angelina

Փոփոխություններ

Այս տարի ամառային արձակուրդներին տեղի ունեցավ «Մանանա» կենտրոնի կազմակերպած երկու մեդիա ճամբար` Աղվերանում և Դիլիջանում: Ես դարձա ճամբարի մասնակցելու թեկնածու, սակայն ինձ չհաջողվեց մասնակցել: Դեռ չեմ հուսահատվում, որովհետև աշնանային ճամբարն էլ կա, որին եթե ակտիվ լինեմ, կարող եմ մասնակցել:

Ամեն անգամ համացանց մտնելիս իմ առաջին քայլը 17.am մտնելն է: Մտա էջ, թերթում էի նոր նյութերը կարդալու, ու տեսա. «Աղվերան, մեդիա ճամբար, օր առաջին, օրագիր»: Անհամբերությամբ կարդում էի ու ամեն տողի հետ մտքումս պատկերացնում կատարվածը, չնայած որ երեխեքից երկուսին էի ծանոթ: Պարբերաբար հետևելով երկու ճամբարների և´ օրագրերին, և´ երեխեքի գրած նյութերին, ինձ թվում էր, թե ես երկար տարիներ ճանաչել եմ նրանց, այսպես ասած, ինձ համար բոլորը դարձել են «անծանոթ հարազատ» մարդիկ:

«Մանանայի» անձնակազմին ճանաչում եմ Արարատի դասընթացներից: Հիշում եմ տիկին Ռուզանի համբերատար բնավորությունը, որ հանդուրժում էր մեր կամակորությունները:

Լիլիթի, Դիանայի ու Լուսինեի սիրուն ժպիտները, բա Շուշանի խոշոր աչքերը, որ փայլելով շտկում էր մեր թերությունները:

Սիսակի խորհուրդները, ում ներկայությամբ մեր ֆոտոարշավներն ավելի ուրախ ու հագեցած էին դառնում: Իսկ Հովնանի ու պարոն Արայի հանդարտ պահվածքն ու խոսքը ապահովում էին միջավայրի խորհրդավորությունը, որ մոռանալն ուղղակի անհնար է: Կարճ ժամանակում բոլորիդ հասցրել ենք սիրել մանկական պարզ ու նուրբ սիրով:

Եթե անկեղծ, շատ էի խուսափում նոր ծանոթություններից, կողմանակի դասընթացներից, նոր միջավայրից, սակայն 17.am-ը իմ կյանքում փոխեց գրեթե ամեն-ինչ` դարձրեց ավելի մտածկոտ, պատասխանատու, սեր առաջացրեց գրելու հանդեպ, փոխեց մասնագիտական կողմնորոշումս:

Մի փոքր պատմեմ, թե ինչպես պատահեց, որ մասնակցեցի դասընթացին:

Իմ ամենաչսիրելի դասաժամն էր `ֆիզիկա, երբ փոխտնօրենը մտավ դասարան.

-Երեխեք, ուրեմն լրագրողներ են եկել ու ձեզ հետ ուզում են զրուցել ու պատմել իրենց աշխատանքից: Մասնակցել ցանկացողներ կա՞ն:

Դե, բնականաբար, ամբողջ դասարանով էլ չէինք ցանկանում նստել ֆիզիկայի ժամին, ու բոլորս էլ ասացինք, որ ուզում ենք, սակայն ոչ բոլորը եկան:

-Վա~յ, ինչ լավ ա, ես էդ ուղղությամբ եմ գնալու, կլինի՞ ես գամ:

Ստանալով ընկեր Վարդանյանի համաձայնությունը, ես նույնպես գնացի: Բայց դե, մեղքս ի՞նչ թաքցնեմ, ասացի` միայն թե, չնստեի դասին:

Բայց իմ ասած խոսքերը իրոք որ դարձան իրականություն: «Մանանայի» թիմի ամեն մի խոսքի հետ իմ մեջ հետաքրքրություն էր առաջանում մեդիա ոլորտի հանդեպ: Անմիջապես գնացի ու գրեցի, որ ցանկանում եմ մասնակցել դասընթացին, ստանալով նյութի թեմաները, գրեցի և ուղարկեցի: Չնայած գիտեմ, որ շատ թերություններ կային գրածներիս մեջ, բայց ինձ ընդգրկեցին: Եվ հենց այդտեղից էլ գլխիվայր շրջվեց կյանքս նոր գիտելիքներով:

Այս ամառը միակն էր բոլոր այն ամառներից, որ կայացած էր և լի նոր ձեռքբերումներով: Միակ ամռան էր, որ թեև արձակուրդներ չէին, սակայն ես ամեն օր կարդում էի իմ հասակակիցների նյութերը, մտածում, թե ես ինչի մասին կարող եմ գրել, գրում էի, մեկ-մեկ հրապարակվում, մեկ-մեկ` չէ: Բայց ես համառ եմ, շատ եմ աշխատելու, որովհետև ընտրել եմ իմ մասնագիտությունը, և որովհետև այլևս նախկին ձևով չեմ ուզում ապրել:

Հ.Գ. Ժողովուրդ, էնքան շատ եմ կարոտել ձեզ:

Mane Minasyan

Հայաստան ասելիս

Փոքր տարիքում, երբ այս նույն ամսաթիվն էր մոտենում, վերցնում էի հանրագիտարաններն ու պատմության գրքերը, սկսում փորփրել անցյալն ու իր գաղտնիքները:

Այս տարի, քանի որ մի քիչ մեծացել եմ, ուզում եմ խոսել այն մարդկանց հետ, ովքեր տեսել են Հայաստանը ոչ անկախ տարիներին, տեսել ու ապրել են անկախ Հայաստանում, այն մարդկանց հետ, ովքեր կյանքի գնով են պահպանել այդ անկախությունն, ու այն մարդկանց, ովքեր ծնվել ու ապրում են անկախ Հայաստանում, ովքեր տերն են այս անկախ Հայաստանի:

Ուզում եմ հասկանալ այս 25 տարվա պատմությունը, ուզում եմ իրենց հպարտ աչքերը տեսնել Հայաստան ասելիս:

Ուզում եմ ու այդպես էլ անում եմ:
Վերցրեցի  թուղթն ու գրիչը, ու քայլերս ուղղեցի դեպի ուսուցչանոց: Ուսուցչանոցի աթոռներն ազատ էին, սակայն ես պետք է գտնեի դպրոցի քայլող հանրագիտարանին՝ պատմագետ Վերա Խաչատրյանին: Քայլերս ուղղվում են դեպի այն դասարան, որտեղ, ըստ դասացուցակի նա դաս է պարապում:
Դուռը կիսաբաց էր, միջանցքի լռության մեջ լսվում էր միայն նրա ձայնը. «Անկախությունը յուրաքանչյուր հայի համար դարերով  երազած օդ ու ջրի նման անհրաժեշտ մի իրողություն է»… Ըհը, թեման էլ համապատասխանում է:
Մտնում եմ ներս ու անմիջապես հարցնում.

-Իսկ ի՞նչ տվեց այդ անկախությունը:

-Անկախությունը մեզ տվեց անկախ հայրենիք, առաջին հերթին, որտեղ ես երազում էի ապրել ազատ, կենսամակարդակը բարձր հայրենիքում` հայրենի հողի վրա, բայց ինչպես մեր հայոց մեծերից մեկն է ասել. «Ես  այսօր համոզվեցի,  որ պետությունը պատկանում է իշխանությանը, իսկ երբ վտանգ է սպառնում այդ տարածքին, այն վեր է ածվում հայրենիքի և տրվում հասարակ ժողովրդին»:

-Իսկ ի՞նչ կորցրեցինք անկախացման ընթացքում:

-Այս ընթացքում հայ ժողովուրդը կորցրեց այն բավականին բարձր մակարդակի հասած սոցիալական ապահով վիճակն ու կենսամակարդակը: Ճիշտ է, նվաճումներ ունեցանք շատ բնագավառներում, բայց այն միջին բարձր սոցիալական վիճակը, որում գտնվում էին մեր ժողովրդի 90%-ից ավելին, այսօր չկա: Այսօր կա հասարակության բևեռացում` մի բուռ վերնախավ ու մեծամասնականների խիստ ցածր կենսամակարդակ, որը անհանդուրժելի է յուրաքանչյուր դեմոկրատական երկրում:

-Մի՞թե արժեր այս տառապանքի ուղին անցնել:

-Արժեր, գտնում եմ, որ արժեր, որովհետև ինչ-որ տեղ հույսի նշույլ ունեմ, որ կշտկվի, կուղղվի ամեն ինչ, որ պղտորված ջրերը դեռ կպարզեն,  որ ջրի հատակի ծանր քարերը դեռ կերևան:

Եվ կունենանք այն, ինչ-որ երազել են դարերով մեր ժողովրդի լավագույն զավակները, ինչի համար պայքարել են, ինչի համար ամենաթանկն են տվել` կյանքը: Կյանքն են տվել, եթե դա չլինի, ապրելն անիմաստ է դառնում:

 Արժեր, ոչ անկախ Հայաստանը տեսած այս կնոջ աչքերի փայլն իրոք արժեր տեսնել: Ու այդ պահին մտածում եմ, եթե նույն հարցին պատասխանի պատերազմի ժամանակ հորը կորցրած, պատերազմի մասնակցած մարդը, նրա աչքե՞րն  էլ այսպես կփայլեն:
Դուրս եմ գալիս դասարանից ու շտապում գտնել դպրոցի ՆԶՊ-ի ուսուցիչ պարոն Վարդանյանին:

-Պարոն Վարդանյան, արդյո՞ք սա Անկախ Հայաստան է:

-Վստահ եմ իմ ու ինձանից հետո եկող սերնդի վրա, որովհետև ճանաչելով նրանց, շփվելով նրանց հետ, հասկացել եմ, որ նրանք են կերտելու ու տանելու դեպի հզորացման մեր պետությունը: Մեր անկախությունը մենք պահպանելու ենք:

-Քառօրյա պատերազմի ժամանակ գտնվում էիք առաջնագծում, ի՞նչն էր Ձեզ այնտեղ հասցրել:

-Ապրիլյան դեպքերին մասնակցելն արդեն ինքնին ասում է, թե ես ինչու էի գնացել այնտեղ. հայրենիքը պաշտպանելու: Ես չէի գնացել զոհվելու, այլ պաշտպանելու հայրենիքս: Չնայած կարող եմ ասել, որ հայրս էլ է զոհվել հանուն հայրենիքի, իսկ ես նրա որդին եմ, ընդամենը:

Փայլեցին, նրա աչքերն էլ փայլեցին, իմն էլ երևի փայլեց, երբ լսեցի, որ մենք նույնպես արժանի զավակ ենք այս հզոր պետությանը: Հասակակիցներիս աչքերի փայլն էլ եմ ուզում տեսնել: Քայլում եմ դեպի դասարան:

Կանգնում եմ մեջտեղում ու հարցնում.

-Ի՞նչ եք զգում Հայաստան ասելիս:

-Հայաստան ասելիս հպարտություն եմ զգում,- Վահեն էր, նրա աչքերն էլ փայլեցին:

Ձանգում եմ մտերիմներիցս մեկին.

-Միլ, Հայաստան ասելիս ի՞նչ ես զգում:


-Մա՞ն, ինչի՞ ես միանգամից էդ հարցը տալիս: Սեր եմ զգում, պարզ չի՞:

Փայլեցին, ևս մի հայի աչքեր փայլեցին…

Իմն էլ է փայլում,  առավոտայն ինձ հուզող հարցի պատասխանն եմ գտել, հա, առավոտյան մտածում էի` արդյո՞ք սա Անկախ Հայաստանն է,  հիմա հաստատ կարող եմ ասել, որ, Այո, սա է հենց Անկախ Հայաստանը:

Շնորհավոր իմ ու քո, մեր Հայաստանի անկախացման 25 ամյակը:

Mane Minasyan

Ես այն եմ, ով ես կամ

Ֆուտբոլը համարվում է 20-21րդ դարերի ամենատարածված սպորտաձևը: Ինչպես բոլոր երկրներում, Հայաստանում ևս կան ֆուտբոլի երկրպագուներ: Վերջերս հատկապես շատացել են աղջիկ- երկրպագուները: Նրանցից է նաև 16-ամյա Սուսաննա Գրիգորյանը, ով մանկուց երկրպագում է Մյունխենի «Բավարիային»:

-Սուսաննա, ֆուտբոլի նկատմամբ սերդ որտե՞ղից է գալիս:

-Ֆուտբոլի հանդեպ սերս գալիս է մանկուց, երբ հայրիկիս ու հորեղբորս հետ դիտում էի բոլոր ֆուտբոլային հանդիպումները: Իսկ երբ մի փոքր մեծացա և հասկացա ֆուտբոլի իրական հաճույքը, սկսեցի այն ավելի շատ սիրել՝ դարձնելով այն իմ ապրելակերպը:

-Երկրպագում ես «Բավարիային», ի՞նչ է քեզ համար այդ ակումբը:

-«Բավարիան» ինձ համար սոսկ ակումբ չէ, այն ավելին է, քան ուղղակի ակումբ:

-Սիրած ֆուտբոլիստ, կամ ֆուտբոլիստներ: Ի՞նչ կասես նրանց մասին:

-Անկեղծ ասած, չկա ֆուտբոլիստ, ում կառանձնացնեմ մյուսներից, յուրաքանչյուրն իր տեղն ունի: Բայց կա մեկը, ում շնորհիվ ես այսօր ապրում եմ ֆուտբոլով: Մեսութ Օզիլ: Ինձ համար կենդանի լեգենդ:

-Ունես աղջկան ոչ բնորոշ նախասիրություններ, արդյո՞ք խնդիրներ չեն առաջանում:

-Խնդիրներ միշտ էլ կան, բայց այդ խնդիրներն ինձ ընդհանրապես չեն հետաքրքրում, ու այստեղ կասեմ «Բավարիայի» կարգախոսը. «Մենք այն ենք, ով մենք կանք»: Իսկ ես այն եմ, ով ես կամ:

Hripsime Vardanyan

«Հայոց հարցը» Մրգավան գյուղում

-Վա~յ, Հռիփսիմե ջան, արդեն լրագրող ես դարձել: Բա դու մեր հալը իմանալով` առաջինը պիտի գայիր մեր փողոց: Էս մեր Հայոց հարցի մասին գրի: Կարող ա` մի լուծում ստանա:

Պապիկիս հարևան Մարտին պապն է: Հայոց հարց ասելով նկատի ունի իրենց ջրի խնդիրը, որը մոտ 18 տարի է` չի լուծվում: Բնակիչները արդեն երկար ժամանակ է, ինչ պայքարում են տանը ջուր ունենալու համար: Լինում է ժամանակ, որ ջրի համար գնում են կողքի փողոց կամ Արտաշատ: Մի քանի անգամ նախագահական ընտրությունների ժամանակ եկել են, փոսեր քանդել, խողովակներ անցկացրել, և վերջ: Էլի ջուր չկա: Եվ այդպես մոտ 18 տարի: Բնակիչները բողոքել են, դիմել քաղաքապետարան, տարբեր լրատվամիջոցների են դիմել՝ հարցը բարձրաձայնելու նպատակով:

Փողոցի այս վիճակը հեռուստացույցով տեսնելուց հետո նախաձեռնվեց ջրաչափերի տեղադրումը, և այ քեզ հրաշք, ջուրը եկավ: Այդ ուրախությունը տևեց մի քանի օր: Էլի նույն վիճակը, էլի բողոքներ: Հիմա շաբաթը մեկ անգամ ջրի մեծ մեքենա է գալիս փողոց, ապահովում բնակիչներին երկու օրվա ջրով և գնում: Մնացած օրերին բնակիչները իրենք պետք է տեսնեն իրենց գլխի ճարը: Հույս ունեմ, որ այս հարցը շատ շուտ իր լուծումը կստանա:

Հ.Գ Եթե ինչ որ բարերար հրաշքով տեսնի այս հոդվածը և որոշի օգնել, ապա ասեմ այդ փողոցը՝ Արարատի մարզի, Մրգավան գյուղի Ա. Խաչատրյան փողոցն է:

Hripsime Vardanyan

Սիրտս ձեզ հետ

-Հո~ք, գիտես չէ՞, էս ամառ ուզում ենք գալ ձեր տուն, բայց մամային պետք ա համոզեք:

-Էկեք, մեռնեմ ձեզ, դուք եկեք Իջևան` մենք ձեզ կդիմավորենք:

Ու էսպես, ինչպես միշտ, էլի մայրիկիս համոզելու հարցում օգնության եկավ հայրիկս: Շատ չարչարվելուց հետո, մենք կարողացանք մայրիկին վստահեցնել, որ մեզ հետ ճանապարհին ոչինչ չի պատահի, և ինչպես մենք ենք ասում. «Մենք արդեն մեծ ենք, գլուխ կհանենք»:

Մոտենում է օրը, երբ պետք է մեկնեմ ինձ համար նոր բացահայտվող մի աշխարհ: Ոչ մի անգամ չլինելով Տավուշի մարզում, ես փոքրիկ երեխայի նման` մեծ ու կլոր աչքերով նայում եմ ավտոբուսի պատուհանից դուրս: Սարեր, առվակներ, անտառներ. ինձ համար նորություն է Տավուշի բնությունը:

Մոտենում ենք Իջևանին: Ավտոբուսը կանգ է առնում մի հին խանութի մոտ, որի վրա հին ու ժանգոտած տառերով գրված է` «Магазин»: Իջնում եմ ավտոբուսից, նայում շուրջս, հայացքով փնտրում եմ ծանոթ դեմք: Հա~, տեսա, Վանուհին է` հորաքրոջս աղջիկը:

-Հըն, էրեխեք, ո՞նց հասաք,- հարցրեց նա:

-Ուղղակի անմոռանալի ճանապարհ էր,- հիացած պատասխանեցի ես:

Գյուղ գնալու ճանապարհին մեքենայի պատուհանից տեսնում եմ մոտեցող ճանապարհային նշանը, այն սպասումներով, որ դրա վրա գրված կլինի գյուղի անունը, սակայն գրված է` «Ադրբեջանի սահման», և հետո նոր` «Այգեհովիտ»:

Վերջապես հասանք` հինգ փոխադրամիջոց փոխելուց հետո, հոգնածություն եմ զգում: Ու այդ պահին տեսնում եմ հորաքրոջս` ժպիտը դեմքին սպասում է մեզ.

-Հո~ք: (Գրկախառնություններ, համբույրներ, էլի գրկախառնություններ, էլի համբույրներ): Արդեն ուշ երեկո է: Նստած ենք դրսում ու հիանում ենք պատշգամբից բացվող տեսարանով:

Առավոտ: Գնում եմ դուրս, տեսնում եմ, որ հորաքույրս ինչ-որ տեղ է գնում:

-Հոք, ո՞ւր:

-Գնում եմ ֆերմա:

-Սպասի, ես էլ եմ գալիս:

-Գնացինք:

Ճանապարհին պատմում է, որ պահում է խոզեր, նապաստակներ, բայց նախկինում ունեցել է նաև կովեր, որոնց պահել է ինքը, մշակել բավականին մեծ տարածք: Հիմա տանը մեծ պապ ունեն, ով խնամքի կարիք ունի, դրա համար էլ չի հասցնւմ: Հասել ենք բլրակի ամենաբարձր հատվածին: Ինձ ցույց է տալիս սարերի այն հատվածը և լճակը, որ գտնվում է շատ մոտ և որ Ադրբեջանի հողերում է: Պատմում է, որ ապրիլյան քառօրյա պատերազմի օրերին գյուղում ոչ մի լույս չէր վառվում, քանի որ շատ հեշտությամբ կարող էին նշան բռնել բնակավայրի վրա:

Հետ վերադառնալուց հորաքույրս զանգում է ինչ-որ մեկին:

-Գոհա՞ր, կոֆե դիր` գալիս ենք: Արտաշատից հյուրեր ունենք:

Գնում ենք Գոհարենց տուն: Հորաքույրս, բա թե`

-Գիտե՞ս, էս մեր Հռիփսիմեն մեր գյուղը նկարել ա, որ հոդված գրի: Ու էդպես 17.am-ը հասավ Այգեհովիտ:

Վերադառնում ենք տուն, նախաճաշ պատրաստում, իջնում այգի` թութ, խնձոր, մորի հավաքում: Հագեցած են անցնում օրերս:

Հիմա ավտոբուսում եմ: Պատուհանից երևում է հին, ժանգոտած Магазин-ը: Շարժվում ենք: Ավտոբուսը քիչ-քիչ հեռանում է: Մի տեսակ տխուր եմ:

Կանգնեցրեք ավտոբուսը, ես իջնում եմ:

qristine mkrtchyan portert-2

Դարձյալ կորցրեցի

Ինձ շատ է հուզում այն հանգամանքը, որ երբ հաջողություն եմ ունենում, ճիշտ չեմ օգտագործում։

Մի անգամ երկար դասամիջոցին երգի ուսուցչուհին մոտեցավ ինձ և ասաց.
-Ուրեմն այսօր երգի մրցույթ կա։ Ես պետք է ընտրեմ 5 աշակերտ։ Նրանցից մեկը դու ես։ Զանգահարիր ծնողներիդ ու ասա, որ գնում ես մրցույթի: Դպրոցի մեքենան մի դասաժամով մեզ կտանի ու հետ կբերի։ Գնալը` անվճար։ 10 րոպեից շարժվում ենք։
Ես շատ ուրախացա, բայց մի պրոբլեմ կար՝ ես հեռախոսս դպրոց չեմ տանում։ Վերցրեցի մեր դասարանի Կարինեի հեռախոսը։ Զանգահարեցի տուն, վերցնող չկար։

-Կարինե, քո հեռախոսը Վիվա-սել ա՞,- հիշելով միայն տատիկի հեռախոսի համարը, ասացի ես։
-Հա,- պատասխանեց նա։
Ես զանգահարեցի տատիկին։
-Տատ, ընկեր Բադալյանը ասաց, որ էսօր մրցույթ կա։ 45 րոպեով գնալու ենք, գանք։ Երգի մրցույթ ա։ Գնա՞մ։
-Հա։ Բա ե՞րբ եք գնալու։
-10 րոպեից։
-Լավ, հեսա մամայիդ կզանգեմ, կասեմ` հեռախոսդ բերի։
Զանգը հնչեց, իսկ ես կորցրել էի երգի ուսուցչուհուն։ Գնացի դասղեկի մոտ և ասացի, որ կես ժամից շարժվում ենք։ Այնքան հուզված էի, որ ժամը սխալ ասացի։ Կես ժամ անց ես և դասղեկս գնացինք  մեր դպրոցի ուսմասվարի մոտ։
-Սպասի` տեսնեմ ի՞նչ են արել։
Նա ներս մտավ և որոշ ժամանակ անց դժգոհ դեմքով դուրս եկավ։
-Ժամերը խառնել ես։ Արդեն հետ են վերադարձել։

Այգեհովիտ

Լուսանկարը՝ Հռիփսիմե Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Հռիփսիմե Վարդանյանի

Ապրելով Արարատի մարզում, տեսնելով միայն հարթավայրեր և ուղիղ տարածություններ՝ ինձ համար նորություն էր Տավուշի մարզի Այգեհովիտ գյուղի բնությունը: Սարեր, անտառներ, մաքուր օդ: Սկզբում ես ոչ մի բառ չէի հասկանում տեղի բնակիչների բարբառից, սակայն այնտեղ ապրելով մոտ մեկ շաբաթ՝ ես ոչ միայն սկսեցի հասկանալ բոլորին, այլև ինքս սկսեցի խոսել իրենց բարբառով: Գյուղ գնալիս ճանապարհին տեսա «Ադրբեջանի սահման» ճանապարհային նշանը: Հետո ինձ ցույց տվեցին փոքրիկ մի լիճ, որը գտնվում էր սարի լանջին՝ շատ մոտ սահմանին, և ասացին, որ մյուս ափն արդեն ադրբեջանցիներինն է: Ապշած էի, հորաքույրս ասաց, որ ապրիլյան քառօրյա պատերազմի օրերին ոչ մի տան լույս չէր վառվում, քանի որ շատ մոտ են գտնվում սահմանին:

Լուսանկարը՝ Հռիփսիմե Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Հռիփսիմե Վարդանյանի

Ես ուղղակի հիացած եմ Այգեհովիտի բնակչության վերաբերմունքից՝ հյուրասեր, մարդամոտ, բարի: Օգտվեցի Այգեհովիտի բարիքներից՝ խնձոր, թուզ, մորի: Հնարավորություն ստացա նաև տեսնել Իջևան քաղաքը՝ իր ողջ գեղեցկությամբ: Ինձ համար այդ մի քանի օրերը դարձան անմոռանալի:

Լուսանկարը՝ Հռիփսիմե Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Հռիփսիմե Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Հռիփսիմե Վարդանյանի

Լուսանկարը՝ Հռիփսիմե Վարդանյանի

Ինչպես էր անցնում իմ օրը ճամբարում

Անցած տարի վերջապես կատարվեց իմ երազանքներից մեկը։ Հնարավորություն ունեցա գնալու ճամբար եղբորս և քեռուս աղջիկների հետ, ովքեր արդեն մի անգամ եղել էին ճամբարում և ինձ շատ բաներ էին պատմել. թե ինչպես էր անցնում օրը, ինչով էին զբաղվում։ Մի խոսքով, ես քչից շատից տեղյակ էի։

Առավոտյան գնացինք Երևան և այնտեղից երկու մեծ ավտոբուսներով շարժվեցինք դեպի Վանաձոր՝ Գուգարք ճամբար։ Երբ հասանք, երեխաները՝ ովքեր արդեն մի քանի օր էր ինչ այնտեղ էին, մեզ համար անակնկալ էին պատրաստել։ Երգում ու պարում էին, մեզ պատմում էին, թե ինչ բուռն ու հետաքրքրություններով լի է անցնում օրը։ Դրանից հետո մեզ բաժանեցին ջոկատների, ծանոթացանք մեր ջոկատավարների հետ և գնացինք սենյակներ՝ տեղավորվելու։ Արդեն սենյակում էինք, և մեր իրերը դասավորված էին, մենք ամաչում էինք խոսել միմյանց հետ և լուռ նստած էինք։ Քիչ հետո սենյակ մտավ մեր ջոկատավարուհին և խախտեց լռությունը՝ առաջարկելով ծանոթանալ միմյանց հետ։ Արդեն ծանոթացել էինք և մեր մասին էինք պատմում, հանկարծ ինչ-որ ազդանշան հնչեց։ Մենք զարմացել էինք, թ՞ե վախեցել էինք… ինձ թվում էր երկրաշարժ է և այդ ազդանշանը հնչեց, որ դուրս վազենք։ Շատ ծիծաղեցի, երբ իմացա իրական պատճառը։ Այդ ձայնը մեզ կանչում էր ճաշարան։ Մենք գանցինք, տեղավորվեցինք և սկսեցինք ճաշել։ Դրանից հետո երկու ժամ հանգստի ժամ էր՝ պետք է քնեինք։ Շատ անսովոր էր, և մեզանից ոչ մեկն արդ օրը չկարողացավ քնել։ Մենք լուռ պառկած էինք, երբ նորից հնչեց ազդանշան, սակայն, այս անգամ ուրիշ էր։ Այս մեկը մեզ արթնացնելունն էր։ Վեր կացանք, հավաքեցինք անկողինը և գնացինք բակ։ Նստել էինք, զրուցում և ծանոթանում տղաների հետ, քանի որ մեր սենյակները տարբեր էին։ Մի քիչ հետո մեզ մոտեցան մեր ջոկատավարները և թխվածքաբլիթներ հյուրասիրեցին։ Հետո մեզ պարեր էին սովորեցնում (միանգամից մի քանիսը)։ Մեզ բացատրեցին յուրաքանչյուր ազդանշան ինչ է նշանակում։ Հայտարարվեց, որ երեք օրից մրցույթ է լինելու և պետք է պատրաստվեինք։ Եվս մի ազդանշան հնչեց և գնացինք ընթրելու։ Սպասեցինք, բոլորը վերջացրին և, երբ մութ էր, միացավ երաժշտությունը, գունավոր լույսերը և սկսեցինք պարել մինչ ուշ գիշեր։ Դե հետո գնացինք քնելու։ Առավոտյան արթնացանք, հավաքեցինք սենյակը, մարնամարզություն արեցինք, դրոշը բարձրացրինք (նախորդ օրը չէինք արել, որովհետև ուշ էինք տեղ հասել) և գնացինք ճաշարան։ Պարզվեց, այդ օրը մեր ջոկատն էր հերթապահ։ Այսինքն, մեր ջոկատի աղջիկները՝ այդ թվում և ես, պետք է մատուցեինք ճաշը, սեղանը հավաքեինք։ Դե օրը շարունակվեց նույն ձևով, միայն թե այդ օրվանից սկսած լողանում էինք լողավազանում։ Հաջորդ օրը գնացինք արշավի։ Այնտեղ խոսեցինք մրցույթի մասին։ Պետք է դարձումներ կատարել, շարային քայլել, մեր խմբին պետք էր անուն, կարգախոս և որևէ ազգային երգ։ Մի խոսքով մենք երկու օր պատրաստվեցինք և մրցույթին ներկայացանք ամենալավը։ Մրցույթի հաջորդ օրը մենք խաղացինք «Հայ ասպետ»։ Ես նույնպես խաղում էի և շատ հետաքրքիր էր անցնում։ Սակայն այս անգամ անհատական որևէ խումբ չհաղթեց։ Ո՞վ հաղթեց… Հաղթեցին միասնությունն ու ընկերությունը։ Իսկ վերջին օրը խարույկ վառեցինք և երգեցինք։

Վայոց Ձորի մարզ, ք. Եղեգնաձոր
Ֆոտո՝ Սոֆյա Աբրահամյանի

Սեպտեմբերի մեկը Հայաստանում

Սեպտեմբերի մեկին Հայաստանի  դպրոցներում եւ բուհերում նշվեց ուսումնական տարվա սկիզբը։ Տարբեր քաղաքներում եւ գյուղերում գտնվող մեր թղթակիցները լուսանկարել են այդ օրվա իրադարձությունները իրենց տեսանկյունից։

խաչիկ բունիաթյան

Իմ անմոռաց ամառը

Աղվերանի մեդիա ճամբարից  ծանոթացած ընկերներիցս մեկը՝ Նարեկը, մի օր զանգեց ու ասաց․ 

-Խաչ, մեզ մոտ սեմինարներ ա, կարո՞ղ ա գաս:

-Մեծ հաճույքով, մնում ա` տնեցիքին համոզեմ։

Եվ այսպես սկսվեց տանջալի աշխատանքները դեպի Մալիշկա համոզելը։ Վերջապես ես հասա իմ ուզածին, զանգեցի Նարեկին ու հպարտ ասացի՝ գալիս եմ։

Միայն իմանալով այս արտահայտությունը` «Պարույրի օբյեկտի մոտ կպահես», մի կերպ հասա Մալիշկա։ Երբ հեռվից տեսա Նարեկին, նոր սիրտս ընկավ տեղը,  հասկացա, որ չեմ կորել։

Քանի որ ես այդքան էլ հաջողակ չեմ, ու պետք է մի բան այնպես չլիներ, եղավ անսպասելին։ Նարեկը ասել էր, որ սեմինարների սկիզբը օգոստոսի 18-ին է, իսկ ես ամսի 17-ին արդեն գյուղում էի: Փաստորեն պարզվեց, որ 18-ի փոխարեն 22-ին է սեմինարը: Ի՞նչ էր մնում անել ինձ. արագ անցկացնել ժամանակը։ Ամեն օր ավելի կապնվելով թե գյուղի, թե Նարեկի ընտանիքի հետ, մոռացել էի գնալու մասին։ Ահա և եկան սեմինարների օրերը։ Չորս  օրն այնպես հետաքրքիր անցավ, որ չզգացի, թե ինչպես է ժամանակը անցնում։

Հրաժեշտի օրը մոտենում էր, իսկ ես չէի ուզում գնալ: Վերջին օրերս աշխատում էի դարձնել անմոռանալի։ Գիշերները Նարեկի հետ նույն սենյակում էի քնում, այսինքն չէի կարողանում քնել։ Պառկում էինք ու, ինչից ասես, չէինք խոսում։ Ամեն գիշեր ամփոփում էինք օրը, ոնց որ բամբասկոտ տատիկներ լինեինք։

Ամենահիշարժան պահերից մեկն այն էր, երբ  Վայքում «Տնակի» սեմինարի ժամանակ մեզ անսպասելի այցելեցին 17-ից։ Աչքերիս չհավատալով բոլորին խառնեցի իրար, ու միանգամից դուրս եկանք դասից։ Ասեմ, որ սեմինարների մասնակիցներից ավելի քան տասը հոգին հենց Պատանի թղթակիցների ցանցից էինք` տարբեր մարզերից, քաղաքներից ու գյուղերից:

Այսպես անցկացրեցի կյանքիս ամենահետաքրքիր ամառային արձակուրդը` մեդիա դասընթացներ, մեդիա ճամբար, դեռ մի բան էլ ավելի` պատանի թղթակից իմ նոր ընկերներով ակտիվ քաղաքացի լինելու դասընթացներ:

Ինչ ասեմ` ես արդեն իսկապես ակտիվ քաղաքացի եմ: