Երբ ուսանող ես խորագրի արխիվներ

amalya harutyunyan

Ես կրկին սիրել եմ սիրելը…

Երեք անգամ զնգացող զարթուցիչը չի կարողանում համոզել ինձ արթնանալ: Զարթուցիչն իր պարտականությունը հանձնում է մայրիկիս:
-7:25 է, վեր կաց:
-Հեսա:
-7:30 է արդեն:
- Մամ, հիմա վեր կացա:
-Ամալյա, 7:40 է, ուշացար:
-Ինչպե՞ս թե 7:40 է,- բղավում եմ ես: Անասելի արագությամբ մի կողմ եմ շպրտում ծածկոցը, սկսում եմ փնտրել հողաթափերս, հագնվում եմ, պատրաստվում, 3-5 անգամ ստուգում դասացուցակս ու տանից դուրս գալիս:
Իմ օրերը բաժանվում են 2 խմբի` հաջողակ օրեր և ձախողված օրեր:
Հաջողված օրերը այն օրերն են, երբ ես բարձրանում եմ երթուղային և ազատ տեղ գտնում նստելու, իսկ ձախողված են, երբ ես ամբողջ ճանապարհը գնում եմ կանգնած:
Ճանապարհը, երևի, կյանքիս ամենաձանձրալի մասն է: Ուր նայում ես՝ ամենուր շտապող մարդիկ ու շատ մեքենաներ և խցանումներ, հավերժական, երկար, անդադրում ու անվերջանալի խցանումներ: Բայց սրա դրական կողմն էլ եմ գտել, հիմա նյութս խցանման մեջ նստած եմ գրում:
Ինչևէ, մի օր ուշացած, մի օր ճանապարհի կեսը վազելով հասնում եմ համալսարան:
Մի քանի օր առաջ նրա պատերը օտար էին, լսարանները` անծանոթ:
Հիմա մտնում եմ համալսարան ու միանգամից գնում մեր լսարան՝ իմանալով, որ սպասող կա:
Օրերիս ամենանշանակալից ու ամենասիրած մասը սկսվում է հենց այդ պահին; Ներս եմ մտնում, արտաբերում ` բարև «երեխեքներ»,  ու սկսում բոլորին հերթով գրկել: Սիրում եմ այդ պահը, երբ կուրսեցիներիցդ մի քանիսը զարմանում են, մի  քանիսը ուրախանում, մի քանիսը այնքան ջերմ են գրկում` ասես ամբողջ կյանքում ճանաչել ես, իսկ դու գրկելով իրենց երջանկանում ես:
Սկսվում են դասերը: Սուտ կխոսեմ, եթե ասեմ, որ ամբողջությամբ հարմարվել եմ համալսարանին: Դասերին դեռ ձեռքերս դողում են, խառնվում եմ իրար, իսկ պատասխանելիս մի կերպ եմ արտաբերում բառերը, այն էլ ամեն ինչ շիլաշփոթ սարքած, դե, դա էլ այն քիչ դեպքում, երբ համարձակվում եմ պատասխանել:
Լեկցիաներին մի ձեռքով գրում եմ, մյուսով` բռնում տետրը, մի ականջով լսում եմ դասախոսի մեկնաբանությունը, մյուսով` երեխեքի թելադրած լեկցիան: Իրականում բավականին դժվար է, բայց ինչ արած, սովորել է պետք:
Սիրել եմ համալսարանը, ու ոչ այն դասերը, որ անցնում ենք, ոչ այն սեղան-աթոռը, որի վրա նստում ենք, իրական համալսարանն եմ սիրել: Սիրել եմ 2-րդ կուրսեցիների Մարիամին, ով ամեն կերպ օգնում է ու խորհուրդներ է տալիս: Սիրել եմ մեր կուրսի ավագ Գայանեին, ում հետ կարող ես գնալ ամենահետաքրքիր ցուցահանդեսները, միջոցառումները ու մի լավ քննարկել: Սիրել եմ Հեղինեին ու Ժենիին, ովքեր ամեն օր ինձ համար տեղ են պահում ամենադիմացը և ում հետ անցնում են ամենահավես դասերը: Սիրել եմ Մարիին, ով ամեն արցունքիս վրա բարկանում է, Անահիտներին, Վանուհուն, Էդիտային, Աիդային, ում ամեն անգամ կարող ես ասել չեմ սիրում, բայց հետո գնալ ու ամուր գրկել:
Սիրել եմ Դիանային, ով ունի իմ երազած մանուշակագույն մազերը, Արփինեին, ով ունի ամենասիրուն ժպիտներից, սիրել եմ Էվելինային, ում ուսին կարող ես հենվել, ու նա քեզ համար օրորոցային կերգի:
Երբեմնի ամաչկոտը ամբողջ օրը շատախոսում է, ժպտում, պատմում իր կյանքի ամենահիմար պատմություններն ու ծիծաղում:
Հա, մեր ֆակուլտետում ամեն շաբաթ գրքի, հեքիաթի, ֆիլմի քննարկումներ են տեղի ունենում: Սիրում եմ դրանք, կարող ես անվերջ լսել ու կողքից էլ լուսանկարել:  Հետո լուսանկարները կհայտնվեն մեր ուսխորհրդի էջում, ու ես մի լավ կուրախանամ: Ի դեպ, հրավիրում եմ, կարող ես գալ ու մասնակցել, դե համ էլ լուսանկարներ կունենաս:
Մեզ մոտ էքսկուրսիաներն էլ են շատ հետաքրքիր: Դե պատկերացրու՝ մի ամբողջ հոգեբանների և փիլիսոփաների ֆակուլտետ հայտնվում է մի տեղում, ավտոբուսում պարում, ուրախանում է, խաղում ամենաինտելեկտուալ խաղերը, հետո լրջանում ու քննարկում խորը փիլիսոփայական հարցեր: Ու այս ամենը գեղեցիկ բնության ու ջերմ մթնոլորտում:
Ահ, շատ խոսեցի և ուրախացա, ինձ դեռ միջանկյալներն են սպասում:
Ես ուղղակի սիրել եմ համալսարանը, ես երջանիկ եմ: Մարդիկ հասկացել են, որ ինձ ընդամենը մարդկանց գրկել է պետք: Ավելին, եթե մի օր մեկին պատահմամբ մոռանամ գրկել, զայրացած հայացքով կլսեմ.
-Դու ինձ այսօր չես գրկել:
Ես ընդամենը կրկին սիրել եմ սիրելը:

marine yeremyan- aragacotn

Հանգստի՞, թե՞ կարոտի ուրբաթ

Եվ ձանձրացած համալսարանի սառնությունից ու անգույնից՝ ամեն շաբաթ նստում եմ երթուղային ու գնում գյուղ։ Չէ՛, ամեն ուրբաթ չէ։ Լինում է, որ մի քանի ուրբաթ իրար հետևից դատարկ են մնում, երբ գյուղ չեմ գնում։ Գյուղը սիրելով չէ, որ շտապում եմ այնտեղ։ Շտապում եմ՝ լցնելու իմ սառած գոյությունը մորս տաք էությամբ։

Մորս հետ հեռախոսով էլ եմ խոսում, մեկ-մեկ «Skype»-ով էլ։ Բայց մեկ է՝ ուրբաթն ուրիշ է։ Մեքենայի ապակուց այն կողմ եմ նայում ու մեկ-մեկ էլ սկսում տխրել։

Դու հաստատ պատուհանից նայում ես, երբ անձրև է: Իսկ արևոտ օրերին բացում ես այն ու առանց պատնեշի շփվում պատուհանից «այնկողմի» հետ։ Իսկ ես, գյուղ գնալիս, արևոտ օրերին պատուհանից այն կողմ եմ թեքում հայացքս, որովհետև ապակուն նշմարվում է մայրս՝ իր ամեն ասածով ու արածով։

-Քեզ ի՞նչ ա պետք։ Ուրիշ ի՞նչ դնեմ։

-Մա՛մ, ամեն ինչ կա, բան պետք չի, միրգ ո՞վ ա ուտում, սառնարանում լիքը կա։

-Զգո՛ւյշ եղեք,- իմ ու մորս ցանկացած խոսակցության մեջ այս տողերը կան։

Կյանքում միշտ փոխվում են դեպքերն ու դեմքերը: Մի օր էլ ուսանող չեմ լինի ու չեմ բողոքի մորս դրած բեռ ու բարձից՝ գյուղից քաղաք գնալիս։

-Ծանր ա, չեմ տանի, մա՛:

-Ես մինչև կանգառ կտանեմ, մենակ թե տար, զուրկ չմնաք…

Դեռ մորիցս գուցե շատ ավելի հեռու կլինեմ, գուցե՝ շատ մոտ, բայց մեկ է՝ նրա սիրտը միշտ ինձ հետ կլինի:

Ձեռքերի հոտն ու աչքերի փոսերը, դեմքի կնճիռներն ու հոգնած ձայնը, ապրած-չապրածն ու իրականացած-չիրականացած երազանքները, շատ անգամ կրկնված, բայց վերապրած խորհուրդները միշտ կլինեն իմ հիշողության թափանցիկ կամ էլ մգեցված ապակու վրա։ Եվ ամեն անգամ ճանապարհներին կկարդամ ու կտեսնեմ մորս՝ իմ կյանքի ջերմ ու տանջված էությունը։

Մա՛մ, ախր, այնքան հեռու է միշտ այդ ուրբաթը ու այնքան մոտիկ այդ չարաբաստիկ երկուշաբթին։

ella mnacakanyan yerevan

Ուսանողական բողոքներ

Երևի ցանկացած դիմորդի ծանոթ է այն երջանիկ պահը, երբ վերջապես հանձնում ես վերջին քննությունդ (ընդ որում, կապ չունի՝ լավ, թե վատ) և մտնում տուն ազատության այնպիսի զգացումով, ասես ողջ կյանքիդ ընթացքում ուսերիցդ կախված մի ծանր բեռից ես ազատվել: Հաղթահարում ես շտեմարաններդ իսպառ այրելու երկու տարվա անհագ ցանկությունդ՝ մտածելով, թե սա վերջն էր, այլևս նման դժոխքում չես հայտնվի, բայց… Բայց քեզ համար շատ անսպասելիորեն պարզվում է, որ հունիսից ընդամենը երկու ամիս հետո գալիս է սեպտեմբերը, և երկու աներևակայելի կարճատև ամիսներին հաջորդում է մի նոր՝ ավելի ծանր դժոխք: Դե՜, հա՜, երևի հասկացաք, որ խոսքը համալսարանում հայտնվելու մասին է: Բայց բողոքս ոչ թե համալսարանին կամ բուն կրթությանն է վերաբերում, այլ այն եղանակին, որի միջոցով «կազմակերպվում» է կրթական պրոցեսը: Իսկ դա, սիրելի՛ ընթերցող, ինքնակազմակերպումն է:

Չէ՜, անկեղծ, ինչպե՞ս եք պատկերացնում՝ ո՞նց պիտի ինքնակազմակերպվի շուրջ 80 ուսանողներից կազմված կուրսը, որտեղ ոչ ոք ոչ ոքի գրեթե չի ճանաչում: Ես ասում եմ՝ ուսանող, դուք հասկացեք՝ երեկվա աշակերտ, որը սովոր է, որ իրեն պիտի ուղղորդեն, ցույց տան, սովորեցնեն, որն առաջին անգամ է համալսարանում ու բացարձակապես գլուխ չի հանում համալսարանական կյանքից: Աշակերտ, ով ուներ 30 հոգանոց դասարան, դասղեկ ու ավագ, հիմա չունի ո՛չ լսարան, ո՛չ կուրսղեկ, ո՛չ ավագ: Ի՞նչ անել: Այո՛, փորձեցինք ինքնակազմակերպվել:
Համալսարանական առաջին շաբաթն այն աստիճան խառն ու փնտրտուքների մեջ է անցնում, որ թվում է՝ դասի գնալուդ օրվանից ոչ թե մեկ շաբաթ է անցել, այլ մեկ ամբողջ տարի: Հիմա արդեն մեկ ամիս է անցել այն օրվանից, ինչ սկսել ենք համալսարան գնալ, բայց, փառք Աստծո, ամբողջ մեկ տարվա զգացողությունը չի կրկնապատկվել: Բայց, դե այնպես չէ, որ նվազել է: Դեռ կայուն է: Միայն հուսանք, որ մեր ստացած կրթությունը ու դրա դերը մեր կյանքում կարդարացնեն մեր բոլոր սպասելիքները ու կստիպեն մի օր խոստովանել, որ չէ՜, զուր էինք այսքան բողոքում:

Եթերում Student TV-ն է

Հարցազրույց ՀՊՄՀ-ի կուլտուրայի ֆակուլտետի հեռուստալրագրության ամբիոնի 3-րդ կուրսի ուսանողուհի և ՀՊՄՀ ՈւԽ-ի առցանց ալիքի՝ Student TV-ի պատասխանատու Սոնա Խաչատրյանի հետ:

-Ինչպե՞ս և ինչո՞ւ որոշեցիք ստեղծել TV-ն։
-ՈւԽ-ի նախագահը և մյուս անդամները թիվիի գաղափարը դեռ վաղուց ունեին։ Երբ ես սկսեցի աշխատել կենտրոնական ՈւԽ-ում և համագործակցել նախագահական կազմի և անդամների հետ, ինձ ասացին, որ նման գաղափար կա։ Եվ որոշեցինք այդ գաղափարն իրականություն դարձնել, քանի որ ունեինք համապատասխան ռեսուրսներ և հնարավորություններ։ Սկզբում աշխատանքը շատ բարդ էր։ Աշխատում էինք անգամ գիշերները։ Ընդհանրապես չէինք պատկերացնում, թե ինչ է մեզ սպասվում։ Արխիվային կադրեր էինք փնտրում, ծրագիր մշակում, փորձում հասկանալ՝ ինչից կարելի է սկսել: Չնայած բոլոր դժվարություններին՝ որոշեցինք իրագործել ծրագիրը։ Աշխատանքները սկսեցինք սեպտեմբերին։ Առաջին հաղորդումը պատմում էր ՈւԽ-ի գործունեության, ինչպես նաև այդ ժամանակահատվածում տեղի ունեցած միջոցառումների մասին։ Առաջին հաղորդումը համացանցում տեղադրեցինք դեկտեմբերին։

-Ինչպիսի՞ն է թիվիի ձևաչափը։
-Մենք աշխատում ենք առցանց՝ համացանցային տարբերակով։ Տեղադրում ենք ռեպորտաժներ։ Ունենք լրագրողների և օպերատորների մեծ թիմ: Նյութերի հավաքագրման և վերջնական խմբագրման աշխատանքներով ես եմ զբաղվում։ Հեռուստաընկերության աշխատանքի ձևաչափից չենք շեղվել։ Կարելի է ասել՝ աշխատում ենք ինչպես փոքրիկ հեռուստաընկերություն։ Այն, ինչ կատարվում է իրական հեռուստաընկերություններում, արվում է նաև այստեղ, ուղղակի՝ ավելի փոքր կազմով։

-Մի փոքր կպատմե՞ք թիվիի անցած ուղու և ձեռքբերումների մասին։
-Առաջին հաղորդումը համալսարանի ղեկավարության կողմից հավանության արժանացավ։ Եթե դիտեք մեր հաղորդումները, կնկատեք, որ մենք հաղորդումից հաղորդում կատարելագործվել ենք: Այն թերությունները, որոնք կան առաջին թողարկման մեջ, շտկվել են երկրորդին, երկրորդի թերությունները՝ երրորդին և այդպես շարունակ: Մեր կարևոր ձեռքբերումներից էր «Ամառային դպրոց» ծրագրի շրջանակներում օրագիր թողարկելը։ Ամեն օր թիվիի ստեղծագործական կազմը նկարահանում և տեղադրում էր փոքրիկ ռեպորտաժներ։ Կարծում եմ՝ մեզ համար իսկապես մեծ ձեռքբերում էր նման հագեցվածությամբ ծրագրի շրջանակներում տասը օր շարունակ ամեն օր իրականացնել նկարահանումներ, ձայնագրել, մոնտաժել և նյութ գրել։ Դա նաև այնքանով էր կարևոր, որ մենք հասկացանք՝ կարող ենք արագ աշխատել և լինել օպերատիվ։ Կարծում եմ՝ համալսարանի ղեկավարությունն էլ նկատեց, թե ինչքան մեծ աշխատանք է կատարել թիվիի անձնակազմը։

-Ի՞նչ փոփոխություններ և նորամուծություններ են սպասվում առաջիկայում։
-Ամեն տարի մեր կազմը թարմանում է։ Մեզ ինչպես միանում, այնպես էլ մեզնից հեռանում են ուսանողներ։ Ոմանք դասերի շատ լինելու պատճառով, ոմանք էլ պարզապես «դրայվին» չեն հարմարվում, քանի որ հիմա մենք շատ արագ ենք աշխատում։ Նախկինում ձևաչափն էսպիսին էր. մի ամսվա ընթացքում տեղի ունեցած միջոցառումների լուսաբանում մի լրատվական հաղորդման տեսքով։ Քննարկելով ՈւԽ-ի նախագահական կազմի հետ՝ որոշեցինք այս ուսումնական տարում փոխել ձևաչափը։ Կլինեն ավելի շատ հաղորդումներ, կլինի միջոցառումը, որից հետո երկու օրվա ընթացքում կտեղադրվի դրա մասին պատմող ռեպորտաժը։ Այսինքն՝ կաշխատենք լրատվության կարևոր սկզբունքներից մեկի՝ «այսրոպեականության» համաձայն։ Սա կբարձրացնի նաև մեր հաղորդումների դիտելիությունը։ Եթե սկզբում մեր նպատակն էր միայն իրականացնել գաղափարը և դառնալ ուսանողի աչքերն ու ականջները համալսարանում, ապա այսօր մեզ համար սահմանել ենք ուրիշ նշաձող՝ ընդլայնել մեր լսարանի շրջանակը և լրատվական հաղորդումներից բացի՝ ներկայացնել նաև հումորային, ժամանցային, ճանաչողական, հեղինակային հաղորդումներ լսարանին հետաքրքրելու համար։ Մյուս ամսվանից կսկենք փորձնական նկարահանումները հասկանալու համար՝ մեր տեխնիկական հնարավորությունները թույլ տալի՞ս են աշխատել այդ ֆորմատով, թե ոչ։ Կարելի է ասել՝ այս տարի շեշտը դրել ենք հենց հեղինակային հաղորդումների վրա։

-Այժմ ի՞նչ լուրջ խնդիրներ ունի թիվին։
-Սկզբում ունեինք տեխնիկական խնդիր, ինչն անխուսափելի էր։ Տեխնիկան գնալով զարգանում է, և դրա հետևից վազելը լուրջ ֆինանսների հետ է կապված։ Այս պահին աշխատում ենք մեր հեռուստալրագրության ամբիոնի տեխնիկայով և փորձում այդ կերպ լրացնել տեխնիկայի հագեցվածության պակասը։ Եթե նկարահանում ենք մի բան, որի համար ամբիոնի տեխնիկան չի բավականացնում, ապա սեփական միջոցներով ենք փորձում խնդիրը լուծել։ Ամբիոնն այս պահին տրամադրում է մեզ մեր ձևաչափին համապատասխան տեխնիկա։

-Սոնա, թիվիի անձնակազմում հիմնականում համալսարանի ուսանողներն են և վարժարանի աշակերտները, հետաքրքիր է՝ ի՞նչ քայլեր եք ձեռնարկում, որ Ձեր՝ համալսարանն ավարտելուց հետո Student TV-ն շարունակի իր գործունեությունը։
-Անկեղծ ասած՝ դա ինձ համար գերխնդիր է։ Նշեմ, որ սկզբում մեր նպատակն էր մեր թիմը համալրել հեռուստալրագրության բաժնի ուսանողներով միայն, նույնիսկ չէինք մտածում, որ վարժարանի աշակերտները նույնպես ներգրավված կլինեն թիմում։ Հետո որոշեցինք, որ ֆակուլտետների լրատվական հանձնաժողովներից մի հոգի պիտի լինի թիվիի կազմում, որպեսզի տեղեկացված լինենք ֆակուլտետների գործունեությունից։ Բայց աշխատանքի ընթացքում նկատեցինք, որ նրանք ևս ունեն լրագրողական գիտելիքներ և հմտություններ, և համալրեցինք մեր թիմը՝ այլ ֆակուլտետների ուսանողներով ևս։ Եվ քանի որ ՈւԽ-ն համագործակցում է վարժարանի Ախ-ի հետ, մեր թիմն ընդլայնելով՝ համալրեցինք այն նաև վարժարանի լրագրության հոսքի աշակերտներով։ Հիմա իմ և ՈւԽ-ի նախագահական կազմի գլխավոր խնդիրն է այնպես անել, որ թիվին մեզնից հետո էլ շարունակի իր գործունեությունը։ Ես արդեն երրորդ կուրսի ուսանող եմ, մյուս տարի ավարտում եմ համալսարանը, բայց մենք ամեն բան փորձում ենք անել, որ մեզնից հետո թիվիի աշխատանքը չդադարեցվի։ Դրա համար մենք ամեն տարի, ինչպես արդեն նշեցի, կազմի փոփոխություն ենք կատարում։ Կարծում եմ՝ հենց այդ սերնդափոխությունը պետք է պահի թիվին։ Ավարտելուց հետո էլ մենք միշտ կլինենք այստեղ՝ պատրաստ օգնելու մեր կրտսեր ընկերներին:

harutyun hayrapetyan portret 2

Ուսանողը Երևանում

Այն ժամանակ, երբ բոլոր քննությունները հանձնված էին, և ամառն արդեն ավարտվում էր, եկավ մի պահ, որ ուսանողները սկսեցին պատրաստվել դասերին։ Դե պարզ է, արդեն սեպտեմբերի 1-ն էր մոտենում։ Ոմանք այդ օրը հուզվում են՝ ուղղակի հիշելով իրենց ուսանողական տարիները։ Որոշ ուսանողների համար ձանձրացնող մի բան է այն, որովհետև նրանք արդեն կամ 4-րդ կուրսում են, կամ մագիստրատուրայում, ոմանք ոչ էլ մտածում են այդ մասին, իսկ ոմանք էլ այդ օրվան սպասում են մեծ ոգևորությամբ, որովհետև առաջին կուրս են գնալու։

Առաջին կուրս, մի քիչ պատասխանատու է, չէ՞։

Մի քիչ դժվար է գյուղից եկած ուսանողին հարմարվել քաղաքային կյանքին։ Ես օրինակ Ամասիա գյուղից եմ տեղափոխվել Երևան:

Առավոտյան արթնացա 7-ին, որ վազեմ դասի։ Հագա նախօրոք արդուկած ու պատրաստած շորերս, հարդարեցի մազերս, մի խոսքով պատրաստվեցի ու դուրս եկա տանից։ Գնացի կանգառ ու սկսեցի սպասել երթուղայինին։

Առաջինը եկավ մի 10 րոպե անց, որը դիմավորեց ինձ լիքը մարդկանցով։ Ստիպված բաց թողեցի, որ հաջորդով գնամ։ Երկրորդը մոտեցավ ինձ 15 րոպե անց։ Այն ավելի լիքն էր, քան առաջինը, անգամ պատուհանից դուրս եկած մարդիկ կային։

Այս մեկն էլ բաց թողեցի։ Մոտ 15 րոպե անց ինձ մոտեցավ երրորդ երթուղայինը։ Ու ես հասկացա, որ ավելի լավ կլիներ առաջինով, լավ գոնե երկրորդով գնայի։ Նայեցի ժամացույցին՝ 9.10 է, ու հասկացա, որ ուզած թե չուզած պիտի «նստեմ» երթուղային։ Նստելը որն է, պիտի մի կերպ «խցկվեմ» ներս։ Մի կերպ ներս սողոսկելով ու ներողություններ խնդրելով, գնացի մի քիչ առաջ, որ դռները փակվեն։ Հետևիցս մի կին գոռաց.

-Մի քիչ առաջ խտացեք, որ ես էլ բարձրանամ։

Ափսոս, տեղ չկար, և նա մնաց այդտեղ կանգնած ուրիշ մարդկանց հետ։

Հաճախ մտածում եմ՝ մի կողմից լավ է, որ շատ մարդ կա երթուղայինում, ճիշտ է կանգնած ես, բայց կարիք չկա բռնվելու։ Մարդիկ այնքան խիտ են կանգնած, որ հնարավոր չէ որ ընկնես, ընկնելու տեղ որ լիներ, մի 3 հոգի շատ մարդ կբարձրանային երթուղային։ Ու ես հասկանալով այդ, բաց թողեցի բռնակը և ուզում էի ձեռքս ներքև իջեցնել, ինչ որ ձայն եկավ։

Արմունկով հարվածեցի ինչ որ մեկի գլխին։

-Ներողություն,- ասացի ես ու անձայն ծիծաղելով կամաց շարունակեցի գործս։

Եվ վերջապես երթուղայինը կանգ առավ համալսարանիս դիմաց։ Մի քանիսի ոտքերի վրայով, բայց իջա…

Իջա ու հասկացա, որ շորերս արդուկելու տալ, գեղեցիկ հագնվել, մազեր հարդարել ուղղակի պետք չէր։ Մեկ է, այդ ամենից բան չէր մնալու։ Եվ այդպես «մոդայիկ» հագնված, գեղեցիկ կերպով գզգզված մազերով գնացի համալսարան։ Համալսարանի բակում այնքան մարդ կար հավաքված, որ ակամայից թախիծով հիշեցի ինձ տեղ հասցնող երթուղայինը։

Ռեկտորի, դեկանի խոսքերից հետո մեզ ներս տարան, ու ես իմացա որ ինձ հետ սովորելու են ևս 21 ուսանող։ 6 հոգանոց դասարանից հետո դա ինձ համար մի քիչ մեծ թիվ է, էլի։ Ծանոթացա համալսարանի կանոնակարգի և ուսանողների հետ։

Երբ ամեն բան վերջացավ, էլի նույն ձևով տուն գնացի։

Դժվար է, իհարկե, հարմարվելը մեծ քաղաքին, բայց դե հետաքրքիր է ուսանողական կյանքը։

ՀՊՄՀ-ի թանգարանում

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Ուսանողական երկրորդ շաբաթս իրականում հագեցած սկսվեց: Նախ, մենք գրանցվեցինք «classroom» հարթակում, ստացանք մեր առաջադրանքները, ու կարելի է ասել`ընկանք հունի մեջ: Այսօր կրթության հոգեբանության և սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի առաջին ուսանողները ՈւԽ-ի նախագահ Անժելա Գաբրիելյանի գլխավորությամբ այցելեցին ՀՊՄՀ-ի թանգարան: Ես լուսանկարչի դերում էի, ինչը պարտավորեցնող էր: Առաջին հայացքից հետաքրքրություն առաջացրեց: Ուսանողներին ամենից շատ գրավեց այն, երբ տեսան քայլող, խոսող Աբովյանին: Իրականում դա պարզապես հոլոգրամա էր, բայց շատ իրական: Սկզբում՝ մի քիչ վախեցնող: Ուսանողները տեղեկացան համալսարանի պատմության և նվաճումների մասին: ՈւԽ-ի նախագահը մեզ ոգևորված ներկայացնում էր «Erasmus+» ծրագիրը:

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Թանգարանում տեսանյութ դիտեցինք այն մասին, թե հայ հայտնի և տաղանդավոր մարդկանցից ովքեր են եղել ՀՊՄՀ-ի ուսանողներ: Եվ վերջում ամեն կուրսից մեկ հոգի իր ցանկությամբ կարծիքների և տպավորությունների նոթատետրում գրառում էր կատարում: Ուսանողները, մեծ բավականություն ստացած, հետ վերադարձան լսարաններ:

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Մխիթարյանի

seda mkhitaryan

Ես արդեն ուսանող եմ

Այս սեպտեմբերը տարբերվող էր, բայց այս նախադասությունը՝ ոչ։ Բոլոր նրանք, ովքեր ընդունվել են բուհ կամ տեղափոխվել են այլ դպրոց, արդեն ասել են այս նախադասությունը հազար ու մի ձևերով ու երանգներով, բայց միտքը, իհարկե, նույնն է։

Ինձ համար էլ այս սեպտեմբերի 1-ը դարձավ նոր և ուրիշ, դարձավ այլ ապրելակերպի սկիզբ ու իր հետ բերեց շատ ու շատ փոփոխություններ, որոնք հավակնում են դառնալ առօրեական։ Այո, այսուհետ կփոխվեն իրերի ու դեմքերի անունները, դասարանը լսարան կդառնա, դպրոցը՝ համալսարան, մեր ոտքերին փոխարինելու կգան լեփ-լեցուն երթուղայինները, դասղեկը կդառնա խորհրդատու, դասընկերն էլ կուրսընկեր։ Փոփոխություններն իսկապես շատ են, բայց դրանցից ամենակարևորը թերևս միջավայրի փոփոխությունն է։ Այդ փոփոխությունն ստիպում է գիտակցել ինքնուրույնությունդ, օգնում է ինքդ քեզ բացահայտել նոր կողմից ու հասկանալ, որ աշխարհում տեղդ գտնելն ամենակարևորն է, հասկանալը, որ մարդուն ոչինչ հենց այնպես չի տրվում։

Կանգառից առաջին անգամ ինքնուրույն համալսարան հասնելը այնքան էլ հեշտ չէ՝ չնայած, որ դրանում էլ մի ամբողջ բացահայտում կա, մի ամբողջ դրամա, որ նույնիսկ կարող է դառնալ նոր նյութի թեմա: Իրականում ես չեմ մոլորվել, ինչպես շատերիդ մտքով հիմա անցավ, ես նույնիսկ չեմ էլ ուշացել, բայց, այնուամենայնիվ, այդ 3 թե 4 րոպեի ճանապարհը դարձավ ինքդ քեզ գիտակցելու ուղի։ Ու առհասարակ, նոր միջավայրում մի պահ մոլորվում ես։ Բայց սպասեք, առաջին շաբաթն արդեն հետևում է, և ես հաղթահարել եմ այն, մնացյալն ավելի հեշտ է լինելու, որովհետև նորություններն ու անծանոթ երևույթները քիչ-քիչ բացելու են իրենց դեմքն իմ առջև ու դառնալու են սովորական մի բան։

Վանաձորի պետական համալսարանը սիրով ընդունեց ինձ ու ինձ նման էլի 200-ից ավելի առաջին կուրսեցիների։ Համալսարանի դասախոսները, ավագ կուրսեցիներն ու բոլորը պատրաստ են օգնել քեզ ու պատասխանել քո ամենահիմար ու միամիտ հարցերին, որոնց գոյությունը նորմալ է։

Seroj araqelyan

18 տարեկան կամ անծանոթ մի միջավայր

Էսա կասեք՝ էլի սեպտեմբերի 1-ի ուրախ օրով կրակել, ծնունդը փչացրել են, բայց ոչ հարգելիներս: Այս անգամ ոչ կրակոց կար, ոչ էլ հյուրեր: Եթե չասեմ էլ, ապա գիտեք. սեպտեմբերի մեկը ինչ օր է. քայլ դեպի նոր կյանք, ոմանք արդեն աշխատանք են փնտրում, ոմանք նոր են պայուսակ վերցնում, իսկ ես նոր եմ մտնում համալսարան: Եկավ այդքան երկար սպասված պահը, որ պետք է մուտք գործեմ մի վայր, որտեղ իմ երեք հոգանոց դասարանը չէ, այլ մի մեծ կուրս:

Հա, մինչև հիմա էլ հենց այս պահը ասում եմ՝ ինչո՞ւ էլի, ինչու շատ չէինք դպրոցում, որ էնտեղ էլ էսպես հավես անցներ, ու մեկ-մեկ մեծ քանակի շնորհիվ կարողանայի թաքնվել դաս պատասխանելուց:

Հա, կիսատ մնաց, է, խոսքս: Եկավ սեպտեմբերի 1-ը, ես դարձա 18 տարեկան: Բայց մինչ սեպտեմբերի մեկին պատրաստվելը, ես նախօրոք պատրաստել էի շորերս, թե ինչ պետք է հագնեմ սեպտեմբերի 1-ին՝ վերջ ի վերջո, առաջին անգամ համալսարան եմ գնում: Ինչպես դպրոցում, այդպես էլ բուհում՝ վերնաշապիկով ու, արդեն երևի հասկացաք, սիրուն-սիրուն հագնվեցի ու դեպի մետրո:

Դե, աշխույժ օր է, բնականաբար շատ մարդ կա: Ես էլ, երբ նստում եմ մետրոյի նստարանին, ներս է մտնում կամ մի աղջիկ, կամ մի տարեց կին ու կանգնում ինձ մոտ: Ես էլ տեղիցս վեր եմ կենում ու առաջարկում նստել: Ասում են՝ շատ շնորհակալ եմ ու տեղերով փոխվում՝ բռնվում մետրոյի բռնակներից ու կիսաբաց աչքերով մի կերպ կանգնում այդ խիտ մարդաշատ վագոնում: Գնանք առաջ, երևի ցանկացած ուսանող կհասկանա, թե ինչ է կատարվում, երբ դուրս ես գալիս մետրոյից ու գնում դեպի քաղաք: Ախ, այդ հաճելի քամին, որ բոլորն են սիրում մետրոյից դուրս գալուց անմիջապես հետո: Բայց հենց աստիճաններով բարձրանում ես, էլի նույն շոգը. տաք ասֆալտ, ու առաջ՝ Երիտասարդականից դեպի Ճարտարապետական: Եկա հասա, համալսարանի դիմաց կանգնեցի: Նայում եմ շուրջս ու ինձ հարցնում: Մի՞թե այս մարդիկ են ուսանողները, որ եկել են կարմիր բոթասներով, ճղված ջինսերով ու հիփ հոփ ոճի գլխարկներով: Դե լավ, հա: Ի՞նչ գործ ունեմ ուրիշի հետ, գնամ համալսարան, տեսնեմ՝ ինչ է կատարվում:

Ինչպես միշտ, բացման խոսք, ու դրանից հետո դեպի 4-րդ հարկ՝ դասացուցակի մոտ: Դե, սեպտեմբերի 1-ը ուրբաթ էր: Ինձ մնում էր սպասել երկուշաբթի օրվան:

Եկավ երկուշաբթին: Ծանոթացանք, բայց մինչև հիմա էլ ծանոթանում ենք, որովհետև անունները միշտ խառնում ենք: Բայց այդ անգամ կար և հաճելի պահ, և մի տխուր պահ: Հաճելի է, երբ նոր կյանք ես մտնում, նոր շենք, նոր մարդիկ ու ավելի հետաքրքիր դասեր: Բայց տխուր է, երբ սեպտեմբերի 1-ին, երբ արթնանում  էի, միշտ եղբայրս գալիս էր, վերմակը քաշում ու գոռում՝ ծնունդդ շնորհավո՜ր: Ես էլ որ միշտ ջղայնանում էի առավոտվա իր ավանդույթից, այդ օրերին չէի ջղայնանում, որովհետև անհնար է ծիծաղելով բարկանալ:

Լավ, ես արթնացա, հետո գնացի հյուրասենյակ: Դատարկ է, մարդ չկա, բայց եթե մեր տանը լինեի, հաստատ ամեն մեկը իր տեղից կկանգներ ու կմոտենար ինձ, ու նույնը դպրոցում: Բայց այս անգամ էլ թող էսպես լինի. սա էլ իր հետաքրքրությունն ունի: Հիմա էլ, երբ իմացան ծննդյանս օրվա մասին, կեսը շնորհավորում էր, կեսը չէր հավատում, մի մասն էլ զարմանքից ծիծաղում:

Երբ տուն եկա հոգնած՝ պլակատների, մեծ տախտակի, ներկերի ու քանոնների հետ միասին, ու դրանց մի կողմ գցելով, մոտեցա բազմոցին ու հանեցի հեռախոսս, որ տեսնեմ՝ ով է ինձ հիշել ու շնորհավորել: Հաճելի է կարդալ, շնորհավորանքներ ստանալ, զանգեր, բայց էլ ավելի հաճելի է, երբ բացումես ֆեյսբուքյան էջդ ու տեսնում, որ կա 10 շնորհավորանք, որից 7-ը իմ 17-ի երեխեքն են: Շնորհակալ եմ իրենց, որ կան:

Հա, ու մի փոքր դաժան լրացում անեմ: Ծննդյանս օրը հաշվեցի և տեսա, որ այսպես մի քանի տարի շարունակ է լինելու. Բանակ, որը իր մեջ ներառում է 2 ծնունդ և ուսանողական 3 տարի, բայց մարդ ես, էլի, եթե մագիստրատուրա էլ շարունակեցի, ես կմոռանամ, թե ինչպես են նշում ծննդյան օրը հարազատներիս հետ:

Ուսանողական առաջին շաբաթ

Քննությունները անցան, ամառը՝  ևս: Սկսվեց սեպտեմբերը՝ իր հետ բերելով նոր, դեռ ամբողջությամբ չբացահայտված առօրյա, կենցաղ և ինչու չէ, ապրելաոճ. ուսանող եմ: Սեպտեմբերի մեկից սկսվեց ծանոթությունների շրջանը: Ու այստեղ ինձ օգնեց ավագ դպրոցը, հա, բոլորի կողմից քննարկվող ու վատաբանվող դպրոցը: Երեք տարի առաջ, կարելի է ասել, նույն իրավիճակում էի, որովհետև այնտեղ էլ ոչ մեկին չէի ճանաչում (խոսքը դասարանի մասին է): Առաջին իսկ ժամից սկսեցինք լեկցիա գրել (համակարգչային հմտություններ). անսովոր էր. մինչև հիմա էլ չեմ հասկանում դրա իմաստը, նյութը կարելի է դասագրքերի վերածել, դպրոցի նման, որովհետև ձանձրալի ու հոգնեցնող է 80 րոպե գրելը: Բայց ինչ արած, մնում է հարմարվել: Օրերը հաջորդում էին, ծանոթությունները՝ շատանում: Սակայն այս 5 օրվա ընթացքում բուհի ամենակարևոր յուրահատկությունը հասկացա. դու այստեղ անհատ ես, ում ոչինչ չեն պարտադրում, և քո քայլերի համար միայն դու ես պատասխանատու:

Հա, մոռացա ևս մեկ «թերություն» նշել: Գրեթե բոլոր դասախոսները հարցնում էին, թե «ռայոնից» ով կա, ու երբ պարզվում էր, անմիջապես հաջորդում էր հետևյալը՝ չուշանաք: Բայց ընթացքում հասկացել եմ, որ մենք՝ «ռայոնցիներս», միշտ էլ պարտաճանաչ ենք, և ուշացողները հիմնականում «ոչ ռայոնցիներն» են (էս ուղղակի):

 

ella mnacakanyan yerevan

Երանի՜ ինձ

Այս տարվա սեպտեմբերի 1-ն իսկապես ուրիշ էր իմ կյանքում: Չէ՛, չէ՛, մի՛ շտապիր փակել նյութիս պատուհանը, չեմ պատրաստվում ծեծված ու սրտակեղեք խոսքեր գրել այն մասին, որ ավարտել եմ դպրոցը, որ ցավո՜ք էլ երբեք աշակերտ չեմ լինի: Չեմ ստելու, թե կարծես երեկ լիներ, որ մայրիկիս ձեռքը բռնած՝ առաջին անգամ եկա դպրոց: Ի՜նչ երեկ, կարծես մի հավերժություն է անցել այդ օրվանից, ու որ ճիշտն ասեմ՝ առհասարակ չեմ հիշում՝ կոնկրետ ում ձեռքն էի բռնել տանեցիներից: Մի խոսքով, դա կարևոր էլ չէ: Կարևորն այն է, որ այդ փաստաթղթերում՝ 12, իսկ իրականում՝ 11 տարիներն արդեն անցյալում են, և ես ուսանող եմ: Իսկ այս տարվա սեպտեմբերի 1-ն արտասովոր էր այնքանով, որ այս անգամ, հակառակ օրինաչափությանը, ոչ թե ես էի ուշանում սեպտեմբերի 1-ից, այլ այն՝ իմ կյանքից: Չէ՛, այնպես չէ, որ ես այլ ժամային գոտում եմ գտնվում, կամ ինձ որևէ կերպ հաջողվել է կանգնեցնել ժամանակը, պարզապես այս տարի իմ համալսարանը որոշել էր մի քանի օրով երկարեցնել ամառը՝ այդպիսով, համոզված եմ, դառնալով ամենասիրելին իր առաջին կուրսեցիների շրջանում: Ու մինչ Գիտելիքի օրվա նախօրեին բոլոր ընկերներս զբաղված էին, պատրաստվում էին գալիք օրվան, մի կերպ փորձում պայմանավորվել վարսահարդարների հետ, որոնց ժամերն այդ օրվա համար, ի դեպ, դեռ 1-2 շաբաթ առաջվանից էին ֆիքսված, ընտրում էին իրենց հագուստները, ես սպանում էի երեկոն համակարգչի էկրանի դիմաց՝ ինչպես և նախորդող երեք ամիսներին: Դե՜, հետո սկսվեց ֆեյսբուքյան սրտաճմլիկ ու կիսահումորային ստատուսաշարը՝ ամառվա վերջին օրվա ու աշնան սկզբի մասին, իսկ ես այդ ամենին այնքա՜ն անհաղորդ էի: Հաջորդ առավոտյան էլ նամակների ու զանգերի տեղատարափն էր՝ սեպտեմբերմեկյան շնորհավորանքների տեսքով, որոնց ես շարունակ պատասխանում էի.
-Շնորհակալ եմ, բայց իմ սեպտեմբերի 1-ն այս տարի ամսի 4-ից է:
Հետո ստիպված էի լինում բացատրել, թե ինչու կամ ինչ պատճառով, վստահեցնել, որ հաստատ դաս չկար, դրա համար չեմ գնացել ու լսել այդքան հաճելի «երանի՜ քեզ»-ը: Իրոք որ, երանի ինձ, որ այս տարի ամառս երկարեց ևս 3 օրով, բայց հուսանք, որ գարունն էլ սպասվածից 3 օր շուտ կգա իմ կյանք: