Իմ գրադարակը խորագրի արխիվներ

1_13-narnija

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը. Գլուխ ութերորդ

Նարնիայի քրոնիկոնները

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Գլուխ ութերորդ

Թե ինչ պատահեց ընթրիքից հետո

 

-Իսկ հիմա,-ասաց Լյուսին,-խնդրում եմ, պատմե՛ք, թե ինչ է պատահել միսթր Թամնուսին:

-Ա՜խ, շատ վատ բան,-գլուխը տարուբերելով` ասաց միսթր Կուղբը:-Շա՜տ վատ պատմություն է: Կասկած չկա, որ նրան ոստիկանությունն է տարել: Ինձ մի թռչուն պատմեց, որն ականատես էր եղել:

-Բայց ո՞ւր է տարել,-հարցրեց Լյուսին:

-Դե, դեպի հյուսիս էին գնում, երբ վերջին անգամ տեսել են նրանց: Բոլորս էլ գիտենք, թե ինչ է դա նշանակում:

-Չէ՛, մենք չգիտենք,-ասաց Սյուզանը:

Միսթր Կուղբը շատ մռայլ տարուբերեց գլուխը:

-Վախենամ, որ նշանակում է` տանում էին նրա Տուն,-ասաց նա:

-Բայց ի՞նչ կանեն նրան, մի՛սթր Կուղբ,-հևալով հարցրեց Լյուսին:

-Դե,-ասաց միսթր Կուղբը,-չեմ կարող հաստատ ասել: Բայց հազվադեպ է լինում, որ այնտեղ մտնողը վերադառնա: Արձաններ… Ասում են` ամբողջ տունը լիքն է արձաններով` բակը, աստիճանները, սրահը… Այն մարդկանց արձաններով, ում քար է դարձրել:

-Բայց, մի՛սթր Կուղբ,-ասաց Լյուսին,-չե՞նք կարող… Նկատի ունեմ, պարտավոր ենք մի բան անել ու նրան փրկել: Այս ամենը շատ զարհուրելի է և իմ մեղքով է:

-Չեմ էլ կասկածում, որ կփրկեիք, եթե կարողանայիք, սիրելի՛ս,-ասաց միսթր Կուղբը,-բայց առանց նրա կամքի այդ Տուն մտնելու և կենդանի դուրս գալու ոչ մի հնար չկա:

-Չե՞նք կարող ինչ-որ խորամանկ ձև մտածել,-ասաց Փիթերը:-Օրինակ, չե՞նք կարող կերպարանափոխվել կամ թափառաշրջիկ առևտրականներ ձևանալ կամ սպասել, որ նա հեռանա կամ… Կամ… Մի խոսքով, պիտի մի հնար լինի: Այդ Ֆավնը ինքն իրեն վտանգելով փրկել է քրոջս, մի՛սթր Կուղբ: Չենք կարող ուղղակի թողնել, որ… Որ ինչ ուզի` անի նրա հետ:

-Իմաստ չունի, Ադամի՛ որդի,-ասաց միսթր Կուղբը,-բոլոր մարդկանցից ավելի հենց ձեր ջանքերն են անիմաստ: Բայց հիմա, երբ Ասլանն արդեն գալիս է…

-Հա՜, ճիշտ է, պատմե՛ք Ասլանի մասին,-բացականչեցին մի քանի ձայն միաժամանակ: Երեխաները նորից պարուրվեցին այդ տարօրինակ զգացողությամբ` գարնան առաջին նշանների կամ բարի լուրի:

-Ո՞վ է Ասլանը,-հարցրեց Սյուզանը:

-Ասլա՞նը,-ասաց միսթր Կուղբը,-ոնց, չգիտե՞ք: Նա է Արքան: Ամբողջ անտառի Տերն է, բայց միշտ չէ, որ այստեղ է, հասկանո՞ւմ եք: Իմ օրոք, նույնիսկ հայրիկիս օրոք երբեք չի եկել: Բայց մեզ լուր է հասել, որ նա վերադարձել է: Այս պահին Նարնիայում է: Սպիտակ Վհուկի հարցերը կլուծի: Ինքն է, որ կփրկի միսթր Թամնուսին, ոչ թե դուք:

-Իսկ Վհուկը չի՞ կարող նրան էլ քար դարձնել,-հարցրեց Էդմունդը:

-Աստծո՜ւ սիրուն, Ադամի՛ Որդի, ինչ միամիտ բան ես ասում,-բարձր ծիծաղելով պատասխանեց միսթր Կուղբը:-Քար դարձնի՞: Հազիվ թե հաջողացնի Նրա առջև երկու ոտքի վրա կանգնած մնալ. ավելին չեմ էլ սպասում: Ո՜չ, ո՜չ: Ասլանն ամեն ինչ կկարգավորի: Մի հին խոսք կա.

«Երբ Ասլանը հայտնվի, ամեն սխալ կշտկվի.

Ու ձայնից մռնչյունի էլ վիշտ գոյություն չունի:

Թե ատամները սրի, ձմեռը կդադարի,

Երբ բաշը թափահարի, գարունը հետ կբերի»:

 

Հենց որ նրան տեսնեք, կհասկանաք ամեն ինչ:

-Բայց տեսնելո՞ւ ենք,-հարցրեց Սյուզանը:

-Ինչպե՜ս թե, Եվայի՛ Դուստր, հենց դրա համար եմ ձեզ այստեղ բերել: Պիտի ձեզ ուղեկցեմ այնտեղ, որտեղ պիտի հանդիպեք Նրան,-ասաց միսթր Կուղբը:

-Ասլանը մա՞րդ է,-հարցրեց Լյուսին:

-Ասլա՞նը… Մա՞րդ,-խստորեն ասաց միսթր Կուղբը:-Հաստատ ոչ: Ասում եմ` անտառի Արքան է և Ծովից Անդինի կայսեր որդին: Չգիտե՞ք` ով է Կենդանիների Թագավորը: Ասլանն առյուծ է, Առյուծն է, մեծն Առյուծը:

-Հա՜,-ասաց Սյուզանը,-կարծում էի` մարդ է: Գոնե անվտա՞նգ է: Մի քիչ վախենում եմ առյուծի հանդիպելուց:

-Իհարկե, կվախենաս, սիրելի՛ս, անկասկած,-ասաց միսիս Կուղբը:-Եթե երբևէ որևէ մեկը կարողանա առանց ծնկները դողալու կանգնել Ասլանի առջև, ապա կա՛մ շատ քաջ է, կա՛մ ուղղակի հիմար:

-Այսինքն անվտանգ չէ՞,-հարցրեց Լյուսին:

-Անվտա՞նգ,-ասաց միսթր Կուղբը,-չե՞ս լսում` ինչ է ասում միսիս Կուղբը: Ո՞վ է ասում` անվտանգ է: Իհարկե, ո՛չ: Բայց բարի է: Նա Արքան է, ասում եմ:

-Շատ եմ ուզում տեսնել նրան,-ասաց Փիթերը,-թեև, որ ճիշտն ասեմ, իսկապես վախենում եմ:

-Ճիշտ ես անում, Ադամի՛ Որդի,-ասաց միսթր Կուղբը` թաթով ուժեղ հարվածելով սեղանին և զրնգացնելով բոլոր բաժակներն ու ափսեները,-ու պիտի վախենաս: Լուր են ուղարկել, որ պիտի հանդիպեք նրան Քարե Սեղանի մոտ վաղը, եթե հասցնեք:

-Դա որտե՞ղ է,-հարցրեց Լյուսին:

-Ցույց կտամ,-ասաց միսթր Կուղբը:-Գետի երկայնքով դեպի ներքև, այստեղից բավականին հեռու: Ես ձեզ կուղեկցեմ:

-Իսկ ի՞նչ կլինի խեղճ միսթր Թամնուսին,-հարցրեց Լյուսին:

-Նրան օգնելու ամենաարագ ձևը Ասլանի մոտ գնալն է,-պատասխանեց միսթր Կուղբը:-Հենց որ նա մեզ հետ լինի, նոր կարող ենք ինչ-որ բան անել: Իհարկե, ձեր կարիքն էլ կա, որովհետև մի ուրիշ խոսք էլ կա.

 

Երբ Ադամի մարմինն ու ոսկորն Ադամի

Քեյր-Փարավելի գահին կբազմի,

Չար ժամանակը լրման կհասնի:

 

Այնպես որ պիտի շուտով ամեն բան վերջանա, քանի որ թե՛ Ասլանը, թե՛ դուք եկել եք: Ասում են` Ասլանն եկել է այստեղ շա՜տ վաղուց: Ոչ ոք չգիտի, թե երբ: Բայց մարդ արարած երբևէ չի եղել այստեղ:

-Այ, հենց դա՛ չեմ հասկանում, մի՛սթր Կուղբ,-ասաց Փիթերը,-չէ՞ որ Վհուկը մարդ է:

-Շատ կերազեր, որ մենք այդպես կարծեինք,-ասաց միսթր Կուղբը,-հենց դրա վրա հիմնվելով է ինքն իրեն Թագուհի հռչակել: Բայց նա Եվայի Դուստր չէ: Ձեր հայր Ադամի…-այս ասելով` միսթր Կուղբը կախեց գլուխը,-ձեր հայր Ադամի առաջին կնոջ ցեղից է: Լիլիթ է անունը: Իսկ նա ջին էր: Մի կողմից այս արմատներն ունի, իսկ մյուս կողմից հսկաների ցեղից է: Չէ՛, այդ Վհուկի մեջ իսկական մարդու նույնիսկ մի կաթիլ արյուն չկա:

-Դրա համար էլ այդքան վատն է, մի՛սթր Կուղբ,-ասաց միսիս Կուղբը:

-Ճիշտ է, մի՛սիս Կուղբ,-պատասխանեց նա,-հակասական կարծիքներ կան մարդկային ցեղի մասին (չեմ ուզում նեղացնել մեր հյուրերին): Բայց նրանց մասին, ովքեր մարդու տեսք ունեն, բայց մարդ չեն, չի կարող այլ կարծիք լինել:

-Ես բարի Թզուկների էի ճանաչում,-ասաց միսիս Կուղբը:

-Ես էլ, եթե այդ տեսանկյունից նայենք,-ասաց նրա ամուսինը,-բայց հազվագյուտ, և դրանք այն թզուկներն էին, որոնք ամենաքիչն էին մարդկանց նման: Բայց, առհասարակ, խորհուրդ եմ տալիս, որ երբ հանդիպեք որևէ մեկին, որ մարդ պիտի դառնա և դեռևս մարդ չէ, կամ որ առաջ մարդ էր և այլևս մարդ չէ, կամ պարտավոր է մարդ լինել և մարդ չէ, զգուշացեք նրանից ու կացինը ձեռքի տակ պահեք: Ահա թե ինչու է Վհուկը միշտ վախենում Նարնիայում մարդկանց հայտնվելուց: Շատ զգոն սպասում էր ձեր գալուն այսքան տարի, և եթե իմանար, որ դուք չորսն եք, շատ ավելի վտանգավոր կդառնար:

-Ի՞նչ կապ ունի, թե քանի հոգի ենք,-հարցրեց Փիթերը:

-Եվս մի մարգարեություն կա,-ասաց միսթր Կուղբը,-Քեյր-Փարավելում` դա դղյակ է, որը գտնվում է ծովի ափին այս գետի գետաբերանի մոտ, և այն պետք է լիներ ամբողջ երկրի մայրաքաղաքը, եթե ամեն ինչ լիներ այնպես, ինչպես պետք է լիներ… Քեյր-Փարավելում չորս գահ կա, և Նարնիայում անհիշելի ժամանակներից մի խոսք կա, որն ասում է` երբ Ադամի երկու Որդին ու Եվայի երկու Դուստրը նստեն այդ չորս գահերին, այդ ժամանակ կվերջանա ոչ միայն Սպիտակ Վհուկի տիրապետությունը, այլ նաև կյանքը: Այդ պատճառով էինք մենք այդքան զգույշ գալիս այստեղ, որովհետև եթե իմանար ձեր չորսի մասին, ձեր կյանքն այլևս ոչ մի կերպ փրկել չէր լինի:

Չորս երեխաներն էլ այնքան ուշադիր էին լսում միսթր Կուղբի պատմածը, որ երկար ժամանակ ուրիշ ոչինչ չէին նկատում: Իսկ այս վերջին ասածից հետո Կուղբը մի րոպե դադար տվեց, և հանկարծ Լյուսին ասաց.

-Լսե՛ք, իսկ որտե՞ղ է Էդմունդը:

Մի պահ մեռյալ լռություն տիրեց, իսկ հետո սկսեցին հարցնել.

-Ո՞վ է վերջինը տեսել նրան:

-Ինչքա՞ն ժամանակ է, որ չկա:

-Դրսո՞ւմ է:

Հետո բոլորը վազեցին դռան մոտ ու դուրս նայեցին: Ձյունն այնքան առատ ու խիտ էր թափվում, որ ավազանի կանաչ սառույցն անհետացել էր ձյան սպիտակ հաստ վերմակի տակ, և այն տեղից, որտեղ որ տնակն էր, հազիվ թե տեսնեիր ափերը: Նրանք դուրս եկան` մինչև սրունքները խրվելով նոր, փափուկ ձյան մեջ, և տան չորս կողմը շրջելով` այնքան կանչեցին «Էդմո՜ւնդ, Էդմո՜ւնդ», մինչև խռպոտ դարձան: Բայց ձյունն այնքան առատ էր, որ կարծես խլացնում էր իրենց ձայնը, և նույնիսկ արձագանք չէր լսվում ի պատասխան:

-Ի՜նչ սարսափելի է,-ասաց Սյուզանը, երբ վերջապես հուսահատված հետ եկան:-Ա՜խ, երանի՜ եկած չլինեինք:

-Ի՞նչ անենք հիմա, մի՛սթր Կուղբ,-հարցրեց Փիթերը:

-Անե՞նք,-ասաց միսթր Կուղբը,-անե՞նք: Պիտի հենց հիմա շարժվենք: Մի վայրկյան էլ չունենք:

-Ավելի լավ է` բաժանվենք չորս մասի,-ասաց Փիթերը,-ու գնանք տարբեր ուղղություններով փնտրելու: Ով որ գտնի նրան, պետք է միանգամից հետ գա այստեղ և…

-Գնանք փնտրելո՞ւ, Ադամի՛ Որդի,-ասաց միսթր Կուղբը,-ի՞նչ, ո՞ւմ:

-Ինչպե՞ս թե, Էդմունդին, իհարկե:

-Իմաստ չունի,-ասաց միսթր Կուղբը:

-Ի՞նչ նկատի ունեք,-հարցրեց Սյուզանը,-դեռ շատ հեռու գնացած չի լինի: Ու մենք պետք է գտնենք նրան: Ի՞նչ նկատի ունեք: Ո՞նց թե իմաստ չունի:

-Այն պատճառով իմաստ չունի,-ասաց միսթր Կուղբը,-որ արդեն գիտենք, թե ուր է գնացել:

Բոլորն ապշած նայում էին միսթր Կուղբին:

-Չե՞ք հասկանում,-ասաց նա,-գնացել է նրա մոտ, Սպիտակ Վհուկի: Էդմունդը դավաճանել է բոլորիս:

-Իսկապե՞ս, ինչպե՞ս,-ասաց Սյուզանը,-նա չէր կարող այդպես վարվել:

-Չէ՞ր կարող,-ասաց միսթր Կուղբը` շատ լուրջ նայելով երեք երեխաներին, և ինչ էլ ուզում էին ասել, հօդս ցնդեց, որովհետև ներքուստ բոլորը վստահ էին, որ հենց դա էլ արել էր Էդմունդը:

-Բայց ճանապարհը կգտնի՞,-ասաց Փիթերը:

-Երբևէ եղե՞լ է այս երկրում,-հարցրեց միսթր Կուղբը,-միայնակ եկե՞լ է այստեղ:

-Այո՛,-գրեթե շշնջալով ասաց Լյուսին,-վախենամ, որ եղել է:

-Իսկ ասե՞լ է ձեզ, թե ինչ է արել այստեղ կամ ում է հանդիպել:

-Ոչ, չի ասել,-ասաց Լյուսին:

-Հիշե՛ք իմ խոսքերը,-ասաց միսթր Կուղբը,-նա արդեն հանդիպել է Սպիտակ Վհուկին ու անցել է նրա կողմը, Վհուկն էլ ասել է, թե որտեղ է ապրում: Մինչև հիմա չէի ուզում խոսել այդ մասին (չէ՞ որ ձեր եղբայրն է), բայց հենց որ նայեցի ձեր այդ եղբորը, ինքս ինձ ասացի. «Մատնիչ է»: Վհուկին հանդիպածի ու նրա կերակուրը կերածի հայացք ուներ: Եթե երկար ես ապրել Նարնիայում, միանգամից կտարբերես նրանց. ինչ-որ տարօրինակ բան կա նրանց աչքերում:

-Միևնույն է,-ասաց Փիթերը շնչակտուր ձայնով,-պարտավոր ենք գնալ ու փնտրել նրան: Այնուամենայնիվ, մեր եղբայրն է, եթե նույնիսկ փոքրիկ հրեշի մեկն է: Ու ընդամենը երեխա է:

-Գնալ Սպիտակ Վհուկի տո՞ւն,-ասաց միսթր Կուղբը,-չե՞ք հասկանում, որ նրան կամ ինքներդ ձեզ փրկելու միակ ճանապարհը Վհուկից հեռու մնալն է:

-Ի՞նչ նկատի ունեք,-հարցրեց Լյուսին:

-Չէ՞ որ Վհուկը ցանկանում է բոլորիդ` չորսիդ էլ բռնել (անընդհատ մտածում է Քեյր-Փարավելի չորս գահերի մասին): Հենց որ չորսդ էլ միասին նրա Տանը հայտնվեք, ձեր վերջը կգա: Չորս նոր արձան կավելանա հավաքածուին, նույնիսկ չեք էլ հասցնի մի բառ ասել: Բայց քանի դեռ միայն Էդմունդն է նրա մոտ, չի սպանի նրան, որովհետև կուզենա որպես խայծ օգտագործել, որ մյուսներիդ էլ բռնի:

-Մի՞թե ոչ ոք չի կարող օգնել մեզ,-լաց եղավ Լյուսին:

-Միայն Ասլանը,-ասաց միսթր Կուղբը,-պետք է գնալ ու տեսնել նրան: Մեր միակ հույսն է հիմա:

-Սիրելինե՛րս, ինձ թվում է,-ասաց միսիս Կուղբը,- շատ կարևոր է, թե որ պահին է Էդմունդը չքվել ու որքանն է լսել մեր խոսակցությունից: Դրանից է կախված, թե ինչ կարող է պատմել նրան: Օրինակ, արդեն սկսե՞լ էինք Ասլանի մասին խոսել: Եթե ոչ, միգուցե և ամեն ինչ լավ լինի, որովհետև Վհուկը չպիտի իմանա, որ Ասլանը Նարնիա է եկել, կամ որ մենք գնում ենք նրան հանդիպելու, և սա հաշվի առնելով` շատ զգոն չի լինի:

-Չեմ հիշում, որ այստեղ լիներ, երբ խոսում էինք Ասլանի մասին,-սկսեց Փիթերը, բայց Լյուսին ընդհատեց:

-Այո՛, այստեղ էր,-դառնորեն ասաց նա,-չե՞ս հիշում, Էդմունդն էր, որ հարցրեց, թե արդյոք Վհուկը կարո՞ղ է Ասլանին քար դարձնել:

-Ճի՜շտ է, Տե՜ր Աստված,-ասաց Փիթերը,-միայն Էդմունդն այդպիսի բան կասեր:

-Մեր բանը բուրդ է,-ասաց միսթր Կուղբը:-Կարևոր է նաև, թե արդյո՞ք դեռ այստեղ էր, երբ ես ասում էի, որ Ասլանին Քարե Սեղանի մոտ ենք հանդիպելու:

Եվ, իհարկե, ոչ մեկը չգիտեր այս հարցի պատասխանը:

-Որովհետև եթե այստեղ էր, ապա Վհուկն ուղղակի սահնակով կսլանա այդ ուղղությամբ ու կհայտնվի մեր ու Քարե Սեղանի միջև ու ճանապարհին կբռնի մեզ: Իրականում, մենք Ասլանից մեկուսացված կլինենք:

-Բայց առաջին հերթին ուրիշ բան կանի,-ասաց միսիս Կուղբը,-որքանով որ իրեն ճանաչում եմ: Այն պահին, երբ Էդմունդը Վհուկին ասի, որ այստեղ ենք, նա իսկույն կգա հենց այս գիշեր մեզ բռնելու: Եվ եթե Էդմունդը գնացել է մոտ կես ժամ առաջ, ապա Վհուկն այստեղ կլինի ամենաշատը քսան րոպեից:

-Ճիշտ եք, մի՛սիս Կուղբ,-ասաց նրա ամուսինը,-մենք պետք է հենց հիմա հեռանանք այստեղից: Մեկ վայրկյան էլ չունենք կորցնելու:

 

(Շարունակելի)

Անգլերենից թարգմանությունը` Ծովինար Տալյանի

1_13-narnija

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը. Գլուխ յոթերորդ

Նարնիայի քրոնիկոնները

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Գլուխ յոթերորդ

Մեկ օր կուղբերի հետ

Մինչ տղաները փսփսում էին հետևում, աղջիկները հանկարծ ճչացին «վա՜յ» ու կանգ առան:

-Արշալուսի՜կը,-բացականչեց Լյուսին,-թռավ-գնա՜ց:

Եվ իսկապես, թռչունն անհետացել էր:

-Իսկ հիմա՞ ինչ ենք անելու,-ասաց Էդմունդն ու այնպիսի մի հայացք նետեց Փիթերին, կարծես ուզում էր ասել. «Բա որ ասո՜ւմ էի»:

-Սո՜ւս: Նայե՛ք,-ասաց Սյուզանը:

-Ի՞նչ,-հարցրեց Փիթերը:

-Այնտեղ` ձախ կողմում, ծառերի մեջ ինչ որ բան է շարժվում:

Բոլորը լարված այդ կողմ նայեցին. շատ անհանգիստ էին:

-Ահա՜, նորից շարժվում է,-քիչ անց ասաց Սյուզանը:

-Այս անգամ ես էլ տեսա,-ասաց Փիթերը:-Շարժվողը դեռ այստեղ է, հենց նոր մտավ այն մեծ ծառի հետևը:

-Բայց ի՞նչ է,-հարցրեց Լյուսին` ամբողջ ուժով փորձելով թաքցնել, որ լարված է:

-Ինչ էլ որ լինի, խուսափում է մեզնից: Չի ուզում, որ իրեն տեսնենք:

-Եկեք տո՛ւն գնանք,-ասաց Սյուզանը:

Եվ այդ պահին բոլորով գիտակցեցին այն, ինչ նախորդ գլխի վերջում Էդմունդը շշնջացել էր Փիթերի ականջին. նրանք մոլորվել էին:

-Բայց ի՞նչ է,-հարցրեց Լյուսին:

-Ինչ-որ կենդանու է նման,-ասաց Սյուզանը, իսկ հետո…

-Նայե՛ք, նայե՛ք, ահա՛ նա:

Այս անգամ բոլորը տեսան. բրդոտ ու բեղիկներով մի դեմք ծառի հետևից նայում էր նրանց: Բայց այս անգամ միանգամից չթաքնվեց: Փոխարենը կենդանին թաթը դրեց բերանին ճիշտ այնպես, ինչպես մարդիկ մատն են դնում շուրթերին, որ լուռ մնալու նշան անեն: Հետո կրկին անհետացավ: Երեխաները շունչները պահեցին:

Մի ակնթարթ ևս, և անծանոթը դուրս եկավ ծառի հետևից, շուրջը նայեց, կարծես վախենար, որ իրենց հետևում են, հետո ասաց «շըշշ՜», նշան արեց, որ գնան դեպի անտառի ավելի խիտ մասը, որտեղ որ ինքն էր, և հետո նորից անհետացավ:

-Ես գիտեմ` ինչ է,-ասաց Փիթերը,-կուղբ է: Պոչը տեսա:

-Ուզում է, որ մոտենանք,-ասաց Սյուզանը,-և զգուշացնում է, որ ձայն չհանենք:

-Գիտեմ,-ասաց Փիթերը,-հիմա մոտենա՞նք, թե՞ ոչ: Ի՞նչ ես կարծում, Լյո՛ւ:

-Ինձ թվում է` լավ կուղբ է,-ասաց Լյուսին:

-Ի՞նչ գիտես,-հարցրեց Էդմունդը:

-Միևնույն է, ստիպված ենք ռիսկի դիմել,-ասաց Սյուզանը:-Նկատի ունեմ, որ այստեղ կանգնելն օգուտ չունի: Ես էլ ընթրել եմ ուզում:

Այդ պահին Կուղբը նորից գլուխը հանեց ծառի հետևից և աշխույժ ձեռքով արեց:

-Գնացի՛նք,-ասաց Փիթերը,-եկե՛ք փորձենք: Իրարից չհեռանա՛ք: Կարծում եմ` մի կուղբի հարցերը կկարողանանք լուծել, եթե պարզվի, որ թշնամի է:

Եվ երեխաները, մեկը մյուսին կպած, քայլեցին դեպի ծառը, որի հետևում, իհարկե, գտան Կուղբին: Բայց նա նորից հետ գնաց և խռպոտ, կոկորդային շշուկով ասաց.

-Եկե՛ք, եկե՛ք այստեղ: Բաց տարածքում ապահով չէ:

Եվ միայն երբ հասան մի մութ տեղ, որտեղ չորս ծառ շատ մոտ էին աճել միմյանց, և դրանց ճյուղերը փաթաթվել էին իրար, իսկ ոտքերի տակ երևում էին դարչնագույն հողն ու սոճու փշերը, որովհետև ձյունը չէր կարողացել թափանցել այդտեղ, այդ ժամանակ Կուղբը նորից խոսեց:

-Դո՞ւք եք Ադամի Որդիներն ու Եվայի Դուստրերը,-հարցրեց նա:

-Միայն մի քանիսը,-պատասխանեց Փիթերը:

-Շըշշ՜,-ասաց Կուղբը,-խնդրում եմ, այդքան բարձր մի՛ խոսեք: Նույնիսկ այստեղ ապահով չէ:

-Ինչո՞ւ: Ումի՞ց եք վախենում,-հարցրեց Փիթերը:-Այստեղ մեզնից բացի ոչ ոք չկա:

-Ծառե՜րը,-ասաց Կուղբը,-նրանք միշտ լսում են: Մեծ մասը մեր կողմից է, բայց կան ծառեր, որ մեզ կմատնեն նրան: Երևի գիտեք` ում նկատի ունեմ,-և մի քանի անգամ գլխով արեց:

-Եթե բանը հասավ կողմերին,-ասաց Էդմունդը,-մենք ի՞նչ իմանանք` Դուք ընկե՞ր եք, թե՞ ոչ:

-Չենք ուզում անհարգալից երևալ, մի՛սթր Կուղբ,-ավելացրեց Փիթերը,-բայց, հասկանո՞ւմ եք, մենք ծանոթ չենք:

-Իհարկե, իհարկե,-ասաց Կուղբը:-Ահա՛ իմ երաշխիքը:

Այս ասելով` մի փոքրիկ սպիտակ բան հանեց ու ցույց տվեց: Բոլորը զարմացած նայեցին, իսկ Լյուսին հանկարծ բացականչեց.

-Վա՜յ, իհա՜րկե, իմ թաշկինակն է, տվել էի խեղճ միսթր Թամնուսին:

-Ճիշտ է,-ասաց Կուղբը:-Խեղճը լուր էր ստացել, որ շուտով ձերբակալվելու է, և թաշկինակն ինձ էր տվել: Ասել էր, որ եթե իրեն մի բան պատահի, ձեզ այստեղ դիմավորեմ և ուղեկցեմ դեպի…

Այդ պահին Կուղբը լռեց ու ևս մի քանի անգամ խորհրդավոր գլխով արեց: Հետո երեխաներին նշան արեց, որ հնարավորինս ավելի մոտենան, այնպես, որ նրա բեղիկները խուտուտ էին տալիս երեխաների դեմքերը, և շատ ցածրաձայն շշուկով ավելացրեց.

-Ասում են` Ասլանն արդեն ճանապարհին է: Միգուցե արդեն ափ է հասել:

Եվ այդ պահին մի շատ տարօրինակ  բան կատարվեց: Երեխաներից և ոչ մեկն էլ չգիտեր, ճիշտ այնպես, ինչպես դուք, թե ով է Ասլանը, բայց հենց այն վայրկյանին, երբ Կուղբն արտաբերեց այդ բառերը, բոլորն ինչ-որ յուրահատուկ զգացողություն ունեցան: Միգուցե երբևէ երազում պատահել է ձեզ հետ, որ ինչ-որ մեկն ինչ-որ բան ասի, որը չհասկանաք, բայց ձեզ թվա, թե շատ մեծ լիցք կա թաքնված այդ բառերի մեջ. կամ` սարսափելի լիցք, որն ամբողջ երազը մղձավանջ է դարձնում, կամ` շատ հաճելի, այնքան հաճելի, որ դժվար է բառերով փոխանցել, և այնքան գեղեցիկ է դարձնում երազը, որ հիշում եք ամբողջ կյանքում և անընդհատ ցանկանում կրկին հայտնվել այդ երազում: Հիմա էլ այդպես էր: Ասլանի անունը լսելուն պես երեխաներից յուրաքանչյուրն ինչ-որ թրթիռ զգաց իր ներսում: Էդմունդը խորհրդավոր սարսափ զգաց: Փիթերը հանկարծ

զգաց քաջություն ու արկածախնդրություն: Սյուզանին թվաց, թե անուշահոտություն և

հիասքանչ երաժշտության հնչյուններն են հասնում իրեն: Իսկ Լյուսին զգաց այն, ինչ կզգայիր, երբ առավոտյան արթնանայիր ու գիտակցեիր, որ արձակուրդներն են սկսվել, կամ ամառվա առաջին օրն է:

-Իսկ ո՞ւր է միսթր Թամնուսը,-հարցրեց Լյուսին:

-Շըշշ՜-ասաց Կուղբը,-այստեղ պետք չէ խոսել: Ես ձեզ կառաջնորդեմ այնտեղ, որտեղ կարող ենք հանգիստ զրուցել և ընթրել:

Արդեն բոլորը, բացի Էդմունդից, հանգիստ վստահում էին Կուղբին, և բոլորը, բացի Էդմունդից, ուրախացան` լսելով «ընթրիք» բառը:

Այսպիսով, միասին շտապեցին իրենց նոր ընկերոջ հետևից, որն անսպասելիորեն արագ էր քայլում և միշտ` անտառի ամենախիտ մասերով: Մոտ մեկ ժամ քայլեցին: Շատ հոգնած էին ու սոված: Հանկարծ ծառերը սկսեցին նոսրանալ, և կտրուկ վայրէջք սկսվեց: Մի րոպեից հայտնվեցին բաց երկնքի տակ: Արևը դեռ շողում էր, իսկ առջևում բացվել էր մի գեղեցիկ տեսարան:

Նրանք կանգնած էին զառիթափ և նեղ մի ձորի եզրին, որի հատակին հոսում էր, ավելի ճիշտ` կհոսեր բավականին մեծ մի գետ, եթե սառած չլիներ: Ուղիղ իրենցից ներքև` գետը հատելով, մի ամբարտակ էր կառուցված, և երբ տեսան այն, միանգամից հիշեցին, որ, իհարկե, կուղբերը միշտ ամբարտակներ են կառուցում, և համոզված էին, որ սա միսթր Կուղբի կառուցածն է: Նաև նկատեցին, որ նրա դեմքին ընդգծված համեստ արտահայտություն էր, այնպիսին, ինչպիսին մարդ ունենում է, երբ այցելում ես իր աճեցրած այգին կամ կարդում ես իր գրած  պատմությունը: Այնպես որ, տարրական հարգանք դրսևորելով, Սյուզանն ասաց.

-Ի՜նչ գեղեցիկ ամբարտակ է:

Իսկ միսթր Կուղբն այս անգամ չասաց «շըշշ», այլ փոխարենը բացականչեց.

-Խաղ ու պա՜ր է: Դեռ չեմ էլ վերջացրել:

Ամբարտակից վերև ավազանն էր, ավելի ճիշտ` եղել էր, որն, իհարկե, հիմա ընդամենը հարթ, մուգ կանաչ սառցադաշտ էր: Իսկ ամբարտակից ներքև, շատ ներքև, նույնպես սառույց էր, բայց ոչ թե հարթ, այլ ալիքների ձևով, ինչպես որ ջուրն էր հոսելիս եղել այն պահին, երբ սառնամանիքը վրա էր հասել: Իսկ այն մասերում, որտեղ որ ջուրը շիթերով դուրս էր ցայտել ամբարտակից, հիմա փայլփլուն սառցալուլաներ էին, կարծես ամբարտակի պատը զարդարված լիներ ծաղիկներով, ծաղկեպսակներով և մաքուր շաքարից պատրաստված ծաղկեշղթաներով: Իսկ կենտրոնում, մասամբ` ամբարտակի վրա, փոքրիկ տարօրինակ տնակ էր, որն ավելի շատ նման էր հսկայական փեթակի, և որի տանիքի անցքից ծուխ էր բարձրանում, և եթե տեսնեիք այն (հատկապես եթե սոված լինեիք), միանգամից ճաշելու մասին կմտածեիք և առաջվանից ավելի կսովածանայիք:

Ահա թե ինչ տեսան մյուսները, բայց Էդմունդը մի ուրիշ բան էլ նկատեց: Գետի երկայնքով մի քիչ ավելի ներքև ևս մի փոքր գետ կար իր ձորակով, որը գալիս միանում էր այս մեկին: Նայելով այդ կողմ` Էդմունդը երկու փոքր բլուր տեսավ և գրեթե համոզված էր, որ դրանք հենց այն բլուրներն էին, որոնք Սպիտակ Վհուկն էր այն օրն իրեն ցույց տվել, երբ լապտերասյան մոտ հրաժեշտ էին տալիս միմյանց: Եվ մտածեց, որ դրանց մեջտեղում հաստատ պետք է լինի նրա պալատը` ընդամենը մեկ մղոն կամ ավելի քիչ հեռու: Եվ Էդմունդը մտածեց Ռահաթ-լոխումի և Արքա լինելու մասին («Իսկ հետաքրքիր է` Փիթերն ի՞նչ կասեր»,-հարցրեց ինքն իրեն), ու սարսափելի գաղափարներ ծնվեցին նրա գլխում:

-Ահա և հասանք,-ասաց միսթր Կուղբը,-կարծես միսիս Կուղբը սպասում է մեզ: Ես կուղեկցեմ: Զգո՛ւյշ, չսահե՛ք:

Ամբարտակի եզրը քայլելու համար բավարար լայն էր, բայց ոչ այնքան հաճելի (մարդկանց համար), որովհետև սառույցով էր ծածկված, և թեև սառած ավազանը հենց նույն մակարդակի վրա էր, սակայն մյուս կողմում տհաճ վայրէջքն էր դեպի գետը: Միսթր Կուղբը մի շարքով տարավ նրանց մինչև ամբարտակի կենտրոնը, որտեղից շատ լավ երևում էին թե՛ գետի վերին հոսանքը, թե՛ ստորին: Եվ երբ հասան կենտրոնին, հայտնվեցին տնակի դռան մոտ:

-Ահա և մենք, միսիս Կուղբ,-ասաց միսթր Կուղբը,-գտել եմ նրանց: Ահա՛ Ադամի ու Եվայի Որդիներն ու Դուստրերը:

Եվ բոլորով ներս մտան: Լյուսին միանգամից ինչ-որ թխկթխկոց լսեց և առաջին հերթին տեսավ բարի դեմքով ծեր տիկին Կուղբին, որն, անկյունում նստած, բերանում` թել, զբաղված էր կարի մեքենայով կար անելով: Եվ հենց դրանից էր գալիս այդ ձայնը: Հենց որ երեխաները ներս մտան, նա դադարեցրեց գործն ու ոտքի կանգնեց:

-Վերջապե՜ս եկաք,-ասաց նա` վեր պարզելով կնճռոտված թաթերը,-վերջապե՜ս: Կարո՞ղ եք պատկերացնել, ես տեսա այս օրը: Կարտոֆիլն արդեն եփելու վրա է, թեյնիկն էլ երգում է: Միսթր Կուղբ, խնդրում եմ, մեզ համար ձո՛ւկ բերեք:

-Սիրով,-ասաց միսթր Կուղբը, դուրս եկավ տնակից (Փիթերն էլ միացավ նրան) և սառույցի վրայով քայլեց դեպի սառույցի մեջ բացած փոքրիկ անցքը, որն ամեն օր կացնով թարմացնում էր: Իրենց հետ դույլ էին վերցրել: Միսթր Կուղբը հանգիստ նստել էր անցքի եզրին (կարծես սառույցի սառնությունը նրան չէր անհանգստացնում), անթարթ նայում էր անցքից ներս, հետո հանկարծ թաթը կտրուկ ներս մտցրեց ու մի ակնթարթում մի գեղեցիկ իշխան ձուկ ճանկեց: Հետո այնքան անգամ կրկնեց նույնը, մինչև բավականաչափ ձուկ բռնեցին:

Այդ ընթացքում աղջիկներն օգնում էին միսիս Կուղբին լցնել թեյնիկը, սեղան գցել, կտրատել հացը, ափսեները դնել փուռը, որ տաքանան, տան մի անկյունում դրված տակառից մի մեծ գավաթ գարեջուր լցնել միսթր Կուղբի համար, թավան դնել կրակին ու հալեցնել յուղը: Լյուսին մտածեց, որ կուղբերի տնակը շատ հարմարավետ է, թեև բոլորովին նման չէր միսթր Թամնուսի քարանձավին: Այստեղ ոչ նկարներ կային, ոչ գրքեր, իսկ մահճակալների փոխարեն պատերին ամրացված մահիճներ էին` նավերի նման: Առաստաղից կախված էին խոզապուխտներ, թելով միմյանց ամրացված սոխի գլուխներ, իսկ պատերի տակ շարված էին ռետինե երկարաճիտ կոշիկներ, անձրևանոցներ, բահեր, մանգաղներ, թիակներ, շաղախ քսելու գործիքներ, կարթեր և ուռկաններ: Իսկ սեղանի սփռոցը թեև փայլում էր մաքրությունից, բայց շատ կոպիկ կտորից էր:

Հենց որ թավան սկսեց հաճելի ճթճթալ, Փիթերն ու միսթր Կուղբը ներս եկան` բերելով վերջինիս բռնած ձկները, որոնք արդեն հասցրել էր դրսում դանակով բացել ու մաքրել: Միայն պատկերացրե՛ք, թե ինչ հաճելի բույր ունեին նոր բռնած ձկները տապակվելիս, և թե ինչ ագահությամբ էին երեխաները սպասում դրանց պատրաստվելուն և թե որքան ավելի սովածացան, մինչև վերջապես միսթր Կուղբն ասաց.

-Հիմա համարյա պատրաստ է:

Սյուզանը դատարկեց կարտոֆիլի ջուրը և հետ լցրեց կարտոֆիլն ամանի մեջ ու դրեց օջախի կողքին, որ չորանա, իսկ Լյուսին օգնեց միսթր Կուղբին իշխանը դնել ափսեների մեջ: Մի քանի րոպեից բոլորը սեղանին մոտեցրին իրենց աթոռները (կուղբերի տան բոլոր աթոռները եռոտանի էին, բացի միսիս Կուղբի սեփական հատուկ ճոճաթոռից, որը դրված էր կրակի մոտ) և սկսեցին վայելել ընթրիքը: Մի կուժ յուղոտ կաթ էին դրել երեխաների համար (միսթր Կուղբն իր գարեջուրն էր ըմպում) և մի մեծ կտոր վառ դեղին կարագ ուղիղ սեղանի կենտրոնում, որից ամեն մեկը վերցնում էր որքան ուզեր` իր կարտոֆիլի համար: Երեխաներից յուրաքանչյուրը մտածեց, և ես համամիտ եմ նրանց հետ, որ ոչինչ ավելի համեղ չի կարող լինել, քան հոսող ջրից բռնած ձուկը, հատկապես երբ ընդամենը կես ժամ առաջ այն դեռ կենդանի էր, իսկ թավայից հանել են կես րոպե առաջ: Եվ երբ ձուկը կերան-վերջացրին, միսիս Կուղբն անսպասելիորեն փռից հանեց մի հրաշալի, հյութեղ ջեմով ռուլետ, որից գոլորշի էր բարձրանում, և միաժամանակ թեյնիկը դրեց կրակին, այնպես որ, երբ վերջացրին ջեմով ռուլետը, թեյն արդեն պատրաստ էր: Եվ երբ ամեն մեկն ըմպեց-վերջացրեց իր թեյը, բոլորը հետ հրեցին իրենց աթոռները, որ կարողանան հենվել պատին և բավականությամբ շունչ քաշեցին:

-Իսկ հիմա,-ասաց միսթր Կուղբը` մի կողմ հրելով իր գարեջուրն ու մոտ բերելով թեյի բաժակը,-եթե մի քիչ սպասեք` վառեմ ծխամորճս, արդեն կանցնենք բուն գործին: Նորից ձյուն է գալիս,-ավելացրեց նա` աչքի ծայրով նայելով պատուհանից դուրս:-Ավելի լավ, նշանակում է` այցելուներ չենք ունենա, և եթե որևէ մեկը փորձի էլ ձեզ հետևել, չի գտնի հետքերը:

(Շարունակելի)

Անգլերենից թարգմանությունը` Ծովինար Տալյանի

narnia

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը. Գլուխ վեցերորդ

Նարնիայի քրոնիկոնները

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Գլուխ վեցերորդ

 

Դեպի անտառի խորքը

 

-Երանի՜ Մակրիդին շուտ գար ու տաներ այս բոլոր մարդկանց,- քիչ հետո ասաց Սյուզանը,- տեղս շատ է նեղ:

-Ու ի՜նչ կամֆորայի զզվելի հոտ է գալիս,-ասաց Էդմունդը:

-Երևի այս վերարկուների գրպանները լիքը կամֆորա են լցրել,-ասաց Սյուզանը,-որ հեռու պահեն ցեցերին:

-Ինչ-որ բան մեջքիս խփեց,-ասաց Փիթերը:

-Եվ ինչ ցուրտ է, չէ՞,-ասաց Սյուզանը:

-Ճիշտ ես ասում, իրոք ցուրտ է,-ասաց Փիթերը,-ու, գրո՜ղը տանի, համ էլ խոնավ է: Այս ի՞նչ տեղ է: Ինչ-որ թաց բանի վրա եմ նստած: Ու գնալով ավելի եմ թրջվում:

Փիթերը վեր թռավ տեղից:

-Եկեք դո՛ւրս գանք,-ասաց Էդմունդը,-արդեն գնացած կլինեն:

-Ա՜խ,-հանկարծ ասաց Սյուզանը, և բոլորը միաբերան հարցրեցին, թե ինչ է պատահել:

-Ես ինչ-որ ծառի էի հենվել,-ասաց Սյուզանը,-և, հապա նայե՛ք, այնտեղ լո՜ւյս է:

-Տե՜ր Աստված, իսկապե՜ս,-ասաց Փիթերը,-հապա այնտե՜ղ նայեք: Շուրջբոլորը ծառ է: Իսկ այս թաց բանը ձյուն է: Վա՜յ, իրոք հավատում եմ, որ ընկել ենք Լյուսիի անտառը:

Հիմա այլևս կասկած լինել չէր էլ կարող: Չորսն էլ կանգնած էին ձմռան ցերեկվա լույսի մեջ և զարմացած աչքերն էին թարթում: Նրանց հետևում կախիչներից կախված վերարկուներն էին, իսկ առջևում` ձյան ծածկոցով ծածկված ծառերը:

Փիթերն անմիջապես շրջվեց դեպի Լյուսին:

-Ներողություն, որ չհավատացի,-ասաց նա,-ների՛ր ինձ: Արի՛ հաշտվենք:

-Իհարկե,-ասաց Լյուսին: Եվ սեղմեցին միմյանց ձեռքերը:

-Իսկ հիմա ի՞նչ անենք,-ասաց Սյուզանը:

-Գնանք անտառն ուսումնասիրենք, իհարկե,-ասաց Փիթերը:

-Վա՜յ,-ասաց Սյուզանը` թփթփացնելով ոտքերը,-շա՜տ ցուրտ է: Եկե՛ք այս վերարկուները հագնենք:

-Բայց մերը չեն,-կասկածամտորեն պատասխանեց Փիթերը:

-Հաստատ ոչ ոք դեմ չի լինի,-ասաց Սյուզանը,-չէ՞ որ տնից դուրս չենք տանում: Նույնիսկ պահարանից չենք հանում:

-Մտքովս չէր էլ անցել, Սյո՛ւ,-ասաց Փիթերը,-իհարկե, այդ առումով ճիշտ ես: Ոչ ոք չի կարող մեղադրվել վերարկուի գողության մեջ, եթե այն չի էլ հանել պահարանից, որտեղ որ գտել է: Իսկ իմ կարծիքով, այս ամբողջ երկիրն այդ պահարանի մեջ է:

Երեխաներն անմիջապես իրագործեցին Սյուզանի խելացի ծրագիրը: Վերարկուները չափազանց մեծ էին, և երբ նրանք հագան, ծածկվեցին անգամ կրունկները, և թվում էր` դրանք թագավորական ծիրանիներ են: Բայց շատ լավ տաքացան, և ամեն մեկի աչքում մյուսներին ավելի էին սազում վերարկուները, քան իրենց, և մյուսներն ավելի համահունչ էին շրջակա միջավայրին:

-Կարող ենք ձևացնել, թե արկտիկական բևեռախույզների խումբ ենք,-ասաց Լյուսին:

-Առանց ձևացնելու էլ շատ հետաքրքիր կլինի,-ասաց Փիթերը` առաջնորդելով եղբորն ու քույրերին դեպի անտառ: Մութ ամպեր էին կուտակվել երկնքում, և թվում էր` մինչ մութն ընկնելը ձյուն է գալու:

-Լսե՛ք,-քիչ անց ասաց Էդմունդը,-եթե ուզում եք լապտերասյանը հասնել, ավելի լավ չէ՞` ձախ գնանք:

Մի պահ մոռացել էր, որ պիտի ձևացնի, թե երբևէ չի եղել անտառում: Հենց այդ բառերը բերանից դուրս թռան, գիտակցեց, որ ինքն իրեն մատնել է: Բոլորը կանգ առան ու հայացքներն ուղղեցին նրան: Փիթերը մռնչաց.

-Ուրեմն իսկապես եղե՞լ ես այստեղ, այն ժամանակ, երբ Լյուսին ասաց, որ քեզ այստեղ հանդիպել է, իսկ դու խեղճին սուտ հանեցիր:

-Ա՜խ, դո՛ւ, փոքրի՛կ, թունավո՛ր հրեշ,-ասաց Փիթերը, հետո թոթվեց ուսերն ու էլ ոչինչ չասաց: Թվում էր` էլ ոչինչ չկա ասելու: Եվ շուտով շարունակեցին ճանապարհը: Բայց Էդմունդը մտածում էր.

«Ես ձեզ դեռ ցո՜ւյց կտամ, ինքնագո՛հ գոռոզներ»:

-Իսկ ո՞ւր ենք գնում,-ասաց Սյուզանը, որ փոխի խոսակցության թեման:

-Ինձ թվում է` Լյուն պետք է առաջնորդի,-ասաց Փիթերը,-հաստատ վաստակել է դրա իրավունքը: Ո՞ւր ես ուզում մեզ տանել, Լյո՛ւ:

-Չգնա՞նք միսթր Թամնուսին տեսնելու,-հարցրեց Լյուսին,-իմ սիրելի ֆավնին, պատմել եմ ձեզ իր մասին:

Բոլորը համաձայնեցին ու շարունակեցին արագ քայլել` թփթփացնելով ոտքերը: Լյուսին լավ առաջնորդող դուրս եկավ: Սկզբում մտածում էր, թե արդյոք կգտնի՞ ճանապարհը: Բայց մի տարօրինակ արտաքինով ծառ ու կողքին մի կոճղ տեսավ, ճանաչեց դրանք և տարավ նրանց այնտեղ, ուր գետինը խորդուբորդ էր: Հետո դուրս եկան մի փոքրիկ հովիտ և վերջապես հասան ճիշտ միսթր Թամնուսի քարանձավի դռան մոտ: Բայց նրանց սարսափելի անակնկալ էր սպասում:

Դուռն իր ծխնիներից հանել էին ու ջարդուփշուր արել: Քարանձավի ներսում մութ էր ու ցուրտ, և այնպիսի զգացողություն էր, կարծես մի քանի օր ոչ ոք չէր ապրել: Ձյունը դռան շեմից ներս էր լցվել ու ճզմվել գետնին` ինչ-որ սև բանի հետ խառնված, որը, պարզվեց, խարույկից մնացած մոխիրն էր: Ակնհայտ էր, որ ինչ-որ մեկն այն ցրիվ էր տվել սենյակով ու ոտնակոխ արել: Ամանեղենը գցել էին գետնին ու ջարդուփշուր արել, իսկ Ֆավնի հոր նկարը` դանակով պատառոտել:

-Ա՜յ քեզ ձախորդություն,-ասաց Էդմունդը,-լավ չէր, որ եկանք:

-Սա ի՞նչ է,-ներքև նայելով` ասաց Փիթերը: Նա թղթի մի կտոր էր նկատել, որ գորգի միջով մեխած էր գետնին:

-Ինչ որ  բա՞ն է գրած,-հարցրեց Սյուզանը:

-Կարծում եմ` այո՛,-պատասխանեց Փիթերը,-բայց լույսը թույլ է, չեմ կարող կարդալ, եկեք դո՛ւրս գանք:

Երեխաները դուրս եկան դեպի լույսը և խմբվեցին Փիթերի շուրջ, մինչ վերջինս կկարդար հետևյալ տողերը.

«Այս տան նախկին բնակիչը` Ֆավն Թամնուսը, ձերբակալված է և սպասում է իր դատին այն մեղադրանքով, որ նորին Թագավորական Մեծություն Ջադիսի` Նարնիայի թագուհու, Քեյր-Փարավելի տիրակալի, Միայնակ կղզիների և այլ տարածքների կայսրույու դեմ Մեծ Դավաճանություն է գործել, ինչպես նաև հյուրընկալել է նորին Մեծության թշնամիներին, ապաստան տվել լրտեսներին և եղբայրացել Մարդկանց հետ:

 

ստորագրված է`

Գաղտնի ոստիկանության կապիտան`

Մոուգրիմ

Կեցցե՜ Թագուհին»:

 

Երեխաները քարացած միմյանց նայեցին:

-Ընդհանրապես, չէի ասի, թե այստեղ ինձ դուր է գալիս,-ասաց Սյուզանը:

-Ո՞վ է այդ թագուհին, Լյո՛ւ,-հարցրեց Փիթերը:-Ինչ-որ բան գիտե՞ս նրա մասին:

-Նա ամենևին էլ իսկական թագուհին չէ,-պատասխանեց Լյուսին:-Սարսափելի վհուկ է` Սպիտակ Վհուկը: Անտառի բոլոր բնակիչներն ատում են նրան: Նա է կախարդել ամբողջ երկիրն այնպես, որ միշտ ձմեռ լինի, իսկ Սուրբ Ծնունդ երբեք չլինի:

-Մտածում եմ` արժե՞ արդյոք այստեղ մնալ,-ասաց Սյուզանը:-Նկատի ունեմ, որ այդքան էլ ապահով չէ, ոչ էլ առանձնապես ուրախ է: Րոպե-րոպե ավելի է ցրտում, իսկ մենք ուտելու ոչինչ չունենք: Չգնա՞նք տուն:

-Ախր, չենք կարող գնալ,-հանկարծ ասաց Լյուսին,-չե՞ք հասկանում: Չենք կարող հենց այսպես թողնել-գնալ տուն այս ամենից հետո: Իմ մեղքով է խեղճ Ֆավնը այս ձախորդության մեջ ընկել: Ինձ Վհուկից թաքցրեց, ցույց տվեց տուն վերադառնալու ճանապարհը: Ահա, թե ինչ է նշանակում «հյուրընկալել է Թագուհու թշնամիներին և եղբայրացել է Մարդկանց հետ»: Մենք պիտի գոնե փորձենք փրկել նրան:

-Ի՞նչ կարող ենք անել,-ասաց Էդմունդը,-երբ նույնիսկ ուտելու բան չունենք:

-Դու սո՛ւս մնա,-ասաց Փիթերը. դեռ բարկացած էր Էդմունդի վրա:-Ի՞ նչ ես կարծում, Սյո՛ւզան:

-Ես տհաճ զգացողություն ունեմ, որ Լյուն ճիշտ է,-ասաց Սյուզանը:-Չեմ ուզում նույնիսկ մի քայլ առաջ գնալ, շատ կուզեի` երբեք եկած էլ չլինեինք այստեղ: Բայց կարծում եմ` պետք է ինչ-որ բան անել միսթր… Ի՞նչ էր անունը… Նկատի ունեմ` Ֆավնի համար:

-Ես էլ նույն զգացողությունն ունեմ,-ասաց Փիթերը:-Ինձ անհանգստացնում է այն, որ ուտելիք չունենք: Կառաջարկեի հետ գնալ ու ինչ-որ բան վերցնել մառանից: Բայց կարծես երաշխիք չկա, որ երբ դուրս գաս այստեղից, կկարողանաս վերադառնալ: Կարծում եմ` պետք է առաջ շարժվել:

-Համամի՜տ եմ,-միաբերան ասացին աղջիկները:

-Եթե՜ միայն իմանայինք, թե այդ խեղճին որտեղ են բանտարկել:

Նրանք կանգնել ու մտածում էին` ինչ անել, երբ Լյուսին ասաց.

-Նայե՛ք: Տեսնո՞ւմ եք այն Արշալուսիկին*` կարմիր կրծքով: Սա առաջին անգամն  է, որ այստեղ թռչուն եմ տեսնում: Հետաքրքիր է` Նարնիայում թռչունները խոսել գիտե՞ն: Կարծես ինչ-որ բան է ուզում ասել:

Հետո դիմելով Արշալուսիկին` ասաց.

-Կարո՞ղ եք ասել, թե ուր են տարել Ֆավն Թամնուսին:

Այս ասելով մի քայլ արեց դեպի թռչնակը: Արշալուսիկը միանգամից թռավ, բայց նստեց կողքի ծառին: Հետո շրջվեց ու անթարթ նայեց նրանց կողմը, կարծես հասկանար այն ամենը, ինչ ասում էին: Առանց գիտակցելու, թե ինչ են անում, երեխաները մեկ-երկու քայլ մոտեցան թռչունին: Այդ պահին Արշալուսիկը կրկին թռավ-փախավ, նստեց կողքի ծառին ու անթարթ նայեց նրանց (դժվար թե երբևէ հանդիպեք ավելի կարմիր փորիկով ու ավելի փայլուն աչքերով Արշալուսիկ):

-Գիտե՞ք,-ասաց Լյուսին,-իսկապես, ինձ թվում է, թե նա ուզում է, որ իր հետևից գնանք:

-Ինձ էլ է թվում,-ասաց Սյուզանը:-Ի՞նչ կասես, Փիթե՛ր:

-Եկե՛ք փորձենք հետևել,-պատասխանեց Փիթերը:

Թվում էր, թե Արշալուսիկը հասկանում է ամեն ինչ: Շարունակ ծառից ծառ էր թռնում` միշտ մի քանի մատնաչափ նրանցից առաջ, բայց միշտ այնքան մոտ, որ կարողանան հեշտ հետևել: Այսպես առաջնորդում էր նրանց դեպի բլրակի ստորոտը: Որտեղ որ կանգ էր առնում, ճյուղից մի քիչ ձյուն էր թափվում ներքև: Շուտով ամպերը ցրվեցին, ձմռան արևը դուրս եկավ, և երեխաների շուրջ ձյունը սկսեց պայծառ շողշողալ: Արդեն մոտ կես ժամ քայլել էին, առջևում` աղջիկները, հետևում` տղաները, երբ Էդմունդն ասաց Փիթերին.

-Եթե մի կողմ դնես մեծամտությունդ, ապա մի բան կասեմ. լավ կլիներ` լսեիր ինձ:

-Ասա՛,-պատասխանեց Փիթերը:

-Կամա՛ց: Այդքան բարձր մի՛ խոսիր,-ասաց Էդմունդը,-պետք չէ վախեցնել աղջիկներին: Դու հասկանո՞ւմ ես, թե ինչ ենք անում:

-Ի՞նչ,-հարցրեց Փիթերն ավելի ցածր ձայնով` շշուկով:

-Հետևում ենք մի ուղեկցողի, որի մասին ոչինչ չգիտենք: Ի՞նչ գիտենք, թե ում կողմից է: Արդյո՞ք մեզ ծուղակը չի գցի:

-Սարսափելի կլիներ, եթե այդպես լիներ: Բայց արշալուսիկները…. Իմ կարդացած բոլոր պատմություններում նրանք բարի են: Վստահ եմ, որ չարի կողմից չէ:

-Եթե այդպես է, ապա ո՞րն է լավ կողմը: Ի՞նչ գիտենք, որ ֆավները բարի են, իսկ Թագուհին` չար: Այո՛, գիտեմ, մեզ ասել են, որ Վհուկ է: Բայց ոչ մեկի մասին ոչինչ չգիտենք:

-Ֆավնը փրկել է Լյուսիին:

-Այդ ինքն է այդպես ասում: Բայց մենք ի՞նչ իմանանք: Հա՛, ի դեպ, ևս մի հարց. ինչ-որ մեկս գիտի՞ այստեղից տուն տանող ճանապարհը:

-Տե՜ր Աստված,-ասաց Փիթերը,-այդ մասին չէի էլ մտածել:

-Եվ ոչ մի տարբերակ չկա ճաշելու,-ասաց Էդմունդը:

 

  • Արշալուսիկ – ճնճղուկազգիների կարգին պատկանող թռչուն

 

(Շարունակելի)

Անգլերենից թարգմանությունը` Ծովինար Տալյանի

narnia

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը. Գլուխ հինգերորդ

Նարնիայի քրոնիկոնները

 

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Գլուխ հինգերորդ

Նորից դռան այս կողմում

Էդմունդն ու Լյուսին մյուսներին գտան որոշ ժամանակ անց, որովհետև դեռ պահմտոցին շարունակվում էր: Եվ երբ վերջապես նրանք զրահահանդերձներով զարդարված երկար սենյակում գտան միմյանց, Լյուսին պոռթկաց.

-Փիթե՜ր, Սյուզա՜ն… Ամեն ինչ ճիշտ է: Էդմունդն էլ է տեսել: Իսկապես հնարավոր է  պահարանի միջով ուրիշ աշխարհ մտնել: Երկուսս էլ մտել ենք: Մենք հանդիպեցինք այնտեղ՝ անտառում: Դե՛, Է՛դմունդ, պատմի՛ր:

-Է՛դ, ի՞նչ է կատարվում,-հարցրեց Փիթերը:

Իսկ մենք հասանք այս պատմության ամենատհաճ հատվածին: Մինչ այժմ Էդմունդը վատ էր զգում և բարկացած էր Լյուսիի վրա, որ վերջինս ճիշտ էր: Բայց դեռ չէր որոշել իր անելիքը: Երբ Փիթերը հանկարծ տվեց այդ հարցը, նա միանգամից դիմեց մտքով անցած ամենանենգ և ամենաչար քայլին: Որոշեց դավաճանել Լյուսիին:

-Դե պատմի՛ր, Է՛դ,-ասաց Սյուզանը:

Էդմունդն այնպիսի դեմք ընդունեց, կարծես շա՜տ մեծ էր Լյուսիից, այնինչ ընդամենը մեկ տարվա տարբերություն կար նրանց միջև:

-Այո՛, ես ու Լյուսին խաղում էինք: Ձևացնում էինք, թե այդ պահարանի և երկրի մասին պատմությունը ճիշտ է: Ուղղակի զվարճանում էինք: Ոչ մի բան էլ գոյություն չունի:

Խեղճ Լյուսին Էդմունդի վրա մի հայացք նետեց և դուրս վազեց սենյակից:

Էդմունդը, որ ամեն րոպե ավելի ու ավելի վատն էր դառնում, մտածեց, որ իրեն ամեն ինչ հաջողվել է, և անմիջապես շարունակեց.

-Ահա՛: Նորից սկսեց: Ի՞նչ է եղել նրան: Փոքր երեխաների ամենավատ կողմը դա է. նրանք միշտ…

-Ուրեմն այսպես,-կոպտորեն միջամտեց Փիթերը,-ձայնդ կտրի՛ր: Դու շատ հրեշավոր վերաբերմունք ես ցույց տվել Լյուսիին սկսած այն պահից, երբ նա պահարանի մասին այս անմտությունը հորինեց, իսկ հիմա ինչ-որ խաղեր ես խաղում և հիշեցնում Լյուսիին այդ մասին: Հաստատ ուղղակի չարությունից դրդված ես այդպես վարվել:

-Բայց սրանք անիմաստ բաներ են,-շվարած ասաց Էդմունդը:

-Իհարկե անիմաստ են,-ասաց Փիթերը,-իմ ասածն էլ հենց դա է: Երբ հեռանում էինք տնից, Լյուսին լավ էր իրեն պահում: Բայց ինչ այստեղ ենք, նա կամ խելքը թռցրել է, կամ էլ սարսափելի սուտասան է դարձել: Բայց ինչ էլ որ է, քո կարծիքով ի՞նչ կփոխվի, եթե մեկ ծաղրես և հոգին հանես, մեկ էլ՝ քաջալերես:

-Ես կարծում էի… Ես կարծում էի…-սկսեց Էդմունդը, բայց չկարողացավ ոչինչ ասել:

-Ոչինչ էլ չէիր կարծում,-ասաց Փիթերը:-Դա ընդամենը չարություն է: Միշտ էլ սիրել ես հրեշավոր վարվել քեզնից փոքրերի հետ. դպրոցում ականատես ենք եղել դրան:

-Վե՛րջ տվեք,-ասաց Սյուզանը,-վիճելով ոչինչ չեք փոխի: Եկե՛ք գտնենք Լյուսիին:

Եվ զարմանալի չէր, երբ երկար ժամանակ անց վերջապես գտան Լյուսիին, ակնհայտ էր, որ լաց էր եղել: Ոչ մի բանով չկարողացան մխիթարել: Լյուսին կրկին կառչեց իր պատմությունից և ասաց.

-Ինձ համար միևնույն է, թե ինչ եք մտածում և ինչ եք ասում: Կարող եք պատմել Պրոֆեսորին, կամ պատմել մայրիկին, կամ անել այն, ինչ ուզում եք: Ես գիտեմ, որ հանդիպել եմ Ֆավնի և կուզենայի այնտեղ մնացած լինել, իսկ դուք բոլորդ հրեշնե՜ր եք, հրեշնե՜ր:

Երեկոն շատ տհաճ էր: Բոլորը խղճում էին Լյուսիին, իսկ Էդմունդը սկսում էր հասկանալ, որ իր ծրագիրը չի աշխատում այնպես, ինչպես ինքն էր սպասում: Երկու ավագները սկսում էին կարծել, որ Լյուսին խելքը թռցրել է: Նրա քնելուց հետո դեռ երկար շշուկով խոսում էին այդ մասին միջանցքում:

Արդյունքում որոշեցին գնալ և ամեն ինչ պատմել Պրոֆեսորին:

-Նա նամակ կգրի հայրիկին, եթե գտնի, որ իրոք մի բան այն չէ,-ասաց Փիթերը,-լուծում գտնելը մեր ուժերից վեր է:

Այսպիսով նրանք գնացին և թակեցին աշխատասենյակի դուռը: Պրոֆեսորն ասաց.

-Նե՛րս եկեք:

Նրանց համար աթոռներ գտավ և ասաց, որ ինքն ամբողջովին նրանց տրամադրության տակ է: Հետո նստեց և, մատների ծայրերն իրար կպցրած, առանց ընդհատելու լսեց նրանց ամբողջ պատմածը: Հետո բավականին երկար ժամանակ ոչինչ չասաց: Այնուհետև կոկորդը մաքրեց և ասաց մի բան, որ երկուսն էլ ամենաքիչն էին ակնկալում լսել:

-Իսկ ի՞նչ գիտեք,-հարցրեց Պրոֆեսորը,-որ ձեր քրոջ պատմությունը ճշմարիտ չէ:

-Բայց չէ՞ որ,-սկսեց Սյուզանը և հետո կանգ առավ: Ծերունու դեմքին նայելով բոլորդ էլ կհասկանայիք, որ շատ լուրջ էր խոսում: Հետո Սյուզանն ինքն իրեն հավաքեց և ասաց.

-Բայց Էդմունդն ասում էր, որ ընդամենը ձևացնում էին:

-Այս հարցը,-ասաց Պրոֆեսորը,-պետք է մեծ ուշադրությամբ քննել: Օրինակ, ներեցե՛ք, որ այսպիսի հարց եմ տալիս, ձեր փորձն ի՞նչ է ցույց տալիս: Ո՞վ է ավելի վստահելի, ձեր եղբա՞յրը, թե՞ քույրը: Նկատի ունեմ՝ նրանցից ո՞վ է ավելի ճշմարտախոս:

-Հենց դա էլ ամենատարօրինակն է, սը՛ր,-ասաց Փիթերը:-Մինչ այժմ միանշանակ կասեի, որ Լյուսին:

-Իսկ դո՞ւ ինչ ես կարծում, սիրելի՛ս, -դիմեց Պրոֆեսորը Սյուզանին:

-Այո՛,-ասաց Սյուզանը,-ընդհանուր առմամբ, համաձայն եմ Փիթերի հետ, բայց ինչպե՞ս կարող է անտառի և Ֆավնի մասին այդ պատմությունը ճիշտ լինել:

-Սա իմ պատկերացումներից էլ վեր է,-ասաց Պրոֆեսորը,-իսկ ճշմարտախոս մեկին ստելու մեջ մեղադրելը շատ լուրջ բան է, չափազանց լուրջ:

-Մենք նույնիսկ վախենում ենք, որ ոչ թե ստում է,-ասաց Սյուզանը,-այլ խելքը թռցրել է:

-Նկատի ունեք` գժվե՞լ է,-սառնասրտորեն հարցրեց Պրոֆեսորը:-Կարող եք չանհանգստանալ: Բավական է միայն նայել նրան և խոսել հետը, որպեսզի համոզվեք, որ չի գժվել:

-Բայց այդ դեպքում,-ասաց Սյուզանը և կանգ առավ: Անգամ երազում չէր տեսել, որ մեծ մարդն այնպես խոսի, ինչպես Պրոֆեսորը, և չգիտեր` ինչ մտածեր:

-Պարզ տրամաբանությո՜ւն,-մասամբ ինքն իրեն ասաց Պրոֆեսորը:-Ինչո՞ւ դպրոցներում տրամաբանություն չեն սովորեցնում: Երեք տարբերակ կա. կամ ձեր քույրը ստում է, կամ խելագարվել է, կամ էլ ճիշտ է ասում: Դուք գիտեք, որ սուտ չի խոսում, և ակնհայտ է, որ խելագար չէ: Եվ քանի դեռ այլ փաստարկ չունենք, պետք է ընդունենք, որ ճիշտ է ասում:

Սյուզանն ուշադիր նայում էր նրան, և վերջինիս դեմքի արտահայտությունից ակնհայտ էր, որ կատակ չի անում:

-Բայց ինչպե՞ս կարող է ճիշտ լինել, սը՛ր,-հարցրեց Փիթերը:

-Ինչո՞ւ եք հարցնում,-հարցին հարցով պատասխանեց Պրոֆեսորը:

-Դե, եթե իրական է,-շարունակեց Փիթերը,-ինչո՞ւ պահարանին ամեն մի մոտեցող չի գտնում այդ երկիրը: Նկատի ունեմ, երբ զննեցինք պահարանը, այնտեղ ոչինչ չկար. նույնիսկ Լյուսին չձևացրեց, թե տեսնում է ինչ-որ բան:

-Դա ի՞նչ կապ ունի,-ասաց Պրոֆեսորը:

-Դե, սը՛ր, եթե ինչ-որ բան իրական է, այն միշտ գոյություն ունի:

-Իսկապե՞ս,-հարցրեց Պրոֆեսորը, և Փիթերը ոչինչ չկարողացավ ասել:

-Բայց ժամանակ չկար,-ասաց Սյուզանը,-Լյուսին որևէ տեղ գնալու ժամանակ չուներ, եթե նույնիսկ այդպիսի տեղ գոյություն ունենար: Հենց այն պահին, երբ դուրս եկանք սենյակից, նա մեր հետևից վազելով դուրս եկավ: Նույնիսկ մի րոպե չտևեց, բայց  ձևացնում էր, թե ժամեր շարունակ բացակայել է:

-Հենց դա էլ այդքան հավանական է դարձնում պատմության ճշմարտացի լինելը,-ասաց Պրոֆեսորը:-Եթե այս տանն իսկապես այլ աշխարհ տանող դուռ կա (իսկ ես զգուշացնում եմ, որ սա շատ տարօրինակ տուն է, և նույնիսկ ես շատ քիչ բան գիտեմ դրա մասին), ասում եմ ձեզ, եթե նա ինչ-որ այլ աշխարհ է ընկել, բոլորովին էլ չէի զարմանա, եթե պարզվեր, որ այդ այլ աշխարհի ժամանակը մեր աշխարհի ժամանակից տարբեր է: Այնպես որ, ինչքան էլ երկար մնայիք այնտեղ, մեր ժամանակից մի րոպե էլ չէր խլի: Իսկ մյուս կողմից, կարծում եմ, որ նրա տարիքի աղջիկների մեծ մասը չէր կարող ժամանակների տարբեր լինելու գաղափարը հորինել: Եթե Լյուսին ձևեր թափեր, երկար ժամանակ կթաքնվեր և միայն հետո դուրս կգար ու այդ պատմությունը կպատմեր:

-Բայց իսկապե՞ս կարծում եք, սը՛ր,-հարցրեց Փիթերը,-որ ամեն տեղ, ամեն անկյունում կարող են ուրիշ աշխարհներ լինել:

-Շատ հավանական է,-պատասխանեց Պրոֆեսորը՝ հանելով ակնոցը և մաքրելով, մինչ քթի տակ կխոսեր,-հետաքրքիր է, ի՞նչ են սովորեցնում այս դպրոցներում:

-Հիմա ի՞նչ անենք,-հարցրեց Սյուզանը: Նա զգում էր, որ խոսակցությունը սկսում է ձգձգվել:

-Իմ սիրելի՛ երիտասարդ լեդի,-ասաց Պրոֆեսորը՝ հանկարծ դեմքի շատ լուրջ արտահայտությամբ նայելով նրանց,-մի գաղափար ունեմ, որ դեռ ոչ ոք չի առաջարկել, և այն արժանի է ուշադրության:

-Ի՞նչ գաղափար,-հարցրեց Սյուզանը:

-Լավ կլիներ բոլորս փորձեինք չխառնվել միմյանց գործերին,-ասաց նա:

Եվ այսպիսով խոսակցությունն ավարտվեց:

Սրանից հետո Լյուսիի համար ամեն ինչ շատ ավելի լավ էր: Փիթերը նկատեց, որ Էդմունդը դադարել էր ծաղրել նրան, և ոչ նա, ոչ էլ որևէ մեկը բացարձակապես հակված չէին խոսել պահարանի մասին: Այս թեման անհանգստության առիթ էր դառնում ամեն անգամ, և մի որոշ ժամանակ թվում էր, թե արկածներն ավարտվել են, բայց այդպես չէր:

Պրոֆեսորի այս տունը, որի մասին անգամ ինքը շատ քիչ գիտեր, այնքան հին էր և հայտնի, որ ողջ Անգլիայից մարդիկ էին գալիս այն դիտելու: Այս տունն այն տներից էր, որոնք նկարագրվում են գրքերում և անգամ պատմության դասագրքերում: Այդ տան մասին բացի ինձնից բազմաթիվ այլ մարդիկ են պատմություններ գրել, և իմը դրանցից ամենաարտասովորը չէ: Եվ երբ այցելուների խմբերը գալիս էին տունը դիտելու, Պրոֆեսորը միշտ թույլ էր տալիս, և տնտեսուհին՝ միսիս Մակրիդին, նրանց հետ շրջում էր՝ պատմելով զրահահանդերձների, նկարների և գրադարանի հազվագյուտ գրքերի մասին: Միսիս Մակրիդին այնքան էլ չէր սիրում երեխաներ և տանել չէր կարողանում, երբ խանգարում էին պատմել այն, ինչ գիտեր: Երևի հենց առաջին առավոտն էլ բազմաթիվ այլ հրահանգների հետ միասին զգուշացրել էր Սյուզանին և Փիթերին.

-Եվ խնդրում եմ հիշե՛ք, որ պետք է ինձնից հեռու մնաք, երբ այցելուների հետ շրջում եմ տանը:

-Իբր թե մենք ամբողջ սրտով փափագում ենք ողջ օրը քարշ գալ ինչ-որ տարօրինակ խմբի հետևից, -ասաց Էդմունդը, իսկ մյուս երեքը մտածեցին նույն բանը:

Ահա թե ինչպես արկածները վերսկսվեցին:

Մի քանի օր հետո Փիթերն ու Էդմունդը կանգնած նայում էին զրահահանդերձին՝ փորձելով կռահել, թե կարո՞ղ են այն մասերի բաժանել, երբ երկու քույրերը ներս վազեցին և ասացին.

-Զգուշացե՛ք: Միսիս Մակրիդին և ամբողջ խումբը գալիս են այս կողմ:

-Փախա՜նք, -բացականչեց Փիթերը, և չորսն էլ դուրս թռան սենյակի հեռավոր ծայրի դռնից: Բայց երբ կանաչ սենյակի միջով հասան գրադարան, առջևից հանկարծ ոտնաձայներ լսեցին ու հասկացան, որ միսիս Մակրիդին այցելուներին բերում է ոչ թե շքամուտքով, ինչպես իրենք ենթադրում էին, այլ հետևի աստիճաններով: Իսկ հետո, միգուցե այն պատճառով, որ խուճապի էին մատնվել, կամ էլ այն պատճառով, որ միսիս Մակրիդին փորձում էր բռնել նրանց, իսկ միգուցե այն պատճառով, որ տան մեջ ինչ-որ կախարդանք էր արթնացել և հետապնդելով տանում էր նրանց Նարնիա, երեխաներին թվում էր, թե ամեն կողմից իրենց հետևում են, մինչև վերջապես Սյուզանն ասաց.

-Գրողը տանի այդ զբոսաշրջիկներին: Եկե՛ք մտնենք զգեստապահարանի սենյակը մինչև հեռանան: Ոչ ոք մեր հետևից այնտեղ չի գա:

Բայց հենց այն պահին, երբ ներս մտան, միջանցքից ձայներ լսվեցին, և հետո տեսան, թե ինչպես պտտվեց դռան բռնակը:

-Արա՛գ, -ասաց Փիթերը, -ուրիշ ճար չկա, -և բացեց պահարանի դուռը: Բոլորն արագ մտան ներս ու մթության մեջ հևալով նստեցին հատակին: Փիթերը դուռը փակեց, բայց ոչ ամբողջությամբ, որովհետև ինչպես ամեն մի խելացի մարդ, ինքն էլ, իհարկե, գիտեր, որ պետք չէ ինքն իրեն պահարանում փակել:

(Շարունակելի)

Անգլերենից թարգմանությունը` Ծովինար Տալյանի

narnia

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը. գլուխ չորրորդ

Նարնիայի քրոնիկոնները

 

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Գլուխ չորրորդ

Ռահաթ-լոխում

-Բայց դու ի՞նչ ես,-կրկին հարցրեց թագուհին:-Մի՞թե մորուքը կտրած  չափազանց բարձրահասակ վայրի թզուկ ես:

-Ո՜չ, Ձե՜րդ մեծություն,-ասաց Էդմունդը,- ես տղա եմ և երբեք էլ մորուք չեմ ունեցել:

-Տղա՟՞,-ասաց նա,-նկատի ունես, որ Ադամի որդի՞ ես:

Էդմունդը լուռ ու անշարժ կանգնել էր: Շատ շփոթված էր և չհասկացավ հարցը:

-Ես հասկացա. ինչ էլ որ ես, հիմարի մեկն ես,-ասաց թագուհին:-Վերջին անգամ եմ հարցնում, պատասխանի՜ր, այլապես համբերությանս բաժակը կլցվի: Դու մա՞րդ ես:

-Այո՜, Ձե՜րդ գերազանցություն,-ասաց Էդմունդը:

-Իսկ այդ ինչպե՞ս ես իմ թագավորություն ընկել:

-Ձե՜րդ մեծություն, եկել եմ պահարանի միջով:

-Պահարանի՞: Այդ ինչպե՞ս:

-Բացեցի դուռն ու հայտնվեցի այստեղ, Ձե՜րդ մեծություն,-ասաց Էդմունդը:

-Հըմմմ,-ասաց թագուհին ինքն իրեն, ոչ թե տղային,-դո՞ւռ: Մարդկանց աշխարհից այստեղ բերող դուռ: Այդպիսի բաներ լսել եմ: Սա ամեն ինչ կխափանի: Բայց նա մենակ է, և հախից գալը հեշտ է:

Այս խոսքերի հետ թագուհին ոտքի կանգնեց և բոցկլտացող աչքերով զննեց Էդմունդին: Նույն րոպեին բարձրացրեց կախարդական գավազանը: Էդմունդը վստահ էր, որ թագուհին մի ահավոր բան կանի, բայց չկարողացավ անգամ տեղից շարժվել: Եվ հենց այն ժամանակ, երբ տղան վերջնականապես հավատաց, որ կորած է, թագուհին կարծես մտափոխվեց:

-Խե՜ղճ երեխա,-ասաց նա ձայնի բոլորովին այլ հնչերանգով,-երևի մրսում ես: Արի՜, նստիր ինձ հետ սահնակում, որ մուշտակովս տաքացնեմ քեզ, իսկ հետո կզրուցենք:

Այս իրավիճակն Էդմունդին ընդհանրապես դուր չէր գալիս, բայց հակառակվել չհամարձակվեց: Բարձրացավ սահնակն ու նստեց թագուհու ոտքերի մոտ: Վերջինս իր մուշտակի մի ծայրը գցեց տղայի վրա և բոլոր կողմերից ամուր ծածկեց:

-Չէի՞ր ցանկանա ինչ-որ տաք բան խմել,- հարցրեց նա:

-Այո՜, Ձե՜րդ մեծություն,-ասաց Էդմունդը, որի ատամները ցրտից իրար էին զարկվում:

Թագուհին մուշտակի ծալքերի միջից մի շիշ հանեց, որ կարծես թե պղնձից էր: Հետո, ձեռքը երկարելով, սահնակի կողքի ձյան վրա մի կաթիլ կաթեցրեց այդ շշից: Մի ակնթարթ Էդմունդը տեսավ, թե այդ կաթիլն ինչպես է ընկնում` շողալով ադամանդի պես: Բայց հենց դիպավ ձյանը, ինչ-որ ֆշշոց լսվեց, և թանկարժեք քարերով պատված մի գավաթ հայտնվեց, որից գոլորշի էր բարձրանում: Թզուկն անմիջապես վերցրեց այն և խոնարհվելով ու ժպտալով հանձնեց այն Էդմունդին: Բայց այդ ժպիտն այնքան էլ բարի չէր: Էդմունդը շատ ավելի լավ զգաց իրեն, երբ սկսեց խմել այդ տաք ըմպելիքը: Երբեք այդպիսի բան չէր համտեսել. դա ինչ-որ քաղցր, փրփուրով, յուղալի հեղուկ էր, որը տղային ոտքից գլուխ տաքացրեց:

-Ադամի՜ որդի, ձանձրալի է խմել առանց ուտելու,-շուտով ասաց թագուհին:-Ամենից շատ ի՞նչ կուզեիր ուտել:

-Եթե կարելի է, ռահաթ-լոխում, Ձե՜րդ մեծություն,-ասաց Էդմունդը:

Թագուհին ևս մեկ կաթիլ կաթեցրեց ձյան վրա, և իսկույն մետաքսյա ժապավենով երիզված մի տուփ հայտնվեց, և երբ այն բացվեց, Էդմունդը տեսավ, որ այն լի է ամենալավ ռահաթ-լոխումի մի քանի կտորով: Բոլոր կտորներն էլ քաղցր ու փափուկ էին. երբեք այդպիսի համեղ բան չէր կերել: Հիմա տաքացել էր և լավ էր զգում:

Մինչ ուտում էր, թագուհին շարունակ հարցեր էր տալիս: Սկզբում Էդմունդը փորձում էր լիքը բերանով չխոսել, քանի որ հիշում էր, որ դա շատ անքաղաքավարի է: Բայց արագ մոռացավ այս մասին, և միայն մտածում էր, թե ինչպես հնարավորինս շատ ռահաթ-լոխում կուլ տա: Եվ ինչքան շատ էր ուտում, այնքան ավելի էր ուզում ուտել: Եվ այդպես էլ չէր փորձում կռահել, թե թագուհին ինչու է այդքան հետաքրքրասեր: Վերջինս տղային ստիպեց պատմել, որ ունի մեկ եղբայր և երկու քույր, և որ քույրերից մեկն արդեն եղել է Նարնիայում և հանդիպել ինչ-որ ֆավնի, և որ ոչ ոք, բացի իր եղբորից և քույրերից, ոչինչ չգիտի Նարնիայի մասին: Թագուհուն, թվում էր, հետաքրքրեց հատկապես այն հանգամանքը, որ երեխաները չորսն էին, և շարունակ անդրադառնում էր դրան:

-Դուք հաստա՞տ ընդամենը չորս հոգի եք,-հարցնում էր նա,-Ադամի երկու որդի և Եվայի երկու դո՞ւստր, ոչ ավել, ոչ պակա՞ս:

Եվ Էդմունդը լիքը բերանով անընդհատ պատասխանում էր.

-Այո՜, արդեն ասել եմ,-և անընդհատ մոռանում էր ասել «Ձերդ մեծություն», բայց թագուհին, կարծես, դրան այլևս ուշադրություն չէր դարձնում:

Վերջապես ռահաթ-լոխումը սպառվեց, և Էդմունդը սկսեց զննել դատարկ տուփը` ցանկանալով, որ նա հարցնի, թե արդյոք չի՞ ուզում մի քիչ էլ ռահաթ-լոխում: Թագուհին հավանաբար շատ լավ գիտեր, թե տղան ինչ է մտածում: Չէ՞ որ, ի տարբերություն Էդմունդի, գիտեր, որ ռահաթ-լոխումը կախարդական է, և ինչքան ուտես, այնքան ավելի կուզենաս ուտել, և եթե թույլ տան, կուտես այնքան, մինչև պայթես: Բայց չէր առաջարկում: Փոխարենն ասաց.

-Ադամի՜ որդի, շատ կուզենայի տեսնել եղբորդ և քույրերիդ: Կբերե՞ս նրանց ինձ մոտ:

-Կփորձեմ,-ասաց Էդմունդը` շարունակ նայելով դատարկ տուփին:

-Որովհետև եթե նորից գաս ու, իհարկե, բերես նրանց քեզ հետ, կկարողանամ քեզ կրկին ռահաթ-լոխում տալ: Հիմա չեմ կարող, որովհետև կախարդանքը մեկ անգամ է գործում: Իսկ իմ տանը կկարողանամ:

-Իսկ ինչո՞ւ Ձեր տուն հիմա չենք գնում,-հարցրեց Էդմունդը:

Երբ բարձրանում էր սահնակ, վախենում էր, որ թագուհին իրեն կտանի ինչ-որ անծանոթ տեղ, որտեղից չի կարողանա հետ վերադառնալ: Բայց հիմա մոռացել էր այդ վախը:

-Իմ տանը շա՜տ հաճելի է,-ասաց թագուհին,-վստահ եմ, որ քեզ դուր կգա: Այնտեղ  կան սենյակներ, մեջը` լիքը ռահաթ-լոխում: Իսկ ես սեփական երեխաներ չունեմ: Կուզեի մի լավ տղա ունենալ, որին կկարողանայի մեծացնել որպես արքայազն, և որն իմ մահից հետո կդառնար Նարնիայի արքան: Արքայազն ժամանակ ոսկե թագ կկրեր և ամբողջ օրը ռահաթ-լոխում կուտեր: Իսկ դու իմ տեսած պատանիներից ամենագեղեցիկն ու խելացին ես: Կարծում եմ` հարմար ես արքայազն լինելու համար, եթե մի օր մյուսներին ինձ մոտ բերես:

-Իսկ ինչո՞ւ ոչ հիմա,-հարցրեց Էդմունդը:

Նրա դեմքը կարմրել էր, մատներն ու շրթունքները կպչուն էին դարձել: Ինչ էլ որ թագուհին ասեր, այդ պահին նա ո՜չ գեղեցիկ էր, ո՜չ էլ խելացի:

-Բայց եթե հիմա քեզ տանեմ իմ տուն,-ասաց թագուհին,-չեմ տեսնի քո եղբորն ու քույրերին: Իսկ ես շատ եմ ուզում ճանաչել քո սքանչելի հարազատներին: Դու արքայազն ես լինելու, իսկ հետո` նաև թագավոր: Հասկանալի է, չէ՞: Բայց դու պետք է ունենաս պալատականներ և ազնվականներ: Եղբորդ դուքս կդարձնեմ, իսկ քույրերիդ` դքսուհիներ:

-Նրանք առանձնապես ուշադրության արժանի չեն,-ասաց Էդմունդը:-Համենայն դեպս, ցանկացած պահի կարող եմ բերել նրանց:

-Բայց եթե իմ տուն գաս,-ասաց թագուհին,-կմոռանաս, կվայելես և չես ուզենա գնալ-բերել նրանց: Ո՜չ: Դու պետք է գնաս քո երկիրը և գաս մի ուրիշ օր` նրանց հետ: Հասկանո՞ւմ ես, լավ չի լինի, եթե վերադառնաս առանց նրանց:

-Բայց ես նույնիսկ իմ երկիր տանող ճանապարհը չգիտեմ,-ասաց Էդմունդը:

-Դժվար չէ գտնել,-պատասխանեց թագուհին.-տեսնո՞ւմ ես այն լապտերասյունը:

Նա պարզեց իր գավազանը, Էդմունդը շրջվեց այդ ուղղությամբ և տեսավ այն նույն լապտերասյունը, որի մոտ Լյուսին հանդիպել էր ֆավնին:

-Ուղիղ դրա հետևում է գտնվում մարդկանց աշխարհ տանող ճանապարհը: Իսկ հիմա այս կողմ նայի՜ր,-պարզեց գավազանը հակառակ ուղղությամբ:-Ասա՜ ինձ, տեսնո՞ւմ ես ծառերի հետևից երևացող այն երկու փոքր բլուրը:

-Կարծես թե այո՜,-ասաց Էդմունդը:

-Իմ տունն այդ բլուրների միջև է: Այսպիսով, երբ հաջորդ անգամ գաս, միայն պետք է գտնես լապտերասյունը, հետո` այդ բլուրները, և քայլես անտառի միջով, մինչև որ հասնես իմ տուն: Բայց հիշի՜ր. պետք է մյուսներին բերես հետդ: Եթե մենակ գաս, շատ կբարկանամ:

-Ես ամեն ինչ կանեմ,-ասաց Էդմունդը:

-Ի դեպ,-ասաց թագուհին,-պետք չէ ասել նրանց իմ մասին: Լավ կլինի, որ այս ամեն ինչը մեր գաղտնիքը լինի: Թող նրանց համար անակնկալ լինի: Ուղղակի բեր նրանց երկու բլուրների մոտ: Քեզ պես խելացի տղան մի հնար կգտնի: Երբ մոտենաք իմ տանը, ուղղակի ասա. «Եկե՜ք տեսնենք` ով է ապրում այս տանը», կամ նման մի բան: Վստահ եմ, որ այդպես ավելի ճիշտ է: Եթե քո քույրը հանդիպել է ֆավներից մեկին, ապա իմ մասին հաստատ շատ տարօրինակ և տհաճ հեքիաթներ լսած կլինի, որոնք կարող են վախեցնել նրան: Ֆավներն ինչ ասես, որ չեն ասի… Իսկ հիմա…

-Խնդրո՜ւմ եմ,- հանկարծ ասաց Էդմունդը,-մի կտոր էլ ռահաթ-լոխում տվեք` ճանապարհին ուտեմ:

-Ո՜չ, ո՜չ,-ասաց թագուհին ծիծաղելով,-հաջորդ անգամ:

Այս ասելով` նշան արեց թզուկին, և վերջինս մտրակեց եղջերուներին: Եվ մինչ սահնակը կհեռանար տեսադաշտից, թագուհին ձեռքով արեց Էդմունդին` բացականչելով.

-Հաջորդ անգա՜մ, հաջորդ անգա՜մ, չմոռանա՜ս, շո՜ւտ կվերադառնաս:

Էդմունդը դեռ հայացքով ուղեկցում էր սահնակը, երբ լսեց, որ ինչ-որ մեկն իրեն է կանչում: Շուրջը նայելով` տեսավ Լյուսիին, որ մոտենում էր անտառի հակառակ կողմից:

-Վա՜յ, Էդմո՜ւնդ,-բացականչեց Լյուսին,-ուրեմն դու էլ ես մտել: Հրաշալի է, չէ՞: Իսկ հիմա…

-Լավ,-ասաց Էդմունդը,-հիմա համոզվեցի, որ պահարանը կախարդական է: Եթե ուզում ես, ներողություն կխնդրեմ: Բայց ո՞ւր էիր մինչև հիմա: Անտառով մեկ քեզ էի փնտրում:

-Եթե իմանայի, որ գալիս ես, կսպասեի,-ասաց Լյուսին, որն այնքան էր ոգևորվել և ուրախացել, որ չէր նկատում, թե ինչ նյարդային է խոսում Էդմունդը, և թե որքան կարմրած ու տարօրինակ էր դեմքը:-Ես նախաճաշում էի իմ սիրելի ֆավն միսթր Թամնուսի հետ: Նա լավ է, և Սպիտակ Վհուկը նրան ոչինչ չի արել ինձ բաց թողնելու համար: Միսթր Թամնուսը կարծում է, որ Վհուկը նույնիսկ չի իմացել, և երևի ամեն ինչ լավ կլինի:

-Սպիտակ Վհո՞ւկը,-հարցրեց Էդմունդը,-դա՞ ով է:

-Շատ սարսափելի մի անձնավորություն,-ասաց Լյուսին:-Ինքն իրեն Նարնիայի թագուհի է հռչակել, բայց առհասարակ թագուհի լինելու իրավունք չունի: Եվ բոլոր ֆավները, դրիադները, հավերժահարսերը, թզուկներն ու կենդանիները, բոլոր նրանք, որոնք բարի են, ուղղակի ատում են նրան: Անգամ կարող է մարդկանց քար դարձնել և ամեն տեսակ սարսափելի բան անել: Նա է կախարդել Նարնիան, որ այստեղ միշտ ձմեռ լինի, բայց երբեք Սուրբ Ծնունդ չլինի: Շրջում է եղջերուներին լծված սահնակով` ձեռքին` գավազան, գլխին` թագ:

Էդմունդն առանց այն էլ լավ չէր զգում, որովհետև շատ էր քաղցր կերել, իսկ երբ իմացավ, որ այն կինը, որի հետ ընկերացել էր, շատ վտանգավոր մի վհուկ է, ավելի վատ զգաց: Բայց, միևնույն է, աշխարհում ամենից շատ ուզում էր նորից համտեսել այն ռահաթ-լոխումը:

-Ո՞վ է քեզ այդ բաները պատմել Սպիտակ Վհուկի մասին,-հարցրեց նա:

-Միսթր Թամնուսը` Ֆավնը,- ասաց Լյուսին:

-Չի՜ կարելի միշտ հավատալ ֆավների ասած ամեն բանի,- ասաց Էդմունդը` ձևացնելով, թե ֆավների մասին շատ ավելի շատ գիտի, քան Լյուսին:

- Ո՞վ ասաց,-հարցրեց Լյուսին:

-Դա հայտնի բան է,-ասաց Էդմունդը,-ում ուզում ես` հարցրո՜ւ: Բայց իմաստ չունի ձյան մեջ այսպես կանգնել: Տուն գնանք:

-Այո՜, գնացի՜նք,-ասաց Լյուսին:-Ա՜խ, Էդմո՜ւնդ, ուրախ եմ, որ դու էլ ես այստեղ: Մյուսները ստիպված կլինեն հավատալ, որ Նարնիան կա: Չէ՞ որ երկուսս էլ եղել ենք այստեղ: Ինչ լա՜վ կլինի:

Բայց Էդմունդը ծածուկ մտածեց, որ իր համար այնքան լավ չի լինի, ինչքան Լյուսիի: Ստիպված կլինի բոլորի առջև ընդունել, որ Լյուսին ճիշտ էր, և վստահ էր, որ մյուս բոլորը կանցնեն Ֆավնի ու կենդանիների կողմը, իսկ ինքն արդեն ավելին, քան կիսով չափ վհուկի կողմից էր: Չգիտեր, թե ինչ կասի կամ ինչպես կպահի իր գաղտնիքը, երբ խոսեն Նարնիայի մասին:

Արդեն բավականին երկար քայլել էին: Եվ հանկարծ ճյուղերի փոխարեն նրանց սկսեցին քսվել վերարկուները: Հաջորդ պահին երկուսն էլ կանգնած էին դատարկ սենյակում` պահարանի դիմաց:

-Ասում եմ,-խոսեց Լյուսին,-սարսափելի տեսք ունես, Էդմո՜ւնդ: Լավ չե՞ս զգում:

-Ամեն ինչ լավ է,-ասաց Էդմունդը, բայց այդպես չէր: Նա շատ վատ էր զգում:

-Դե ուրեմն, գնա՜նք,- ասաց Լյուսին,-գտնե՜նք մյուսներին: Ինչքա՜ն շատ բան ունենք նրանց պատմելու: Եվ ի՜նչ հրաշալի արկածներ կունենանք, չէ՞ որ միասին կլինենք:

(Շարունակելի)

Անգլերենից թարգմանությունը` Ծովինար Տալյանի

narnia

ԱՌՅՈՒԾԸ, ՎՀՈՒԿԸ ԵՒ ԶԳԵՍՏԱՊԱՀԱՐԱՆԸ․ ԳԼՈՒԽ ԵՐՐՈՐԴ

Նարնիայի քրոնիկոնները

 

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Գլուխ երրորդ

Էդմունդն ու զգեստապահարանը

Լյուսին դուրս վազեց դատարկ սենյակից և միջանցքում գտավ մյուսներին:

-Ամեն ինչ լավ է,-կրկնեց նա,-ես վերադարձել եմ:

-Այդ ի՞նչ ես խոսում, Լյուսի՜,-հարցրեց Սյուզանը:

-Իսկ ի՞նչ է, ձեզ չի՞ հետաքրքրում, թե որտեղ էի:

-Ուրեմն թաքնվել էիր, հա՞,- ասաց Փիթերը:- Խե՜ղճ Լյու, թաքնվել էիր, բայց ոչ ոք չէր նկատել: Բայց բավական երկար չմնացիր թաքստոցում, որ սկսեինք քեզ փնտրել:

-Բայց չէ՞ որ ես ժամեր շարունակ բացակայել եմ,-ասաց Լյուսին:

Մյուսները զարմացած միմյանց նայեցին:

-Տարօրինակ է,-գլուխը տարուբերելով ասաց Էդմունդը,-շատ տարօրինակ:

-Ի՞նչ ի նկատի ունես, Լյո՜ւ,-հարցրեց Փիթերը:

-Այն, ինչ ասացի,-պատասխանեց Լյուսին.-անմիջապես նախաճաշից հետո ես մտել եմ զգեստապահարան և չեմ վերադարձել ժամեր շարունակ: Անգամ թեյ եմ ըմպել, և ինչ ասես` չի պատահել:

-Անմիտ բաներ մի՜ խոսիր,- ասաց Սյուզանը,- մենք հենց նոր դուրս եկանք այդ սենյակից, և այդ ժամանակ դու այնտեղ էիր:

-Ամենևին էլ անմիտ բաներ չի խոսում,- ասաց Փիթերը,- ուղղակի զվարճանալու համար պատմություն է հորինել, չէ՞, Լյու: Իսկ ինչո՞ւ չհորիներ:

-Ո՜չ, Փի՜թեր, այդպես չէ,-ասաց նա,-զգեստապահարանը կախարդական է: Դրա մեջ անտառ կա, որտեղ ձյուն է գալիս: Այնտեղ մի Ֆավն կա, Վհուկ կա, և այդ տեղը կոչվում է Նարնիա: Եկե՜ք, տեսե՜ք:

Նրանք չգիտեին` ինչ մտածեին, բայց Լյուսին այնքան ոգևորված էր, որ բոլորով գնացին սենյակ: Լյուսին սլացավ նրանց առջևից, զգեստապահարանի դուռն ուժգին բացեց և բացականչեց.

-Ահա՜, եկե՜ք և ինքներդ տեսե՜ք:

-Ա՜խ, դո՜ւ, հիմարի՜կ,-ասաց Սյուզանը` գլուխը ներս մտցնելով և մի կողմ հրելով մորթե վերարկուները,- շատ էլ սովորական զգեստապահարան է: Ահա՜ հետևի պատը:

Այդ ժամանակ բոլորը ներս նայեցին, վերարկուները մի կողմ հրեցին և տեսան, Լյուսին էլ տեսավ, որ սովորական պահարան էր: Ոչ մի անտառ ու ձյուն էլ չկար, այլ միայն պահարանի պատն էր` վրան` կախիչներ: Փիթերը ներս մտավ և թակեց պատը համոզվելու համար, որ այն կարծր է:

-Շատ զվարճալի կատակ էր, Լյո՜ւ,-դուրս գալով ասաց նա:-Մեզ իսկապես խաբեցիր: Պետք է խոստովանեմ, որ կիսով չափ հավատացինք քեզ:

-Բայց ամենևին կատակ չէր,-ասաց Լյուսին,-իրո՟՞ք, ամեն ինչ ուրիշ էր մի ակնթարթ առաջ: Ազնիվ խոսք:

-Վե՛րջ տուր, Լյո՛ւ,-ասաց Փիթերը,-մի քիչ չափն անցնում ես: Կատակդ հաջողվեց: Իսկ հիմա ավելի լավ է վերջ տաս:

Լյուսին կարմրեց և փորձեց ինչ-որ բան ասել, թեև չգիտեր` ինչ, և սկսեց արտասվել:

Հաջորդ մի քանի օրերին նա շատ խղճալի տեսք ուներ: Եթե միայն ինքն իրեն կարողանար համոզել, որ հորինել էր ամեն ինչ զվարճանալու համար, ապա կկարողանար ցանկացած պահի հեշտությամբ հաշտվել մյուսների հետ: Բայց Լյուսին շատ ճշմարտասեր էր և գիտեր, որ ինքը ճիշտ է, և չէր կարողանում հարմարվել այդ մտքի հետ: Այն հանգամանքը, որ մյուսները կարծում էին, թե նրա պատմածը սուտ է, այն էլ` անմիտ սուտ, նրան խորապես տխրեցնում էր: Մեծ եղբայրն ու քույրը չէին գիտակցում դա, բայց Էդմունդի պահվածքը շատ վիրավորական էր: Նա քմծիծաղ էր տալիս, արհամարհական հայացքներ էր նետում դեպի Լյուսին և անընդհատ հարցնում, թե արդյո՞ք նոր երկրներ չի գտել տան մյուս պահարաններում: Իսկ այդ մի քանի օրը կարող էր հիանալի անցնել, և սա ավելի սարսափելի էր դարձնում իրավիճակը: Եղանակը լավն էր, և երեխաներն առավոտից երեկո դրսում էին. լողում էին, ձուկ որսում, ծառ մագլցում և պառկում սիզամարգի մեջ: Բայց Լյուսին չէր կարողանում կարգին վայելել: Եվ այսպես շարունակվեց մինչ հաջորդ անձրևոտ օրը:

Այդ օրը մինչև երեկո եղանակն այդպես էլ փոխվելու միտք չուներ, և նրանք որոշեցին պահմտոցի խաղալ: Սյուզանը «փակողն» էր, իսկ մյուսներն արագ վազեցին թաքնվելու: Լյուսին գնաց զգեստապահարանի սենյակը: Չէր ուզում թաքնվել պահարանում, որովհետև գիտեր, որ մյուսներին այդ տհաճ միջադեպի մասին խոսելու առիթ կտա: Բայց ուզում էր ևս մեկ անգամ նայել պահարանի մեջ, քանի որ արդեն սկսել էր ինքն էլ կասկածել, թե արդյոք Նարնիան և Ֆավնը երազ չէին: Տունն այնքան մեծ էր և թաքնվելու տեղերով հագեցած, որ մտածեց` կհասցնի մտնել պահարանը, իսկ հետո թաքնվել ուրիշ տեղ: Բայց հենց որ հասավ պահարանին, միջանցքից ոտնաձայներ լսվեցին, և այլ ընտրություն չուներ. ցատկեց պահարանի մեջ և դուռը փակեց, բայց ոչ ամբողջովին, որովհետև գիտեր, թե ինչ անմիտ բան է ինքն իրեն պահարանում փակելը, եթե նույնիսկ այն կախարդական չէ:

Իսկ նրա լսած ոտնաձայները Էդմունդինն էին: Վերջինս սենյակ մտավ և տեսավ, թե ինչպես Լյուսին անհետացավ պահարանի դռան հետևում: Անմիջապես որոշեց ինքն էլ մտնել, բայց ոչ թե այն պատճառով, որ դա լավ թաքստոց էր, այլ որովհետև ցանկանում էր ծաղրել քրոջ երևակայական աշխարհը: Նա բացեց դուռը: Վերարկուները սովորականի պես կախված էին, նավթալինի հոտ էր գալիս. այնտեղ մութ էր և լուռ, և Լյուսիի հետքն անգամ չէր երևում:

-Հաստատ կարծում է, թե ես Սյուզանն եմ և եկել եմ իրեն գտնելու,-ասաց Էդմունդն ինքն իրեն,-և դրա համար էլ լուռ կանգնել է խորքերում:

Էդմունդը ներս ցատկեց` դուռն իր հետևից չխկացնելով` մոռանալով, թե ինչ անմիտ բան է անում: Հետո սկսեց շոշափել շուրջ բոլորը, որ մթության մեջ գտնի Լյուսիին: Նա հույս ուներ, որ մի քանի վայրկյանից կգտնի նրան և շատ զարմացավ, երբ այդպես էլ չգտավ: Որոշեց բացել դուռը, որ լույսը ներս գա, բայց դուռն էլ չգտավ: Սա նրան բոլորովին դուր չեկավ, և սկսեց խուճապահար դես ու դեն ընկնել: Նույնիսկ բացականչեց.

-Լյուսի՞, Լյո՞ւ, որտե՞ղ ես: Գիտեմ, որ այստեղ ես:

Պատասխան չկար, իսկ Էդմունդը նկատեց, որ իր ձայնը չէր հնչում այնպես, ինչպես սովորաբար կհնչեր պահարանում, այլ այնպես, ինչպես բաց տարածության մեջ: Անսպասելիորեն սկսեց մրսել: Իսկ հետո լույս տեսավ:

-Փառք Աստծո,-ասաց Էդմունդը,-երևի դուռն ինքն իրեն բացվեց:

Նա Լյուսիին իսպառ մոռացավ և գնաց դեպի լույսը, որն, ըստ նրա, պահարանի բաց դռան ճեղքից էր գալիս, բայց հասկացավ, որ դատարկ սենյակ մտնելու փոխարեն եղևնիների մութ զանգվածի միջով դուրս է գալիս անտառի մի բացատ:

Ոտքերի տակ և ծառերի ճյուղերին ճռճռան, չոր ձյուն էր, գլխավերևում` դժգույն կապույտ երկինք, այնպիսի երկինք, ինչպիսին կարելի է տեսնել հաճելի ձմռանն առավոտյան: Ուղիղ իր դիմաց` ծառերի իրանների արանքից, երևում էր հենց նոր բարձրացող պարզ և կարմիր արևը: Կատարյալ անդորր էր տիրում. կարծես տղան այդ աշխարհի միակ կենդանի էակը լիներ: Ոչ մի թռչուն կամ սկյուռ անգամ չէր երևում ծառերի մեջ, իսկ անտառը ձգվում էր չորս կողմը` ինչքան աչքդ կկտրեր: Էդմունդը սկսեց դողալ: Վերջապես հիշեց, որ փնտրում էր Լյուսիին և որ շատ աննրբանկատ էր վարվել Լյուսիի հետ նրա «երևակայական» աշխարհի պատճառով, որը, պարզվեց, ամենևին էլ երևակայական չէր: Էդմունդը մտածեց, որ քույրը պետք է որ մոտակայքում լինի, և բացականչեց.

-Լյուսի՜, Լյուսի՜, ես էլ եմ այստեղ: Ես եմ, Էդմունդը:

Բայց պատասխան չհետևեց:

«Հաստատ բարկացած է վերջերս ասածներիս համար»,-մտածեց Էդմունդը: Եվ չնայած այնքան էլ չէր ուզում ընդունել, որ սխալ է եղել, բայց չէր էլ ուզում այդ օտար, ցուրտ և ամայի տեղում երկար մենակ մնալ: Եվ կրկին կանչեց.

-Լյուսի՜, ներիր, որ քեզ չէի հավատում: Հիմա համոզվեցի, որ ճիշտ էիր: Դո՛ւրս եկ, արի՛ հաշտվենք:

Նորից ոչ մի պատասխան:

-Ինչքան բնորոշ է աղջիկներին,-ասաց Էդմունդն ինքն իրեն.-նեղանում են և  ներողություն չեն ընդունում:

Կրկին շուրջը նայեց և զգաց, որ այդ վայրն իրեն այդքան էլ դուր չի գալիս, և որոշեց տուն գնալ, երբ հանկարծ անտառի հեռավոր խորքերից զանգակների ձայն լսվեց: Նա ականջ դրեց. ձայնն ավելի ու ավելի էր մոտենում: Եվ վերջապես ծառերի հետևից դուրս պրծավ մի սահնակ` լծված երկու եղջերուների:

Դրանք մոտավորապես շոտլանդական պոնիների չափ էին և այնքան սպիտակ, որ նրանց համեմատությամբ ձյունն անգամ սպիտակ չէր երևում: Նրանց ճյուղավոր եղջյուրները ոսկեջրած էին, և երբ արևի լույսն ընկնում էր դրանց վրա, այնպես էին փայլում, կարծես կրակով պատված լինեին: Վարդագույն կաշվից լծասարքը զարդարված էր զանգակներով: Սահնակին նստած` եղջերուներին կառավարում էր մի գեր թզուկ` հազիվ երեք ոտնաչափ հասակով: Նրա հագուստը բևեռային արջի մորթուց էր, իսկ գլխին կարմիր գլխարկ էր` ծայրին ոսկեգույն թելերով փնջիկ: Ահռելի մորուքը ծածկում էր ծնկները և ծառայում էր որպես գորգ: Բայց նրա հետևում` շատ ավելի բարձր նստարանի վրա` սահնակի կենտրոնում, նստած էր բոլորովին ուրիշ անձնավորություն` շատ բարձրահասակ մի կին` ավելի բարձրահասակ բոլոր այն կանանցից, որոնց Էդմունդը երբևէ տեսել էր: Այդ կինը նույնպես մինչև կոկորդը փաթաթվել էր սպիտակ մորթով, իսկ աջ ձեռքում ուներ երկար ուղիղ ոսկեգույն գավազան, իսկ գլխին` ոսկե թագ: Դեմքը սպիտակ էր, բայց ոչ գունատ, այլ ձյան, թղթի կամ սառնաշաքարի պես սպիտակ, բացի ալ կարմիր շուրթերից: Դեմքը գեղեցիկ էր բոլոր առումներով, բայց հպարտ էր, սառը և խստաշունչ: Շատ դիտարժան էր, թե ինչպես է սահնակը սահում դեպի Էդմունդը` զնգզնգացնելով զանգակները, և թե ինչպես է թզուկը մտրակում եղջերուներին, և թե ինչպես է ձյունը դեսուդեն թռչում:

-Կանգնի՛ր,-ասաց կինը:

Եվ թզուկն այնպես կտրուկ քաշեց սանձերը, որ եղջերուները գրեթե նստեցին հատակին: Շուտով ուշքի եկան և սկսեցին կծոտել լկամներն ու փնչացնել: Սառը օդում նրանց ռունգերից դուրս եկող գոլորշին կարծես ծուխ լիներ:

-Իսկ դու ի՞նչ ես,-հարցրեց կինը` անթարթ նայելով Էդմունդին:

-Ես… Ես… Իմ անունն Էդմունդ է,- ասաց տղան անվստահորեն: Նրան դուր չեկավ իրեն ուղղված հայացքը:

Կինը մռայլվեց:

-Այդպե՞ս են պատասխանում թագուհուն,-հարցրեց նա ավելի խստորեն:

-Ներողություն եմ խնդրում, Ձե՛րդ մեծություն, ես չգիտեի,-ասաց Էդմունդը:

-Չգիտեիր Նարնիայի թագուհո՞ւն,-բղավեց կինը:-Այո՛, այսուհետ դու մեզ ավելի լավ կիմանաս: Կրկնում եմ, դու ի՞նչ ես:

-Ձե՛րդ մեծություն,-ասաց Էդմունդը,-ես Ձեր հարցը չեմ հասկանում: Ես դպրոց եմ գնում: Ավելի ճիշտ` գնում էի. հիմա արձակուրդ է:

(Շարունակելի)

Անգլերենից թարգմանությունը` Ծովինար Տալյանի

narnia

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը․ Գլուխ Երկրորդ

Նարնիայի քրոնիկոնները

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Գլուխ Երկրորդ

Թե ինչ գտավ Լյուսին այնտեղ

 

-Բարի երեկո,-ասաց Լյուսին:

Բայց Ֆավնը խիստ զբաղված էր իր փաթեթները հավաքելով և անմիջապես չպատասխանեց: Երբ վերջացրեց, խոնարհվեց Լյուսիի առջև:

-Բարի երեկո, բարի երեկո,-ասաց Ֆավնը:-Ներողություն եմ խնդրում հետաքրքրասիրությանս համար: Դու Եվայի Դո՞ւստր ես:

-Իմ անունը Լյուսի է,- ասաց նա` այդքան էլ չհասկանալով Ֆավնի հարցը:

-Բայց դու այսպես կոչված «աղջի՞կ» ես,- հարցրեց Ֆավնը:

-Իհարկե, աղջիկ եմ,-ասաց Լյուսին:

-Փաստորեն դու Մա՞րդ ես:

-Իհարկե,-ասաց Լյուսին` դեռ մի փոքր շփոթված:

-Իհարկե,-ասաց Ֆավնը,-ինչ անխելք եմ: Բայց ես երբեք նախկինում չեմ տեսել Ադամի Որդի կամ Եվայի Դուստր: Հիանալի է: Այսինքն… – և հետո կանգ առավ` կարծես ուզում էր մի բան ասել, բայց ժամանակին հիշեց, որ պետք չէ, և վերջին պահին հետ կանգնեց: -Հիանալի է, հիանալի,- շարունակեց նա,- թու՛յլ տվեք ներկայանալ: Իմ անունը Թամնուս է:

-Անչափ ուրախ եմ Ձեզ տեսնել, մի՛ստր Թամնուս,-ասաց Լյուսին:

-Կարելի՞ է իմանալ, ո՛վ Եվայի Դուստր Լյուսի,-հարցրեց միստր Թամնուսը,-ինչպե՞ս եք ընկել Նարնիա:

-Նարնիա՞: Դա ի՞նչ է,-զարմացավ Լյուսին:

-Սա Նարնիա երկիրն է,-ասաց Ֆավնը, մենք հիմա Նարնիայում ենք: Այն ամենը, ինչ որ ընկած է լապտերասյան և արևելյան ծովի Քեյր-Փարավել ամրոցի միջև, Նարնիան է: Իսկ դու երևի եկել ես արևմուտքի վայրի անտառներից, չէ՞:

-Ես… Ես դատարկ սենյակի զգեստապահարանի միջով եմ եկել,-ասաց Լյուսին:

-Ախ՜,-տխուր ձայնով ասաց միստր Թամնուսը,-եթե փոքր ժամանակ լավ սովորեի աշխարհագրություն… Հիմա հաստատ կիմանայի այդ տարօրինակ երկրների մասին: Բայց արդեն ուշ է:

-Բայց դրանք երկրներ չեն,-գրեթե ծիծաղելով ասաց Լյուսին,-հենց այստեղ են, մի քիչ այն… Թեև վստահ չեմ: Այնտեղ ամառ է:

-Ինչևէ,-ասաց միստր Թամնուսը,-Նարնիայում մի ամբողջ հավերժություն ձմեռ է եղել, և երկուսս էլ կմրսենք, եթե շարունակենք ձյան մեջ կանգնած խոսել: Դե ի՜նչ, Եվայի Դուստր Լյուսի, որ եկել ես Դատարկս Ենյակի հեռավոր երկրից, որտեղ Զգեստապ Ահարանի պայծառ քաղաքում իշխում է հավերժական ամառ, չե՞ս գա ինձ հետ թեյ ըմպելու:

-Անչափ շնորհակալ եմ, մի՜ստր Թամնուս,-ասաց Լյուսին,-բայց կարծում եմ` տուն վերադառնալու ժամանակն է:

-Իմ տունը հենց այն անկյունում է,-ասաց Ֆավնը,-ես խարույկ կվառեմ և քեզ բոված հաց, սարդինաձուկ և թխվածք կհյուրասիրեմ:

-Շատ զգացված եմ,-ասաց Լյուսին,-բայց ես չեմ կարողանա երկար մնալ:

-Եթե մտնես իմ թևը, Եվայի՜ Դուստր,-ասաց միստր Թամնուսը,-կկարողանամ հովանոցով պատսպարել երկուսիս միաժամանակ: Այս ճանապարհով: Գնացի՜նք:

Եվ Լյուսին սկսեց քայլել անտառի միջով` տարօրինակ արարածի թևը մտած, ասես ամբողջ կյանքում ճանաչել էր նրան:

Մի քիչ քայլելուց հետո նրանք հասան ներքևից և վերևից բլրակներով շրջապատված մի հովիտ: Միստր Թամնուսը կտրուկ շեղեց ճանապարհը, ասես պատրաստվում էր մի արտասովոր մեծ ժայռի բախվել: Բայց վերջին պահին Լյուսին նկատեց, որ իրենց առջև քարանձավի մուտք է: Հենց որ նրանք ներս մտան, նա հայտնվեց կրակի լույսի ներքո: Հետո միստր Թամնուսը կռացավ և կրակի միջից մի կտոր այրվող փայտ վերցրեց` բոցի մի զույգ լեզվակով, և վառեց լամպը:

-Երկար չի տևի,-ասաց նա և թեյնիկը դրեց կրակին:

Լյուսիին թվաց, թե երբեք այսքան հիասքանչ վայրում չէր եղել: Դա կարմիր քարից չոր և մաքուր փոքրիկ քարանձավ էր` գետնին փռված գորգով և երկու փոքրիկ աթոռով:

-Մեկն իմ, մյուսն ընկերոջ համար է,-բացատրեց միստր Թամնուսը:

Այնտեղ կային նաև սեղան, պահարան և բուխարի, որի վրա ճերմակ մազերով մի ծեր ֆավնի նկար էր: Լյուսին անկյունում մի դուռ նկատեց, որը պետք է որ միստր Թամնուսի ննջարան տաներ: Պատերից մեկի վրա գրքերով լցված դարակ կար: Մինչ Ֆավնը թեյի սեղան կպատրաստեր, Լյուսին ուսումնասիրեց գրքերի վերնագրերը. «Սիլենուսի կյանքը և նամակները», «Հավերժահարսերը և նրանց սովորույթները», «Հանրահայտ լեգենդների ուսումնասիրություններ», «Արդյո՞ք մարդը միֆ է» և այլն:

-Խնդրեմ, համեցե՜ք, Եվայի՜ Դուստր,-ասաց Ֆավնը:

Թեյն իսկապես հրաշալի էր: Յուրաքանչյուրի համար Ֆավնը մեկական շագանակագույն ձու էր խաշել: Սկզբում նրանք սարդինաձկով բոված հաց կերան, հետո կարագով, իսկ ամենավերջում` շաքարափոշիով թխվածք: Եվ երբ Լյուսին ձանձրացավ ուտելուց, Ֆավնը սկսեց հիասքանչ հեքիաթներ պատմել անտառային կյանքի մասին: Պատմեց կեսգիշերային պարերի մասին, և թե ինչպես էին հավերժահարսերը, որ ապրում էին ջրհորներում, և դրիադները, որ ապրում էին ծառերի մեջ, դուրս գալիս Ֆավների հետ պարելու: Պատմեց կաթի պես ճերմակ եղջերուի որսի արարողության մասին, որն իրականացնում էր երազանքդ, եթե կարողանայիր բռնել: Պատմեց խնջույքների և խոր հանքերում և անտառի ստորգետնյա ահռելի քարայրներում վայրի Կարմիր Թզուկների հետ գանձ որոնելու մասին: Իսկ հետո պատմեց ամռան մասին, երբ անտառը կանաչ էր, ծեր Սիլենուսը` իր գեր էշին հեծած, իսկ երբեմն էլ հենց ինքը` Բաքոսը, գալիս էին իրենց այցի, և այդ ժամանակ գետերի միջով ջրի փոխարեն գինի էր հոսում, և ողջ անտառը շաբաթներով ուրախանում էր:

-Իսկ հիմա միշտ ձմեռ է,-մռայլ դեմքով ավելացրեց նա:

Եվ որպեսզի չտխրի, բուխարիի վրա դրված պատյանից մի տարօրինակ փոքրիկ սրինգ հանեց, որը կարծես պատրաստված էր ծղոտից, և սկսեց նվագել: Եվ այն մեղեդին, որը նվագեց, Լյուսիի մեջ միաժամանակ ծիծաղելու, արտասվելու, պարելու և քնելու ցանկություն արթնացրեց: Եվ երևի արդեն ժամեր էին անցել, երբ նա ուշքի եկավ և ասաց.

-Ա՜խ, մի՜ստր Թամնուս, ներեցեք, որ ընդհատում եմ այդ հիասքանչ մեղեդին, բայց ես իսկապես պետք է տուն գնամ: Ընդամենը մի քանի րոպեով էի եկել:

-Արդեն ամեն ինչ վատ է,-ասաց Ֆավնը` սրինգը մի կողմ դնելով և դառնացած Լյուսիին նայելով:

-Վա՞տ է,-վախեցած վեր թռավ Լյուսին,-դա ի՞նչ է նշանակում: Ես հենց հիմա պետք է տուն գնամ: Մերոնք կանհանգստանան:-Բայց հետո նա հարցրեց,-մի՜ստր Թամնուս, ի՞նչ է պատահել:

Նա նկատել էր, որ Ֆավնի աչքերը լցվել էին արցունքով, և շուտով կաթիլները սկսեցին հոսել նրա այտերի վրայով և կաթալ քթի ծայրից: Վերջում նա դեմքն առավ ձեռքերի մեջ և սկսեց հեկեկալ:

-Մի՜ստր Թամնուս, մի՜ստր Թամնուս,-խորապես ցնցված` ասաց Լյուսին,-ի՞նչ է պատահել, լավ չե՞ս զգում: Ի՞նչ է եղել:

Բայց Ֆավնը շարունակում էր լաց լինել, ասես սիրտը կոտրվել էր: Նույնիսկ երբ Լյուսին գրկեց նրան և տվեց իր թաշկինակը, նա չդադարեց: Վերցրեց թաշկինակը, և շարունակ քիթն ու աչքերն էր սրբում` երբեմն քամելով, երբ շատ էր թրջվում: Լյուսին շուտով հայտնվեց լճակի մեջ:

-Մի՜ստր Թամնուս,-բղավեց Լյուսին ուղիղ Ֆավնի ականջին` ցնցելով նրան, -վե՜րջ տուր, հենց հիմա՜: Չես էլ ամաչում, մեծ ֆավն ես: Ինչո՞ւ ես լաց լինում:

-Ա՜խ,-հեկեկում էր միստր Թամնուսը,-լաց եմ լինում, որովհետև շատ վատ ֆավն եմ:

-Իմ կարծիքով դու ամենևին էլ վատը չես,-ասաց Լյուսին:-Շատ էլ լավն ես: Լավագույնն այն բոլոր ֆավներից, որոնց ես երբևէ տեսել եմ:

-Դու այդպես չէիր ասի, եթե իմանայիր,-ասաց միստր Թամնուսը հեկեկալով,-ո՜չ, ես շատ վատ ֆավն եմ: Չեմ կարծում, թե աշխարհում երբևէ ինձնից ավելի վատ ֆավն է եղել:

-Բայց ի՞նչ ես արել:

-Իմ ծեր հայրը,-ասաց միստր Թամնուսը,-որի նկարը բուխարու վրա է, երբեք այսպիսի բան չէր անի:

-Ինչպիսի՞ բան,-հարցրեց Լյուսին:

-Այն, ինչ ես արեցի,-ասաց Ֆավնը:-Սպիտակ Վհուկին ծառայեցի: Ահա, թե ով եմ ես: Սպիտակ Վհուկն ինձ վարձատրում է:

-Սպիտակ Վհո՞ւկն ով է:

-Հենց նա է Նարնիայի իշխանությունը զավթել: Հենց նրա պատճառով է, որ հավերժական ձմեռ է: Միշտ ձմեռ է, և Սուրբ Ծնունդ չկա: Պատկերացնո՞ւմ ես:

-Ի՜նչ ահավոր է,-ասաց Լյուսին:-Բայց ինչի՞ համար է նա քեզ վճարում:

-Հենց դա էլ ամենավատն է,-ասաց միստր Թամնուսը` խոր հոգոց հանելով:-Ես նրա համար երեխաներ եմ առևանգում: Ահա, թե ով եմ ես: Նայի՜ր ինձ, Եվայի՜ Դուստր: Արդյոք նմա՞ն եմ ֆավնի, որը, անտառում հանդիպելով անմեղ երեխաների, որոնք ոչ մի վատ բան իրեն չեն արել, ձևացնում է, թե նրանց ընկերն է, հրավիրում է տուն, որ քնեցնի և հանձնի Սպիտակ Վհուկին:

-Ո՜չ,-ասաց Լյուսին,-վստահ եմ, որ դու նման բան չէիր անի:

-Բայց արել եմ,-ասաց Ֆավնը:

-Լավ,-դանդաղ ասաց Լյուսին (նա ցանկանում էր ճիշտ խոսել և ճնշում չգործադրել Ֆավնի վրա),-շատ վատ է: Բայց դու չէ՞ որ զղջում ես, և վստահ եմ, որ երբեք չես կրկնի` ինչ արել ես:

-Եվայի՜ Դուստր, մի՞թե չես հասկանում,-ասաց Ֆավնը:-Ոչ թե արել եմ, այլ անում եմ հիմա, հենց այս պահին:

-Ի՞նչ նկատի ունես,-ճչաց Լյուսին` լրիվ գունատվելով:

-Դու ես այդ երեխան,-ասաց միստր Թամնուսը,-Սպիտակ Վհուկն ինձ պատվիրել է, որ եթե երբևէ անտառում Ադամի Որդի կամ Եվայի Դուստր տեսնեմ, բռնեմ ու հանձնեմ իրեն: Իսկ դու առաջինն ես: Ես ձևացնում էի, թե քո ընկերն եմ, և հրավիրեցի քեզ թեյելու, որ քնեցնեմ ու գնամ նրան ասելու:

-Բայց չես անի, չէ՞, մի՜ստր Թամնուս,-ասաց Լյուսին:-Չես անի, չէ՞: Իսկապես, չպետք է անես:

-Իսկ եթե չանեմ,-ասաց նա` նորից արտասվելով,-Վհուկը հաստատ կպարզի: Եվ կտրել կտա իմ պոչը, սղոցել կտա իմ կոտոշները և կպոկի մորուքս: Իր կախարդական փայտիկով իմ գեղեցիկ կրկնակի սմբակները կդարձնի ձիու զզվելի սմբակներ: Իսկ եթե չափից շատ բարկանա, ինձ քար կդարձնի: Եվ ես ընդամենը Ֆավնի արձան կլինեմ իր սոսկալի տանը, մինչև որ Քեյր-Փարավելի չորս գահերի տերերը հայտնվեն: Եվ Աստված գիտի, թե դա երբ տեղի կունենա, և ընդհանրապես տեղի կունենա՞, թե՞ ոչ:

-Շատ եմ ցավում, միստր Թամնուս,-ասաց Լյուսին,-բայց խնդրում եմ, թո՜ւյլ տվեք ինձ տուն վերադառնալ:

-Իհարկե, թույլ կտամ,-ասաց Ֆավնը,-իհարկե: Պիտի թույլ տամ: Հիմա ամեն ինչ հասկացա: Մինչև քեզ տեսնելը դեռ չգիտեի, թե ինչ բան է Մարդը: Ես չեմ կարող քեզ Սպիտակ Վհուկին հանձնել, քանի որ ճանաչում եմ քեզ: Բայց մենք անմիջապես պետք է հեռանանք: Քեզ կճանապարհեմ մինչև լապտերասյունը: Կարծում եմ` այնտեղից կգտնես դեպի Դատարկս Ենյակի Զգեստապ Ահարան տանող ճանապարհը:

-Համոզված եմ,-ասաց Լյուսին:

-Պետք է քայլենք հնարավորինս լուռ,-ասաց միստր Թամնուսը:-Ողջ անտառը լի է նրա լրտեսներով: Նույնիսկ որոշ ծառեր են նրա կողմից:

Նրանք երկուսով վեր կացան` թեյի պարագաները թողնելով սեղանին, և միստր Թամնուսը կրկին բացեց հովանոցն ու թևանցուկ արեց Լյուսիին, և դուրս եկան` քայլելով ձյան միջով: Հետդարձի ճանապարհն ամենևին նման չէր Ֆավնի քարայրը տանող ճամփորդությանը. նրանք գաղտագողի քայլում էին հնարավորինս արագ, առանց որևէ բառ շշնջալու, իսկ միստր Թամնուսն ամենախավար վայրերով էր տանում: Լյուսին թեթևացած զգաց, երբ հասան լապտերասյանը:

-Եվայի՜ Դուստր, այստեղից ճանապարհը գիտե՞ս,-հարցրեց Թամնուսը:

Լյուսին ուշադիր զննեց ծառերի խորքերը և հեռվում արևի լույսի մի ծվեն նկատեց:

-Այո՜,-ասաց նա,-ես տեսնում եմ զգեստապահարանի դուռը:

-Այդ դեպքում շատ արագ տուն գնա,-ասաց Ֆավնը:-Իսկ ինձ երբևէ կներե՞ս այն բանի համար, որ ուզում էի անել:

-Իհարկե, կներեմ,-ասաց Լյուսին` սրտանց սեղմելով նրա ձեռքը:-Հուսով եմ` քեզ իմ պատճառով սարսափելի բաներ չեն պատահի:

-Ցտեսությո՜ւն, Եվայի՜ Դուստր,-ասաց նա:-Կարո՞ղ եմ մոտս պահել թաշկինակդ:

-Անշուշտ,-ասաց Լյուսին և ողջ ուժով վազեց դեպի լույսի հեռավոր ծվենը:

Եվ շուտով կոշտ ճյուղերի փոխարեն նրա դեմքին քսվեցին վերարկուները, իսկ ձյան փոխարեն ոտքերը զգացին փայտյա տախտակը, և նա միանգամից զգեստապահարանից դուրս ընկավ այն նույն դատարկ սենյակը, որտեղից սկսվել էին բոլոր արկածները: Նա պինդ փակեց զգեստապահարանի դուռը և հևալով շուրջը նայեց: Դեռ անձրև էր գալիս, իսկ միջանցքից լսվում էին մյուսների ձայները:

-Այստե՜ղ եմ,-գոռաց նա,-ես այստե՜ղ եմ: Հետ եմ եկել: Ամեն ինչ լա՜վ է:

 

(շարունակելի)

Անգլերենից թարգմանությունը` Ծովինար Տալյանի

narnia

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսը անցյալ դարի ամենահայտնի բրիտանացի գրողներից է: Ընդ որում հավասարապես հայտնի է և իր գիտական մենագրություններով (որպես միջնադարյան գրականության պատմության մասնագետ կյանքի մեծ մասը դասավանդել է Օքսֆորդում ու Քեմբրիջում), և որպես գիտաֆանտաստիկ վեպերի հեղինակ ու պոետ, և որպես մանկագիր ու քրիստոնեության ջատագով (շատերի կարծիքով` լավագույնը 20-րդ դարում):

Նրա «Նարնիայի քրոնիկոնները» շատ երկրներում ու շատ վաղուց գրեթե նույնքան «կուլտային» է, որքան «Մատանիների տիրակալը» (ի դեպ վերջինիս հեղինակի հետ նրանք գործընկերներ ու մտերիմ ընկերներ էին) ու «Հարի Փոթերը»:

Յոթ վիպակից կազմված այս շարքի հիմքում «ընկած է Սիրո գրքի` Ավետարանի հանդեպ սերը», ուստի դժվար է գտնել Սուրբ Ծննդյան տոների համար ավելի լավ ընթերցանություն:

 

Ք. Ս. Լյուիս

Նարնիայի Քրոնիկոնները

 

Առյուծը, վհուկը և զգեստապահարանը

Նվիրվում է Լյուսի Բարֆիլդին

Սիրելի՛ Լյուսի,

Ես այս գիրքը քեզ համար եմ գրել, բայց երբ սկսեցի գրել, ես չէի գիտակցում, որ աղջնակներն ավելի արագ են մեծանում, քան գրվում են գրքերը: Արդյունքում` դու արդեն շատ մեծ ես հեքիաթների համար, իսկ երբ գիրքը լույս տեսնի, դու է՛լ ավելի մեծ կլինես: Բայց մի օր դու այնքան կմեծանաս, որ կրկին կսկսես հեքիաթներ կարդալ: Այդ ժամանակ միգուցե կվերցնես այս գիրքը վերին դարակներից, կմաքրես փոշին և կասես կարծիքդ: Ես երևի արդեն շատ խուլ և շատ ծեր կլինեմ, որ լսեմ և հասկանամ քո ասած որևէ բառ, բայց, միևնույն է, կլինեմ քեզ շատ սիրող քո կնքահայրը:

Ք. Ս. Լյուիս

 

Գլուխ առաջին

Լյուսին մտնում է պահարանի մեջ

Ժամանակով ապրում էին չորս երեխաներ` Փիթերը, Սյուզանը, Էդմունդն ու Լյուսին: Պատերազմական ռմբակոծությունների պատճառով նրանց ուղարկել էին Լոնդոնից հեռու: Ահա մի պատմություն այն մասին, թե ինչ պատահեց նրանց այդ ժամանակ: Երեխաներին ուղարկեցին մի ծեր պրոֆեսորի մոտ, ում տունը գտնվում էր մոտակա երկաթուղային կայարանից տասը մղոն, իսկ փոստատնից երկու մղոն հեռու` բնության գրկում: Նա կին չուներ և ապրում էր մի մեծ տանը տնային տնտեսուհու` միսիս Մակրիդիի և երեք սպասավորների հետ (Այվիի, Մարգարեթի և Բեթիի, բայց նրանք այնքան էլ կապ չունեն այս պատմության հետ): Նա ինքը շատ ծեր մարդ էր` երկար, գզգզված սպիտակ մազերով, որ ծածկել էին ոչ միայն գլուխը, այլև գրեթե ամբողջ դեմքը: Երեխաները շատ շուտ սիրեցին նրան, բայց առաջին երեկոյի ժամանակ, երբ ծերուկը դուրս եկավ նրանց դիմավորելու շքամուտքի մոտ, այնքան տարօրինակ տեսք ուներ, որ Լյուսին (ամենափոքրը) մի քիչ վախեցավ, իսկ Էդմունդը (մի քիչ ավելի մեծը) ծիծաղելու անզուսպ ցանկություն ունեցավ և ստիպված եղավ շարունակ ձևացնել, թե քիթն է մաքրում, որ կարողանա թաքցնել ծիծաղը:

Հենց որ նրանք այդ երեկո բարի գիշեր մաղթեցին պրոֆեսորին և գնացին վերև, տղաները եկան աղջիկների սենյակ, և միասին քննարկեցին եղած-չեղածը:

-Մեր բախտն անկասկած բերել է,-ասաց Փիթերը,-մենք շատ լավ ժամանակ կանցկացնենք: Այս ծերուկը մեզ թույլ կտա անել` ինչ ուզում ենք:

-Իմ կարծիքով նա հիանալի ծերուկ է,-ասաց Սյուզանը:

-Էէէ, վե՛րջ տուր,-ասաց Էդմունդը. նա հոգնել էր, և ձևացնում էր, թե հոգնած չէ. սա միշտ նրան ավելի նյարդային էր դարձնում:- Մի՛ խոսիր այդպես:

-Ինչպե՞ս,-հարցրեց Սյուզանը:-Ի դեպ, քո քնելու ժամանակն է:

-Փորձում ես խոսել մայրիկի պես,-ասաց Էդմունդը:-Իսկ ո՞վ ես դու, որ ինձ ասես, թե երբ պետք է գնամ քնելու: Ի՛նքդ գնա:

-Իսկ ավելի լավ չէ՞` բոլորս էլ գնանք քնելու,-ասաց Լյուսին:-Հաստատ կբարկանան, եթե լսեն, որ զրուցում ենք:

-Ո՛չ, չեն բարկանա,-ասաց Փիթերը,-ասում եմ ձեզ, այս տանը ոչ ոք չի առարկի մեր ոչ մի արածի: Նրանք մեզ չեն էլ լսի: Մոտավորապես տասը րոպեի քայլելու ճանապարհ է այստեղից մինչև ճաշասենյակ, բացի դրանից մեր միջև կան բազմաթիվ աստիճաններ և  միջանցքներ:

-Այն ի՞նչ աղմուկ է,-հանկարծ ասաց Լյուսին: Այս տունը շատ ավելի մեծ էր իր եղած բոլոր տներից, և երկար միջանցքների և դատարկ սենյակներ տանող շարքով դռների մասին միտքը սկսում էր նրան տագնապեցնել:

-Դա ընդամենը թռչուն է, հիմարի՛կ,-ասաց Էդմունդը:

-Բու է,-ասաց Փիթերը,-սա երևի հրաշալի վայր է թռչունների համար: Ես գնում եմ քնելու: Առաջարկում եմ վաղը սկսել հետախուզել: Ամեն ինչ հնարավոր է գտնել այստեղ: Տեսա՞ք լեռները, երբ գալիս էինք: Իսկ անտառնե՞րը: Այնտեղ երևի արծիվներ ու եղջերուներ կան: Բազեներ էլ կլինեն:

-Եվ փորսուղներ,-ասացԼյուսին:

-Եվ աղվեսներ,-ասաց Էդմունդը:

-Եվ նապաստակներ,-ասաց Սյուզանը:

Բայց երբ առավոտը եկավ, հորդառատ անձրև էր գալիս, այնքան հորդառատ, որ եթե նայեիր պատուհանից դուրս, չէիր տեսնի ո՛չ լեռները, ո՛չ անտառները, ո՛չ էլ նույնիսկ այգու առվակը:

-Բա ի՛նչ, մեզ անձրևն էր պակաս,-մրթմրթաց Էդմունդը:

Նրանք հենց նոր էին նախաճաշել պրոֆեսորի հետ և վերևում էին` իրենց հատկացված սենյակում. դա մի երկար, ցածր սենյակ էր, որի մեկ պատին երկու պատուհան կար, մյուս պատին էլ ևս երկուսը:

-Հերի՛ք է մրթմրթաս, Է՛դ,-ասաց Սյուզանը,-վստահ եմ, որ մոտ մի ժամից եղանակը կպարզվի: Եվ հետո, ամեն ինչ լավ է, չէ՞ որ այստեղ ռադիոընդունիչ և շատ գրքեր կան:

-Դա ինձ համար չէ,-ասաց Փիթերը:-Ես գնում եմ տունը հետախուզելու:

Բոլորը համաձայնեցին, և ահա թե ինչպես սկսվեցին արկածները:

Սա մի այնպիսի տուն էր, որ թվում էր, թե երբեք ծայրին չես հասնի, և լի էր անսպասելի վայրերով: Նրանց բացած առաջին մի քանի դուռը, ինչպես և կարելի էր ենթադրել, ընդամենը տանում էին հյուրերի համար նախատեսված ննջարաններ: Բայց շուտով նրանք մտան մի երկար սենյակ, որտեղ կային բազմաթիվ նկարներ և մի զրահահանդերձ: Դրանից հետո մի սենյակ էր` կանաչով պատված, անկյունում էլ մի տավիղ էր կախված: Հետո երեք աստիճան ներքև, հինգ աստիճան վերև, և հետո ինչ-որ փոքր վերնասրահի նման մի բան և մի դուռ, որ դուրս էր բերում պատշգամբ: Հետո սենյակների մի ամբողջ շարան, որոնք բացվում էին մեկը մյուսի մեջ և պատված էին գրքերով, որոնցից շատերը չափազանց հին էին, իսկ մի քանիսը նույնիսկ ավելի մեծ էին, քան եկեղեցու Աստվածաշունչը: Քիչ հետո մտան մի սենյակ, որը լրիվ դատարկ էր, և միայն դռան մեջ հայելի ունեցող մի մեծ պահարան կար: Սենյակում ուրիշ ոչինչ չկար, բացի պատուհանագոգի վրայի սատկած կապտավուն ճանճից:

-Այստեղ ոչինչ չկա,-ասաց Փիթերը, և բոլորը դուրս եկան, բոլորը, բացի Լյուսիից: Նա հետ ընկավ, որովհետև կարծում էր, թե արժե փորձել բացել պահարանի դուռը, թեև համոզված էր, որ այն փակ կլինի: Ի զարմանս Լյուսիի, դուռը շատ հեշտ բացվեց, և երկու նավթալինի գնդիկ գլորվեցին դուրս:

Նայելով ներս` նա տեսավ այնտեղ կախված մի քանի վերարկու, մեծամասամբ` մորթուց: Աշխարհում ամենից շատ Լյուսին սիրում էր մորթու հոտն ու փափկությունը: Նա անմիջապես մտավ ներս և սկսեց քայլել վերարկուների միջով` դեմքը քսելով դրանց: Նա, իհարկե, դուռը բաց թողեց, որովհետև գիտեր, որ ինքդ քեզ որևէ պահարանում փակելն ուղղակի անմտություն է: Շուտով ավելի առաջ գնաց, և պարզվեց, որ վերարկուների առաջին շարքի հետևում կա ևս մեկը: Այնտեղ գրեթե մութ էր, և նա պարզեց թևերը դեպի առաջ, որ դեմքով չխփի պահարանի հետևի պատին: Եվս մի քայլ արեց առաջ, հետո ևս երկու կամ երեք քայլ` անընդհատ սպասելով, որ մատների ծայրերը կդիպչեն փայտին: Բայց այդպես էլ չէին դիպչում:

«Սա պիտի որ ուղղակի վիթխարի պահարան լինի»,-մտածեց Լյուսին` ավելի ու ավելի առաջ գնալով և վերարկուների փափուկ զանգվածը մի կողմ հրելով, որ իր համար տարածություն ստեղծի: Հետո նկատեց, որ ինչ-որ բան ճռճռում է ոտքերի տակ: «Հետաքրքիր է, սա է՞լ է նավթալին»,-մտածեց Լյուսին` կռանալով, որ ձեռքով շոշափի: Բայց պահարանի կոշտ ու հարթ մակերեսն զգալու փոխարեն նա զգաց ինչ-որ փափուկ, փխրուն և շատ սառը բան: «Շատ տարօրինակ է»,-ասաց նա և ևս մեկ-երկու քայլ առաջ գնաց:

Հաջորդ պահին Լյուսին հասկացավ, որ իր դեմքին ու ձեռքերին քսվողն այլևս ոչ թե փափուկ մորթին է, այլ ինչ-որ կոշտ ու կոպիտ և նույնիսկ փշոտ բան:

-Կարծես ծառի ճյուղեր լինեն,-բացականչեց Լյուսին: Եվ հետո նա իր առջև լույս տեսավ, բայց ոչ թե իրենից մի քանի մատնաչափ այն կողմ, որտեղ պետք է որ լիներ պահարանի պատը, այլ հեռու-հեռվում: Ինչ-որ սառը և փափուկ բաներ էին թափվում գլխին: Եվս մի ակնթարթ, և Լյուսին հասկացավ, որ կանգնած է անտառի մեջ, որտեղ գիշեր է, ոտքերի տակ ձյուն է, և ձյան փաթիլներ են թափվում երկնքից:

Լյուսին մի քիչ վախեցավ, բայց հետաքրքրասիրությունն ու հիացմունքը հաղթեցին: Նա հետ նայեց ծառերի բների արանքով և կարողացավ նշմարել պահարանի բաց դուռը, և նույնիսկ մի պահ տեսավ դատարկ սենյակը, որտեղից որ եկել էր (նա, իհարկե, բաց էր թողել դուռը, քանի որ գիտեր, որ ինքդ քեզ պահարանում փակելը շատ անմիտ արարք է): Թվում էր` այնտեղ դեռ ցերեկ է: «Ես միշտ էլ կկարողանամ հետ վերադառնալ, եթե հանկարծ ինչ-որ բան պատահի»,-մտածեց Լյուսին և սկսեց անտառի միջով քայլել դեպի լույսը` ճռճռացնելով ձյունը: Մոտ տասը րոպեից հասավ լույսին և տեսավ, որ այն լապտերասյունից էր ճառագում: Մինչ կանգնած նայում էր դրան և մտածում, թե անտառի մեջտեղում ինչ գործ ունի լապտերասյունը, և թե ինչ պետք է ձեռնարկի հետո, լսեց իրեն մոտեցող քայլերի թխկթխկոց: Քիչ անց ծառերի միջից մի շատ տարօրինակ արարած դուրս եկավ և լուսավորվեց լապտերի լույսով:

Նա մի քիչ ավելի բարձրահասակ էր, քան Լյուսին: Գլխավերևում պահել էր ձյունից ճերմակած մի հովանոց: Գոտկատեղից վերև նա մարդ էր, բայց ուներ այծի ոտքեր, որոնք ծածկված էին փայլուն սև մազերով: Իսկ ոտնաթաթերի փոխարեն այծի սմբակներ էին: Նա պոչ էլ ուներ, բայց Լյուսին այն սկզբում չնկատեց, որովհետև այդ տարօրինակ արարածը պոչը պահել էր այն թևով, որով բռնել էր հովանոցը, որպեսզի ձյան միջով քարշ չտա: Վզին փաթաթված էր կարմիր բրդյա շարֆ, իսկ դեմքը նույնպես կարմրավուն էր: Նա տարօրինակ, բայց հաճելի, փոքր դեմք ուներ` կարճ, ցցված մորուքով և գանգուր մազերով: Նրա ճակատի երկու կողմում մազերի միջից դուրս էին ցցվել երկու կոտոշ: Մի ձեռքով, ինչպես արդեն ասացի, նա բռնել էր հովանոցը, իսկ մյուսով` շագանակագույն թղթով պատված փաթեթներ: Տեսնելով ձյունն ու այդ փաթեթները` դուք կկարծեիք, թե նա վերադառնում էր Սուրբ Ծննդյան համար գնումներ կատարելուց: Այդ արարածը Ֆավն էր: Եվ երբ նա Լյուսիին տեսավ, այնպես ցնցվեց, որ ձեռքից ընկան բոլոր փաթեթները:

-Տեր Աստված,- բացականչեց Ֆավնը:

(շարունակելի)

Անգլերենից թարգմանությունը` Ծովինար Տալյանի

լագերլյոֆ

Վերմլանդյան ավանդություն

Շվեդ նշանավոր գրող, առաջին կին գրողը, որը 1909 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի: Դե, համարյա համոզված եմ, նրա անունը ձեզ ոչինչ չի ասում: Ափսոս: Մխիթարում է միայն այն, որ բոլորիդ ծանոթ է նրա «Նիլսի զարմանահրաշ ճանապարհորդությունը»: Անպայման ուզում եմ պատմել Սելմա Լագերլյոֆի մասին` հույս ունենալով, որ կգտնեք նրա գրքերը և կկարդաք: Սելման ծնվել է 1858 թվականին հարավային Շվեդիայի Վերմլանդ նահանգում, Մորբակ ագարակում: Վաղ մանկության տարիներին աղջիկը ծանր հիվանդանում է և գամվում անկողնուն: Հիվանդ աղջկա առօրյան հետաքրքիր էին դարձնում տատի պատմած Սկանդիայի լեգենդները, առասպելները և հեքիաթները: Այս մասին պատմեցի, որովհետև հետագայում, երբ Սելման որոշեց գրել, ներշնչանքի աղբյուրը հենց շվեդական բանահյուսությունը դարձավ:

Ստոկհոլմի թագավորական իգական ակադեմիան ավարտելուց հետո երիտասարդ աղջիկը ուսուցչություն է անում Լանդսկրոնում և հենց այդ ժամանակ էլ սկսում է գրել իր առաջին վեպը` «Սագա Իյոստ Բեռլինգի» մասին, որը հրատարակում է  1891 թվականին: Այնուհետև իրար հետևից լույս են տեսնում «Աներևույթ շղթաներ», «Երուսաղեմ» և այլ ստեղծագործություններ: Լագերլյոֆի ամենանշանավոր մանկական գիրքը` «Նիլս Խոլգերսոնի զարմանահրաշ ճամփորդությունը Շվեդիայով» գիրքը հրատարակվեց 1906 թվականին:

1909 թվականին Սելմա Լագերլյոֆին շնորհվել է Նոբելյան մրցանակ` «բարձր իդեալիզմի, վառ երևակայության և հոգևոր ներթափանցման համար, որոնք բնորոշ են նրա արվեստին¦»,- գրված էր մրցանակային հանձնաժողովի որոշման մեջ:

Սելմա Լագերլյոֆը մահացել է 1940 թվականին իր մանկության ագարակում` Մորբակում, ութսունմեկ տարեկան հասակում:

Ամանորյա այս օրերին կարդացեք այս պատմությունը և մտածեք` իսկ դուք գնահատո՞ւմ եք այն, ինչ ունեք:

 

Վերմլանդյան ավանդություն

Ամեն անգամ, երբ խոսք է բացվում Վերմլանդի ու նրա մարդկանց մասին, միտս է գալիս վաղեմի պատմություն գեղջկուհու մասին, ով արոտավայր էր գնացել՝ իր կովերին կթելու: Եվ քանի որ կովերն իրենց սովորական տեղում չէին, ապա անտառ մտավ՝ փնտրելու և մոլորվեց:

Կինն առավոտից անտրամադիր էր և ավելի շատ սրտնեղեց, երբ կովերին չգտավ: Նա մտածում էր, թե ինչ ծանր է իր կյանքը: Թեև սիրում էր ամուսնուն, սակայն չէր կարող չնկատել, որ ամուսինն առաջվա ուժը չունի և կամաց-կամաց ծերանում է, ընդ որում, ինքն էլ է ծերանում: Նա, իհարկե, շատ էր սիրում իր ագարակը, որտեղ ծնվել էր, սակայն չէր կարող չխոստովանել, որ ագարակի շինությունները քիչ են և ոչ մի համեմատություն եկեղեցու հարևանությամբ կառուցված կալվածքի հետ: Բացի այդ, մեկուսի վայրում էր, անտառի մեջ, որտեղ շաբաթներով ոչ մի մարդու չես հանդիպի, բացի սեփական աշխատավորներից: Իսկ ինչ վերաբերվում է աշխատողներին… Չէ, ազնիվն-ազնիվ են, պարզապես չափից ավելի ծույլ ու դանդաղաշարժ են:

Առավոտյան ամուսնուն ասել էր ագարակը վաճառելու և ստորոտում տուն գնելու մասին, բայց ամուսինը չէր ուզում լսել: Կովերը, թեկուզ արդեն հարմարվել էին լեռնային տեղանքին, շատ քիչ կաթ էին տալիս: Այստեղի դաշտերն աղքատիկ են, իսկ անտառը, ուր անասունն արածում է, ծմակուտ է, և կինը վախենում էր, որ մի օր կմոլորվի:

Կինն աչքերը հառեց երկինք և հասկացավ, որ մոլորվել է: Ամբողջովին կլանված իր մռայլ մտքերով, չէր հետևել ճանապարհին և հիմա գաղափար անգամ չուներ, թե որտեղ է գտնվում: Դեմ-հանդիման մի մեծ սոճի տեսավ, կարծես ծանոթ սոճի էր, սակայն այս մեկը շատ խորքերում է, անտառի թավուտում: Չի կարող պատահել, մի՞թե ինքն այդքան հեռացել է տանից: Կինն ականջները սրեց, հույս ուներ կովերի զանգակների ղողանջը լսել, կամ հովվի սրնգի ձայնը, սակայն ոչ մի ձայն չէր գալիս:

Սիրտն անհանգիստ խփում էր, և վախից մտքերն իրար էին խառնվել: Գեղջկուհին շատ էր լսել մարդկանց մասին, որոնք, պատահել է, մոլորվել են անտառում և մահացել:

Կինը չկարողացավ իրեն ստիպել, որ սառը գլխով հետագա անելիքը որոշի, նա լեղապատառ առաջ անցավ՝ փորձելով ճանապարհը գտնել:

Երկար թափառեց անտառում, բայց տունդարձի ճանապարհն այդպես էլ չգտավ: Եվ հանկարծ անտառը գնալով նոսրացավ: Բացատում մի մեծ ու խնամված շինականի բակ տեսավ: Այդ տեսնելով, կինը սառեց մնաց: Նա ավելի շատ վախեցավ, որովհետև հաստատ գիտեր, որ այս տեղերում ուրիշ ոչ մի ագարակ չկար, բացի իրենց ագարակից: Ուրեմն այն, ինչ հիմա տեսնում է, տեսիլք է: Իսկ դրանից վատ ուրիշ ի՞նչ կարող է լինել: Կինը գլխի ընկավ, որ տրոլները կախարդել են իրեն:

Գեղջկուհին աշխատում էր չնայել տրոլների կացարանին: Սակայն աչքերն ասես իրենք իրենց սևեռվում էին կացարանի վրա: Կյանքում նա այդպիսի հարուստ տնտեսություն չէր տեսել: Տունը հին էր, բայց շատ ամուր և հաստատուն, իսկ մարագներն ու կից շինություններն այնքան շատ էին, որ մի ամբողջ գյուղի կհերիքեին:

Խոտը հնձած էր, և դեզերը մեկը մյուսի ետևից շարված էին մարգագետնում: «Ամեն ինչ իմ տան նման է,- մտածեց կինը,- միայն թե տասն անգամ ավելի մեծ է և հարյուր անգամ ավելի գեղեցիկ: Այս տրոլների հետ պետք է շատ զգույշ լինել: Ո՞վ գիտի, միգուցե տունն ու մարագը սոճու արմատից են շինած»:

Կինը տեսնում էր բակում այս ու այն կողմ գնացող մարդկանց, որոնք իրենց գործով էին զբաղված: Ոչ մի դեպքում չի հարցնի նրանցից ճանապարհը: Տրոլները կստիպեն ճաշակել իրենց կերակուրն ու գինին, և այդ ժամանակ, նա այլևս չի կարողանա ազատվել նրանցից:

Գեղջկուհին շրջվեց և նորից անտառ մտավ: Նա մագլցում էր զառիվայրները, զարնվում քարերին, բայց չէր կարողանում գտնել ճանապարհը: Հանկարծ հայտնվեց անտառի եզրին, և նորից տեսավ նույն շքեղ բակը:

Պատուհանները ծածկված էին սպիտակ վարագույրներով, երկու վիթխարի խնձորենի կար ճիշտ պատուհանի տակ: Տունը կարմիր գույնով էր ներկված և այնքան գեղեցիկ էր, որ շողշողում էր կանաչության մեջ:

Այս անգամ կինն այնքան մոտ էր տանը, որ տեսավ, թե ինչքան մաքուր ու խնամված է ամեն բան: Գործիքներն ու սայլերը մարագում էին, յուրաքանչյուր իրը՝ իր տեղում: Հարդի դեզերն ու վառելափայտը կոկիկ դարսված էին իրենց տեղում, առուները փորված էին հավասար, ոնց որ թելով գծած: Ձիերը, որոնք ճիշտ իր սիրած ձիերի ցեղից էին, արածում էին մարգագետնում:

«Երանի այս տունն իմը լիներ,- մտածեց կինը,- երանի այստեղ ապրողներին: Ճիշտ է, անտառի խորքում է, բայց փոխարենը շատ գեղեցիկ է շուրջը. դիմացը՝ լճակ, հետևում՝ լեռ»: «Իսկ տղամարդը, որը հիմա մարգագետնի միջով մոտենում է իր ձիերին,- մտածեց նա,- իհարկե, տերն է: Կյանքումս այսքան ուժեղ ու վայելչակազմ մարդ չեմ տեսել»: Սակայն ամենից շատ նրան գերել էին կովերը, որոնք հենց այդ պահին դուրս եկան անտառից և կանգ առան դարպասների առաջ:

«Իսկույն երևում է, որ կախարդական կովեր են,- մտածեց կինը,- ինչ կլոր կողեր ունեն, ինչ ուռած կուրծք: Գոնե մի անգամ սրանց կթեի, տեսնեի, թե ինչքան կաթ են տալիս»: Այն ամենը, ինչ նա տեսնում էր, գերում ու ձգում էր այնպիսի ուժով, որ կինն շտապեց վերադառնալ անտառ: Եթե մի քիչ էլ մնար, չէր դիմանա գայթակղությանը, կմոտենար, որպեսզի լավ զննի: Սակայն եթե չդիմադրի այս գայթակղությանը, ապա երբեք չի կարողանա վերադառնալ մկրտված մարդկանց մոտ. սա որ հաստատ գիտեր: Կինը նորից անտառ մտավ և  հոնգուր-հոնգուր լաց եղավ: Տրոլները այնպես էին կախարդել իրեն, որ չէր կարողանում սեփական անտառում, որտեղ իր մանկությունն է անցել, հետդարձի ճանապարհը գտնել:

«Սա ինձ պատիժ, որ իմ սեփական տանից այդքան դժգոհ էի,- ինքն իրեն ասաց նա,- դրա համար էլ տրոլները կարողացան կախարդել ինձ»:

Արտասվելով, նա շարունակեց դեգերել անտառում, և ամեն քայլի հետ սարսափն ավելի ուժգնացավ: Ծառերն ասես շուրջպար էին բռնել, ուստի դժվարությամբ դուրս եկավ անտառի թավուտից:

Բայց այժմ ավելի տենդորեն էր կինը փորձում չմոտենալ տրոլների տանը: Նա ավելի շատ մտածում էր այն շրջանցելու, քան սեփական տան ճանապարհը փնտրելու մասին:

Սակայն նորից  հայտնվեց կախարդված տեղում: Այդպես էլ ոչ մեկը կովերին ներս չէր տարել: Ագարակատերը ձին թամբեց և սկսեց հարդը կրել:

Կինն ուզում էր մոտիկից տեսնել խնամքով ու խելամտորեն կառուցված այս հիանալի ագարակը: Անիծելով իր թույլ կամքը, նա զգուշորեն մոտեցավ տրոլների կացարանին:

Երբ մոտեցավ, կովերն ընդառաջ գալով հրճվագին բառաչեցին: Հենց այդ ժամանակ ամենամեծ կովը մոտեցավ և դունչը քսեց կնոջ ափին, ասես սովոր լիներ հենց այդ ձեռքերից կերակուր ստանալու:

Եվ այդ պահին կինը, ի զարմանս իրեն, հայտնաբերեց, որ այդ կովերն իրենն են: Այո, այո, նա բոլորին անուն առ անուն գիտեր: Բայց ինչպե՞ս կարող էին իր կովերը տրոլների դարպասների առաջ նստոտել:

Նույն պահին էլ տան դուռը բացվեց, և ոտաբոբիկ դուրս վազեց երկնագույն շորով մի փոքրիկ շիկահեր աղջնակ: Կինը ճանաչեց իր աղջկան: Նա բացեց դարպասը, բռնեց աղջնակի ձեռքից և սեղմեց կրծքին:

-Աղջիկս,- հուզված ասաց կինը,- դո՞ւ ինչու ես այստեղ:

-Բա որտե՞ղ լինեի,- զարմացավ փոքրիկը:

Աղջիկը, որին գրկել էր, սկսեց շոյել ու կարգի բերել իր գզգզված մազերը, ուղղել գլխաշորը: Գլխաշորի կապն արձակվեց և մնաց աղջկա ձեռքերի մեջ:

-Սպասիր,- ասաց մայրը,- շուռ տուր գլխաշորը և նորից կապիր:

Հնուց արդեն նկատել էին, որ սա խելքը թռցնելու դեմ հուսալի միջոց է: Եվ հենց դա էլ օգնեց կնոջը: Նա իսկույն հասկացավ, թե որտեղ է գտնվում:

Կինը կանգնած էր սեփական տան բակում, այն բակում, որտեղ ծնվել-մեծացել էր: Այսօր երկու անգամ եղել է այստեղ, բայց երևի թե մի բան էր պատահել աչքերին, որ չճանաչեց սեփական տունը:

Ո՞վ կսպասեր, որ այս ագարակը կողքից նայողին այդքան գեղեցիկ ու խնամված կթվա: Իսկ իրեն թվում էր, թե հոգնել է այստեղ ապրելուց:

Կինը մոտեցավ իր ամուսնուն և ամեն ինչ պատմեց նրան: Աղջկան նա չէր իջեցնում գրկից: Ասես երկար բաժանումից հետո վերստին գտել էր ամուսնուն և երեխային:

-Եթե անգամ կախարդանք էր եղածը, ապա ամեն դեպքում, այնքան էլ վատ արդյունք չունեցավ,- ասաց ամուսինը,- Դուք չեք հասկանում, թե ինչ է սեփական տունը: Դուք անպայման պիտի աշխարհ գնաք, մոլորվեք մի քանի անգամ, մինչև որ կարողանաք իսկականից գնահատել այն, ինչ ունեք:

-Այո, դու իրավացի ես,- ասաց կինը,- և երանի նրան, որ մոլորվելուց հետո, այնուամենայնիվ կգտնի հետդարձի ճամփան և կվերադառնա տուն:

Սխալ հեքիաթներ

Ո՞վ չի ճանաչում Չիպոլինոյին ու սինյոր Պոմիդորին: Փոքրիկ սոխի և այլ բանջարեղենների ու մրգերի մասին հեքիաթի, ինչպես նաև շատ ուրիշ հեքիաթների ու բանաստեղծությունների հեղինակը Ջաննի Ռոդարին է: Առանձնահատուկ մտածելակերպով ու տաղանդով օժտված  իտալացի գրողի և մանկավարժի գրքերը թարգմանվել են աշխարհի գրեթե բոլոր լեզուներով, իսկ ինքը` Ռոդարին, 1970 թվականին արժանացել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի մրցանակին:

Գրել Ռոդարին սկսել է իր դասարանի աշակերտների համար, իսկ հետո, հասկանալով, որ «ամենասկզբից Երկիր մոլորակում ամեն ինչ սխալ էր», որոշեց ամբողջովին նվիրվել երեխաների համար հեքիաթներ ու բանաստեղծություններ գրելուն: Ավելի ճիշտ` ոչ թե երեխաների, այլ փոքրիկների, քանի որ, ինչպես ինքն էր ասում, երեխաները պետք է Տոլստոյ, Պրիմո Լևի կամ Հո Չի Մին կարդան: Ռոդարին անկեղծորեն և յուրօրինակ կերպով պատմում էր փոքրիկներին այն աշխարհի մասին, որտեղ  իրենք ապրում են, և նրանց հետ միասին երազում էր նոր, ավելի լավ ու բարի մոլորակի մասին, «Վաղվա երկրի» մասին, որտեղ «լացել» բառը պատմության թանգարանում է պահվում, և որտեղ չկան քաղցած երեխաներ: Աշխարհի, որը հենց այսօրվա փոքրիկները պետք է կառուցեն:

«Հեքիաթներ հեռախոսով» շարքը Ռոդարիի ամենահայտնի ստեղծագործություններից է, որը, ըստ նրա, ծնվել է «երկու բառերի պատահական համադրումից, ուղղագրական սխալներից և բառախաղից»: Ներկայացնում ենք այս շարքի հեքիաթներից մի քանիսը:

 

Ծեր մորաքույր Ադան

Ծեր մորաքույր Ադան, երբ շատ ծերացավ, գնաց բնակվելու ծերանոցում` երեք մահճակալով մի սենյակում, որտեղ արդեն երկու ծեր կանայք էին ապրում, նրա չափ ծեր: Ծեր մորաքույր Ադան միանգամից իր համար մի բազկաթոռ ընտրեց պատուհանի մոտ և մի թխվածքաբլիթ փշրեց պատուհանագոգին:

-Կեցցես, հիմա մրջյունները կհավաքվեն,- բարկացած ասացին մյուս երկու ծեր կանայք: Սակայն ծերանոցի այգուց մի թռչնակ եկավ, կտցահարեց թխվածքաբլիթը և թռավ գնաց:

-Ահա, խնդրում եմ,- մրթմրթացին ծեր կանայք,- ի՞նչ օգուտ ստացանք սրանից: Կտցահարեց և թռավ գնաց: Ճիշտ ինչպես մեր զավակները, որոնք ո՞վ գիտե, աշխարհի որ ծայրում են և մեզ, որ խնամել ենք իրենց, այլևս չեն հիշում:

Ծեր մորաքույր Ադան ոչինչ չասաց, բայց ամեն առավոտ մի թխվածքաբլիթ էր փշրում պատուհանագոգին, և թռչնակը գալիս էր այն կտցահարելու միշտ նույն ժամին: Հաճախորդի պես ճշտապահ էր, և տեսնել էր պետք, թե ինչպես է նյարդայնանում, երբ փշուրները պատրաստ չէին լինում:

Որոշ ժամանակ անց թռչնակը բերեց նաև իր փոքրիկներին: Քանի որ բույն էր հյուսել և չորս ձագ էր ունեցել, և նրանք էլ հաճույքով կտցահարում էին ծեր մորաքույր Ադայի թխվածքաբլիթները, և եթե դրանք չէին գտնում, մեծ աղմուկ էին բարձրացնում:

-Ձեր թռչնակներն այստեղ են,- այդ ժամանակ մի փոքր նախանձելով` ասում էին ծեր կանայք ծեր մորաքույր Ադային:

Եվ նա մանրիկ քայլերով վազում էր դեպի իր պահարանը, մի չոր թխվածքաբլիթ էր գտնում սուրճի և անիսոնի կոնֆետների թղթերի արանքում և ասում.

-Համբերություն, համբերություն,- արդեն գալիս եմ:

-Ա~խ, -մրմնջում էին մյուս ծեր կանայք,-Երանի պատուհանագոգին թխվածքաբլիթ դնելը բավական լիներ մեր զավակներին վերադարձնելու համար: Իսկ ձերոնք, մորաքույր Ադա, որտե՞ղ են ձեր երեխաները:

Ծեր մորաքույր Ադան արդեն չգիտեր` միգուցե Ավստրիայում, միգուցե Ավստրալիայում, բայց թույլ չէր տալիս, որ իրեն շփոթեցնեն, փշրում էր թխվածքաբլիթը թռչնակների համար և ասում նրանց.

-Կերեք, դե, կերեք, թե չէ` թռչելու համար բավականաչափ ուժ չեք ունենա:

Ու երբ վերջացնում էին կտցահարել թխվածքաբլիթը, հորդորում էր.

-Դե, գնացեք: Ինչի՞ եք սպասում: Թևերը թռչելու համար են ստեղծված:

Ծեր կանայք իջեցնում էին գլուխները և մտածում, որ ծեր մորաքույր Ադան մի փոքր ցնորված է, որովհետև թեև ծեր էր ու աղքատ, բայց դեռ նվիրելու բան ուներ և չէր էլ պահանջում, որ իրեն շնորհակալություն հայտնեն:

Հետո ծեր մորաքույր Ադան մահացավ, իսկ նրա երեխաներն այդ մասին իմացան բավական ժամանակ անց, և արդեն չարժեր թաղման համար ճամփա ընկնել: Բայց թռչունները ամբողջ ձմեռվա ընթացքում վերադառնում էին պատուհանագոգի մոտ և բողոքում էին, թե ինչու ծեր մորաքույր Ադան չի պատրաստել թխվածքաբլիթները:

 

Սխալ հեքիաթներ

-Լինում է, չի լինում, մի աղջիկ է լինում, ում անունը Դեղին գլխարկ էր:

-Ոչ, Կարմիր:

-Ա~խ, հա~, Կարմիր: Գնա մորաքույր Դիոմիրայի մոտ և տար նրան այս կարտոֆիլի կեղևները:

-Ոչ. գնա տատիկի մոտ և տար նրան այդ կարկանդակները:

-Դե լավ: Աղջիկը գնում էր անտառ և հանդիպում ընձուղտին:

-Խառնեցիր իրար: Հանդիպում է գայլին, ոչ թե ընձուղտին:

-Եվ գայլը նրան հարցնում է` ի՞նչ կանի վեց անգամ ութ:

-Ոչ մի նման բան: Գայլը հարցնում է` ո՞ւր ես գնում:

-Ճիշտ ես ասում: Եվ Սև գլխարկը պատասխանում է…

-Կարմիր գլխարկ էր, Կարմիր, Կարմիր…

-Այո, և պատասխանում է` գնում եմ շուկա` տոմատ գնելու:

-Երազումդ ես տեսել…Գնում եմ տատիկիս մոտ, որը հիվանդ է, բայց ճանապարհը կորցրել եմ:

-Ինչ, ճիշտ է, և ձին ասում է…

-Ի՞նչ ձի: Գայլ էր:

-Իհարկե:

Եվ այդպես է ասում` կնստես յոթանասունհինգ համարի տրամվայը, կիջնես Դուոմայի հրապարակում, կթեքվես աջ, գետնին կտեսնես երեք աստիճան և փող, աստիճանները թող մնան, փողը վերցրու ու քեզ համար ծամոն գնիր:

-Պապիկ, դու ընդհանրապես հեքիաթ պատմել չգիտես, միշտ սխալվում ես: Բայց միևնույն է, ինձ համար ծամոն գնելու ես:

-Դե լավ, վերցրու փողը:

Եվ պապիկը վերադարձավ թերթի ընթերցանությանը:

 

Լինում է, չի լինում…

…Հաշվապահ Բյանկին է լինում Վարեզե քաղաքից: Նա առևտրական կազմակերպության ներկայացուցիչ էր և շաբաթվա յոթ օրից վեցը պտտվում էր ողջ Իտալիայում` արևելքում, արևմուտքում, հարավում, հյուսիսում և կենտրոնում` դեղամիջոցներ վաճառելով: Կիրակի օրը վերադառնում էր տուն, իսկ երկուշաբթի առավոտյան նորից մեկնում: Բայց մինչև մեկներ, նրա փոքրիկ աղջիկը իրեն ասում էր.

-Խնդրում եմ, հայրիկ, ամեն երեկո մի պատմություն պատմիր:

Այդ փոքրիկը չէր կարողանում քնել առանց պատմության, իսկ նրա մայրիկը իր իմացած բոլոր պատմությունները արդեն պատմել էր, նույնիսկ երեք անգամ: Այսպես` ամեն երեկո, որտեղ էլ որ գտնվելիս լիներ, հաշվապահ Բյանկին զանգահարում էր Վարեզե և մի պատմություն էր պատմում իր դստրիկին: Այս գիրքը պարունակում է հաշվապահ Բյանկիի պատմությունները: Կտեսնեք, որ բոլորն էլ մի քիչ կարճ են: Հաշվապահը ստիպված էր հեռախոսազանգերի համար իր գրպանից վճարել, չէր կարող երկար զանգեր կատարել: Միայն երբեմն-երբեմն, եթե լավ գործարք էր կնքում, իրեն թույլ էր տալիս մի քանի պարբերություն ավել պատմել: Ինձ ասել են, որ երբ պարոն Բյանկին զանգահարում էր Վարեզե, հեռախոսավարուհիները հետաձգում էին մյուս բոլոր հեռախոսազանգերը, որպեսզի լսեն նրա պատմությունները: Հապա ինչպե՞ս. մի քանիսը իսկապես շատ լավն են:

 

Տիեզերական ճուտիկը

Անցյալ տարի պրոֆեսոր Տիբոլլայի տանը գիտե՞ք ինչ դուրս  թռավ շոկոլադե ձվից: Անակնկալ, տիեզերական ճուտիկ` երկրային ճուտիկների նման, բայց գլխին` կապիտանի բերետ, իսկ բերետի վրա` հեռուստատեսային ալեհավաք:

Պրոֆեսորը, տիկին Լուիզան և երեխաները միասին ասացին` օ~, և հետո այլ բառեր չգտան:

Ճուտիկը դժգոհ նայում էր շուրջը:

-Ինչքան հետ է այս մոլորակը,- նկատեց նա,- այստեղ դեռ Զատիկ է, իսկ մեզ մոտ` Ութերորդ Մարսի վրա, արդեն չորեքշաբթի է:

- Այս ամսվա՞,- հարցրեց պրոֆեսոր Տիբոլլան:

- Այդ էր պակաս: Հաջորդ ամսվա չորեքշաբթին: Բայց տարիներով մենք քսանհինգով առաջ ենք:

Տիեզերական Ճուտիկը չորս քայլ վերև-ներքև արեց, որպեսզի թմրած ոտքերը հանգստանան, և մռթմռթաց.

- Սա ինչ անախորժություն է: Ինչ տհաճ անախորժություն:

- Ձեզ ի՞նչն է անհանգստացնում,- հարցրեց տիկին Լուզիան:

- Թռչող ձուն կոտրել եք, և ես չեմ կարողանա վերադառնալ Ութերորդ Մարս:

-Բայց մենք գնել ենք այս ձուն հրուշակեղենի խանութից:

-Դուք ոչինչ էլ չգիտեք: Այս ձուն իրականում տիեզերանավ է` ծպտված որպես Զատիկի ձու, իսկ ես նրա հրամանատարն եմ` ծպտված որպես ճուտիկ:

-Իսկ անձնակա՞զմը:

- Ես նաև անձնակազմն եմ: Բայց հիմա ինձ կոչումից կզրկեն: Ամենաքիչը գնդապետ կդարձնեն:

-Բայց գնդապետն ավելի բարձր կոչում է, քան կապիտանը:

-Ձեզ մոտ է այդպես, որովհոտև կոչումներն այստեղ թարս են: Մեզ մոտ ամենաբարձր կոչումը հասարակ քաղաքացու կոչումն է: Բայց մոռանանք դա: Իմ առաքելությունը ձախողված է:

-Կասեինք, որ ցավում ենք, բայց չգիտենք, թե խոսքն ի՞նչ առաքելության մասին է:

-Ա~խ, դա ես էլ չգիտեմ: Ես ուղղակի պետք է սպասեի այն ցուցափեղկում, մինչև մեր գաղտնի գործակալը հայտնվեր:

-Հետաքրքիր է,-ասաց պրոֆեսորը,-Երկրի վրա գաղտնի գործակալություններ էլ ունենք: Իսկ եթե գնանք ու ոստիկանությանը պատմե՞նք:

-Այո, գնացեք ու բոլորին պատմեք տիեզերական ճուտիկի մասին, ու թող բոլորը ձեզ վրա ծիծաղեն:

-Դա էլ է ճիշտ: Դե լավ, քանի որ մենք մերոնցով ենք, մեզ մի քիչ էլ պատմեք այդ գաղտնի գործակալների մասին:

-Նրանց հանձնարարված է գտնել այն երկրացիներին, որոնք քսանհինգ տարի հետո վայրէջք են կատարելու Ութերորդ Մարսի վրա:

- Դա ծիծաղելի է: Մենք այժմ նույնիսկ չգիտենք, թե որտեղ է գտնվում Ութերորդ Մարսը:

-Դուք մոռանում եք, սիրելի պրոֆեսոր, որ այնտեղ` վերևում, մենք ձեզնից քսանհինգ տարով առաջ ենք: Օրինակ` արդեն գիտենք, որ Ութերորդ Մարսին հասնող երկրային տիեզերանավի հրամանատարի անունը Ջինո է:

-Ա~յ քեզ բան,- ասաց պրոֆեսոր Տիբոլլայի ավագ որդին,- իմ անունն էլ:

- Մաքուր զուգադիպություն է,- եզրակացրեց տիեզերական ճուտիկը:- Նրա անունը Ջինո կլինի և նա երեսուներեք տարեկան կլինի: Այսինքն` այս պահին Երկրի վրա ուղիղ ութ տարեկան է:

-Տես, է,- ասաց Ջինոն, ճիշտ իմ տարիքին է:

-Բավական է ինձ ընդհատես,- խստորեն բացականչեց տիեզերաձվի հրամանատարը:

-Ինչպես բացատրում էի` մենք պետք է գտնենք այս Ջինոյին և անձնակազմի մյուս անդամներին` նրանց աննկատ հետևելու և դաստիարակելու համար:

-Ի՞նչ-ի՞նչ,-ասաց պրոֆեսորը,- ի՞նչ է, մենք երեխաներին լավ չե՞նք դաստիարակում:

-Այնքան էլ չէ: Նախ և առաջ, դուք նրանց չեք վարժեցնում այն մտքին, որ պետք է ճանապարհորդեն աստղերի մեջ, երկրորդ` նրանց չեք սովորեցնում, որ տիեզերքի քաղաքացիներ են, երրորդ` նրանց չեք սովորեցնում, որ «թշնամի» բառը Երկրից դուրս գոյություն չունի, չորրորդ…

-Ներողություն, հրամանատար,- ընդհատեց տիկին Լուիզան,- ի՞նչ է ձեր այդ Ջինոյի ազգանունը:

-Ներեցեք, ձեր, ոչ թե` մեր: Նրա ազգանունը Տիբոլլա է: Ջինո Տիբոլլա:

-Բայց այդ ես եմ,- վեր թռավ պրոֆեսորի որդին,- ուռռա~…

- Ի՞նչ ուռռա,- բացականչեց տիկին Լուիզան: -Չկարծես, թե ես և հայրդ թույլ կտանք…

Բայց ճուտիկն արդեն թռել էր Ջինոյի թևին:

-Ուռա~… Առաքելությունը կատարված է: Քսանհինգ տարուց ես էլ կարող եմ տուն վերադառնալ:

- Իսկ ձու՞ն,- հոգոց հանելով հարցրեց Ջինոյի քույրիկը:

-Բնականաբար հենց հիմա էլ կուտենք:

Եվ այդպես էլ արեցին:

 

Իտալերենից թարգմանությունը` Լուսինե Հակոբյանի