Երբ ուսանող ես խորագրի արխիվներ

Anahit Badalyan

Քննությունների մասին

17-ցի ընկերներիցս շատերն են գրում միջանկյալ քննությունների մասին, ես էլ որոշեցի կիսվել իմ փորձառությամբ։ Գնացինք։

Իմոնք միջանկյալներ չեն, համենայնդեպս, էդպես չենք անվանում։ Ես սովորում եմ Միջազգային բակալավրիատ (այսուհետ՝ IB) երկամյա կրթական ծրագրի շրջանակներում, որի ընթացքում ամեն ուսանող պետք է սովորի վեց առարկա․ երեքը՝ խորացված ուսումնասիրությամբ, երեքը՝ ստանդարտ մակարդակի, իսկ մեր քոլեջում պարտադիր ուսուցման առարկա է նաև իտալերենը։ Էնպես որ, ես յոթ առարկա եմ սովորում։ Ի դեպ, որ ասում եմ ստանդարտ, դու մի հասկացիր, թե դյուրին, հասանելի ու հեշտ։ Չէ՜, բարեկամս, շատ աշխատատար է․․․ Դպրոցական առարկաներից բացի՝ ուսանողները պետք է նաև հաճախեն որևէ խմբակ, զբաղվեն ինչ-որ սպորտով ու  կամավորություն անեն համայնքում։

IB-ն ինքնին բավականին խիստ կրթական ծրագիր է։ Ուսուցումն ամբողջապես անգլերենով է՝ չհաշված այն, որ իտալերենի ժամին ուսուցչուհին առաջին օրվանից սկսած անգլերեն ոչ մի բառ չի ասել․ «Ես անգլերեն չեմ խոսում»։ Այ էսպես են մեր իտալերենի ուսուցիչները ի սկզբանե փորձել մոտիվացնել մեզ՝ իրենց երգեցիկ լեզուն սովորելու։ Բան չեմ ասում, ստացվել է։

Իմ առարկաները հետաքրքիր են, շատ բաներ նոր են ինձ համար, սովորելու, ուսումնասիրելու լիքը բան կա։ Խորացված մակարդակով սովորում եմ տնտեսագիտություն, փիլիսոփայություն ու անգլերեն։ Ստանդարտ մակարդակի ուսումնասիրման առարկաներս են իտալերենը, մաթեմատիկան, հայ գրականությունն ու շրջակա միջավայրային համակարգեր և հասարակությունը (հա, երկար ու բարդ անուն է, ու համ էլ ամենաչսիրածս առարկան): Հայաստանում գիտելիքը ստուգելու ամենատարածված ու խստագույն միջոցը ստուգողական աշխատանքներն էին, ամենավախենալուները՝ կիսամյակայինները։ Հիշում եմ՝ ուսուցչիներ ունեի, որ լրացուցիչ հարցեր էին կցում ամեն ստուգողական աշխատանքին, որոնք ենթադրաբար պիտի անթերի կերպով կատարվեին գերազանցիկների կողմից։ Մեկ-մեկ կարոտում եմ էդ հին օրերը։ Դրանք էն ժամանակներն էին, երբ տասնվեց դպրոցական առարկաներն ինձ ծանր ու բարդ էին թվում։ Էն ժամանակները, երբ ես մեր ՆԶՊ-ի ջոկատի հրամանատարն էի ու տանել չէի կարողանում շարային քայլքը։ Դասատուս ասում էր՝ զեկուցելուդ ձևը հեռուստամեկնաբանի՝ լուրեր հաղորդելու ձևին շատ նման է, էսթետիկ է, դրա համար արի, դու եղի ձեր ջոկի հրամանատարը։ Էն ժամանակներն էին, երբ ամենաբարդ բանը ֆիզիկայի ինչ-որ խնդրի լուծման քայլերից մեկը կլիներ, որ հեշտությամբ հնարավոր կլիներ վերլուծել ու հասկանալ մի փոքր ավել աշխատանքի շնորհիվ։ Դրանք իրար հուշելով դաս պատմելու, Տերյանի, Չարենցի ու Սահյանի բանաստեղծությունները հետ ու առաջ քայլելով միատոն անգիր արտասանելու ու գրատախտակի մոտ կամավոր գնալու քաջություն դրսևորելու ժամանակներն էին։ Հայկական ժամանակները․․․ Կարոտում եմ հին ջերմությունը, ինչ խոսք, բայց պիտի ասեմ, որ անասելի գոհ ու բավարարված եմ էն կրթական մակարդակով, որը ձեռք եմ բերում։

IB-ի շրջանակներում դու կարող ես ժամերով պարապել, չարչարվել, «գլուխ ջարդել», բայց այդքանով հանդերձ դասարանում լավագույնը չլինել։ Նման կրթական համակարգը սովորեցնում է առաջնորդվել սեփական առաջընթացով, նվաճում համարել մի գրավորից մյուսում երևացող բարելավումդ ու երբեք չհամեմատվել։ Քանի որ աշխարհի բոլոր-բոլոր ծայրերից աշակերտներ են հավաքված էստեղ ու բոլորը գալիս են տարբեր կրթական համակարգերից, բնական ու տրամաբանական է, որ ամեն մեկի կարողությունները, գիտելիքներն ու սովորելու ունակությունները տարբեր են։ Ու հենց էդ տարբերության գիտակցման շնորհիվ է նաև, որ ոչ մեկի հետ համեմատվելու ցանկություն երբևէ չկա։ Համեմատման միակ առարկան ու օբյեկտը ես եմ, մի տարի առաջ էսսե գրող Անահիտն ու հիմա էսսե գրող Անահիտը։ Ու եթե ես մի օր դադարեմ ժամանակի սանդղակի վրա իմ առաջընթացը նկատելուց, այ էդ ժամանակ է, որ կսկսեմ մտահոգվել։

Ինձ մոտ միջանկյալ ասվածը ուրիշ ձևաչափ ունի։ Քանի որ IB-ն երկամյա ծրագիր է, առաջին տարվա վերջում արդեն ավարտական քննություններ էինք հանձնել։ Իսկ IB-ի ամենածանր ու պատասխանատու շրջանը երրորդ կիսամյակն է, ասել է թե՝ հենց հիմա-ն։ Հիմա բոլոր առարկաներից ամփոփիչ առաջադրանքներ ենք կատարում։ Ամեն ուսուցիչ իր մեթոդներն ունի, ուստի թեզերի, էսսեների, ստուգողական թեստերի կամ բանավոր պրեզենտացիաների միջոցով բոլոր առարկաներից խստագույնս ստուգվում ենք հիմա։ Այս ամենի հետ մեկտեղ հիմա նաև զբաղվում ենք մեր համալսարանների դիմումներով, ինչը չափազանց տարբեր է հայկական համալսարան դիմելու գործընթացից։ Մեկ համալսարանի փոխարեն դիմում ենք մի քանիսը, և ամեն մեկի հետ պիտի պատրաստենք առանձին, ամբողջական ու բավականին ծավալուն պորտֆոլիո։ Քոլեջում բոլորը գիտեն, որ ամենապատասխանատու շրջանը երկրորդ կուրսեցիների առաջին կիսամյակն է։ Անելիքներն այնքան շատ են, որ ընդմիջելու ու հանգստանալու ժամանակ չի մնում։ Բայց մեկ-մեկ ուղղակի նայում եմ մի կետի, հիշում եմ, որ երկու տարի առաջ էր ամեն-ամեն ինչ։ Ես պատկերացնել անգամ չէի կարող, որ 12-րդ դասարանս սովորականի պես ավագ դպրոցում ավարտելու փոխարեն պիտի ավարտեմ UWC-ի պես կրթական շարժման ամենասիրուն կետերից մեկում։ Առաջին դասարանում դպրոց գնալիս դժվար էլ մտքովս անցած լիներ, որ ավարտելու եմ Ադրիատիկի ափին ու համալսարանների դիմումներս լրացնելիս ուսուցիչներս լինելու են իսպանական, ամերիկյան կամ հնդկական անուններով մարդիկ։

Կարճ ասած՝ մի ուրիշ սթրես է IB-ի երրորդ կիսամյակը, մի ուրիշ ծանր ու աշխատատար շրջափուլ, անբացատրելի հոգնեցուցիչ ու հաճախ քնել ու ուտել մոռացնող երևույթ։ Բայց կազմակերպված, պատասխանատու ու գիտակից ենք դառնում, երեխեք․․․ Էն էլ ինչքան։

Պինդ մնանք, մի շրջան է, կանցնի։ Գրկում եմ։

Syuzanna Arshakyan

Աշակերտից ուսանող

Հանձնարարված դասը չհարցնելն ամենաբարի ու լավ ուսուցչի հատկանիշն է, աշակերտի երազանքը։ Դեռ աշակերտին վայել վարքով, մտածելակերպով ու իհարկե, որ ամենաբարդն է՝ բառապաշարով, մի խումբ պատանիներ ոտք են դնում համալսարան ու սկսում այն չափել ու գնահատել աշակերտական և դպրոցական չափանիշներով։ Լսում ես անհասկանալի թվեր ու անուններ, երբ ընդամենը շփոթվել ու «դասարանի» տեղն ես հարցրել, երբ դասախոսը հարցիդ պատասխանելու փոխարեն նախ (արդեն փորձ կուտակած) ժպտում է, ուղղում, որ ինքը դասատու չէ, այլ դասախոս, նոր անդրադառնում հարցիդ։ Ինչևէ, արդեն 2 ամիս է անցել իմ ուսանողական կյանքից, բայց դասախոսներին շարունակում եմ դիմել «ընկեր»- ով։ Ինչպես հասկացաք՝ դեռ չեմ համակերպվել։ Էլ ի՞նչ է պետք երջանիկ ուսանող լինելու համար՝ գալ, վայելել ուսանողական մթնոլորտը, շփվել դասախոսների հետ, ստանալ հանձնարարություն և վերջ։ Դե այո, ես էլ ձեզ նման թվարկածս շարքի վերջում մտովի կավելացնեի դասերին պատրաստվելը։ Բայց առաջին իսկ շաբաթից բոլոր դասախոսները դարձան մեր երազած ուսուցիչները, զարմացած էի, վախեցած և ինչու ոչ՝ նաև ուրախ, երբ հաջորդ դասին չէինք անդրադառնում նախորդ հանձնարարությանը։ Անկեղծ ասած՝ ամեն դասին վախեցած պատրաստվում էի։ Հանգիստ ու հետաքիքիր սեպտեմբերն անցավ ու հանկարծ բոլոր առաջին կուրսեցիները սկսեցին փորփրել սեփական հիշողությունը, գտնելու համար այն հանձնարարությունները, որոնց այդպես էլ չէինք անդրադարձել։ Եթե չկռահեցիք, ասեմ, որ առջևում էին միջանկյալ քննությունները։ Դպրոցում 2 էջ պարունակող ռեֆերատ գրելու համար ունեինք 1 շաբաթ, հնարավորություն ունեինք նաև նկար տեղադրելու, որը միշտ կազմում էր բոլորիս աշխատանքների մի ամբողջական էջը, իսկ այժմ մեկ շաբաթը պետք է անխնա օգտագործել՝ ընթացքում ևս ունենալու համար 4-5 աշխատանք՝ 12 էջից ոչ պակաս և առանց էջեր լրացնող նկարների ու 16-20 տառաչափի։ Դե ինչ, շաբաթը սկսվեց։ Միշտ զարմանում էի գրադարաններում ժամեր շարունակ հաստափոր գրքերի դիմաց նստած երիտասարդներին տեսնելիս, ինքս հոգնում էի միայն գրքերի հաստությունը տեսնելով, բայց այսօր արդեն ես եմ այդտեղ նստած, հարազատ դարձած գրադարանավարուհու հետ փնտրում եմ նյութերս։ Ժամանակ խնայելու համար տան ճանապարհին, որքան էլ անհարմար էր, ավտոբուսի մեջ բջջայինով կարդում եմ նյութերը, մտովի կրճատում, խմբագրում ու տուն հասնելուն պես արագ փոխանցում համակարգչին։ Միանշանակ այս ընթացքում իսպառ մոռանում ենք սնվելու մասին ու առավոտյան ուշացած, գլխացավով հասնում համալսարան։ Միջանցքները սովորականից տարբեր են, լուռ, իրար հերթ չտալով անդադար խոսող ուսանողներն այժմ թուղթ ու գրիչով լուռ պարապում են քննության համար։ Կոնֆետ հյուսիրելու փոխարեն սովորություն էինք դարձրել միմյանց գլխացավի դեղ հյուրասիրելը: Իսկ ամենամեծ երջանկությունը, որն անգամ նշում էինք, դա որևէ մեկիս աշխատանքի 12 էջի լրանալն էր։ Մի խոսքով տանջալի շաբաթից հետո, երբ բարեհաջող անցան բոլոր քննությունները, ևս մեկ շաբաթ քնելուց հետո հասկացանք, որ կյանքը շարունակվում է։ Իսկ միջանկյալ քննությունները, բացի առարկայական գիտելիքներից, սովորեցրին նաև գործել արդյունավետ, լինել համարձակ ու հավատալ սեփական ուժերին:

SOna zakaryan

Դիպլոմ ա էլի, թող լինի

Համալսարան, միջանկյալներ, սթրես։ Սրանք այն երեք բառերն են, որոնք բնորոշում են ուսանողների մեծ մասին վերջին շաբաթվա ընթացքում։
-Մեզ համար հանգիստ ապրում էինք, էլի,- բողոքում են շատերը։
Իսկ իրականում այդ «հանգիստ ապրելը» հարաբերական է, որովհետև եթե օրը ունի 24 ժամ, իսկ դու այդ 24 ժամվա 80%-ից ավելին տրամադրում ես դասերին և համալսարանին, դա այդքան էլ հանգիստ ապրել չի համարվում։
Բայց սա նույնպես հարաբերական է, որովհետև շատ ուսանողներ այդ 24 ժամվա նույնիսկ 5%-ը չեն տրամադրում սովորելուն։
Մեծ ցավ եմ ապրում, երբ տեսնում եմ, որ շատ ուսանողներ չեն գալիս համալսարան սովորելու, այլ ավելի շատ իրենց ցուցադրելու և ուղղակի ժամանակ անցկացնելու։
-Էհ, ինչիս ա պետք սովորելն ու բարձր գնահատականը, բավարարը ստանամ՝ հերիք ա։
-Ոչ մի բան էլ չեմ սովորել, կարտագրեմ ու հաստատ դրականը կստանամ։
Այ այսպիսի արտահայտություններ եմ լսում հաճախ ու բարկանում։
Վերլուծում եմ այս ամենը ու հասկանում, որ ոչ բոլորն են արժանի ուսանող համարվելու։
Համալսարան ընդունվելը խաղ ու պար է դարձել ուղղակի, ինչն իրոք շատ ցավալի է ու անընդունելի։ Հետո էլ բողոքում ենք, որ համալսարան ավարտածների մեծ մասը խելացի չէ, որ խելացի կադրերի կարիք շատ ունենք Հայաստանում։
Բա էլ ի՞նչ էիք ուզում։ Եթե համալսարան ընդունված ուսանողի համար ավելի կարևոր են իր շորիկը, սմարթֆոնը, make up-ը, «ավտոն» և նման մի շարք մանր բաներ, քան սովորելը, ուրեմն բնականաբար պետք է այս վիճակը լինի։
Հաճախ ուզում եմ այդպիսի մարդկանց հարցնել, թե ինչ գործ ունեն համալսարանում, բայց հասկանում եմ, որ իմաստ չունի հարցնելը, որովհետև արդեն պատասխանը շատ լավ գիտեմ։
Այնպիսի տպավորություն է, որ համալսարանում սովորելը «մոդա է դարձել» ու ոչ ոք հետ չի ուզում մնալ մոդայից։
-Թող մի տեղ ընդունվի սովորի, էլի,- հաճախ ասում են ծնողները։
Չեն գիտակցում, որ եթե իրենց երեխան ընդունակություններ չունի և սովորելու հետ ընդհանրապես սեր չունի, չարժի նրան ստիպել համալսարան ընդունվել։ Ինչո՞ւ է ծնողներին թվում, որ մի կերպ դրական ստանալը ու 4 տարի անիմաստ համալսարան գալ-գնալը նորմալ երևույթներ են։
Դե, իհարկե, կարևորը՝ դիպլոմ ունենա, որ բոլորի մոտ պարծենան, թե ավարտել է այսինչ ֆակուլտետը, ու երբ հարցնեն.
-Բա որտե՞ղ ա աշխատում։

Դեմքները խոժոռեն ու պատասխանեն.
-Գործ գտնելը հիմա էնքան դժվար ա, գործ չկա, որ աշխատի։
Բայց դա հեչ, կարևորը՝ դիպլոմը կա։
Իսկ ծնողները երբևէ մտածո՞ւմ են, որ եթե իրենց երեխան, օրինակ՝ խեցեգործ դառնար ու զբաղվեր իր սիրելի աշխատանքով, գուցե մեծ հաջողությունների հասներ։
Խնդիրն էլ հենց դա է, չեն մտածում։
Ուսանողների մի ուրիշ տեսակ կա, որ հարցնում ես, թե որն է ապագա մասնագիտությունը,
պատասխանում է.
-Դիմահարդար։
-Բա էլ իմաստը ո՞րն է համալսարան ընդունվելու։
-Դե դիպլոմ ա, էլի, թող լինի։
Թող լինի, ի՞նչ ասեմ։
Հագեք ձեր փայլուն շորիկները, նկարվեք համալսարանի դիմաց ձեր թույն սմարթֆոններով, ձեր թույն ավտոներով պարծեցեք, ամեն ինչ արեք՝ բացի սովորելուց, կարևորը՝ վերջում դիպլոմ ստանաք, թե չէ՝ ինչ սովորել։ Վերջում էլ անպայման դիպլոմով կնկարվեք ու ինստագրամում նկար կտեղադրեք «Մենք էլ վերջապես ավարտեցինք» մակագրությամբ։ Հարազատների մոտ կպարծենաք, որ ավարտել եք,
լիքը շնորհավորանքներ կստանաք, հետո դիպլոմը կտանեք դարակում կդնեք ու կմոռանաք գոյության մասին։ Բայց դա ի՞նչ էական է՝ կհիշեք դրա մասին, թե չեք հիշի, պետք կգա, թե ոչ (դժվար թե պետք գա), դիպլոմ ա էլի, թող լինի։

nina arustamyan

Ես կարող եմ սովորել

2006 թվական էր, երբ ամեն օր լացում էի, որ դպրոց գնամ ու գնացի:

Գնացի մեկ տարի շուտ, բայց դա չխանգարեց ինձ սովորել: Առաջին դասարանում լավ էի սովորում, հիշում եմ՝ շա՜տ լավ: Բայց…

Ամեն ամսվա ծնողական ժողովի ժամանակ դասվարս մայրիկիս միշտ ասում էր.

-Նինան խելացի չէ, չի կարողանում սովորել:

Ես մինչև 4-րդ դասարանը սովորում էի լավ, բայց ամեն անգամ ծնողական ժողովներից հետո ես էլ ավելի էի թևաթափ լինում:

4-րդ դասարանի քննությունները ամենաբարձրը ես ստացա:

Չի կարողանում: Չի հասցնում ընկալել դասերը…

Այս 2 բառերը կոտրեցին փոքրիկ Նինայի այն թևերը, որոնք նոր էին սկսել սովորել, թե ինչպես կարելի է ճիշտ ճախրել երկնքում: Ես սկսեցի դասերիս նայել «մատներիս արանքով»: Չէի սովորում: Դե, սովորում էի, բայց ոչ այնպես, ինչպես ես էի ուզում: Ամեն առարկայից ունեի մի թեթև գիտելիք, ու դա ինձ համար բավական էր:

Չէի կարողանում մտքիցս հանել ուսուցչիս խոսքերը: Բարձր դասարաններում սկսեցի չսովորել, գնում էի դպրոց ու հետ գալիս:

11-րդ դասարանում էի, երբ ինքնուրույն պարապում էի, որպեսզի ուսումս շարունակեի Պետական համալսարանի «Սերվիս» բաժնում:

Մի օր մեր հարևանը տեսավ, որ ինքնուրույն պարապում եմ, իմացավ նպատակիս մասին և ասաց.

-Այ Նինա ջան, դու՝ ուր, Պետական ընդունվելը՝ ուր, Պետական համալսարանում դասի գնալը՝ ուր, մի տանջի քեզ:

Վերջ: Ես հասկացա, որ չեմ կարող սովորել պետական համալսարանում: 12-րդ դասարանում սկսեցի մի պահ նորից պարապել, հետո եղբորս հետ զրուցելուց հետո հասկացա, որ կարող եմ ծրագրավող դառնալ: Որոշեցի, որ դպրոցս կավարտեմ, կգնամ Երևան, կսկսեմ հաճախել ծրագրավորման դասընթացների, 6 ամիս կսովորեմ ու կսկսեմ աշխատել:

Ավարտեցի դպրոցս: Սեպտեմբեր ամսին գնացի Երևան ու որոշեցի, որ նախ պետք է սովորել անգլերեն. հետո նոր սկսել ուսումնասիրել ծրագրավորումը:

Երբ համեմատաբար սովորել էի անգլերեն լեզուն, ստացա աշխատանքի առաջարկ: Առաջարկեցին աշխատել Գորայքի միջնակարգ դպրոցի «Արմաթ» ինժեներական լաբորատորիայում որպես խմբավար: Առաջարկը ընդունեցի, մտածում էի՝ քանի որ պետք է ծրագրավորման ուղղությունը ընտրեմ, աշխատանքը հաստատ չի խանգարի ինձ: Ես մարտ ամսից սկսեցի աշխատել: Աշխատանքը շատ փոխեց ինձ: Ես հասկացա, որ կարող եմ անհնարինը հնարավոր դարձնել:

Սեպտեմբեր ամսին ես վստահ քայլերով գնացի Երևանի պետական համալսարան և թղթերս տվեցի հեռակա ուսուցման բաժին: Ընտրեցի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը:

Հոկտեմբերի 7-ից ես սկսեցի տալ քննություններ: Ինքս գիտեի, որ ես պետք է պարապեմ, քանի որ ես պետական քննությունների եմ, և հենց այդ քննություններից էր կախված լինելու իմ ապագան: Սակայն այդքանը հասկանալով՝ ես երբեք չպարապեցի: Ես երբեք ինչ-որ գիրք չբացեցի և ինչ-որ բան չկրկնեցի կամ չսովորեցի:

Ես տվեցի 3 քննություն: 3 քննության ժամանակ էլ շատ հանգիստ էի, ներքին ինչ-որ համոզմունք կամ ինչ-որ հանգստություն ունեի, որ վերջում լավ է լինելու:

Դպրոցի վատ սովորող աշակերտուհին բարձր գնահատակներ ստացավ քննություններից: Դպրոցի վատ սովորող աշակերտուհին ուսանողուհի է:

Ես ընդունվեցի համալսարան՝ ինքս ինձ ապացուցելով, որ ես կարող եմ 2 տարի դադարից հետո իմ ուժերով, բարձր միավորներով ընդունվել համալսարան: Ապացուցեցի շրջապատիս, որ կարող եմ սովորել։ Ես ապացուցեցի։

milena movsesyan

Հաջողության բանալին իմ ականջակալներում

Ես մեկն էի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետում սովորող այն ուսանողներից, որ առավոտյան երթուղայինով գալիս են դասի, ճանապարհին ականջակալներով երաժշտություն են լսում, մտնում են լսարան՝ իմանալով, որ այդ առարկայից իրենց մասնագիտության համար օգտակար ոչինչ չեն ստանալու։

Բայց ես հասկանում էի, որ պիտի գիտելիքի պակասը որևէ կերպ լրացնեի։ Ի տարբերություն համակուրսեցիներիս՝ ես ստացածս կրթությունից ոչ թե բողոքում էի, այլ դասախոսներին զզվեցնում՝ անընդհատ հարցեր տալով ու նույնիսկ դասից դուրս՝ սոցկայքերում, մյուս հարցերիս բացատրությունը խնդրելով։

Ես գիտեի, որ լավ լրագրող դառնալու համար պետք է չափից շատ տեղեկացված լինես ու անընդհատ ինքազարգանաս։ Իսկ ես շարքային լրագրող դառնալ չէի ուզում։

Որոշեցի ինքնակրթությամբ զբաղվել։ Բայց ես գրադարաններում երկար ժամանակ չէի կարող անցկացնել. իմ գրաֆիկը գերծանրաբեռնված էր: Առավոտյան ես անգլերենի պարապմունքի էի գնում, հետո համալսարան, երեկոյան էլ աշակերտներս էին գալիս, որ անգլերեն սովորեցնեմ։ Ես պիտի ճիշտ կառավարեի ժամանակս։

Հասկացա, որ ազատ ժամանակ միայն երթուղայինի մեջ եմ ունենում։ Երևանյան խցանումների պատճառով օրվա ընթացքում միջինում երկու ժամ ծախսում էի տանից համալսարան գնալու և վերադառնալու վրա (եթե ուրիշ տեղ էլ էի գնում, ուրեմն ավելի շատ)։ Հենց այդ օրվանից էլ որոշեցի, որ կարելի է տեղեկատվությունը, գրքերն ու դասընթացները տեղափոխել ականջակալներիս մեջ, իսկ տեխնիկան տվեց այդ հնարավորությունը։ Այնտեղ այլևս երաժշտություն չէր հնչում, համենայնդեպս, ոչ ամբողջ ճանապարհի ընթացքում։

Եթե երեկոյան առանց լուրեր լսելու ուժասպառ պառկում էի քնելու, առավոտյան էլ չէի հասցնում ծանոթանալ կարևոր իրադարձություններին, բացը լրացնում էի ավտոբուսում՝ լրատվական ռեպորտաժներ լսելով։ Երբ սպառվում էին բոլոր նորությունները, ես հեռախոսով երգերիս թղթապանակը չէի բացում. չէ՞ որ դեռ պետք է ինքնակրթվեի։ Այս դեպքում էլ ինձ օգնեցին համացանցը, սոցկայքերն ու մի քանի ծրագրեր։ Դրանք հնարավորություն էին տալիս ներբեռնել աուդիոգրքեր, ֆիլմեր, կրթական, զարգացնող վիդեոներ, դասեր ու հայտնի լրագրողների վարած դասընթացներ։ Տանից դուրս գալուց առաջ ես որոշում էի՝ ինչ նոր թեմա եմ ցանկանում ուսումնասիրել, ընտրում էի համապատասխան նյութերն ու պահպանում հեռախոսիս մեջ։ Ճանապարհին իմ ականջակալներում արդեն ոչ թե հազար անգամ լսածս երգերն էին հնչում, այլ ինչ-որ մեկի ձայնը, ով բացատրում էր՝ ինչպես ճիշտ լուսանկարել, ինչպես օգտվել մոնտաժային ծրագրերից կամ ինչպես դառնալ ավելի լավ լրագրող։ Ու այս ամենը ես լսում էի անգլերենով կամ ռուսերենով, որովհետև հայերեն նմանատիպ նյութեր համացանցում քիչ կան։ Այսպիսով ես նաև զարգացնում էի իմ լեզվական կարողությունները։

Ականջակալներով անհրաժեշտ գիտելիք ստանալը շատ հարմար տարբերակ է. դու խնայում ես քո ժամանակը, կարողանում ես մեկ ձեռքով երկու ձմերուկ բռնել և չես փչացնում տեսողությունդ՝ երթուղայինի մեջ գիրքը դողացնելով կարդալով։

Ես լսում էի նորություններ, վերլուծություններ, հարցազրույցներ, հետո՝ խորհուրդներ պրոֆեսիոնալ լրագրողներից, իսկ դրան գումարվում էր համակարգչային նոր ծրագրերի ուսումնասիրությունը։ Ծանոթանում էի այն բոլոր թեմաներին, որոնք հետաքրքրում էին ինձ՝ բիզնեսից մինչև ինքնազարգացում, ժեստերի լեզվից մինչև հաղորդակցման հմտություններ, երթևեկության կանոններից մինչև ճանապարհորդական ռեպորտաժներ։

Հիմա ես ունեմ լավ աշխատանք հեռուստաընկերություններից մեկում։ Եվ սրան հասնելու համար էլ պիտի շնորհակալ լինեմ ինքս ինձնից ու իմ ականջակալներից։ Դրանց շնորհիվ կարողացա խիստ զբաղված գրաֆիկի դեպքում էլ զարգացնել մասնագիտական հմտություններս, մեծացնել մտահորիզոնս, հետ չընկնել կատարվող իրադարձություններից։

Ես մասնակցեցի լրագրողական մի մրցույթի ու հաղթեցի։ Ես վստահ էի անհրաժեշտ ունակություններիս ու հմտություններիս հարցում և հավատում էի իմ հաղթանակին, իսկ երբ ինքդ հավատում ես, մյուսներին համոզելը շատ հեշտ է լինում։

Այսօր առանց ականջակալների երթուղային չեմ նստում։ Մարդկանց անձնական խնդիրներին, վարորդի և ուղևորի վեճերին, հայհոյանքներին ականջ դնելու փոխարեն գերադասում եմ ամեն վայրկյան մի նոր բան սովորել։

anush davtyan

Մարքեթինգ կամ ավելի ճոխ ասած՝ շուկայագիտություն

-Չե՞ս հիշեցնի՝ ինչ էիր սովորում, – ամեն անգամ հարցնում է շեֆս։

-Մարքեթինգ։

-Շատ լավ է։

Ի՞նչ է մարքեթինգը։ Էս հարցը շատ են տալիս մեր դասախոսները, իսկ ես ամեն անգամ ճիշտ եմ համարում լռել ու մտածել, որ հռետորական էր։ Բայց հատուկ կարգով կփորձեմ հիմա պատասխանել։

Մաս 1։ Մարքեթինգը գովազդը չէ միայն

Եթե լսել ես մարքեթինգ բառը, երևի թե լսել ես գովազդի մասին կոնտեքստում։ Բայց մարքեթինգը ավելի մեծ ու ճոխ երևույթ է, ուսումնասիրությունների, հետազոտությունների, գիտելիքի ու փորձի մեծ շղթա է։ Ես դրա փոքր մասի հետ եմ առնչվում։ Շա՜տ խոսակցական լեզվով եթե ասեմ, էսեմեմշիկ եմ (SMM-щик), այսինքն՝ սոցիալական ցանցերում հայտնվող նյութերի համար եմ պատասխանատու։ Առհասարակ մի քանի փուլ ունի գործս, ավելի կոնկրետ՝ երեք։ Նախ կարդում եմ հնարավոր ամեն ինչ, նորություններն ու նորարարություններն եմ ուսումնասիրում։ Հետո ֆիլտրում եմ ինֆորմացիան, առանձնացնում եմ կարևոր, հետաքրքիր ու հիմնական բաները, խորանում եմ դրանց ուսումնասիրության մեջ։ Վերջում էլ նկարների ու տեքստերի ձևով էդ ամեն ինչը էնպես եմ փորձում սարքել, որ դու ինստագրամիդ նորությունները թերթելիս հաստատ ուշադրություն դարձնես իմ սարքած նկարի վրա, հաստատ մինչև վերջ կարդաս գրածս նյութը ու հաստատ լայքես։ Դե, իմ ոլորտը էկոլոգիան է, բայց կարծում եմ կարող եք ամեն ինչի վրա տարածել։

Մաս 2։ Մարքեթինգը իմ անքուն գիշերներն են

Բայց ամեն ինչ էսքան հեշտ չի։ Քանի որ գծածս պլանից միշտ շեղվում եմ, գործն անում եմ գիշերներով։ 5,4,3,2․.. Չէ, հետհաշվարկ չեմ անում, քնելուս ժամերն եմ ասում։ Վերջերս կարդում էի, որ եթե քիչ ես քնում, հետո պարտք ես մնում ինքդ քեզ, օգանիզմդ էլ իրեն հարգող ցանկացած բանկից ոչ պակաս տոկոս է պահանջում։ Ու իրականում, եթե փորձես ցերեկը քնել կամ գիշերն ավելի երկար քնել, էլի չի օգնի, որովհետև հետո քունդ ուշ կտանի, ու էլ ավելի ուշ կքնես։ Կարճ ասած՝ քիչ քնելը պարտքի ամենավատ տեսակն է։ Եթե ըստ նախատեսածի աշխատեի, երևի նորմալ կքնեի, բայց եսիմ, դասից հետո գործ անելս չի գալիս։ Մի ամիս պահանջվեց, որ հասկանամ՝ ավելի լավ է սկզբում գործը անել, հետո՝ դասը։ Բայց անքուն ժամերս հետ չես բերի։

Մաս 3։ Մարքեթինգը միշտ է ու անդադար

Մի տերմին կա, ասում են ինֆորմացիայով գերծանրաբեռնվածություն։ Էդ էն պահն է, երբ անդադար նոր ինֆորմացիա ես ստանում ու ուզում ես կիսվել դրանով։ Որ պատմում էի քնի մասին, էդ ոչ թե հավեսի համար եմ կարդացել, այլ ուղղակի թերթի հոդվածների ոճն էի ուսումնասիրում, որ հասկանամ ընթերցողներին ոնց գրավել։ Չէ, չմտածես, թե մինչև էստեղ հասել ես, ուրեմն քո վրա էլ եմ կիրառել էդ մեթոդը։ Դեռ չի ստացվում։ Նորություններ կարդալը արդեն սովորություն է դառնում։ Երբ դասի եմ գնում, ու 58-ս մի քիչ երկար է կանգառում սպասելով մնում, ակամայից հանում եմ հեռախոսս, որ նայեմ՝ էլ ինչ կա աշխարհում։ Սրա միակ վատ կողմը երևի այն է, որ ինֆորմացիան սկսում է պակասել, չհերիքել։ Եթե էսքան չհոգնեի, ամեն պահի կարող էի նոր բանի մասին կարդալ ու հաջորդ օրը ինստագրամի սթորիներում պատմել կամ նոր մրցույթ հնարել դրա հիման վրա ու լիքը հետևորդներ ակնկալել։

Մաս 4։ Մարթեքինգը մոտիվացիա է

-Մեկ ա մասնագիտական չի գործդ, եսիմ ինչ կարևոր չի, կարաս դուրս գաս։

-Մասնագիտական ա, մա՛մ։

-Հա՞, դե, եսիմ ինչ ստաժ չի համարվի քո համար էս մի քանի ամիսը, ինչի՞ ես իզուր տանջում քեզ։

Տանջո՞ւմ եմ որ, եսիմ։ Չգիտեմ, թե մամայի համար որը կլինի մասնագիտական աշխատանք, որովհետև հիմա հենց դրանով եմ զբաղված։ Չգիտեմ էլ, թե ինքը ինչ գիտի իմ մասնագիտությունից, որովհետև շատ վատ եմ բացատրում հիմնականում։ Ու ոչ մի բանը ավելի լավ չի մոտիվացնում, քան էն, երբ մաման խղճալով կասի․ «Մի՛ արա էդ գործը, հանգիստ դասերո՛վդ մնա»։

margarita voskanyan lori

Սոցիալական մանկավարժները

Ամեն տարի՝ հոկտեմբերի 2֊ը ամբողջ աշխարհում նշվում է որպես սոցիալական մանկավարժի միջազգային օր։ Տոնը բավականին երտասարդ է։ 2009 թվականի մայիսի 6-ին Դանիայի մայրաքաղաք Կոպենհագենում անցկացվեց սոցիալական մանկավարժների 17-րդ միջազգային գիտաժողովը, որին մասնակցում էին 44 երկրներ։ Հենց գիտաժողովի ժամանակ էլ որոշվեց տոնել սոցիալական մանկավարժի միջազգային օրը։  Ավանդույթի համաձայն այս տարի ևս  հոկտեմբերի 2֊ին Երևանի պետական համալսարանի Մանկավարժության և կրթության զարգացման կենտրոնում մթնոլորտը տոնական էր։
Մոլորակի ամենահումանիստական մասնագիտության օրվա առթիվ կազմակերպվել էր գեղեցիկ միջոցառում։ Միջոցառումը մեկնարկեց առաջին կուրսեցիների երդման արարողությամբ։ Ապագա սոցիալական մանկավարժները երդվեցին լինել երեխայասեր, երեխաների իրավունքների և շահերի պաշտպան։ Երդման արարողությունից հետո 4֊րդ կուրսեցիները նրանց հանձնեցին կրծքանշաններ և վզկապներ՝ մաղթելով նրանց բեղմնավոր ուսումնառություն։

Միջոցառման վերջում զեկույցներով հանդես եկան 2֊րդ և 4֊րդ կուրսեցի ուսանողներ։ Զեկույցներից առաջինը ամբողջապես նվիրված էր մարդասիրությանը և դրա բացակայության պատճառներին, երկրորդ զեկույցը պատմում էր Արտթերապիայի հետաքրքրական և բուժիչ առանձնահատկությունների մասին։ Միջոցառման ընթացքում բոլոր ներկաներին իր ողջույնի խոսքն ուղղեց Մանկավարժության և կրթության զարգացման կենտրոնի տնօրեն, պրոֆեսոր Նազիկ Հարությունյանը, ևս մեկ անգամ ընդգծելով, որ սոցիալական մանկավարժությունը ոչ թե զուտ մասնագիտություն է, այլ առաքելություն, որի հիմքում մարդասիրությունը, գթասրտությունն ու սերն է։

Եթե ուզում ես լինել տիեզերքի ամենամարդասեր մասնագետը, արի սոցիալական մանկավարժության բաժին։ Արի ու դարձիր մեր մեծ ու ամուր ընտանիքի անդամը։ Արի, սովորիր և հավատա, որ քո գործունեությամբ կարող ես փոխել շատ ու շատ մարդկանց ճակատագրեր, կարող ես աշխարհն էլ ավելի լավը դարձնել։ Մենք սպասում ենք քեզ։

Razmik Gasparyan

Մեկ ամսում

07.00 – հնչեց զարթուցիչի ձայնը:

Վեր կացա, պատրաստվեցի, գնացի կայարան՝ ուղևորվելու դասի: Արդեն մեկ ամիս է, ինչ Աստծու ամեն աշխատանքային օր կրկնվում է այս «ցիկլը»: Դե ինչ, պաշտոնապես ասեմ. «Բա՛րև, ուսանողական կյանք»:

Ամռանը մտածում էի (և երևի թե շատերն էլ ինձ պես), թե սեպտեմբերից կյանքս 180 աստիճանով կփոխվի… Բայց, ինչպես և շատ դեպքերում, այս անգամ էլ սխալ էին կանխատեսումներս: Չէ, իրականում կան շատ փոփոխություններ, բայց  դե 180 աստիճանով ոչինչ էլ չի փոխվել: Նախորդ հոդվածներիցս մեկում խոսում էի փոփոխությունների մասին, որ իրական փոփոխությունները մեր մեջ պիտի անենք, որ նկատելի լինեն իրական փոփոխությունները: Ինչևէ, փորձեմ առանձնացնել մեկ ամսվա ընթացքում ուսանողական կյանքի բերած փոփոխությունները:

Իրականում փոխվել են միայն անունները. դպրոցը՝ համալսարան, դասարանը՝ կուրս, դասասենյակը՝ լսարան, ուսուցիչը՝ դասախոս…

Բայց և առաջին բանը, որ հասկացա համալսարանում, հետևյալն էր. «Դու ես քո գլխի տերը»: Չկան դպրոցական մանրուքները, որոնք շատերիս էին զայրացնում (էս մի հագիր, մի բացակայիր, մազերդ սենց մի արա, սափրվիր և այլն): Համալսարանի դրական կողմերից է այն, որ նման բաները իրոք մանրուք են, և ոչ ոք ուշադրություն չի էլ դարձնում, որովհետև կարևորը սովորելն է: Այո, միգուցե համալսարանում կարևորը սովորելն է, բայց ուսանողական կյանքի «կենտրոնը» չեմ համարում սովորելը, այն էլ բազմաթիվ, ըստ իս՝ անիմաստ, անպետք առարկաները կամ էլ ձանձրալի դասախոսությունները: Ուսանողական կյանքը ակտիվ մասնակցությունն է արտալսարանային միջոցառումներին, քննարկումներին, թույն մարդկանց հետ շփումն է… Ցավոք, եթե դատեմ էս չափանիշներով, ապա պիտի ասեմ` դեռ ուսանողական կյանքս չի սկսվել (բայց այդ ուղղությամբ աշխատում եմ):

Համալսարանում կատարվելիքից զատ հետաքրքիր է նաև մինչև համալսարան ընկած ճանապարհի անցնելը և համալսարան հասնելը: Ամեն օր «ծանոթ անծանոթներին» տեսնելով, միմյանց սեղմված, հարյուրավոր ուսանողների հետ զանգից մի քանի րոպե առաջ արագ քայլելով ՝ հասնում ենք բուհ (դեպի համալսարան ճանապարհը մի ուրիշ հոդվածի նյութ է, որի մասին անպայման կխոսեմ):

Ինչևէ, մեկ ամսվա ընթացքում լսածս դասախոսությունները, գրածս լեկցիաները առ ոչինչ են դասախոսներից մեկի՝ մեզ ուղված խորհրդի դեմ. «Փորձեք երբեք չդառնալ ամբոխի մի մասնիկը. եղեք անհատականություն»:

Կեսօրից մի քանի ժամ անց, հաղթահարելով ավտոբուս նստելու և սահմանափակ տեղերը զբաղեցնելու պայքարը՝ գնացի տուն:

Syuzanna Arshakyan

Համարձակ ուսանող-լրագրող

-Լավ է գործել սխալ, հետո ներողություն խնդրել, քան հարցնել ու մերժում ստանալ։

Սա լրագրության ֆակուլտետի առաջին կուրսեցու և դասախոսի խոսակցության վերջաբանն էր։ Ես՝ ուսանող-լրագրողս, դեռ առաջին կուրսում տարված բազում նոր գաղափարներով, մտքերով, ամեն միտքս կյանքի կոչելուց առաջ վազում էի դասախոսներից ամենափորձառուի մոտ ու նրանից բոլոր ճանապարհներով փորձում հասկանալ՝ կարելի՞ է արդյոք անել այն, ինչն այդքան ժամանակ մտածում էի (կլիներ դա հարցազրույց կամ որևէ վտանգավոր նյութի հրապարակում), անկասկած վախենում էի, բայց ամեն անգամ փորձառուից մերժում ստանալով ու «չի կարելի»-ներ լսելով՝ հիասթափվեցի թե՛ մասնագիտությունից, թե՛ գաղափարներից, որոնք մտածել էի։ Դասախոսն ի վերջո զգաց հարցերիս բացակայությունն ու ինքը որոշեց հարց տալ։

- Հը՞, ո՞ւր են հասել գաղափարներդ։

-Հասել են Ձեր «չի կարելի»-ներին ու կանգ առել։

-Ափսոս, մի շաբաթ շարունակ սպասեցի, որ տեղադրես նյութդ համացանցում։

-Բայց մերժեցիք, ասացիք՝ չի կարելի։

-Լավ չէ՞ր լինի՝ հիմա երկու րոպե գլուխդ կախ ներողություն խնդրեիր, բայց դասից հետո շտապեիր խմբագրություն, որպես համարձակ լրագրող-ուսանող, որ արդեն մեկ ուրիշն է։ Իսկ դու վախեցար սխալվել։ Համարձա՛կ եղիր, դու լրագրող ես, կարիք չկա հարց ու փորձ անել, երբ հստակ նյութ և գաղափար ունես, իրագործի՛ր, հարկ եղած դեպքում՝ ներողություն կխնդրես ու կսովորես՝ ինչն է կարելի, ինչը՝ ոչ։

-Իզուր Ձեզ լսեցի։

-Այս դեպքում, իհա՛րկե։ Սովորիր կերտել քո ճանապարհը, իսկ իմ անցած ճանապարհում դա չէր կարելի, լավ է գործել սխալ, հետո ներողություն խնդրել, քան հարցնել ու մերժում ստանալ, կոչվել «համարձակ» ուսանող-լրագրող։

anna  andreasyan

Համալսարանական երկուսուկես շաբաթները

Երևանում երթևեկության վատթարացումը, գերծանրաբեռնված երթուղայինները, ֆեյսբուքում ուսանողական կյանքին վերաբերող հրապարակումների կտրուկ աճը… Այս բոլորը վկայում են այն մասին, որ արդեն սեպտեմբեր ամիսն է, դասերն սկսվել են: Ինձ համար դասերը սկսվել էին դեռ օգոստոսի 26-ից: Այնպես որ կարող եմ հպարտորեն արձանագրել, որ ուսանողական կյանքիս առաջին երկուսուկես շաբաթը արդեն հետևում է: Զինակից ընկերներս ու ես հերոսաբար հաղթահարել ենք այդ, ենթադրաբար, ամենադժվար ու վախ ներշնչող առաջին երկու շաբաթները:

Բնականաբար, առօրյայումս շատ փոփոխություններ են տեղի ունեցել, որոնց մասին, իմ պարտքն եմ համարում ձեզ տեղյակ պահել: Ինչի՞ց սկսեմ: Երևի առավոտյան արթնանալուց: Այստեղ միակ տարբերությունը այն է, որ եթե դպրոցական տարիներին ժամը 8-ն էր համարվում իմ օրվա սկիզբը, հիմա այն 7-ն է: Եվ քանի որ առավոտվա մեկ ժամ պակաս քնելը հսկայական ազդեցություն է ունենում իմ լիարժեք գործելու կարողության վրա, ստիպված եմ ավելի շուտ քնել: Հիմա կմտածեք` կարելի էր սա շատ ավելի կարճ ասել կամ էլ ընդհանրապես չասել, բայց սա իմ պատմությունն է, թույլ տվեք այն ներկայացնել՝ ամեն ինչ մանրակրկիտորեն բացատրելով:

Եվ այսպես, արթնանալու դժվարությունը հաղթահարելուց հետո, ես ստիպված եմ մարտական դիրքում սպասել Արմավիրից Երևան գնացող երթուղայինին: Պետք է, որ պատկերացնեք, թե ինչ պայքար է գնում առաջինը երթուղայինում տեղավորվելու համար: Միշտ ատել եմ այդ պայքարը, բայց հիմա հասկանում եմ, որ ոչ ոք էլ չի սիրել, ուղղակի ամեն մեկն էլ մի տեղից ուշանում է: Պետք է ըմբռնումով մոտենալ, բայց այդ ամենը երթուղայինում քո տեղը ապահովելուց հետո: Բոլոր տեղերը զբաղված են, շարժվեցինք: Ամեն ինչ հոյակապ է ընթանում, ես կարողանում եմ վերջապես իմ մտքերի հետ մենակ մնալ: Ի՞նչ է մեզ պետք մենակ մնալու համար՝ անաղմուկ միջավայր, մարդիկ, ում ես չեմ ճանաչում և ընթացքի մեջ լինելու զգացողություն: Այս հանգիստ ու հաճելի պահը ընդհատվում է ընթացքի դադարից հետո: Սա նշանակում է՝ Արգավանդում ենք: Խցանում է: Ես ամբողջ ընթացքում լարված սպասում եմ՝ երբ է խցանումը վերջանալու ու մեզ թույլ տալու նորից շարժվել: Այնպես եմ ուշադրությամբ հետևում ամեն մի մեքենայի շարժին, ասես իմ հայացքով ինչ-որ իշխանություն ունեմ այդ ամենի վրա: Իրականում լավագույնը, որ կարող է յուրաքանչյուր ուղևոր անել, այդ պահին հանգիստ սպասելն է:

Դե ինչ, հասանք Կիլիկիա ավտոկայան: Հիմա չորս հավանական ձևով կարող է պատմությունը շարունակվել: Առաջին՝ գալիս է 259 համարի ավտոբուսը, և ես երջանկությունից փայլելով ու հարմարավետորեն հասնում եմ համալսարան՝ ամբողջ ընթացքում մտածելով, որ կյանքը հրաշալի է: Երկրորդ, գալիս է 47 համարի ավտոբուսը, և ես բացահայտում եմ նորանոր դիրքեր, որոնցում ես կարող եմ մի կերպ գոյատևել այն 15-20 րոպեների ընթացքում, որ հասնում եմ համալսարան: Այն մնացած երկու տարբերակները իրար նման են ու ստանդարտ։ Այնպես որ, ժամանակ չծախսենք այդ երկուսի վրա:

Վերջապես հասա համալսարան: Բոլոր նրանք, ովքեր գոնե մեկ անգամ բարձրացել են Ամերիկյան համալսարանի աստիճաններով կհասկանան, թե ինչ է կատարվելու հաջորդիվ՝ շնչակտուր մտնում եմ համալսարան: Մի պահ ուշքի եմ գալիս ճանապարհներից, հասկանում, որ ես հենց համալսարան էի գալիս և ոչ թե հավերժ ճանապարհներին լինելու ու գնում եմ առաջին դասիս:

Դե, այստեղից էլ արդեն դաս, ընկերներ, լանչ ու այսպես շարունակ: Իսկ վերադարձի ճանապարհին ծանոթանալու համար, կարող եք ուղղակի հետ գնալ ու նորից կարդալ համալսարան գալու պատմությունը:

Առաջին երկուսուկես շաբաթվա համար այսքանն էին տպավորությունները: Մեզ բոլորիս հաջող ուսումնական տարի: