margarita ghazaryan

Մայրի՛կ, ես սիրում եմ քեզ

«Արհամարհանքը լավագույն զենքն է: Դու լռի՛ր, թող ինքն իր մեղքը հասկանա, իր նման մի՛ արա, դու ուրիշ ես», «Դու ամեն ինչ էլ կարող ես», «Նրա մեջ կեղծավորություն կա, ճիշտ մարդկանց հետ շփվիր», «Ազատ եղիր, ինչի՞ ես կոմպլեքսավորվում»…

Մայրս… Ամենից դժվարը ամենահարազատի մասին խոսելն է: Սովոր չեմ զգացածս արտահայտել, ասել, որ շատ եմ սիրում: Միշտ այն կարծիքին եմ եղել, որ եթե զգացածիդ մասին շատ խոսես, կարժեզրկես այն, ինչ կա քո ներսում:

Բոլորիս հոգու բաղադրության մեջ մեզ համար ամենաթանկ մարդիկ են, ու մենք յուրաքանչյուրից ինչ-որ բան վերցնում ենք մեզ համար, որը մինչև կյանքի վերջ մեզ հետ է լինում: Միշտ ինքս ինձ հարց եմ տալիս, թե ումից ինչ եմ վերցրել, սովորել: Մեկը սովորեցրել է գնահատել, մյուսը՝ ազատ լինել, մեկ ուրիշը՝ ներել, սիրել, կենսուրախ լինել և այլն:

Բայց ամենից առաջ իմ ուսուցիչը եղել է մայրս: Նրա օգնությամբ եմ սովորել խոսել, իմ ամեն մի նոր, թեկուզ ոչ պարզ արտասանած բառով նրա դեմքին ժպիտ եմ նկարել, իսկ երբ մեծացա, նա ինձ սովորեցրեց ամենակարևորը՝ լռել: Ամենից բարդ բաներից մեկը հենց լռելն է, հատկապես, երբ ասելիք ունես, երբ դու ճիշտ ես, բայց չէ՞ որ երբեմն լռությունն ավելին է, քան հազարավոր խոսքերը, և իմ լռությունը շատ մարդկանց փոթորիկների հիմնական պատասխանը դարձավ: Ես լռել սովորեցի…

Երբ նոր էի սկսել քայլել, մայրս էր բռնում ձեռքերս, որ հանկարծ չընկնեմ, չվնասվեմ, և ես քայլել սովորեցի: Բայց նա չբավարարվեց այդքանով, ոտքերով ուղղակի տեղաշարժվելուց  բացի նա, էլի ձեռքս բռնած, սովորեցրեց քայլել կյանքում, առաջ շարժվել, հետ չնայել, միշտ գլուխս բարձր, հպարտ (չշփոթեք գոռոզության հետ), այո՛, մայրս սովորեցրել է լինել արժանապատիվ ու գիտակցել, թե ով եմ ես, ինչ եմ ներկայացնում ինձնից, սովորեցրել է երբեք չստորանալ, չնվաստանալ, բայց և սխալվելու դեպքում ընդունել սխալս, ուղղել, առաջ շարժվել: Ես սովորեցի այդ ամենը…

Մայրս իմ ներսում առաջ գնալու, մեծ հաջողություններ ունենալու, և ուղղակի լավ մարդ լինելու ձգտում է սերմանել:

Ընկերներիս հարցում անգամ մայրս ինձնից ավելի ճիշտ գտնվեց: Երբ ասում էր, որ ընկերներիցս մեկը մի փոքր կեղծավոր է, արդարացնում էի նրան, ժխտում մորս կասկածները, բայց ժամանակը ցույց տվեց, որ ես սխալվել եմ, իսկ մայրս՝ երբեք: Ու նույն սկզբունքով իմ իրական ընկերներին մայրս ընդունեց հենց սկզբից՝ հասկանալով, որ արդեն մեծացել եմ ու այլևս չեմ սխալվում ընկերների ընտրության հարցում:

Մայրս սովորեցրեց սովորել, բոլորից վերցնել միայն լավը, դրականը, լուսավորը: Ներսումս եղած դրականի համար հենց մորս եմ պարտական: Գիտե՞ք՝ պարտադիր չէ, որ մայրս ասի, թե որն է ճիշտը, բառացի սովորեցնի, նա ուղղակի ինձ համար օրինակ է դարձել, ու ես անգամ առանց նրա խոսքերի, հասկանում եմ, թե որն է ճիշտը՝ ըստ մորս:

Երբեմն ինքս ինձ հարցնում եմ, թե արդյո՞ք ես արդարացրել եմ մորս սպասելիքները, արդյո՞ք ես այսօր այնպիսին եմ, ինչպիսին նա պատկերացրել է ինձ: Պատասխանը չգիտեմ, բայց կյանքիս գերնպատակը ծնողներիս չհիասթափեցնելն ու նրանց աչքերում հպարտություն տեսնելն է:

Շնորհակալ եմ, մա՛մ ջան, ուղղակի շնորհակալ եմ: Շնորհակալ եմ ինձ նվիրած կյանքի, սիրո, ջերմության համար, շնորհակալ եմ ամեն-ամեն ինչի համար: Ների՛ր ինձ, որ հաճախ բարկացնում եմ քեզ: Մա՛մ, ուզում եմ քեզ նման լինել, քեզ նման բարի ու համբերատար, հասկացող, մարդկանց ճանաչող, հոգատար…

Դեռ իմ փոքր հասակից ինձ ասում էիր, որ ուզում ես` մենք նաև ընկերներ լինենք: Ու այսօր ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել քեզ ոչ միայն իբրև մոր, այլ նաև լավագույն, ամենահավատարիմ ընկերոջ, կյանքի ուսուցչի, լավ խորհրդատուի և հարազատ հոգու…

Եթե անգամ հազար կյանք ունենայի, կուզեի ամեն անգամ ծնվել հենց նույն,  հարազատ իմ մորից:

Դու լավագույնն ես, աշխարհում իմ ամենա-ամենաթանկն ու հարազատը, մարդ, ով իսկապես ինձ ընդունում է այնպիսին, ինչպիսին կամ, ով միշտ է իմ կողքին, ով ինձ սիրում է աշխարհի ամենամաքուր ու անկեղծ սիրով:

Մայրի՛կ, ես սիրում եմ քեզ:

Anahit Badalyan

2020 թվականի առաջին դասարանցին

Մենք մտանք դպրոց՝ մեր մազերին նուրբ ու ճերմակ ժապավեններով, նոր ու մեր մեջքից մի փոքր մեծ պայուսակներով, ծաղկեփնջերով ու դիմակների հետևում փայլող ժպիտներով։

Մեր փոքրիկ մարմինները չծալվեցին ու չտրորվեցին մարդաշատ ամբոխով լիքը դպրոցի բակում, մենք դասարան մտանք իրար հերթ տալով՝ իրարից հեռու մի փոքր, համբերատար ու հանդարտ։ Մեր ապագա ամենամտերիմ ընկերուհին ամենաանկեղծ պատահականությամբ չնստեց մեր կողքին ու չասաց մեզ իր անունը՝ մի քիչ երկար, բայց հետագայում կրճատելի հաստատ։ Լիքն ու ազատ թվացին մեզ դպրոցի նստարանները՝ իրարից հեռու, բայց դե ոչինչ․․․

Դասամիջոցին մենք դուրս չեկանք՝ մեր առաջին կարկանդակը մեր կողքին նստող այն երկար անունով աղջկա հետ կիսելու։ Ու չիմացանք մի ահագին ժամանակ՝ ինչ է բուֆետի աշխատողի անունը մեր կորպուսում։ Մենք ուզեցինք ամրացնել մեր մազերի թուլացած ժապավեններն ու մեր փոքրիկ դեմքը ծածկող այն մեծ կտորն ընկավ հատակին։ Մենք զգույշ վերցրեցինք ու նետեցինք այն աղբամանը, հետո հոտավետ անձեռոցիկով սրբեցինք մեր փխրուն ու մանր ձեռքերը՝ մեզ նման մաքուր, պայուսակից խնամքով հանեցինք մեծ ու ականջ հարող էլի մի կտոր ու ամրացրինք մեր դեմքին՝ անվիշտ և ուրախ։

Մենք լսեցինք ուսուցիչների մաղթանքները՝ սեպտեմբերի մեկի, ու ծիծաղեցինք հաճախ, որովհետև արդեն 14-ն էր սեպտեմբերի։ Դասարանով մեկ հնչող ծիծաղի ձայների միջից մենք պատկերացրինք իրար ժպիտները՝ փոքր ատամներով ու նուրբ վարդագույն շուրթերով։ Ու պատկերացրեցինք՝ ինչքան համով պիտի լինեին մեր կիսելիք կարկանդակները ու ինչքան մեծ՝ մեր փոքրիկ մռութների համար։

Մենք դուրս չեկանք դասարանից ու չհանդիպեցինք զուգահեռցիներին։ Չնայեցինք նրանց մանուկ հակառակորդի ոգով ու չասացինք նրանց, որ ամենալավը մե՛ր դասարանն է։ Մենք նկարվեցինք մեկ-մեկ ու հատ-հատ, իսկ խմբովի նկարում ես ինձ դժվարացա գտնել տարիներ անց։

Բայց մենք սկսեցինք սովորել դպրոց մտնելու հենց առաջին պահից։ Սովորեցինք, որ պիտի զիջել իրար ու կարգապահ լինելով հերթ կանգնել դասարան մտնելիս։ Շատ տարիներ անց մենք այդ նույն ոգով զիջեցինք ծերին, փոքրին ու շտապողին, ու հարգանք տարածվեց մեր շուրջբոլորը։ Սովորեցինք դիմացինի տարածքը հարգել ու մտերմություն անել հեռվից մի քիչ։ Այդ նույն հեռավորության սահմանի եզրը կամաց-կամաց հատել հաջողվեց, ու մենք նվաճեցինք այն հեռուները, որոնք ամենամտերիմներն են գեթ կտրում, անցնում։ Սովորեցինք դասագրքերը, տետրերն ու գրիչները պայուսակում դնելու հետ մեկտեղ ամեն օր կոկիկ տեղավորել մեր սիրած գույնի դիմակն ու, ինչքան էլ որ ցավոտ էր մի քիչ, այն կրելիս չլինել դժգոհ, այլ՝ համբերատար։ Ու զերծ պահեցինք մեր դեմքը բոլոր-բոլոր դիմակներից, պոկվեցինք ցավից ու միշտ ապրեցինք ճակատով հպարտ, պարզ ու բարձր։

Մենք չկիսեցինք գուցե կարկանդակ կամ էլ բլիթներ, բայց սովորեցինք օգնել կողքինին մեր պայուսակում մնացած վերջին դիմակով։ Հետո դիմակը դարձավ լավ խորհուրդ, ու կողքինները, որոնց օգնեցինք, սկսեցին կոչվել ազնիվ ընկերներ։ Սովորեցինք մտերմանալ առանց իրար մոտ կանգնել-նստելու, ու տարիներ անց մտերիմ մեկի կողքին նստելիս կարողացանք գնահատել երջանկությունը՝ բացակա հեռավորության։

Մենք սովորեցինք իրար ճանաչել միայն լսելով, ու գրքեր կարդալը դեռ չսովորած՝ իրար հայացքներ կարդալ յուրացրինք։ Կարողացանք խոսել պարզ ու լսելի ու սովորեցինք կրկնել ասածը, եթե դիմակը հանկարծ խանգարի։ Ու հետո կյանքում մեզ խանգարելիք բոլոր դիմակները սովորեցին մեր՝ լսելու համար տրվող պայքարին։

Շա՜տ տարիներ անց՝ մեր վերջին զանգի օրը տոնելիս մենք ետ նայեցինք մեր այն առաջին, սիրուն նկարին․ այդ ժամանակ էր, որ մենք հասկացանք՝ մենք սովորել ենք իրար այնպես լավ, որ հարյուր հազար դիմակներն անգամ մեր հայացքները շփոթել չեն տա։

karin eranosyan

Նոր դպրոց, որի համար այդքան էլ ուրախ չեմ

Բարև, Թու՛ղթ։ Նորից քեզ հիշել եմ։ Մի՛ նեղացիր, գիտեմ, որ սկսել եմ ոչ այնքան հաճախ հիշել քեզ։
Այսօր նոր դպրոց պիտի գնամ։
Դե հա, սովորական է, բոլորի հետ էլ մի օր լինում է էս ամենը։ Բայց այդքան էլ ուրախ չեմ։
Գիտես՝ փոփոխությունները գրկաբաց չեմ ընդունում։ Սիրուն չեն։ Ամեն ինչի հետ կապվում եմ։ Մինչև հարմարվում եմ, արդեն փոփոխության ժամանակն է։ Դժվար է։ Մի քիչ։ Բայց դե չեմ կարող փոխել ոչինչ։ Չեմ կարող մնալ նույն դասարանում։ Մի՛ ծիծաղիր, դե լավ։ Դու էլ գիտես, հեշտ չէ ինձ հետ։
Շատ եմ մտածում։ Ես էլ եմ հոգնում։ Դե էս նոր դպրոցն էլ մի կողմից։ Ե՜րբ եմ գալու տուն ու մնամ մամայի, պապայի ու եղբորս հետ։ Հետո էլ ընկերուհուս հետ խոսեմ։ Իմ մարդկանց հետ լինեմ։ Չեմ ուզում էդ նորերին։
Հա, շատ ես ասել, որ առանց նորերը չի լինի, հիշում եմ ասածներդ։ Բայց գիտես, մինչև ինքս չհասկանամ՝ չես կարողանա համոզել։
Արդեն սովոր էի էս հայացքներին ու մեկ էլ հանկարծ պիտի սկսեմ նորերին սովորել։ Անարդար է մի քիչ։ Բա հնե՞րը։
Մի քանի ժամից, կամ օրից, կամ ամսից, կամ տարուց իրենց էլ կսովորեմ։ Կամ էլ երբեք չեմ սովորի։ Ես եմ որոշողը։ Կարող է ցանկություն չլինի իրենց սովորելու։

Մի քանի ժամից ձեռքերս կսառեն։ Մատներս կսկսեմ ճտճտացնել։ Լարվածությունից է, լավ գիտես։ Բայց կժպտամ։ Էսպես թե էնպես միշտ ժպտում եմ։ Լավ է, չէ՞։ Էդ մեկը մեծ շահում է։ Միշտ կարողանում եմ ժպտալ։ Երբեմն էլ թող սառը ձեռքերով ժպտամ, ի՞նչ կլինի որ։ Բայց խոստացել եմ, իրենցից կախված չի լինի, լավ եմ սովորելու, դասերին էլ չեմ ծիծաղելու։ Կսովորեմ զսպել ինձ։ Լավ, էս մեկը չեմ խոստանում։ Էլի ծիծաղում ես։ Ես լրիվ լուրջ էի։
Չէ, իրոք պիտի լավ սովորեմ։ Ավելի ու ավելի լավ։ Մինչև որ սկսեմ ինքս ինձ գոհացնել։

Գնացի։ Մի քանի օրից էլի քեզ կհիշեմ։ Իմ սիրո՜ւն ընկեր։

mariam tonoyan

Մի շփոթիր շարժումը գործողության հետ

-Սպասումի քաղաք է էս ձեր Երևանը,- կանգառում երթուղայինին սպասելիս ասացի արդեն երկար ժամանակ Երևանում բնակվող ընկերուհուս,- Ժամերով պատրաստ եք սպասել կանգառում, որ ինչ-որ թվանշանով մեքենա գա ու ձեզ հասցնի պետք եկած տեղը։ Հետո մեքենայի մեջ սպասում եք, թե երբ եք հասնելու։ Հենց թվում է, թե հասել եք, պետք է նորից սպասեք, որ լուսակիրը կանաչ նշանը ցույց տա, շքամուտքում սպասում եք, որ վերելակը ներքև իջնի, ապա կրկին սպասում, որ ձեզ ուզած հարկը հասցնի։ Դուռը թակելուց հետո սպասում եք, որ բացեն… Ու սա դեռ ամենապարզ ու առօրյա շղթան է։

Ես ծիծաղեցի ու շարունակեցի.

-Իսկ գիտե՞ս՝ ես ինչ կանեի, եթե Գավառում լինեի։ Ինձ պետք եկած ուղղությունը բռնած՝ ոտքով կիջնեի այնքան, մինչև երթուղայինի կհանդիպեի, իսկ եթե չէ՝ մեծ բան չէ, բնավ չեմ էլ օգտվում. քաղաքի մի ծայրից մյուսը մեկ ժամում կարող ես հասնել։ Կհասնեի հինգհարկանի շենքին, վազելով վեր կբարձրանայի ու կսպասեի միայն, որ դուռը բաց անեն։

-Բայց պետք է, չէ՞, ինչ-որ բանի սպասել, ու թույլ տալ, որ որևէ տեղ ինչ-որ մեկը քեզ սպասի,-առարկեց ընկերուհիս,-իսկ մեջտեղում դու շահում ես մտածելու ժամանակ։

-Է՜, մտածել… Ամեն երկրորդ մարդ ինքն իրեն զբաղեցնում է կանգառներում։ Մեկը հեռախոսի մեջ է խրված, մեկին զանգել են, չհաշված, որ մեծամասնության ականջներում ականջակալ կա։

-Դեռ սկիզբն է, կընտելանաս,- ժպտաց ընկերուհիս,- կարոտել ես, դրա համար էլ սկսել ես համեմատել, ինքդ քեզ համոզել։

Ես լռեցի։ Մեկը մյուսի հետևից սլանում էին մեքենաները։ Մարդիկ անցնում էին իրար կողքով՝ առանց միմյանց վրա հայացք գցելու։ Ես հասկանում էի, որ մեծ քաղաքում դա ավելի նորմալ է, քան ամեն պատահած մարդու հետ զրույցի բռնվելը։ Ընկերուհիս նշան արեց, և միասին բարձրացանք կանգառում արգելակած վարդագույն ավտոբուսներից մեկը։ Պատուհանից այն կողմ շտապում էր աշխարհը։ Շենքերից մեկի վրա հասցրեցի կարդալ. «Մի շփոթիր շարժումը գործողության հետ»։

-Շարժումը գործողություն կդառնա, եթե այն նպատակային է,- մտքումս գտա պատասխանը ու սկսեցի մոտավորապես պատկերացնել, թե ուղևորներից ով ինչ նպատակով է շարժվում քաղաքի մի մասից մյուսը։

Վերջապես վերհիշեցի նաև իմ նպատակը, որ շարժումս գործողության պետք է վերածեր ու առույգացա։

-Գիտե՞ս՝ ինչ բան է հայմվեհը,- հանկարծ դարձա ընկերուհուս։

-Համեղը՞,-հարցրեց։

-Հայմ-վեհ, գերմաներենից բառացի՝ հայրենիքացավ, այսինքն՝ տուն դառնալու ցանկություն, կարոտ,- արտասովոր զվարթությամբ սկսեցի բացատրել։

Ընկերուհիս չփորձեց անգամ քաղաքավարությունից դրդված ծիծաղը զսպել, որովհետև լավ էր ճանաչում ինձ։ Ես գտել էի մի հույս, որից պետք էր կառչել փոփոխությանն ընտելանալու ու նոր իրականությունն ընդունելու համար։ Չէ՞ որ իզուր չէի այստեղ հայտնվել։

-Ասածս այն է, որ թեկուզ միայն այդ բառը սովորելու համար արժեր Երևան հասնել,- ժպտալով արդարացա ես ու մտածեցի, որ ամեն մանրուք ու պատահականություն կարող են հույս ներշնչել, երբ առաքելությունդ իրագործելու ճանապարհին ես։ Չէ՞ որ գիշերը պարզապես լույսերի հանգման արարողություն է, երբ կարող ես լուսաբացն անտարբերությամբ դիմավորել։ Իսկ երբ գիշերային լույսերն անգամ որպես կախարդանք ես ընդունում, առավոտդ դիմավորում է քեզ հարազատ մոր պես ջերմ, որտեղ էլ որ արթնացած լինես՝ քո տանը, թե մեկ այլ քաղաքում։

svetlana davtyan

Սեպտեմբերյան անձրև

Ասում են, թե մեր սիրո աշունը, էլ երբեք չի կրկնվի, բայց չեն կրկնվում ոչ միայն աշունները, այլ մեր գարունները, ամառները, ձմեռները …

Այս աշունը դեռ չսկսված ծանր էր, միայնակ, անձրևաշատ: Նույն անձրևն էր՝ նման բոլոր աշուններին: Բայց ամեն աշուն իր գույնն ու բույրն ունի: Բայց արտասովոր ծանր, անձրևաշատ: Ասես ամեն երկնքից թափվող անձրև իմ սրտից է պոկվում, որ թեթևացնի ցավը: Ներսում, ամենախորքում, ինչ-որ բան է ցավում, չգիտեմ, թե դա ինչ է, բայց շատ է ցավում:

Այս աշունը տարավ իմ կեսը, բայց ինձ սովորեցրեց ապրել, արարել, նկարել նոր, մաքուր, ճերմակ էջից: Երևի նա, ով հասկանում է աշնան մեջ թաքնված խորհրդավորությունը, օրհնյալ է կամ էլ անիծված:

Նկատե՞լ եք, որ աշունը վրա է հասնում միանգամից: Երևի, որ չհասցնես պատսպարվել: Չեմ սիրում հոկտեմբերյան աշունը, որ կարծես խլում է քո կյանքի ուրախ պահերը` քո մեջ թողնելով միայն տխրությունը: Ես սիրում եմ սեպտեմբերյան աշունը, երբ ամեն անգամ անձրևից հետո կարողանում ես տանիքին կանգնել ու գորշ ամպերի տակից որսալ արևի շողերը:

Երբեմն պետք է մնալ անձրևի տակ, մինչև ոսկորները թրջվել, որ սիրես կյանքի ամեն պահը: Ու հետո, երբ ջուրը կսկսի գոլորշանալ մազերիցդ, կտաքանաս ու կհասկանաս, որ իրականում երջանիկ լինելը դա քո ընտրությունն է, այլ ոչ ուրիշին սպասելը:

Լուսանկարը` Զարա Ղազարյանի

Ուղեկիցներ. Սպիտակ նախշը

-Դեռ շա՞տ կա հասնելուն:

-Մեկուկես ժամ,-պատասխանեց ուղեկցորդուհին` միևնույն ժամանակ հարցնողի սեղանից վերցնելով արդեն չորրորդ դատարկված սուրճի բաժակը:

Հաղթանդամ տղամարդը բարձրաձայն հառաչանքով հետ ընկավ նստարանին ու սկսեց մատներով թմբկահարել լայն բազկաթոռի հենակները, ձեռքով մի քանի անգամ շփեց ճաղատ գլուխը, քորեց աղվեսի սուր քիթը, նայեց թանկարժեք ժամացույցին, ուժգին թափ տվեց այն, նորից նայեց:

-Մի հատ էլ սուրճ, եթե կարելի է,-փոքր-ինչ խռպոտ ու ցածր ձայնով ասաց նա` թեքվելով դեպի մյուս ուղեկցորդուհին: Վերջինս լուռ գլխով արեց:

Ուղևորի հագին կնգուղով սև սվիտեր էր ու բազմաթիվ գրպաններ ունեցող մոխրագույն շալվար, ինչպիսիք հագնում են օպերատորները կամ լեռնագնացները: Երեսը սափրած չէր, իսկ աչքերի տակ աննշան մգություն կար: Նա փակեց սեղանը, հետո կրկին բացեց այն, մի քանի անգամ անհանգիստ հետ ու առաջ գնաց նստած տեղում: Երբ սուրճը բերեցին, նա մի փոքր խմեց, շունչ քաշեց ու հենվեց բազկաթոռին` թեքվելով դեպի լուսամուտը: Գլուխը հենելով ապակուն` նա արտաշնչեց: Լուսամուտը ծածկվեց գոլորշու թույլ փառով:

Հեռվում` ամպերի ճերմակ փնջերից մեկի միջից ասեղի պես դուրս սահեց ևս մի ինքնաթիռ` հետևից սպիտակ թելի պես քաշելով գոլորշու երիզը: Արևի վառ լույսից այն շիկացել էր, ու երբեմն դժվար էր տարբերել` դա իսկապե՞ս ինքնաթիռ է, թե լույսի ուժեղ բռնկում: Ինքնաթիռը մեծ արագությամբ էր շարժվում, բայց երբեմն թվում էր, թե այն կանգնած է տեղում, ասես կախված է թանձր մեղրի մեջ:

Տղամարդը ձեռքն առաջ տարավ ու մատով դանդաղ գիծ քաշեց ապակու վրա` փորձելով կրկնել ինքնաթիռի` մուգ կապույտ երկնքում թողած սպիտակ նախշը: Արևի մաքուր լույսը քնկոտ ծորում էր ամպերի վրայով: Նրա մատը հասավ կապույտ անվերջության մեջ ծուլորեն սահող երկաթե թռչունին ու զգուշությամբ դուրս հրեց այն լուսամուտի եզրից այն կողմ` շտապեցնելով:

Գլուխն ապակուն հենած ուղևորի աչքերը փակվեցին: Ձեռքը դանդաղ սահեց ներքև: Մեղմ լույսը զգուշությամբ ծորաց նրա ճմրթված կոպերի վրայով` փորձելով մաքրել աչքերի տակ հավաքված հիվանդոտ կապույտ գույնը: Տղամարդու շուրթերը թույլ բացվեցին` դեմքին հարցական արտահայտություն տալով, ասես  երկար ժամանակ ինչ-որ բան էր մոռացել, ու հիմա` քնի ու իրականության եզրում սավառնելիս, հանկարծ պետք է հիշեր: Ինչ-որ շատ կարևոր բան:

Սրահում հնչեց ամրագոտիները կապելու հրահանգի ազդանշանը: Տղամարդու աչքերը բացվեցին, ու նա մի քանի վայրկյան զարմացած նայում էր բաց երկնքին: Վերջապես նա հետ նստեց, տրորեց հոնքերը, ձեռքը վերցրեց արդեն սառած սուրճի գավաթը, խմեց:

-Շո՞ւտ կհասնենք,-կրկին լսվեց նրա խռպոտ ձայնը:

-Այո,-ժպտաց ուղեկցորդուհին:

Ուղևորը թույլ ժպտաց, գլխով արեց, նայեց պատուհանին, որի վրա դեռ երևում էր իր պատկերած նախշը, այնուհետև թևքով զգուշությամբ մաքրեց ապակին:

Վայրէջքից հետո շտապ վեր կացավ, հագավ շագանակագույն կաշվե բաճկոնը, գլխին քաշեց կնգուղը, դրեց անթափանց արևային ակնոցն ու կանգնեց դեռևս փակ դռան առաջ` սեղմելով բջջային հեռախոսի կոճակները: Ուղեկցորդուհին խնդրեց նրան սպասել միջանցքում: Ուղևորը դժգոհությամբ մի քանի քայլ հետ եկավ` անհամբերությամբ փնտրելով ինչ-որ մեկի համարը: Զանգահարելիս էկրանին մի պահ լուսավորվեց դեռահաս աղջկա մի դեմք: Գծի մյուս եզրին խոսեցին, և նա շտապեց հեռախոսը սեղմել ականջին, ժպտաց ու ցածրաձայն ինչ-որ բան ասաց:

-Խնդրեմ,-հրավիրեց ուղեկցորդուհին, երբ դուռը վերջապես բացվեց:

Տղամարդը շտապ քայլերով դուրս եկավ` հեռախոսը չիջեցնելով:

-Էս են ռուս դերասանը չէ՞ր,-հարցրեց ուղևորներից մեկը:

-Հա, ինքն էր,-հաստատեց մեկ ուրիշը` ուշադիր նայելով հեռացողի հետևից:

Օդանավակայանի սպասասրահում մի խումբ մարդիկ փորձում էին լուսանկարել իմ ուղեկցին, բայց վերջինս արագացրեց քայլերը` հայացքը չբարձրացնելով ու հեռախոսն ամուր սեղմելով կրծքին, ասես այդ պահին աշխարհում ավելի թանկ բան չկար:

Susanna Grigoryan

Նոր գլխացավանք

Եթե չէիք նկատել, ասեմ՝ սեպտեմբերի 1-ը արդեն անցավ։ Այսինքն, արդեն դժվար կլինի խանութներում Հզոր Ռենջերներով պայուսակներ ու Հելլո Քիթիով տետրեր գտնել։ Չնայած դրան, ուսանողների մեծամասնության համար դասերը սկսվում են սեպտեմբերի 15-ից, ու դեռ փնտրտուքները շարունակելու ժամանակ կա։ Ուղղակի եթե նախորդ տարիների նախաուսումնական դիլեման կայանում էր նրանում, թե երկու տուփ անուշ հոտով գունավոր գրիչներից որը ընտրել, ապա այս տարի մարզերում ապրող ուսանողները համարյա նույնքան կարևոր ևս մեկ դիլեմա ունեն լուծելու։

Այս տարի բարձր կուրսեցիները համալսարան գնալու են շաբաթվա մեջ միայն մի քանի օր,  ու այդ մի քանի օրվա համար բնակարան վարձելը, մեղմ ասած, անիմաստ է թվում, ( չմոռանանք, որ նորից օնլայն դասերի անցնելու հեռանկարը ոչ ոք չի չեղարկել)։ Մյուս կողմից էլ, ոչ ոք չի ցանկանում օրվա մեջ մի քանի ժամ ճանապարհին անցկացնել, ու արդյունքում` ուզած-չուզած բոլորն էլ  բնակարանների տարբերակներ են ման գալիս:

Եթե պատրաստվում եք բնակարան վարձով տալ, ինձնից ձեզ խորհուրդ՝ գները բարձրացնելու իսկական ժամանակն է, ու միանգամից մի քանի ամսվա կանխավճար էլ կուզեք, մեկ էլ տեսար` իրոք, նորից օնլայն դասերի անցանք, ու հո առանց շահույթ չե՞ք մնալու։ Իսկ եթե դուք բարիկադների հակառակ կողմում եք ու հենց սկզբից էլ որոշել էիք, որ ավարտելու եք ու լավ աշխատանք գտնեք, որ  ծնողներին վերադարձնեք բոլոր վարձով բնակարանների գումարները` տոկոսներով, ապա ատոմակայանի հաստիքները աչքաթող մի արեք: Ասում են՝ շատ լավ են վարձատրում, ոլորտն էլ հեռանկարային է։

Բայց էս հեչ, առօրյա մանրուքներ են, դուք էն ասեք` անուշ հոտով գունավոր գրիչներից ո՞րը ընտրեցիք։

ՀԳ․ Հոդվածը միտք չուներ վիրավորելու բնակարան վարձով տվող անձանց կամ ատոմակայանի աշխատակիցներին։ Հոդվածը գրելիս վերոնշյալ կատեգորիայի անձինք չեն տուժել:

armine karapetyan

Պատահական հանդիպումներ

Ու ամենագեղեցիկ հանդիպումները լինելու են ամենապատահականները: Երբեք չես մտածելու օրվա, ժամի, հագուստիդ ու դեմքիդ գույների մասին: Ամենաչսպասվածները սպասվածներն են լինելու: Լինելու են ամենաչպլանավորվածներն ու անկանխատեսելիները, որոնք հերթականությամբ ու արմատապես պիտի փոխեն ողջ կյանքդ: Ամենագեղեցիկ պահերն ու դեմքի ամենաանկեղծ արտահայտություններն են լինելու:

Դրանք գալու են, որ վստահաբար հանգրվանեն սրտիդ ամենանուրբ լարերի աթոռներին ու կառավարեն սրտիդ նոտաներն ու ամենանվիրական զգացումներդ: Պատահական են լինելու, չես զգալու, որ հոգուդ մի կտորը, որ երբևէ սովոր չի եղել պատահականությունների, որի համար անակնկալները եղել են երջանկության ամենանշմարելի պահերը, այսօր պատահականության զոհ է: Դու շատ ուշ կամ երբեք էլ չես հասկանալու, որ ժամանակի հսկա թափանիվը քեզ առել է իր թևերին ու պտտում է այնպես, որ աշխարհից կտրվում ես:

Հոգիներ կան, որոնք հավերժ սպասում են պատահական հանդիպումների, շատ լավ հասկանալով, որ կյանքում պատահականություններ չեն լինում, որ ստեղծման օրից ի վեր ամեն ինչ  նախօրոք պլանավորված է եղել, և մտքումդ հանգրվանածն ու ճակատագիրն են ամեն ինչի կառավարիչը: Պատահական հանդիպումները շատ հաճախ հենց ամենաճակատագրականն են ու ամենամնայունը, որ կյանքումդ հեղաշրջում են բերում: Բերում են շրջադարձեր, որոնք պիտի վառ գույներով ներկեն, արևով ջերմացնեն ու արև-հոգիներով լցնեն, իմաստավորեն մինչ այսօր ունայնություն թվացած կյանքդ:

Կյանքում ոչինչ պատահական չի լինում, պատահական հանդիպումներ, զրույցներ ու մարդիկ չեն լինում: Լինում են ճակատագրական հանդիպումներ ու ճակատագիր-մարդիկ, որ գալիս են, հաստ ռետինով ջնջում տխուր տողերն ու նուրբ, ամենանուրբ շարժումով անցավ դրոշմում են իրենց անունը ճակատիդ, իրենք իրենց՝ սրտումդ…

aniharutyunyanarm

4 կամ 5 պատի մեջ

Տանը փակված հասկանում ես, որ խելագարվելը հեշտ է ավելի, քան դրա մասին երկար մտածելը։ Տանեցիների հետ վեճերն ավելի շատ են, քան մարդավարի խոսակցություններն ու առավոտյան բարևը։ Ի՞նչ ես հասկանում էս անտեր 4 կամ 5 պատի մեջ ի վերջո, գլուխ չես հանում։

Թվում է՝ ժամանակ կար մտածելու, ինքդ քեզ հետ մենակ մնալու ու խորհելու, բայց դու մենակ ես մնում ֆիզիկապես միայն, ու հոգիդ էդպես էլ իր մենությունը չի գտնում։ Սովորելու ժամանակդ վատնում ես ֆիլմ փնտրելու ու ոչինչ չնայելու վրա, մինչդեռ շուրջդ բոլորը նոր մասնագիտություն ունեն արդեն։ Յոթ ամիս անց ոչ թե ինքդ քեզ ես գտնում, այլ տարբեր ցուցակներումդ ավելացած ֆիլմեր, սերիալներ ու գրքեր։ Գտնում ես նաև մոռացված ընտանեկան ալբոմները, չգիտեմ՝ ինչ ես փնտրում դրանցում։ Կամ քեզ փոքր ժամանակ, կամ մանկությունդ, կամ ձեր տան խաղաղությունը։ Հասկանում ես հանկարծ, որ մոռացված ընտանեկան ալբոմների փոխարեն պետք է միշտ-միշտ գրել ընտանեկան մոռացված ալբոմներ, որովհետև մոռացված ընտանիքն ավելի սարսափելի է երևի, քան դրա կորած խաղաղությունը։

Յոթ ամիս տանը փակվելուց համոզվում ես, որ ոչ մի մոտիվացնող տեսանյութ քեզ ուշքի չի բերի, ու դու միշտ էդպես էլ կիսատ կթողնես անգլերենն ավելի բարելավելու բոլոր սխեմաները, ծրագրավորման կոդերը, նոր սկսվող հարաբերություններն ու հազար ու մի բան կիսատ կթողնես էդ 4 կամ 5 պատի մեջ։ Չգիտեմ, թե էլ ինչ ես հասկանում տանը մնալով, բայց հիշում ես հաստատ, որ ծանրաբեռնված օրերիդ, երբ ժամանակդ անցնում էր կանգառներում նստելով ու ավտոբուսում կանգնելով, երազում էիր կիսատ գրքերը կարդալու ու գրադարակդ ագահաբար աչքերով կուլ տալու մասին։ Ու գիտակցում ես, որ երազանքներիցդ մեկն ի վերջո կատարվեց ու հիմա, երբ ազատ ժամանակդ տիեզերքի պես անսահման է թվում, ոչ մի կիսատ գիրք էդպես էլ ագահաբար չավարտվեց։

Համոզվում ես, որ խոհարարական ոչ մի հմտություն կամ գոնե ցանկություն չունես ու զգում ես քեզ միակ ապիկարը շրջապատիդ անսահման խոհարարների մեջ։

Տեսնում ես՝ ինչպես են բոլորն ազատ ժամանակներն արդյունավետ օգտագործում, իսկ քո ամեն րոպեն պայքար է դառնում կեսօրին չքնելու ու երեկոյան չարթնանալու դեմ։

Տանը փակված հասկանում ես, որ քեզնից գրող դուրս չի գա, ու մտքերդ թղթին հանձնելու բոլոր փորձերը ձախողվում են, մտքերը հեռանում են, մուսան մնում է էդպես էլ անէ։

4 կամ 5 պատի մեջ, կարծես, շատ բաներ ես հասկանում, բայց զուգահեռ գիտակցում ես, որ հասկացար միայն ու չգտար, հասկացար ու ձեռք չբերեցիր, հասկացար ու միևնույն է, մի քիչ խելագարվեցիր։

meri araqelyan

Հաշվեցեք, հապա

Մանկությունը նման է անակնկալներով լի արկղի, չգիտես՝ որ պահին ի՞նչ կարող է պատահել: Մեծանալուն հետ մարդիկ մոռանում են իրենց անհոգ ու երջանիկ կյանքը, որն ունեին նախկինում: Ոչ ոք չի հիշում, թե ե՞րբ առաջին անգամ սայթաքեց ու վնասեց ծունկը, քանի որ այն անընդհատ կրկնվում է, քանի դեռ երեխա ես: Չեմ հիշում, թե երբ վերացան ոտքիս սպիները, որոնք անբաժանելի մասն են կազմում իմ մանկության, բայց վստահ կարող եմ ասել, թե երբ սովորեցի հաշվել: Չէ որ կյանքում, չնայած շատ բաներ կան սովորելու, բայց ամեն բան  մի անգամ ենք սովորում:

Եվ այսպես, վերադառնանք սրանից տասնվեց տարի առաջ: Ես չորս տարեկան էի և, ինչպես բոլոր երեխաները, դժկամորեն էի գնում մանկապարտեզ: Մանավանդ երբ իմանում էի, որ հայրիկն աշխատանքի պետք է գնա, այդ օրը վերածում էի իսկական թատրոնի, և ինչպես միշտ, գլխավոր հերոսը ես էի:

Եվ ո՞վ կարող էր տանն ինձնից շատ հնարավորություններ ունենալ: Չէ որ ես չորս տարեկան էի և տան ամենափոքրը: Հայրս պայմանագրային զինծառայող էր: Նա տասնհինգ օր պարտավոր էր մնալ դիրքերում և միայն տասնհինգ օր տանը, և ես, սպասելով հայրիկի գալստյանը, օրերն էի փորձում հաշվել իմ փոքրիկ մատիկներով: Մեկ, երկու, երկ…., երեք… և այսպես մինչև տասնհինգ: Այժմ սովորում եմ Մանկավարժական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, և քանի որ իմ աշխատանքր միայն գիր-գրականությանն է վերաբերում, թվերը երկրորդական պլան են մղվում: Գնալով թվերը օգտագործում եմ այնպես, ինչպես չորս տարեկան հասակում. օրերն եմ հաշվում ինձ ընտանիքիցս բաժանող: