափին՝ հանրային լողափում, մուտքը կլինի ազատ, եկվորները կտեսնեն լիճը, հնարավորություն կունենան մեկ օր վրաններով մնալ լճի ափին՝ վայելել մաքուր օդը, լսել լավագույն երաժշտությունը, իսկ երկրորդ օրը կանցկացվի Սևան քաղաքում, ինչն էլ մեծ հնարավորություն կտա ծանոթանալու մեր քաղաքին: Փառատոնի գլխավոր նպատակներից մեկն էլ բնապահպանությունն է, ուստի մինչև փառատոնը կազմակերպվել է վիդեո չելենջ facebook-ում և instagram-ում, որի մասնակիցները պետք է պարզաբանեն, թե ինչու են շնորհակալ Սևանին: Չելենջին կարող են մասնակցել բոլորը: Տեսանյութի տևողությունը մասնակցի հայեցողությամբ է, պետք է միայն ասել այն պատճառը կամ պատճառները, ինչի համար կարելի է շնորհակալություն հայտնել Սևանին, իսկ վերջում պետք է պարտադիր նշել` #ՇնորհակալությունՍևան, #ThanksSevan, #SevaninternetionalMusicFest, #SIMF5: Ի դեպ նշեմ, որ փառատոնի կազմակերպման համար Բոհեմի տաղանդավոր երիտասարդությունը ջանք չի խնայել, արել է ամեն ինչ` անմոռանալի օր և կատարյալ հանգիստ ստեղծելու համար: Ինչի համար կարելի է ասել նաև՝ շնորհակալություն, Բոհեմ: Եվ այսպես, սպասում ենք բոլորին՝ օգոստոսի 3-ին և 4-ին Սևանում ամենագեղեցիկ, հիշարժան, գունեղ փառատոնին:

Իսկ դուք երբևէ մտածե՞լ եք, թե ինչի համար կարելի է ասել շնորհակալություն Սևանին կամ հենց ձեր քաղաքին, որտեղ ապրում եք։ Եթե ոչ, ապա ժամանակն է խորհելու այդ մասին:

«Արարիչը վերաձևավորվում է ձեզնից յուրաքանչյուրի մեջ»,- սա ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանից լսած ամենատպավորիչ նախադասությունն էր: Նախորդ շաբաթ նախագահը այցելել էր UWC Դիլիջանի միջազգային դպրոց՝ ծրագրի վերջին երեք սերունդների ներկայացուցիչների հետ հանդիպելու և ծանոթանալու:

Դեռ անցյալ տարի պատրաստվում էինք կյանքի նոր փուլ մտնելու, իսկ այս տարի արդեն ձեռքսեղմումով պաշտոնապես ծանոթացանք Արմեն Սարգսյանի հետ և ամենքս նշեցինք այն երկիրը և ուսումնական հաստատությունը, որում սովորում ենք: Ծանոթությանը հաջորդեց մտերմիկ զրույցը, որը համեմված էր կյանքի փիլիսոփայությունից մինչև ապագայի բանաձև բացահայտող թեմաներով:

«Ինչպիսի՞նն եք տեսնում Հայաստանը ապագայում»,- ուսանողներից մեկի հարցն էր:

«Լավ, լավագույն»,- հստակ ու վստահ էր նախագահի պատասխանը:

Ոգևորիչ էր լսել ու իմանալ, որ երկրի համար նման կարևոր դեր ունեցող մարդն առաջնորդվում է գաղափարների հանդեպ ցուցաբերվող ուշադրությանը տրվող կարևորությամբ: Կոչը, որ ծնունդ տանք մեր գաղափարներին, չվախենանք դրանք բարձրաձայնելուց, դրանց ընդառաջ ընթանալուց ու ի վերջո, դրանք իրագործելու համար ուժեղ և հաստատուն մնանք, սեփական օրինակով է պայմանավորված: Ամենահետաքրքիրը, թերևս, լսելն էր, որ ամենահաստատունը քաոսն է, քանզի քաոսում աներերությունը վտանգված չէ:

«Մեր երկիրը վստահաբար լավագույնին է արժանանալու, քանզի ձեզ նման երիտասարդներն են դրա ապագան ու շարունակությունը»։ Ինչ խոսք, պարտավորեցնող էր լսելը:

Եվ, առհասարակ, գիտակցելը, որ մի ամբողջ զարգացող և ծաղկող երկիր ապավինում է իր նոր սերնդին, մղում է մեզ դառնալու ավելի լավը և ավելի արժանին՝ ճիշտ պահին մեր երկրին ճիշտ ձևով ծառայելու և մեր իսկ ունեցածը հօգուտ մեր երկրին ծառայեցնելու համար:

Մենք պիտի միշտ աճենք, որովհետև ամուր է այն երկիրը, որտեղ մարդիկ երբեք չեն դադարում սովորել:

Լուսանկարները` https://www.president.am/hy/ կայքից

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Հուլիսի 10-ից երկու փուլով մեկնարկել է ՏՆԱԿ-ը` դասընթացների շարքը, որ տեղի է ունենում ամեն ամառ` իր շուրջ հավաքելով շուրջ 30 մասնակիցներ Հայաստանի տարբեր մարզերից։ ՏՆԱԿ-ը խրախուսում է ակտիվ քաղաքացիությունը, ոչ ֆորմալ կրթությունը, համայնքային ու  հյուրընկալող ընտանիքների մշակույթի զարգացումը։ ՏՆԱԿ-ի սկզբունքներից է կամավորությունը, և ՏՆԱԿ-ի դասընթացավարներից մինչև խոհարար աշխատում են կամավոր սկզբունքով։ Յուրաքանչյուր տարի ՏՆԱԿ-ն ունենում է իր առանձնահատուկ թեման` այս տարվանը բնապահպանությունն ու էկոլոգիական ոտնահետքի կրճատումն է: Հրավիրված դասընթացավարները խոսում են թափոնների կառավարումից մինչև ապագայի կենսակայուն մասնագիտություններ:
Հիշում եմ էն պահը, որ վեջապես ստացա զանգը, որով ասացին, որ ես դարձել եմ ՏՆԱԿ- 2019-ի մասնակից։

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

-Ողջույն։ Քեզ զանգում են ՏՆԱԿ ծագրից։ Շնորհավորում եմ, դու անցել ես…

Չեմ հիշում, թե հետո ինչ ասացին, որովհետև վերջապես ստացել էի էն զանգը, որին ահավոր շատ էի սպասում։

Եկավ հուլիսի 9-ը՝ ՏՆԱԿ-ի սկսելու նախորդ օրը, ու ես պետք է ճամփա ընկնեի Եղեգնաձոր՝ ինձ հյուրընկալող ընտանիքի հետ ծանոթանալու ու վերջապես մի քանի օր ապրելու համար։ Բայց դա պարզապես ծանոթանալ ու ապրել չէր։ Դա մի հետաքրքիր ու ժպիտի արժանի փորձ էր, որ քեզ մտածել է տալիս, որ կյանքը շատ հետաքրքիր է, ու Անդրանիկ Պապոյանի՝ ամենահավես դասընթացավարի ասած` «կյանքը թույն բան ա»։ ՏՆԱԿ-ից հետո դու հասկանում ես, որ դա իրոք էդպես է։

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Վերջապես եկավ հուլիսի 10-ը․ էն օրը, որին երևի սպասում էին ՏՆԱԿ-ի բոլոր մասնակիցները։ Ես ու Սեդան՝ ինձ հյուրընկալող աղջիկը, ու էլի  3 ՏՆԱԿ-ցիներ սպասում էինք ՏՆԱԿ-ի ավտոբուսին, որ պետք է գար, մասնակիցներին Եղեգնաձորից սկսած վերցնելով հասցներ Վայք:

Անծանոթ մարդիկ։ Տարբերվող կերպարներ։ Մտքեր։ Լռություն։ Լռություն խախտող հարցեր, թե ինչի էինք մենք լուռ։ Որոշ կանգառներում կանգ առնող ու շարժվող ավտոբուս։ Առաջին օր։ Սկիզբ։

Հասանք ՏՆԱԿ։ Էս տարի յուրահատուկ էր նրանով, որ ՏՆԱԿ-ն արդեն ուներ իր տունը։ Դա իրոք տուն էր, որովհետև մարդու տունն էնտեղ է, որտեղ իր սիրտն է, իսկ մենք բոլորս թողեցինք մեր սրտից մի մասնիկ ՏՆԱԿ-ում։ Թողեցինք նաև լիքը ծիծաղներ, հիշողություններ, արցունքներ… Մենք ուղղակի մեզնից մի հատված թողեցինք էնտեղ, դրա համար էլ ՏՆԱԿ-ի ավարտից հետո բոլորս էլ երևի կիսատ ենք մեզ զգում։

Առաջին օրը սովորաբար շատերի համար այնքան էլ լավ չի անցում։ Դե դու քեզ մի քիչ կորած ես զգում էդ անծանոթ մարդկանց մեջ։ Անկեղծ ասած առաջին օրը ես ու էլի շատերը մի քիչ հոգնած էինք։ Եկավ Ջիվան ձյաձյան՝ ավտոբուսի վարորդը, որ մեզ տանի մեր տուն, ու կապ չունի, որ մենք մեր հյուրընկալող ընտանիքի տանը ընդամենը մի քանի օր էինք ապրելու։

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

Այս տարվա ՏՆԱԿ-ը բնապահպանության մասին էր։ ՏՆԱԿ-ի դասընթացավարները այնքան էին իրենց գործի ու ասածների մեջ վստահ ու մտահոգ, որ դասընթացների ընթացքում դու հասկանում ես, թե ինչ է իսկապես կատավում մեր աշխարհում։ ՏՆԱԿ-ից հետո դու դառնում ես բնապահպան ու միայն ՏՆԱԿ-ից հետո ես հասկանում, թե ինչքան բան ՏՆԱԿ-ը փոխեց քո մեջ ու քո շուրջը։ ՏՆԱԿ-ում բոլորը տարբերվող էին։ ՏՆԱԿ-ի օդը լցված էր երաժշտությամբ ու մի աննկարագրելի զգացումով, որտեղ դու հասկանում ես, որ կարևորը ինքդ քո տեսակը պահելն է ու մռութդ կախած, ամեն ինչից դժգոհ ու տխուր հոգեվիճակդ քեզ ոչինչ չի տա, եթե ոչ ժամանակի ու ինքնաբացահայտման կորուստ։ ՏՆԱԿ-ում մենք դառնում ենք ընտանիք, որտեղ կազմակերպիչը, կամավորը և մասնակիցը չեն տարբերվում իրարից։

Եկավ ՏՆԱԿ-ի վերջին օրը։ Մենք անկեղծ ասած մի քիչ չէինք հավատում դրան ու զգում էինք, որ երևի արդեն անսովոր կլիներ ՏՆԱԿ-ցիների ստեղծած աշխարհից ետ գնալ մի ուրիշ աշխարհ։

-էրեխեք, չեմ հավատում, վերջին 15 րոպեն ա, ու վերջ…

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

-Ահա, ու դրանից հետո ՏՆԱԿ-ը կավարտվի,- ասաց Սոնան, երևի դիտավորյալ ու մի քիչ ծիծաղելով։

Էս 15 րոպեները տեսածս ամենալիրիկական րոպեներն էին։ Գրեթե բոլորը իրար գրկած լաց էին լինում։ Գրեթե բոլորը, որովհետև մի քանի հոգի, որոնցից մեկը ես էի, ծիծաղում էինք։

Եկավ ավտոբուսը։ Ոչ մեկը չէր ուզում, որ էդ ավտոբուսը գար, որովհետև դա կլիներ վերջին անգամն էդ ավտոբուսում։ Առավոտյան էլ չենք արթնանա, ու կանգառում կանգնած չենք սպասի մեր ավտոբուսին։

Ավտոբուս։ Լռություն։ Մի քիչ ծիծաղ, բայց ոչ նման էն ծիծաղին, որ ՏՆԱԿ-ի նախորդ օրերին էինք զգում։ Ընթացքում իջնող կերպարներ, որոնց միգուցե էլ չտեսնեմ։  Անհասկանալի զգացողություններ։ Տխուր հայացքներ;  Վերջին օր։ Ավարտ։

ՏՆԱԿ-ի վատ կողմերից մեկն էն է, որ միանգամից 2 հրաժեշտ գալիս են մեկը մյուսի հետևից։ Հաջորդ առավոր ես պետք է հրաժեշտ տայի ինձ հյուրընկալող ընտանիքին։ Գիշերը քնելուց առաջ չէի պատկերացնում, թե ոնց եմ հաջորդ առավոտ բաժանվելու այն մարդկանցից, ովքեր արդեն ընտանիք էին դարձել։ Բայց առավոտն էլ եկավ, ու նոր բացվող օրվա հետ ավարտվեց ՏՆԱԿ-ը։

Լուսանկարը` Անուշիկ Մկրտչյանի

ՏՆԱԿ-ից հետո առաջին անգամ իսկսվեց հետճամբարային դեպրեսիա։ Կարոտում էի երեխեքին, ՏՆԱԿ-ի միջավայրը, անցկացրածս ժամանակը, հյուրընկալող ընտանիքիս, ամեն ինչը։

ՏՆԱԿ-ից հետո դու հասկանում ես, որ էդ 5 օրերն էլ բավական են քեզ ավելի լավը դարձնելու համար։ ՏՆԱԿ-ը քեզ տալիս է էն ամենը, ինչն ակնկալում ես, նույնիսկ ավելի շատ, բայց հետաքրքիրն էն է, որ դու էդ ամենը հասկանում ես միայն ՏՆԱԿ-ի ավարտից հետո։

Seek you seek you. Նրանց համար, ովքեր չգիտեն` սա մի ռադիոկանչ է, որի մասին լավ կիմանան ռադիոկապի սիրահարները` որոնում եմ մեկին, ում հետ կարող եմ հաղորդակցվել: Տարիներ առաջ այսպիսի մի «հաղորդագրություն» ստացավ «Մանանա» կենտրոնը Շվեդիայից: Seek you seek you-ն մշակութային կազմակերպություն է, որը զբաղվում է դպրոցականների մեդիա կրթությամբ, համատեղ ֆիլմեր և անիմացիաներ են նկարում: Անցյալ տարի էլ Երեխաների հաղորդակցության միջազգային օրը, երբ Հալլանդ երկրամասի Վարբերգ քաղաքի պատմական ամրոցի տարածքից եթեր էին մտել, ցուցադրեցին նաև մեր կենտրոնի ֆիլմերը: Մեր կենտրոնի աշխատանքները շվեդ երեխաները շատ հավանեցին, և ցանկություն կա նոր և ավելի երկարատև համագործակցության: Եվ այսպես, այս ամառ մեր գործընկերների հրավերով, ավելի մոտիկից ծանոթանալու միմյանց գործունեությանը, «Մանանա» կենտրոնի ներկայացուցիչները Շվեդիայում էին:

Շվեդական Հալլանդ երկրամասի մի փոքրիկ քաղաքում` Ֆալկենբերգում, հուլիս ամսվա սկզբին Seek you seek you մշակութային կազմակերպությունը, այդտեղի թաղամասերից մեկում, որտեղ մեծ մասամբ փախստականներ էին ապրում, կազմակերպել էր կինոյի դասընթացներ: Երեւի կռահում եք, որ դասընթացները հենց փախստականների համար էին, ավելի շուտ նրանց երեխաների: Երեխաները նախ մտածել էին ֆիլմերի գաղափարները, պատմություններ, թե ինչից են իրենք վախեցել և վախենում: Հետո պատմությունները դարձել էին սցենարներ, հենց իրենք էլ դարձել էին դերասաններ և նկարահանել ֆիլմերը: 

Seek you-ում հավաքված մարդիկ արվեստի տարբեր բնագավառների ներկայացուցիչներ են, որոնք օգնում են երեխաներին ինքնաարտահայտվել: Օրինակ, Մարիա Էրիկսոնը նախկինում դերասանուհի է եղել, հետո Սթոքհոլմի դրամատիկական թատրոնում ռեժիսոր, դե, հիմա էլ հիմնել է այս կազմակերպությունը: Օսան սցենարիստ է, Յոստան` արվեստաբան, Մեհայլան` անիմատոր, Ինգմարը անիմացիոն եւ մոնտաժային ծրագրերի գիտակ, Բեատրիսը` կինոռեժիսոր: Սկզբունքը պարզ է` նրանք միավորվում են մի գաղափարի շուրջ եւ արվեստի միջոցով փորձում են վեր հանել հուզող խնդիրը: 

Վերջին դասընթացի թեման, որին նաեւ հրավիրված էր «Մանանա» կենտրոնը, երեխաների իրավունքներն էին: Քանի որ երեխաները ընդամենը 10-13 տարեկան էին, ֆիլմերը, որոնք ստեղծվեցին այդ ընթացքում, շատ ծիծաղելի եւ զավեշտալի էին: Դե, մենք էլ օգնում էինք նրանց տարբեր գաղափարային եւ մոնտաժային խորհուրդներով: Բացի այդ ներկայացրինք մեր կազմակերպությունը եւ մեր ֆիլմերից դիտեցինք: Հատկապես շատ հավանեցին Երեխաների իրավունքների մասին մեր ստեղծած շարքը:

Հուսով ենք կկարողանանք համագործակցության եզրեր գտնել եւ միասին հետաքրքիր ծրագրեր իրականացնել:

Seek you seek you, մենք այստեղ ենք և ընդունել ենք ձեր ռադիոկանչը: