Մոտ մեկ տարի առաջ էր, ամառային մի խաղաղ գիշեր: Երկինքը զարդարված էր հազարավոր պայծառ ու գեղեցիկ աստղերով: Պառկեցի, որ քնեմ, բայց այդպես էլ ինձ դա չհաջողվեց: Աչքս ընկավ աստղերին, սկսեցի ուսումնասիրել դրանք:

Անցավ մեկ ժամ, երկու ժամ, երեք ժամ, ես դեռ անթարթ հայացքով աստղերին էի հետևում: Բանն այն էր, որ նկատել էի երեք աստղերից կազմված մի եռանկյունի, իսկ այդ եռանկյունու մեջ կային ևս երեք աստղեր, որոնք ժամանակի ընթացքում ավելի ու ավելի էին մոտենում իրար:

Մոտ ժամը հինգին նկատեցի, որ մեզ արդեն ծանոթ եռանկյունու ներսում գտնվող աստղերը ավելի են մոտեցել իրար: Շարունակեցի նրանց դիտել, և հանկարծ նրանք ավելի մոտեցան իրար, և հենց այդ վայրկյանին երկրաշարժ սկսվեց:

Ես երկրաշարժերից շատ եմ վախենում, նամանավանդ այն ժամանակ, երբ դրանք տեղի են ունենում գիշերը, երբ ոչ ոք կողքիս չի լինում: Երկրաշարժի հնարավոր հետևանքներից վախենալու փոխարեն ուշադրությամբ հետևում էի աստղերին, բայց նրանք պահպանում էին իրենց հին կառուցվածքը:

Ես չէի կարողանում հասկանալ, թե արդյո՞ք երկրաշարժը այդ աստղերի իրար մոտենալու պատճառով տեղի ունեցավ, թե՞ դա պարզապես զուգադիպություն էր:

Ամբողջ գիշեր չկարողացա քնել: Աստղերը այդ նույն դասավորվածությամբ էլ մնացին, միայն այդ աստղերի խմբի դիրքն էր փոխվում, դե դա էլ երկրագնդի պտույտի հետևանքն է, հետևաբար այդպես էլ պետք է լիներ:

Վերջապես լուսացավ, և նրանք այլևս չէին երևում:

Անմիջապես վեր կացա և սկսեցի մերոնց պատմել այդ առեղծվածի մասին: Եղբայրս ասաց, որ դա պետք է որ զուգադիպություն լինի, և ասաց, որ նորից այդպիսի հետաքրքիր բան նկատելու դեպքում, իրեն էլ ասեմ: Իսկ մայրիկիս թվում էր, թե երազումս եմ այդ ամբողջը տեսել: Նկատելով, որ բոլորը ասածներիս թերահավատորեն են մոտենում, որոշեցի հույսս դնել միայն ինձ վրա և փորձել բացահայտել այդ առեղծվածը: Սկսեցի փորփրել ամբողջ համացանցը և գրքերը, բայց այդպես էլ չկարողացա որևէ բացատրություն կամ նմանատիպ դեպք գտնել: Այս փնտրտուքի արդյունքում, միայն մի բան կարողացա հիշել, որը մի փոքր կարողացավ ինձ օգնել: Դա այն էր, որ տիեզերքում աստղերը չեն կարող միմյանց մոտենալ կամ միմյանցից հեռանալ, ճիշտ է, նրանք շարժվում են, բայց միայն խմբերով և միևնույն ուղղությամբ:

Այսպիսով, սկսեցի մտածել, որ դրանք ոչ թե աստղեր էին, այլ ուրիշ մարմիններ: Բայց ի՞նչ կարող էին դրանք լինել: Դրանք ինքնաթիռ կամ ուղղաթիռ չէին, դա հաստատ կարող եմ ասել:

Այդ առեղծվածը ինձ համար մինչ օրս բացահայտված չէ:

Սկսել եմ ատել ճանապարհները… Ես, որ ամեն ինչից շատ հենց ճանապարհներն էի սիրում, ինչ-որ տեղ գնալիս այդ ճանապարհներով հիանալն էի սիրում, այդ ճանապարհները չափչփելն էի սիրում, հիմա ուղղակի սկսել եմ ատել դրանք: Հաճախ այն, ինչին հանդիպում ես ճանապարհիդ, ստիպում է քեզ տխրել, մտածել, ու դու քիչ-քիչ սկսում ես ատել ճանապարհները: Որովհետև դու միշտ ճանապարհի նույն հատվածում տեսնում ես նույն բանը, նույն մարդուն: Դու միշտ նույն տեղում տեսնում ես մի մարդու, որ տուն է կառուցում, չես էլ հասցնում ուրախանալ, երբ այդ մարդու մասին ինչ-որ փաստ ստիպում է քեզ տխրել, իմանում ես, որ այդ նույն մարդու տղան տարիներ առաջ է վիրավորվել հայրենիքի սահմանները հսկելիս, ինձ ու քեզ պաշտպանելիս: Հետո իմանում ես, որ զինվորն արդեն քանի տարի է՝ կյանքի ու մահվան կռիվ է տալիս, որ դեռ ուշքի չի եկել: Ու դու ամեն անգամ տխրում ես. տխրում ես լսելով, պատկերացնելով այդ ամենը:

Դու սկսում ես ատել ճանապարհները, երբ ամեն շաբաթ, գրեթե ամեն օր, անցնում ես այդ նույն տան կողքով, դու մեքենայով ինչ-որ տեղ ես շտապում, աչքերդ էլ հեռուն ես հառում, պատուհանից դուրս նայում, երևի ինչ-որ լավ բան տեսնելու ակնկալիքով: Դու էլի կիսակառույց տունն ես տեսնում, էլի նույն մարդուն. մեքենայի մոտ կանգնած՝ ինչ-որ գործ է անում: Միայն այդքանը հասցրիր նկատել, անցար այդ հատվածը, բայց դու անցնելուց հետո էլ՝ էլի մտքով այդ մեքենայի կողքին ես, ուզում ես քեզ էլի նույն տեղը պատկերացնել, այդ մարդու կողքին էլ՝ իր տղային: Ու երևի հորն օգնելիս կլիներ, չէ՞, եթե արդեն ուշքի եկած լիներ: Բայց դու գնում ես, գլխումդ անընդհատ նույն մտքերն են, իսկ դու գնում ես:

Հասնում ես ուզածդ տեղը, դու ստիպված ես իջնել մեքենայից, բացել դարպասը, մտնել ներս ու քո գործով զբաղվել: Դու ուղղակի ստիպված ես անել դա: Բայց քո մտքում դեռ նույն անորոշությունն է: Լավ, դու մի կերպ կարողանում ես ինքդ քեզ հետ կռվելով՝ քեզ հեռու տանել ճանապարհի այդ հատվածից, բայց, ախր, դու ամեն օր պետք է անցնես այդ նույն տեղով, դու ամեն օր պետք է տեսնես այդ կիսակառույց տունը, ամեն օր ուղեղումդ վայրկենական նույն միտքը կծագի. «Արդեն քանի տարի է՝ տուն են կառուցում…»: Հետո դու էլի կհիշես, թե ինչու է տունն այդքան դանդաղ կառուցվում, կհիշես, կտխրես: Հա, ու էլի նույն տխուր մտքերը եկան ու գտան քեզ, հենց քեզ, որովհետև այդ մտքերը կարծես հենց քեզ համար պահված լինեն:

Դու էլի ուզածդ տեղն ես հասնում, ու էլի անում նույնը, ինչ նախորդ օրը: Գոնե մի ժամանակ դու հետդարձի ճանապարհին տունը չէիր տեսնում՝ մութ էր, իսկ հիմա օրերը երկարել են, դու ստիպված ես այն օրվա մեջ երկու անգամ տեսնել, երկու անգամ տխրել, երկու անգամ կռվել ինքդ քեզ հետ ու երկու անգամ հաղթել գլխումդ անընդհատ այս ու այն կողմ պտտվող այդ տխուր մտքերին:

Էլի մեքենայի մեջ ես, էլի պետք է նույն տեղով անցնես՝ նույն ճանապարհով: Դեռ հեռվից լվացքի պարանը երևում է. սպիտակեղեն է փռված: Էլի նույն մտքերը, նույն հարցերը… Ինքդ քեզ հարցնում ես՝ կարող էր, չէ՞, մի մարդու սպիտակեղեն ավելի կախված լինել, կարծես դու ես մեղավոր: Գուցե դո՞ւ էլ քո մեղքի բաժինն ունես… Երևի:
Ու դու ամեն անգամ անցնում ես այդ տան կողքով, դու ուրիշ ելք չունես, մեքենան օդով գնալ չի կարող: Դե, ինձ թվում է, ոչ էլ դու ես ի վիճակի թռչել. թևեր չունես: Եթե ունենայիր էլ, այսքանից հետո դժվար թե կոտրված չլինեին, կամ էլ՝ չէ…

Անկախ ամեն ինչից պետք է ուժեղ, շատ ուժեղ լինել: Դու էլի երկար կանցնես այդ տան կողքով, էլի երկար վարորդը կբարևի մեքենայի մոտ կանգնած մարդուն, բայց հավատա, մի օր այդ մարդու կողքին տղան էլ կանգնած կլինի, նա էլ ձեռքով կանի ու կպատասխանի բարևին… Սպիտակեղենը մի օր անպայման կավելանա, շորերի կազմն էլ հաստատ նույնը չի մնա: Տունն էլ, հա, տունն էլ մի օր մինչև վերջ կկառուցվի: Դու մի օր էլի կսկսես սիրել ճանապարհները՝ ինչպես առաջ ու կզղջաս դրանք ատելու համար: Դու արդեն կբացես դարպասն ու տուն կմտնես ժպիտը դեմքիդ, ոչ թե հին ու մռայլ մտքերով: Հետո կհիշես անցածն ու ինքդ քեզ կասես. «Ասում էի, չէ՞, ամեն ինչ լավ կլինի…»:

Հա, գիտեմ, մի օր հաստատ ամեն ինչ լավ է լինելու, ուղղակի հավատա ու սպասիր: Ասում են նա, ով սպասել գիտի, հետո ամենաերջանիկն է լինում: Դու մի օր ճանապարհի այդ հատվածն ամենից շատն ես սիրելու, ուղղակի հավատա դրան: Հավատա, ու հաստատ ամեն ինչ լավ կլինի, ուղղակի, իմ նման, դու էլ հավատա:

Խաչմերուկում կանգնած մեծ ու փոքր զրուցում էինք: Երբ եկավ այն պահը, և պետք է գնայինք տուն, Արմանին ասացի.

-Արի՝ դեսը գնանք:

Դեսը ասելով նկատի ունեի մեր թաղով, զրուցելով գնայինք, ու հետո Արմանը պետք է գնար ուրիշ ճանապարհով, ես՝ ուրիշ:

-Չէ, չեմ գալիս,- կտրուկ ասաց նա:

-Խի՞:

-Հիշըմ ե՞ս էն օրը, որ տղեքով էկել էինք ձեր տուն:

-Հա, հիշում եմ, խի՞ ես հարցնում:

-Էդ օրը տուն գնալիս երկու հոգու տեսա:

-Հա, ի՞նչ:

-Արա, դե թող ասեմ, էլի, վի…

-Ասա:

-Ինձ տենալուն պես վազեցին, հետո ես էլ սկսեցի վազել, բայց անհետացան:

-Այ քեզ բան, բա ի՞նչ էլան:

-Եսիմ: Դրա հըմար էլ հմի դետը չտիմ գալ:

Այ, այսպիսի բաներ էլ են լինում: Տարօրինակ մարդիկ, տարօրինակ դեմքեր: Մի քանի տարի առաջ էլ էր այդպիսի բան եղել, երբ դպրոցի երեխաներից մեկին տեսնելով կտրուկ անհետացել էր: Եթե չեք մոռացել, ես ապրում եմ սահմանամերձ, ավելի շուտ արդեն սահմանապահ Բաղանիսում: