aqsenya vardanyan

Մեծ շղթայի փոքրիկ մասնիկ

Երբ կարդաք այս հոդվածը, երևի արդեն ավարտած կլինեմ համալսարանս, բայց հիմա ուզում եմ խոսել շատ ավելի կարևորի մասին։ Ավարտական աշխատանքս գրելիս, որի թեման Հայաստանի գրատպության շուկան էր, հասա մի շատ կարևոր խնդրի, որի լուծման մեջ մենք բոլորս կարող ենք մեր փոքրիկ ներդրումը ունենալ։

Եկեք պատկերացնենք, որ Ալֆա հրատարակչությունը ձեռք է բերում Բետա գրքի հեղինակային իրավունքները, ընդ որում, Բետան համաշխարհային բեսթսելեր է, որը խոսում է այն մասին, որ Ալֆան մեծ գումար է վճարել դրա համար։ Հաջորդ քայլով ընկերությունը սկսում է թարգմանել գիրքը, կատարել խմբագրական, հետո սրբագրական աշխատանքներ, հետո էլ մեր Բետայի համար շապիկ է ստեղծում, որ Դուք ու Ձեր գրադարանը սիրեք իրեն, հետո տպագրատուն, գովազդ, շնորհանդես, կարճ ասած՝ լիքը ծախս։ Տնտեսագիտական ամենապարզ կանոնով՝ մեր Ալֆան գրքի համար պետք է սահմանի ինքնարժեքից բարձր գին, որ շահույթ ապահովի, բայց արդեն հարազատ դարձած Ալֆան ուզում է, որ գիրքը ավելի շատ կարդան ու առանց շահույթի մասին մտածելու գիրքը թողարկում է ինքնարժեքով։ Ու հանկարծ օրեր անց, ինչ-որ մի տեղից հայտնվում է մի Գամա, էական չէ, թե ինչպես ու ինչ ճանապարհով, բայց ձեռք է բերում Բետայի էլեկտրոնային տարբերակը, ու սկսում է աննշան գումարով վաճառել այն․ լավություն է անում, էլի։ Հաջորդող օրերին Բետային մեր շատ բարի հայերը սկսում են անվճար տարածել՝ տեղադրել ֆեյսբուքյան խմբերում, նամակագրությամբ ուղարկել իրար՝ չգիտակցելով, որ կատարվում է հանցագործություն։ Արդյունքում մեր բարի Ալֆան անգամ կատարած ծախսերը չի կարողանում հետ բերել, սնանկանում է ու մեր համար էլ ոչ մի Բետա չի թարգմանում…

Գրքերի էլեկտրոնային տարբերակների անվճար տարածումը հանցագործություն է, գրողի մտքերն առանց հեղինակին նշելու անձնական էջում տեղադրելը գողություն է, նկարի կամ դիզայների կատարած աշխատանքի օգտագործումը պատժվում է օրենքով՝ ՀՀ օրենքով։ Բայց այդ օրենքը անզոր կլինի մեզնից յուրաքանչյուրի առաջ, եթե չհասկանանք այս ամենի կարևորությունը։ Գրողը, հրատարակիչը, թարգմանիչը, նկարիչը ու երաժիշտը շատ երկար ճանապարհ են անցնում մինչև իրենց ստեղծագործությունները հասնում են մեզ, ու նվազագույնը, որ մենք կարող են անել, այդ ճանապարհը չքանդելն է։ Օրենքը չխախտելով ու գողություն չանելով մենք հնարավորություն ենք տալիս Ալֆային մեզ համար շատ ու շատ գրքեր տպագրել։ Առանց Ալֆայի ու նրա գրքերի՝ կրթությունը և մեր հասարակության մշակույթը չի կարող գոյատևել, հետևաբար, երկրի սոցիալ-մշակութային զարգացումը կդառնա անհնար։

Ձեզ խաբել են, եթե ասել են, որ գրքի գողը գող չէ, այս գողությունը պատժվում է Հայաստանի Հանրապետության թե՛ քրեական, և թե՛ վարչական օրենսգրքով։ Պահպանելով ու թույլ չտալով խախտել ՀՀ հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը՝ մենք դառնում ենք երկրի զարգացման շատ փոքրիկ մի մասնիկը, բայց չէ՞ որ մարդն էլ փոքրիկ ատոմներից է բաղկացած։ Իսկ քեզ, բարեկամս, ես կվստահեմ իմ ամենաթանկ գանձերը՝ գրքերս, կարդա ու վերադարձրու, բայց միայն թե մի գողացիր, թույլ տուր ինձ ունենալ նորանոր բետաներ․․․

Հ․Գ․ Գրքերս վերադարձրեք, կարոտել եմ դրանք․․․

aniharutyunyanarm

Մեկուսացված այգում` հողի հետ

-Մենք գյուղում միշտ էլ կարանտինի մեջ ենք էլի, ի՞նչ նորություն էր:

-Տո Աշոտ, էս սաղ ամերիկացիք են սարքել աշխարհի գլխին, դրանց ձեռի գործն ա: Հիմա էլ սաղին կարանտին են հայտարարել:

-Այ մարդ, հերիք ա էլի, քեզ դրել ես գիտնականի տեղ, ի՞նչ գիտես, դատարկ-դատարկ մի խոսի: Երկուսդ էլ սուս մնացեք, էս սխտորը կերեք,- սեղանին ափսեով սխտոր ու հաց դնելով` հրամայեց Գայանը:

-Էդ սխտորը դու էլ կուտես, քեզ բժշկի տեղ ես դրել, խունկ էլ չծխես էլ տան մեջ, ինչքան չար ու բարի հոգի կար՝ տնից հանեցիր:

Գյուղում մարդկանց տանը մեկուսացնելն ամենաբարդն է: Այստեղ մարդիկ ոչ թե տանը, այլ այգում ու բակում են մեկուսանում: Գարնան օդին գյուղում տանը մնալուց ավելի շատ մարդ կհիվանդանա: Գիտականորեն ապացուցված չէ, բայց փորձը ցույց է տալիս: Մարդ այգին կթողնի՞, անասուններին կթողնի՞ ու մնա տանը: Այստեղ մարդիկ շարունակում են գնալ աշխատանքի. տանից աշխատել չի լինի: Տանից այգին մշակել ու անասուններին կերակրել չես կարող: Ամեն ինչ դասավորել ու նոր, բերքառատ տարվան պատրաստվել չես կարող: 20-ից ավելի էլ մարդիկ այստեղ գրեթե չեն հավաքվում: Ոչ մի փողոցում այդքան շատ կին միասին սուրճ չի խմում, այդքան շատ տղամարդ օղի քաշելու սարքի մոտ` օղի:

Այստեղ մարդիկ կամ հանգիստ են, կամ չեն հավատում վիրուսի իրականությանը, կամ լուրջ վերլուծություններ են անում: Գյուղում երբեք ոչ մի հարցի շուրջ փորձագետների պակաս չկա: Յուրաքանչյուր փողոցում հավաքված 5-10 տղամարդկանցից երկուսը փորձագետներ են` հավերժ իրար հակառակ կարծիքներով ու անվերջ կռիվներով: Մնացածը միշտ հանգիստ են կամ չեն հավատում: Սխտոր են ուտում ու հանգիստ են: Այստեղ հանգիստ են նաև խանութները: Որովհետև մարդիկ ձմեռվա համար փակած պահածոներից դեռ ունեն, մառանում` սառը տեղ, մի քիչ անգամ խաղող, չորացրած լավաշ ու մի քանի լիտր օղի: Մարդիկ ավելի շատ վատ եղանակի լուրերից են անհանգստանում, կարկուտից ու գարնանն անսպասելի ցրտից են վախենում: Անկախ իրավիճակից` ավելի շատ լուրերի վերջին` եղանակի տեսությանն են սպասում: Ասում են` վիրուսը մի քանի ամսվա է, իսկ բերքն ամբողջ տարվա համար:

Արտակարգ իրավիճակը հարևան կանանց համար շարունակում է մնալ մեկի աղջկա ամուսնությունը, տղամարդկանց համար` ընկերոջ խոպանից վերադառնալը: Երիտասարդ տղաների համար` գյուղում անծանոթ աղջկա գալուստը, աղջիկների համար` նոր ու անծանոթ մեքենայի: Արտակարգ է միայն դպրոցականների համար, բայց ոչ թե իրավիճակը, այլ ամեն ինչ. դասի չեն գնում, առցանց էլ, դե, գրեթե դաս չեն անում:

Այստեղ մարդիկ դիմակներով չեն, ոչ էլ բժշկական: Ստից բաներ են, ասում են, որ վերջներս եկավ, էլ ի՞նչ դիմակ: Բայց ձեռքերը ավելի շատ, այնուամենայնիվ, լվանում են, վնաս չկա, ի՞նչ կա որ: Սխտոր են ուտում ու լվացվում են: Չեն հավատում ու լվացվում են:

Գյուղում մարդիկ մեծ մասամբ հանգիստ են, միշտ են այդպիսին: Բայց նաև զգույշ են, դե, միշտ են այդպիսին: Հողի ու անկանխատեսելի բնության հետ գործ ունեցող ցանկացածի պես տագնապի մեջ են, միշտ են այդպիսին: