Ինչով է զբաղվում գյուղական ամբուլատորիան

Հարցազրույց Արարատի մարզի Մրգավան գյուղի ամբուլատորիայի բժշկուհի Հասմիկ Մանուկյանի և  բուժքույր Պայծառ Ալեքսանյանի հետ:

-Մրգավանի ամբուլատորիան համապատասխանո՞ւմ է ձեր գյուղի բնակչության թվաքանակին։

-Դե, այո, համապատասխանում է, քանի որ ունենք քիչ բնակչություն, սակայն մեզ մոտ գալիս են նաև հարևան գյուղերից։

-Իսկ հարևան գյուղերում չկա՞ն ամբուլատորիաներ։

-Կան, ուղղակի մեզ մոտ են գալիս, որովհետև մեր բժշկուհուն շատ են հավանում։

-Ի՞նչ հիվանդներ են ընդհանրապես գալիս։

-Բոլոր տարիքի հիվանդներ գալիս են, երեխաներից սկսած մինչև մեծահասակներ:

-Ամենահաճախ ի՞նչ հիվանդություններով հիվանդներ են դիմում ձեզ։

-Տարբեր հիվանդներ են մեզ դիմում, բայց ամենից հաճախ սուր շնչառական վարակով հիվանդներ։

Լուսանկարը` Հռիփսիմե Վարդանյանի

Լուսանկարը` Հռիփսիմե Վարդանյանի

-Իսկ այդ ժամանակ ի՞նչ բուժօգնություն եք ցույց տալիս։

-Տարբեր, ելնելով հիվանդի վիճակից։

-Օրինակ կարո՞ղ եք բերել` դե՞ղ եք նշանակում, թե՞…

-Դե, նայած ինչ հիվանդ է։

-Իսկ երբ դեղ եք նշանակում, դո՞ւք եք տրամադրում, թե՞ հիվանդը պիտի  գնի։

-Կա բնակիչների որոշ խումբ, օրինակ՝սոցիալապես անապահով ընտանիքները, որոնք ստանում են անվճար։Ամբուլատորիայից դեղատոմս են վերցնում և դեղատնից ստանում։ Բայց մյուս հիվանդները իրենք են գնում։ Անվճար դեղ են ստանում նաև 0-7 տարեկան երեխաները։

-Եթե այնպիսի հիվանդ է գալիս, որ դուք չեք կարող համապատասխան օգնություն ցույց տալ, ի՞նչ եք անում այդ ժամանակ։

-Դե, այդ դեպքում առաջին օգնություն ենք ցույց տալիս և ուղեգրում համապատասխան ստուգման։

Լուսանկարը` Անի Սարգսյանի

Լուսանկարը` Անի Սարգսյանի

-Իսկ ամենաբարդ դեպքը ո՞րն է եղել, երբ ձեզ մոտ հիվանդ է եկել։

-Այդպիսի դեպքեր շատ են եղել, օրինակ, սրտամկանի ինֆարկտ. ախտորոշել ենք, շտապ ուղեգրում հիվանդանոց։ Չմոռանամ ասել, որ ունենում ենք նաև տնային կանչեր։

-Իսկ, հետաքրքիր է, լինո՞ւմ են կանչեր գիշերային ժամերին, չէ որ դուք 24 ժամ չեք աշխատում։

-Այո, լինում են։

-Իսկ ինչպե՞ս եք կազմակերպում։

-Տնից։Այ, դա է բժշկի և բուժքրոջ տաժանակիր աշխատանքը՝օր ու գիշեր։

-Իսկ հաճա՞խ են լինում նման դեպքեր։

-Այո, զանգում են գիշերվա ցանկացած ժամի։

-Էլ ի՞նչ կասեք ձեր ամբուլատորիայի մասին։

-Դե, մենք ոչ միայն հիվանդներին ենք հսկում, այլև հետևում ենք բնակչության առողջությանը։ Տարբեր տարիքային խմբերի մարդկանց հետազոտություններ ենք անցկացնում։ Օրինակ՝ զարկերակային ճնշման չափում, արյան մեջ գլյուկոզայի որոշում և այլն…Նաև պրոֆիլակտիկ  պատվաստումներ ենք կատարում։ Պատվաստումների ազգային օրացույց ունենք։ Ըստ այդ օրացույցի և ըստ տարիքային խմբերի կանչում ենք այստեղ և պատվաստում։ Հետևում ենք նորածիններին։

-Իսկ ունե՞ք անհրաժեշտ տեխնիկա։

-Այո, ունենք։

-Իսկ դրանք ձեզ հիվանդանոցի՞ց են տրամադրում, թե՞ գյուղապետարանն է տալիս։

-Տեխնիկան մեզ տրամադրել է Համաշխարհային բանկը, և բոլոր ամբուլատորիաներին է տրամադրել։ Առողջապահական ծրագրեր գոյություն ունեն, որոնց արդյունքում բուժհիմնարկները հագեցվում են համապատասխան սարքավորումներով։

Հարցազրույցը վարեցին` Հռիփսիմե Վարդանյանը, Անի Սարգսյանը, Քրիստինե Մկրտչյանը

Գրի առավ` Հասմիկ Գալստյանը

mane minasyan -2

Ի պաշտպանություն շոկոլադի

Դժվար գտնվի մեկը, ում մայրը փոքր հասակում զգուշացրած չլինի շոկոլադի չարաշահման հետևանքների մասին:
Ժամանակն է հասկանալու, թե որն է ճշմարտությունն ու որը` առասպել:

-Տվյալներ կան, որ դու ոչ միայն համեղ ես, այլև օգտակար:

-Այո, ես պարունակում եմ մատչելի ածխաջրեր, որոնք արագ այրվող էներգիա են տալիս, և վաղուց պետք է նկատած լինեք,  որ ես բարելավում եմ հիշողությունը, և ընդհանրապես, լավ եմ ազդում ուղեղի վրա: Լայնացնում եմ ուղեղի անոթները:

-Իսկ այն խոսակցությունները, որ քո պատճառով բշտիկներ են առաջանում ու ատամներ փչանում, ի՞նչ կասես:

-Ես կարող եմ վստահեցնել, որ բշտիկները առաջանում են մաշկային որոշ գեղձերի պատճառով, այլ ոչ թե իմ, իսկ բերանի խոռոչի համար ես օգտակար եմ, քանի որ պարունակում եմ հակամանրէային բաղադրիչներ, որոնք պայքարում են կարիեսի դեմ:

-Պարունակում ես որոշակի չափով կոֆեին, արդյո՞ք դա վնասակար չէ:

-Այո, ես պարունակում եմ կոֆեին, բայց ընդամենը 30 մգ: Համեմատության համար ասեմ, որ մեկ գավաթ սուրճի մեջ այն 6 անգամ ավելի է, իսկ 30 մգ-ը բավարար է սիրտանոթային ու նյարդային համակարգի թեթևակի խթանման համար:
Եվ հիշեք, բուժման նպատակով ավելի լավ է օգտագործել դառը շոկոլադի բարձրորակ տեսակներ:

-Լավ, իսկ ովքե՞ր կարող են քեզ ուտել:

-Ես թույլ եմ տալիս ինձ ուտել այն մարդկանց, ովքեր ակտիվ կյանք են վարում, շատ են շարժվում կամ զբաղվում սպորտով: Այս ամենով հանդերձ, ուզում եմ ասել, որ շոկոլադը բոլոր մթերքների նման օգտակար է չափավոր քանակով: Ամեն մեկն ինքը պետք է որոշի իր օրական չափաբաժինը, այնուամենայնիվ այն չպետք է գերազանցի մեկ սալիկը:

davit aslanyan

Իմ սրտի մայրաքաղաքը

Ամենևին էլ գլխի չընկաք, թե ինչից եմ խոսելու: Նյութս ոչ Երևանն է, ոչ էլ մի ուրիշ քաղաք: Նյութս այդ քաղաքի բացակայության և այդ բացակա քաղաքում իմ սիրելի բացակաների մասին է:

Բանն այն է, որ իմ սրտի քարտեզում մի անցք կա, հենց այնպիսի մի անցք, ինչպիսին լինում են դպրոցների քարտեզների հնամաշ անցքերը` հասարակածին մոտ, հեռու, բայց կարևոր մի վայրում: Իսկ իմ սրտի քարտեզում այդ անցքը համընկնում է մայրաքաղաքի տեղակայման վայրի հետ:

Այսպիսով իմ սիրտը չունի մայրաքաղաք, իսկ այդ քաղաքը` հոգի: Ուրեմն պետք է գործել: Միգուցե սա հնարավորություն է նկարել քաղաք իմ ուզած ձևով, նոր շնչով, ամենասիրելի բացականերով և մեր քաղաքում քիչ հանդիպող, փոքր, մատչելի և մարդաշատ ջազ ակումբներով:

Նայենք ամեն անցքի, որպես հնարավորության` լցնելու այն մեր իսկ  ցանկացած ձևով:

lida armenakyan-2

«Քոնը քու նման խավասով ինգերներ ինան»

Հարցազրույց տատիկիս` Լիդա Վիրաբյանի հետ, ում նախնիները Տիգրան Մեծի ստեղծած ու Նժդեհի երազած հայրենիքում են ապրել:

-Տատ, դու որտե՞ղ ես ծնվել:

-Հայաստանում եմ ծնվել, հենց Եղվարդում:

-Քո արմատները որտեղի՞ց են:

-Էն ժամանակվա Պարսկահայքի, հիմիկվա` Իրանի Խոյից:

-Բա ե՞րբ եք եկել:

-Ես չեմ հիշում: Ապուպապերս են եկել:

-Մամայիդ կամ պապայիդ պապիկ-տատիկները, թե՞

-ՉԷ: Մենք իրենց յոթերորդ սերունդն ենք արդեն:

-Ինչո՞ւ են վերադարձել Հայաստան:

-Երբ ես էլ քո պես հետաքրքրված, իմ տատին եմ էդ հարցը տվել, ասել է, որ Հայաստանը մեր հայրենիքն է:

-Կարո՞ղ է մի հետաքրքիր պատմություն իմանաս էնտեղի կյանքից, որով իմ հետ էլ կկիսվես:

-Գիտեմ: Տատիս մարն (տատիկի տատը) է իրեն պատմել: Հիմա պատմեմ, դու` նախանձիր: Ես էլ եմ նախանձել:
Երբ երեխա են եղել ու լողացել են Կապուտանի (Ուրմիո) ջրերում, տատիս մարը փորձել է ձուկ որսալ: Առավոտից էնքան է մնացել լճի ափին, որ քնել է, ու իրեն իր հերն է եկել տուն տարել: Երբ տանը հերը հարցրել է, թե ինչ էր անում, որ տուն չէր եկել, ասել է, որ սպասում էր մի ձուկ բռներ: Էդտեղ բոլորը ծիծաղել են ու բացատրել, որ աղի է ջուրը, որի պատճառով ձկներ չեն լինում:

-Տատ, այ տատ, բա կարո՞ղ է իմանաս` ինչով էին զբաղվում էնտեղի ժողովուրդը:

-Դե տղամարդիկ շինարարություն էին անում, ուրիշ ի՞նչ կար: Կնանոնց մեծամասնությունն էլ տնային տնտեսուհիներ էին:

-Ուրա՞խ ես, որ Հայաստանում ես ծնվել:

-Ուրախ եմ ու հպարտ: Որ ջահել էի, շատ էի ուզում էնտեղ լինել, էն ուրիշ հայրենիք է, էն ուրիշ է, ուրիշ: Բայց դե տարիներն անցան, ջահելությունս էլ հետը, հիմա էլ հո չե՞մ գնա:

-Էնտեղի բարբառով ի՞նչ կմաղթես ինձ ու հասակակիցներիս:

-Դե ի՞նչ ասեմ, է: Քոնը լինքյը փող, պայց շնորխքով, ու քոնը քու նման խավասով ինգերներ ինան:

Երիցուկներ

Լուսանկարը՝ Աստղիկ Իսրայելյանի

Լուսանկարը՝ Աստղիկ Իսրայելյանի

Բնություն… Լեռներ… Երիցուկներ` գժվելու չափ գեղեցիկ ու անուշահոտ: Քաղում եմ մի փունջ և գնում լեռների մեջ թաքնված մեր փոքրիկ տնակը: Փնտրում եմ ծաղկաման: Երկար փնտրտուքներից հետո հասկանում եմ, որ այստեղ ծաղկաման չկա: Ստիպված վերցնում եմ առաջին պատահած ամանը, ինչ աչքիս երևում է, լցնում ջուր ու հիանում երիցուկների գեղեցկությամբ:

Միշտ երազել եմ ունենալ փոքրիկ տնակ հեռու բոլորից, գողտրիկ անկյունում՝ լեռների մեջ:

Լուսանկարը՝ Աստղիկ Իսրայելյանի

Լուսանկարը՝ Աստղիկ Իսրայելյանի

Միակ բանը, որ մտքովս անցնում է, լավ լուսանկարներ անելն է: Վերցնում եմ ֆոտոխցիկն ու անցնում գործի:

Հանկարծ նկատում եմ որ նկարներս էլ գեղեցիկ չեն ստացվում. անձրևի կաթիլներն ընկնում են ֆոտոխցիկին: Սկսվում է անձրև, ու բնությունն ավելի է թարմանում: Մտնում եմ իմ փոքրիկ տնակն ու տաք թեյ պատրաստում: Փաթաթվում եմ ծածկոցով և խմում երիցուկով թեյս:

Ու ինձ մնում է միայն լավ հիշողություններն ու ստացված լուսանկարները…

Լուսանկարը՝ Աստղիկ Իսրայելյանի

Լուսանկարը՝ Աստղիկ Իսրայելյանի

Jemma

Ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու ժամանակը

Չնայած ես չեմ սիրում ամառային արձակուրդները, բայց այդ օրերը հաճույքով անցնում են ընկերական շրջապատում։ Չեմ սիրում, քանի որ դպրոց հաճախելուց մի առանձին ոգևորություն և ուրախություն եմ զգում, իսկ դրանից բացի, այսպես ասած, «արգելակվում եմ», որովհետև դպրոց հաճախելով գիտելիք եմ ստանում, իսկ տանը չկրկնելով այն, ինչ ուսուցիչների միջոցով ենք սովորում, մոռանում եմ։ Ապրում եմ Ակնալիճ գյուղում, որտեղ չկան նաև Երևանի զվարճությունները. Զբոսայգի, սրճարան, կինո, պարզապես զբոսանք գեղեցիկ վայրերով:

Դե մենք էլ դասարանի երեխաներով ավելի հաճախ ենք հանդիպում ու հավաքույթներ կազմակերպում, քանի որ ոչ դաս կա, ոչ էլ առավել ևս, գրավոր։

Չնայած այս ամենին, սիրում եմ ամառն իր տոներով և հետաքրքիր զվարճություններով։ Ես ամառ ասելով հասկանում եմ հունիսի մեկ, Վարդավառ, Խաղողօրհեք․․․ Իսկ զվարճություն ասելով հասկանում եմ, երբ այդ տոն օրերին ընկերներով հավաքվում ենք՝ ուրախանալու նպատակով։

Ամառվա օրերը անցնում են կամ տանը, կամ էլ մի այնպիսի վայրում, որտեղ բնություն կա։ Տանը լինելով փորձում եմ այնպիսի գրքեր կարդալ։ Իսկ բնության գրկում սիրում եմ լուռ նստել և վայելել բնության գեղեցկությունը:

Ամառային արձակուրդների ժամանակ՝ գրեթե ամեն օր, դուրս ենք գալիս բակ խաղալու: Երբեք չեմ մոռանա անցյալ տարվա մեր արշավը դեպի Բազմաղբյուր: Ի տարբերության այլ հավաքների, սա մենք ինքներս էինք կազմակերպել: Այս տարի ևս  գնալու ենք, բայց դեռ չենք կողմնորոշվում` ուր և երբ։ Ես վստահ եմ, մի փոքր վիճելուց հետո բոլորս կազմակերպված կփնտրենք մի վայր, որտեղ կարող ենք լավ ժամանակ անցկացնել: Ամառը մեզ սովորեցնում է ինքնուրույն որոշումներ կայացնել, սա էլ պակաս կարևոր չէ, քան դպրոցական առարկաները:

Վեդեցի «Ժոժոն»

2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին տեղի ունեցավ «Դիջիթեք էքսպո» 10-րդ հոբելյանական ցուցահանդեսի բացումը: Ցուցահանդեսի բացումն ազդարարվեց կարմիր ժապավենի կտրումով, որն այս անգամ իրականացվեց Վեդի քաղաքի դպրոցականների նախագծած «Ժոժո» ռոբոտի կողմից:

Մի քանի ամիս անց նույն ռոբոտը «Երկիր մեդիա» հեռուստաընկերության ամանորյա միջոցառման ժամանակ կախեց տոնածառի խաղալիքները:
Այսօր ուզում եմ զրուցել «Ժոժո» ռոբոտը ստեղծող թիմի անդամներից մեկի՝ Թադևոս Վարդանյանի հետ:

-Թադևոս, ո՞վ է հիմնել Ձեր խմբակը:

-Մեր խմբակը հիմնել է Օրբել Խաչատրյանը, ով շատ հմուտ է իր գործում, և իր ունեցած գիտելիքներն ուզում է ամբողջությամբ փոխանցել մեզ:

-Իսկ ե՞րբվանից է սկսել գործել խմբակը և ո՞րն է նպատակը:

-Մեր խմբակը գործում է 2014 թվականի սեպտեմբերից, խմբակի նպատակն է` մեր հասակակից երեխաների մեջ սեր և հետաքրքրություն սերմանել դեպի ռոբոտաշինությունը:

Մենք ունենք նաև այլ նպատակ. ուզում ենք մյուս դպրոցները ևս շահագրգռվեն այս դասընթացով և իրենք նույնպես անցկացնեն նմանատիպ ծրագրեր:

-Ե՞րբ և ինչպե՞ս են անցկացվում պարապմունքները և որտե՞ղ:

-Պարապմունքներն անցկացվում են շաբաթական մի քանի անգամ, երբեմն նույնիսկ մենք ենք «ստիպում» ավելի հաճախ հանդիպել՝ չհամբերելով ավարտին հասցնել կիսատ թողած աշխատանքը:
Դասերի համար Վեդու ավագ դպրոցում տրամադրվել է դասասենյակ:

-Խմբակը միայն հասանելի է դպրոցի աշակերտների՞ն, թե՞ մյուսները նույնպես կարող են հաճախել:

-Խմբակին մասնակցում են ոչ միայն մեր դպրոցի, այլև կողքի գյուղերի և քաղաքների երեխաները:

-Քանի՞ հոգուց է բաղկացած ներկա պահին խմբակը:

-Ներկա պահին մեր թիմը բաղկացած է 12 հոգուց:

-Ինչո՞վ եք զբաղվում դասերի ժամանակ և ի՞նչ եք սովորում:

-Դասերի ժամանակ մենք փորձում ենք ցանկացած նյութերից ու դետալներից պատրաստել հետաքրքիր իրեր, որոնք կարող են հանգեցնել նոր ռոբոտի ստեղծմանը:

Խմբակը մեզ սովորեցնում է ավելի ուշադիր լինել շրջակա միջավայրի հանդեպ, և այն իրերը, որոնք արդեն այդքան էլ պիտանի չեն օգտագործման համար, դարձնել նոր դետալ որևէ ռոբոտի համար:

-Արդյո՞ք կան խնդիրներ խմբակում:

-Խմբակն ունի անհրաժեշտ գործիքների և սարքավորումների մշտական խնդիր, որի պակասն աշխատում ենք լրացնել մեր իսկ միջոցներով:

-Թադևոս, կպատմե՞ս «Ժոժո»-ի ստեղծման պատմությունը:

-«Ժոժոն» շատ հետաքրքիր պատմություն ունի. այն պատրաստվել է «Դիջիթեք» ցուցահանդեսին ընդառաջ, ընդամենը մեկ շաբաթվա ընթացքում՝ գիշեր-ցերեկ աշխատելու շնորհիվ: Ժոժոն դարձել է մեր ընկերը:

-Իսկ ինչո՞ւ հենց «Ժոժո»:

-«Ժոժո»… Որովհետև մեր ռոբոտը, մեր պատկերացումներով, աշակերտ է, ով դպրոցում արել է բազմաթիվ չարաճճիություններ, հայտնվել ոստիկանության ուշադրության կենտրոնում, և դրանից ազատվելու համար վերցրել է իրեն որպես կեղծանուն «Ժոժո»:

-Իսկ ինչի՞ց է պատրաստված վեդեցի տղաների չարաճճի ընկերը:

-Ռոբոտը պատրաստելու համար օգտագործել ենք ամենաանհավանական նյութերը, այն բաղկացած է ПБХ նյութից, իսկ գլխի հատվածը, օրինակ, ականջները, պատրաստել ենք պլաստմասսայե գնդերը կտրելով, վիզը՝ ամրացրել ենք հարիչի միջոցով:

-Ի՞նչ գործողություններ է կատարում Ժոժոն:

-Ժոժոն կարողանում է տեղաշարժվել, իրեր բռնել ու տեղափոխել, ձեռքով «բարևել», կտրել, իսկ տեսախցիկից ստացված պատկերների միջոցով կարողանում է վերլուծել տվյալներ և այլն:

-Այժմ ինչո՞վ է զբաղվում թիմը:

-Այժմ մենք աշխատում ենք ռոբոտը կատարելագործելու ուղղությամբ, բացի այդ, մի փոքր բացեմ փակագծերը, մենք այժմ ստեղծում ենք նոր ռոբոտ, որի մասին այս պահին ոչինչ չեմ կարող ասել, գաղտնիք է:

meri hakobyan

Թե ինչպես սիրեցի հասակս

«Չեմ սիրում բոյս, շատ եմ կոլոտ», – արտահայտություն, որը կարող էր փոխարինել իմ ամենօրյա «Բարի լույս»-ին: 15 տարեկան եմ, բոյս էլ 1մ 53սմ: Կմտածեք, ի՞նչ է որ, ավելի ցածրահասակներ էլ կան: Ես էլ այդպես կմտածեի, եթե փոքր տարիքից էլ այդպիսին լինեի: Դե, խնդիրն էլ հենց դա է: Ախր, փոքր ժամանակ ամենաբոյովն էի դասարանում: Ինչևիցե: Ես միշտ չեմ սիրել իմ հասակը, միշտ ինձ վատ եմ զգացել դրա համար: Բայց եկավ մի պահ, երբ կարծիքս փոխեցի, սկսեցի մտածել, որ կարճահասակությունն էլ ունի լավ կողմեր:

Ուրեմն, 13 տարեկանում ընդունվեցի պարի խմբակ: Երբ ուղիղ գիծ էինք կանգնում, շարքի մեջ ես նախավերջինն էի: Հենց այդ ժամանակ ավելի ու ավելի էի ատում կարճահասակությունս: Մերոնք միշտ ինձ մխիթարում էին, ասելով. «Հիշի՛ր, նախավերջինն ես, ոչ թե վերջինը»: Դիպուկ է, ինչ խոսք: Բայց չէր օգնում: Պարի ժամանակ, շարքի հետևում, ավելի ճիշտ բարձրահասակների հետևում, ես միշտ տանջվում էի, որ պարել սովորեմ: Չնայելով այն փաստին, որ անգամ հայելու մեջ չէի կարողանում ինձ տեսնել:

Հիմա հետ եմ նայում ու զարմանում, թե ինչու եմ այդքան վատ զգացել հասակիս համար: Խմբակ ընդունվելուցս շատ չանցած, ես արդեն պարում էի բարձրահասակների հետ: Իհարկե շարքի վերջում, բայց ամեն դեպքում նրանց հետ: Իսկ երբ արդեն նախավարժանքի ժամանակ ուսուցիչս կանգնեցրեց ինձ առաջին շարքում, հասկացա, թե ինչ լավ է ցածրահասակ լինելը: Կմտածեք, չնչին բան է, բայց հենց դրանից հետո սկսեցի սիրել իմ հասակը: Ես վերջապես կարող էի տեսնել ինձ հայելու մեջ, տեսնել, թե ինչ եմ պարում:

Եվ վերջում, խորհրդի կարգով. ցածրահասակ աղջիկներ, միշտ հիշե՛ք, ադամանդն էլ է փոքր: