Հարցազրույց խորագրի արխիվներ

Լուսանկարը` Սուրեն Կարապետյանի

Տեղեկատվական անվտանգության այսօրվա խնդիրները

Տեղեկատվական անվտանգության զարգացմանը զուգընթաց, կիբերհանցագործների կողմից ամեն օր նոր տեխնոլոգիաներ են մշակվում, և այդ պատճառով ներկայումս «տեղեկատվական անվտանգություն» մասնագիտությունը հանդիսանում է պահանջված ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Հայաստանից դուրս։ Այս մասնագիտության և Հայաստանում կիբերանվտանգության մակարդակի մասին զրուցել եմ տեղեկատվական անվտանգության առաջատար մասնագետներից մեկի՝ Սիփան Վարդանյանի հետ։

-Ինչո՞ւ եք ընտրել հենց այս մասնագիտությունը։ Որքա՞ն ժամանակ է, որ այս ոլորտում եք։

-Մասնագիտության ընտրության հարցը ինձանից երկար ժամանակ չի պահանջել, որովհետև սա միակ բանն է, ինչ ինձ հետաքրքրում է։ Ես 13 տարեկանից աշխատում եմ։ Սկզբից Network Engineer էի, հետո քիչ-քիչ System Administration –ով սկսեցի զբաղվել, մինչև վերջնականապես խորացա Cyber Security-ի մեջ։ Մոտ 9-ից 10 տարի է, ինչ այս ոլորտում եմ, որից վերջին երկու տարին իրենից ավելի շատ  բիզնես աշխատանք է ներկայացնում։ Մինչ սեփական բիզնեսը՝ այլ կազմակերպությունների, օրինակ՝ բանկերի պաշտպանությամբ էի զբաղվում։

-Ի՞նչ դրական և բացասական կողմեր ունի այս մասնագիտությունը։

-Բացասական ոչինչ չունի, որովհետև եթե դու սիրում ես քո մասնագիտությունը, այն չի կարող քեզ համար որևէ բացասական կողմ ունենալ։ Բայց եթե խոսենք մասնագիտության դժվարությունների մասին, ապա կարող եմ ասել, որ պետք է շատ ճկուն լինել, որովհետև ոլորտը անընդհատ փոփոխությունների է ենթարկվում, և հնարավոր է, որ մի քանի ամիս քեզ ուղղակի տարրական հանգստի ժամանակ չկարողանաս տրամադրել։ Իսկ դրական կողմերը զգալիորեն գերակշռում են, նախ և առաջ դու անկախ ես քո գաղափարների, աշխատանքային լուծումների ընտրության մեջ։

-Ի՞նչ մակարդակի վրա է գտնվում կիբերանվտանգությունը Հայաստանում։

-Փորձում է զարգանալ։ Եվ երևի թե ճիշտ ճանապարհով է շարժվում: Ժամանակը ցույց կտա․․․

-Որո՞նք են ամենաառանցքային խնդիրները։ Այդ խնդիրները ավելի հաճախ ստեղծման փուլում  տեխնիկական խնդիրնե՞ր են, թե՞ մարդկանց վատ տեղեկացվածության գործոնն էլ դեր ունի։

-Միանշանակ ձեր երկու նշած գործոններն էլ մեծ դեր են խաղում։ Վերջերս ես ավելի հաճախ եմ մտածում մարդկանց անձնական տվյալների անվտանգության մասին։ Սա երևի առաջնային խնդիրներից մեկն է։ Ես կարծում եմ, որ անհրաժեշտ է մշակել նոր օրենքներ, տեխնոլոգիաներ, որոնք միտված կլինեն անձնական տվյալների պաշտպանությանը։

-Ինչքանո՞վ են համացանցի հայ օգտատերերը պաշտպանված։ Ի՞նչ քայլեր են անհրաժեշտ ձեռնարկել ցանցերում ավելի ապահով լինելու համար։

-Ինչպես արդեն նշեցի, անձնական ինֆորմացիայի անվտանգությունը վտանգված է։ Եվ իհարկե ամեն ինչ հենց սոց. ցանցերում էլ սկսում է։ Մարդկանց վատ տեղեկացվածությունը հանգեցնում է նրան, որ նրանք չեն հասկանում` ինչով կարելի է կիսվել սոց. ցանցերում, ինչով չի կարելի։ Օգտատերերի մեծամասնությունը չի կարողանում տարբերակել public ինֆորմացիան private-ից։ Եվ անձնական ինֆորմացիայի հանրային դառնալը սկսում է սոց. ցանցերից մինչև այն ամենափոքր կազմակերպություն, որը ձեր հեռախոսահամարը, էլեկտրոնային փոստի հասցեն կամ ուրիշ անձնական տվյալներ է ուզում։

-Ի՞նչ եք կարծում, համալսարանական գիտելիքը բավարա՞ր է լավ տեղեկատվական անվտանգության մասնագետ լինելու համար, թե՞՝ ոչ։

-Իհարկե ոչ։ IT ոլորտում առհասարակ բուհական գիտելիքը չի կարող բավարար լինել։ Դու պետք է ձգտում ունենաս ինքնազարգացման, ինքնակրթության համար։ IT-ին առհասարակ այնպիսի ոլորտ է, որտեղ կրթել կարելի է միայն միջակ մասնագետի, իսկ լավ մասնագետ ծնվում է հետաքրքրության և ինքնուրույն աշխատանքի շնորհիվ։

-Հայաստանյան աշխատանքային շուկայում տեղեկատվական անվտանգության մասնագետների պահանջարկ կա՞։ Եթե այո, ապա արդյո՞ք շատ են այդ մասնագետները։

-Մի քիչ բարդ է պատասխանել, դե հասկանում եք շահերի բախում ունեմ (կատակում է)։ Բայց եթե անկեղծ լինեմ, Հայաստանում տեղեկատվական անվտանգության մասնագետներին կարելի է մատների վրա հաշվել, հետևաբար, այո՛, պահանջարկ կա։

Mari Baghdasaryan malishka

Նոր անուն երգարվեստում

Հարցազրույց սկսնակ երգիչ Միհրան Առաքելյանի հետ

-Միհրա՛ն, պատմի՛ր քո մասին:

-Ես ծնվել եմ Երևանում: Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել և սովորել եմ Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանում` շենքերի նախագծում բաժնում: Երեք տարի սովորելուց հետո ուսումս կիսատ եմ թողել, բայց կցանկանայի նկարիչ լինել:

Չորս տարի առաջ եմ սկսել զբաղվել երգով, ասեմ, որ չունեմ երաժշտական կրթություն:

Երգի, երաժշտության հանդեպ սերը ժառանգել եմ մորական կողմիցս, փոքր ժամանակ միշտ երգում էի քեռուս հետ:

-Երաժշտական ժանրերից ո՞րն ես նախընտրում, և ո՞րն է եղել քո առաջին երգը:

-Ավելի շատ նախընտրում եմ փոփ, ռոք, հիփ հոփ ժանրերը: Հիմնականում ստեղծագործում եմ փոփ ժանրի մեջ: Առաջին երգս «Վստահիր» երգն է եղել՝ 2015 թվականին:

-Մոտ ժամանակներս պատրաստվո՞ւմ ես նոր երգ-տեսահոլովակ ներկայացնել երգարվեստի սիրահարների դատին: Կա՞ն հայտնի աստղեր, որոնց հետ կցանկանայիր համագործակցել:

-Այո, շուտով ինձ լսողների դատին կներկայացնեմ իմ նոր «Դու-դու-դու» երգը՝ տեսահոլովակով:

Ասեմ, որ տեսահոլովակի նկարահանումներն անցել են շատ հետաքրքիր և ուրախ, տեսահոլովակի նկարահանման գործում ընկերներս են օգնել և ընկերներս են նկարահանվել:

Երազանքս է համաշխարհային աստղերից համագործակցել Ջեյմս Արթուրի հետ, իսկ հայ աստղերից Արտեմ Վալտերի հետ կցանկանայի համագործակցել:

-Երգելուց բացի՝ ի՞նչ նախասիրություններ ունես, ազատ ժամանակ ինչո՞վ ես զբաղվում:

-Հիմնականում ազատ ժամանակ չեմ ունենում: Վերջերս բացել եմ երաժշտական բլոգ, որը չկա Հայաստանում, աշխատում եմ այդ ուղղությամբ: Սեր ունեմ նաև առևտրային բիզնեսի հետ, նաև սիրում եմ նկարել: Հիմնականում բնապատկերներ եմ նկարում:

-Ե՞րբ որոշեցիր ձայնագրման ստուդիա բացել: Հե՞շտ է ստուդիայում աշխատելը:

-Մոտ 3 տարի առաջ գումար էի հավաքում, որ ձայանգրվեի, ու նպատակ դրեցի իմ առաջ, որ պետք է իմ սեփական ստուդիան ունենամ:

Start studio կոչվող ստուդիան բացել եմ մոտ 6 ամիս առաջ իմ լավ ընկերոջ հետ: Հեշտ չէ, բայց երբ սիրածդ գործով ես զբաղվում, նույնիսկ դժվարություններն են հաճելի դառնում:

-Ինչպե՞ս ես ընտրում երգերի թեմաները:

-Երգերի համար թեմաներ չեմ ընտրում, ինչ-որ պահի մտքերս գալիս հավաքվում են, և այդպես ստեղծվում է երգը:

Մեծ ցանկություն ունեմ հայերենով ստեղծել այնպիսի երգեր, որոնք կսիրվեն նաև արտերկրում:

-Երաժշտական գործիքներից ո՞րն ես սիրում, և կա՞ որևէ գործիք, որ նվագում ես:

-Երաժշտական գործիքներից սիրում եմ կիթառը, դաշնամուրը, շվին: Ցավոք, դեռ չեմ նվագում որևէ գործիք:

-Հիմա սոցցանցերը հնարավորություն են տալիս որոշակի ճանաչում ձեռք բերելու, քո կարծիքով՝ սոցցանցերի միջոցով հնարավո՞ր է հայտնի դառնալ, թե՞ հայտնի դառնալու ճանապարհն ավելի դժվար է:

-Միայն սոցցանցերի միջոցով դժվար է հայտնի դառնալ, կան երաժշտական նախագծեր, որոնք շատ են օգնում սկսնակ արտիստներին: Ես որոշել եմ մասնակցել «Ազգային երգիչ» նախագծին:

-Միայն երգելով հնարավո՞ր է գումար ձեռք վաստակել, թե՞ երկրորդ աշխատանքի անհրաժեշտություն է լինում:

-Եթե հայտնի ու սիրված լինես, երկրորդ աշխատանքի կարիք չի լինի:

Իսկ հայտնի ու սիրված լինելու գրավականը, ըստ իս, որակով և ճաշակով երգերի մատուցումն է։

«Սկզբում ինձ խենթ էին համարում, իսկ այժմ` առաջամարտիկ»

Լուսանկարը` Մարիետա Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Մարիետա Բաղդասարյանի

Հարցազրույց PicsArt-ում կոնտենտի թիմի ղեկավար, Ամերիկյան Համալսարանի դասախոս Մադլեն Մինասյանի հետ։

-Ծնված լինելով ԱՄՆ-ում՝ ինչպե՞ս ստացվեց, որ հայտնվեցիք Հայաստանում և ինչպե՞ս կայացրիք Հայաստան գալու որոշումը։

-Ես եկա Հայաստան ինչպես արկածներ փնտրող մի դեռահաս։ Մեծանալով ստերիլ Լոս-Անջելեսում՝ ես փնտրում էի ավելի բնական մի բան։

Գտնելով փնտրածս՝ ես շատ արագ սիրահարվեցի Հայաստանին։ Հենց այդ ժամանակ (1996-ին) ցանկացա Հայաստանը դարձնել իմ մշտական տունը։ Մի քանի տարի անընդհատ գնալ-գալով անցկացրի, սովորեցի և որոշակի աշխատանքային փորձ կուտակեցի։ 2001-ին վերջապես տեղափոխվելու ժամանակն էր։ Դա մի մեծ երազանք էր, որն իրագործվեց, և որում մինչ օրս ապրում եմ։

-Ինչո՞վ էիք զբաղվում Հայաստանում, ինչպիսի՞ն էր առաջին տպավորությունը:

-Սկզբում ես աշխատում էի «Երկիր և մշակույթ» կազմակերպությունում (կազմակերպությունը, որի հետ առաջին անգամ Հայաստան եմ եկել), հետո ես հանդիպեցի պարոն Գաֆեսճյանի թիմին և սկսեցի աշխատել Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոնում (այժմ՝ Կասկադ)։ Ես նաև կամավորական աշխատանք էի կատարում իմ սիրելի կազմակերպություններում, որոնք են` «Օրրան»-ը, «Հայկական կրթական միավորում»-ը և «Pro Paws»-ը:

Միաժամանակ ես ընտանիքս էի կազմում ամուսնուս՝ Արթուր Իսպիրյանի հետ։ Իմ ոչ պաշտոնական դերն, այնուամենայնիվ, կապ պահելն էր սփյուռքի լայն համայնքի հետ։ Մարդկանց օգնելը, տեղափոխվելուց մինչև իրենց հայկական փորձառությունը, եղել է պարտադիր աշխատանք ինձ համար Հայաստան գալուց ի վեր։

Իմ վաղ տպավորությունները հիմնականում կենտրոնացած էին անհատի և ընտանիքի տարբերությունների վրա։ Սկզբում տպավորված էի համայնքով և զարմացած, թե ինչ մտերիմ են բոլորը։ Ես աստիճանաբար հասկացա, որ դա այն է, ինչ ես ամենաշատն եմ սիրում Հայաստանում։

Լուսանկարը` Մարիետա Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Մարիետա Բաղդասարյանի

-Ի՞նչն էր ամենաանսպասելին կամ հետաքրքիրը, որ առաջինը գրավեց Ձեզ Հայաստանում։

-Թե ինչքան հիասքանչ են կանայք այս երկրում։ Ես խոսում եմ սուպերկանանց մասին։ Այստեղ ես հանդիպել եմ ամենահիանալի կանանց։ Ես նրանցից անչափ շատ եմ սովորել։ Բացի դրանից՝ ես անընդհատ հիանում եմ այս հոմոգեն մարդկանց փոքր խմբի բազմազանությամբ։ Մեր պատմությունը, լավ թե վատ, մեզ ցրել է աշխարհով մեկ, և ես ամեն մի անկյունում հանդիպել եմ հայերի, որոնք արժանապատվությամբ վաստակել են իմ հիացմունքը ոչ միայն գոյատևելով, այլ նաև բարգավաճելով։

-Ո՞րն էր ամենամեծ մարտահրավերը, որ հանդիպեց այստեղ:

-Բազմազանության պակասը այստեղ ապրելու ամենածանր մասն է։ Ես ոչ միայն կարոտում եմ տարբեր մշակույթների տոնակատարությունները (Հունական կինոփառատոն կամ Բար Միթզվան), այլև բաց լինելը բազմազանության ու վերջինիս բերած տարբերությունների հանդեպ։ Որպես ազգ, որը տառապել է ատելության պատճառով՝ մենք տեղ չպետք է տանք ատելությանը։ Բազմազանության փորձառությունը մշակույթում և արվեստում, բազմազան ընկերները, հարևանները և ընտանիքն իմ կյանքը միմիայն ավելի հարուստ են դարձրել։

-Ինչպե՞ս փոխեց Հայաստանը Ձեզ։

-Ես մերվել եմ այստեղի մշակութային և հասարակական նորմերին։ Փոքր բաներից, ինչպես հագնվելն է, մինչև ավելի մեծ տարբերություններ, ինչպիսիք են` հյուրընկալությունը և ընտանիքակենտրոնությունը, ես բավականին փոխվել եմ։

Որոշ առումներով ես շատ եմ մնացել ամերիկացի՝ բազմազանությունում ներկայանալուց, ժամանակի կառավարումից և պլանավորումից մինչև փոքր բաներ, օրինակ՝ շատ ժպտալը։

-Ինչպե՞ս վերաբերվեցին Ձեր ծնողները Հայաստանում մնալու Ձեր որոշմանը:

-Սկզբում նրանք շատ տատանվում էին, բայց հետագայում ավելի շատ այցելելով՝ դարձան ավելի հասկացող։ Այժմ՝ երկու տասնամյակ անց, նրանք համաձայն են, որ դա լավագույնն էր, որ ես կարող էի անել իմ ընտանիքի համար։ Ես միշտ ասում եմ, որ նրանք սկզբում ինձ խենթ էին համարում, իսկ այժմ՝ առաջամարտիկ։

-Պատմեք մի փոքր Ձեր մասնագիտական գործունեությունից։

-Իմ աշխատանքային գործունեությունը բավականին բազմազան է, բայց մի բան պահպանվում է միշտ։ Ես միշտ աշխատում եմ այն ծրագրերում, որոնք փորձում են լավը բերել աշխարհի համար։ Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոնից մինչև PicsArt, ոգեշնչում տարածելը և ստեղծարարությունը միշտ եղել են առաջնայնություններ։ Ես նաև խորը հետաքրքրություն ունեմ առողջ ապրելակերպի հանդեպ՝ կապված իմ սեփական փորձի հետ Հանրային առողջապահությունում։

-Արդյոք հե՞շտ է համատեղել ընտանեկան կյանքը կարիերայի հետ:

-Իմ սիրելի կին կատակերգուն՝ մեծն Լյուսիլ Բոլը, մի անգամ ասել է․ «Եթե ցանկանում ես, որ ինչ-որ բան արվի, զբաղված մարդու խնդրիր անել այն։ Ինչքան շատ բանով զբաղվես, այդքան ավելի շատ կկարողանաս անել»։ Ընտանեկան կյանքն ու աշխատանքը համատեղելը կախված է ժամանակի արդյունավետ կառավարումից։ Նաև երբ ընտանիքիս հետ անցկացվելիք ժամանակը սահմանափակ է, ես ցանկանում եմ համոզված լինել, որ այդ ժամանակը առանձնահատուկ է։ Հեռախոսները գնում են օդանավի ռեժիմ, և զբաղմունքները կազմակերպվում են այնպես, որ կարողանանք առավելագույնս հարաբերվել։

Իհարկե, ոչ ոք չի կարող անել ամենը։ Երբ դու շատ անելիք ունես, պատասխանատվությունդ է վստահ լինել, որ այնքան արդյունավետ ես, որ կարող ես գլուխ հանել ամենից։ Ինձ համար սա ներառում է ինքս իմ մասին հոգ տանելը, կյանքն ավելի պրոդուկտիվ դարձնող ծրագրեր օգտագործելը (օրինակ՝ Trello-ն) և փորձառություններ ունենալը, որոնք ամբողջ կյանքի հիշողություններ են դառնում։

-Ի՞նչն է Ձեզ ոգեշնչում աշխատանքում:

-Ինձ ամենաշատը ոգեշնչում է առաջնորդելը և աշխատելը երիտասարդ կանանց և տղամարդկանց հետ։ Ես սիրում եմ տեսնել, թե ինչպես են իմ թիմի անդամները դառնում ավելի էֆեկտիվ, խելացի և ինձնից լավը։ 

-Կպատմե՞ք Ձեր աշխատանքի ու կազմակերպության մասին: Ի՞նչ պատասխանատվություն ունեք այնտեղ:

-Ես աշխատում եմ PicsArt-ում՝ մի միջավայր, որտեղ տիրող ստեղծարարությունը անսահման գործիքներով և էֆեկտներով դարձնում է ձեր պատմելիքը հիանալի։ Ընկերությունը և իրենց ծրագիրը հիանալի են, նկատի ունեմ՝ այն ստեղծարար է, գունավոր և համագործակցային։ Ես աշխատում եմ այն ամենի հետ, ինչը կապված է կոնտենտի հետ, նշանակում է՝ ես ունեմ գերժամանակակից և ընտիր թիմ, որը հավաստիացնում է, որ մեր համայնքը ապահով է, աշխույժ և առաջարկում է ոգեշնչում։

-PicsArt-ի նման մեծ կազմակերպությունում, որտեղ մշակութային բավականին մեծ բազմազանություն կա, ի՞նչն է ամենահետաքրքիրը աշխատանքում:

-Իմ աշխատանքի ամենահետաքրքիր մասը տեսնելն է, թե ինչ է մեր համայնքը սիրում և վստահ լինելը, որ մենք դրանից ավելին ենք տալիս նրանց։ Տալ մարդկանց ոգեշնչում՝ լինելու ավելի ստեղծարար․ սա այն է, ինչը մեր աշխատանքը դարձնում է մարտահրավերային և ուրախ։

-Հիմա շատ են ասում, որ Հայաստանը պետք է դառնա տեղեկատվական տեխնոլոգիաների երկիր: Ի՞նչ եք կարծում, հնարավո՞ր է: Ի՞նչը կարող է մեզ խանգարել:

-Հայաստանը ահռելի պոտենցիալ ունի ՏՏ ոլորտում։ Մեր բնակչությունը կարող է լցնել ՏՏ-ի բոլոր ոլորտները՝ սկսած գիտնականներից, մենեջերներից ու ստեղծողներից մինչև ինժեներներ։ Ես վստահ եմ, որ մենք առաջընթաց կունենանք այս դաշտում։

-Պատմեք մի փոքր Ձեր քաղաքացիական ակտիվ գործունեության մասին: Ինչո՞ւ որոշեցիք պայքարել:

-Իմ ընտանիքը պայքարում է անարդարության դեմ տեղափոխվելուց ի վեր (2001թ․)։ Դա երբեք կայացված որոշում չի եղել, այլ պարտականություն, որը մենք զգում էինք։ Մենք ակտիվ ենք եղել և պայքարել ենք համարյա բոլոր շարժումների շրջանակներում, որոնք եղել են անարդարության, մարդու իրավունքների հանդեպ ոտնձգությունների և կոռուպցիայի դեմ։ Այդ ժամանակ դա շատ դժվարություններ էր առաջացնում մեր ընտանիքի համար, բայց մենք պատվով ընդունեցինք հետևանքները։ Այսօր ոգևորվում ենք՝ տեսնելով, թե ինչպես է իրավիճակ փոխվում։ Մենք աջակցում ենք այդ ամենին ինչքան հնարավոր է շատ և կշարունակենք բարձրաձայնել խնդիրների մասին, երբ նկատենք դրանք։

-Ակտիվ մասնակցություն ունենալով Հայաստանում քաղաքացիական ընդվզումներին՝ ի՞նչ հատկանիշներ եք նկատել երիտասարդության շրջանում։

-Սեփականության զգացումն ու անարդարության հանդեպ անհանդուրժողականությունն ամենամեծն է, որին ականատես եմ եղել։ Սա ամեն ինչ է նշանակում, և սա այն է, ինչ ամեն ինչ տեղն է գցելու։

-Ի՞նչ կմաղթեիք այսօրվա երիտասարդներին, որոնց ուսերին է դրվում երկիրը կառուցելու ծանր բեռը:

-Ընդհակառակը, դա ոչ թե ծանր բեռ է, այլ հնարավորություն։ Մեր պապերը, պապերի պապերը կերազեին այն հնարավորության մասին, որ մեզ է ընձեռնված։ Մենք ժառանգել ենք ծանր իրավիճակ, բայց նաև հիասքանչ երկիր ու հիանալի բնակչություն։ Եկեք աշխատենք օր ու գիշեր մեր երկիրը մեր պապերի երազածը դարձնելու համար։

-Ի՞նչն է Ձեզ ամենաշատը դուր գալիս Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանում դասավանդելիս։

-ՀԱՀ-ն այն վայրն է, որտեղ իմ հոգին լցվում է հույսով։ Ես պատիվ եմ ունեցել դասավանդելու շատ փայլուն ուղեղների։ Ես պարբերաբար ոգեշնչվում եմ՝ զգալով, թե ինչ խելացի, նորարար և իմաստուն են իմ ուսանողները։ Արցունքների հեղեղ էր, երբ տեսնում էի իմ առաջին ուսանողների ավարտելը, և ես այնպես անհամբերությամբ էի սպասում ավարտական երեկոյին, ինչպես երեխան է սպասում Դիսնեյլենդ գնալուն։ Գիտեմ, որ ես շատ հպարտ եմ լինելու մի քանի տարի հետո, երբ տեսնեմ իմ ուսանողներին մեծ աշխարհ մտնելիս և իրենց փառահեղությունն աշխարհին ցույց տալիս։ Ես պատրաստվում եմ դառնալ այն մարդը, ով խնջույքներում կասի․ «Իսկ դուք գիտե՞ք, որ այսինչ հիասքանչ ուսանողը իմ ուսանողն է եղել»։

-Եվ վերջում, որո՞նք են Ձեր ամենաօգտագործվող (նախընտրելի) ծրագրերը։

-PicsArt (գլխավորում է իմ ցանկը, իմ ստեղծարար ելքը), Armenian Public Radio Archive (բացահայտելու համար լեգենդները), Blinkist (բավարարելու իմ՝ հավերժ սովորելու ցանկությունը), Trello (ինձ կազմակերպված պահելու համար), Insight Timer (ուղղորդված մտածելիքի համար, ինձ հավասարակշռված է պահում), Spotify (երաժշտություն, երաժշտություն և էլի երաժշտություն), Reddit (խիղճս տանջող հաճույքը)։

Հարցազրույցը գրի առավ Մարիետա Բաղդասարյանը

PicsArt. հայացք ներսից

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Այս շաբաթ առիթ ունեցա հյուրընկալվել հայաստանյան ամենահաջողակ կազմակերպություններից մեկում՝ PicsArt-ում: Շատերս ենք լսել նրանց մասին, բայց թե ովքեր են նրանք և ինչով և ինչու են դարձել լավագույնը, քչերը գիտեն, առավել ևս նրանք, ովքեր այսօր փորձում են գտնել իրենց տեղը մասնագիտությունների շուկայում: Այս և շատ այլ հարցերի շուրջ զրուցել եմ Մշակույթի և հաղորդակցման թիմի անդամ` Վարդուհի Ջանոյանի հետ։

-Ի՞նչ առավելություններ ունի հավելվածը այլ լուսանկարների խմբագրությամբ զբաղվող հավելվածների նկատմամբ։

-PicsArt-ը բացի այն, որ լուսանկարների խմբագրությամբ զբաղվող հավելված է, այն միաժամանակ հանդիսանում է նաև սոցիալական ցանց։ PicsArt-ը երկուսը մեկում հարթակ է, որտեղ մարդիկ կարող են լուսանկարներ ստեղծել և կիսվել իրենց մտքերով այլ օգտատերերի հետ։ Հավելվածը անվճար է, չնայած նրան, որ մենք վճարովի ֆունկցիաներ էլ ունենք, գործիքների գերակշիռ մասը անվճար են։ Եթե համեմատենք այլ ծրագրերի հետ, օրինակ՝ Photoshop, ապա PicsArt-ում որևէ լրացուցիչ գիտելիքներ հարկավոր չեն, որովհետև գործիքները պարզ և հասանելի են բոլորի համար։ Այժմ PicsArt-ում հնարավոր է դարձել նաև վիդեոների խմբագրությունը, որը նորից փոխարինում է այլ պրոֆեսիոնալ ծրագրերին, օրինակ՝ «After Effect»-ին, որով խմբագրելու համար օգտատերը պետք է անպայման տիրապետի ծրագրին։

Մենք շատ ուրիշ առավելություններ էլ ունենք, օրինակ՝ «Free to edit» ֆունկցիան, որով դու հնարավորություն ես տալիս այլ օգտատերերին խմբագրել քո լուսանկարը։ Հետաքրքիր է տեսնել թե ինչպե՞ս է աշխարհի մյուս ծայրում ապրող մեկ ուրիշ օգտատեր իր պատկերացմամբ խմբագրում քո լուսանկարը։ Եվ հնարավոր է, որ դա շատ ավելի լավը լինի, քան այն, ինչ դու էիր պատկերացնում։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Շուկայում, ո՞ր հավելվածներն են հանդիսանում PicsArt-ի գլխավոր մրցակիցներ։

-Որպես այդպիսին մենք մեզ ոչ մեկին մրցակից չենք համարում։ Որովհետև չկա այնպիսի հավելված, որը նույն գործառույթներն է կատարում, ինչ-որ մենք։ Բայց եթե շատ կոպիտ համեմատություն անենք, ապա շատերը մեզ Instagram-ի հետ են համեմատում, որը նույնպես լուսանկարներ խմբագրելու հնարավորություն ունի։ Սակայն այստեղ ավելի շատ գերակշռում է սոցիալական ցանցը։ PicsArt-ում այս երկու հարթակները համարժեք են բաշխված, և բացի այդ, մեզ մոտ գործիքները շատ ավելի շատ են, իսկ հնարավորությունները` ավելի լայն։ Այդ իսկ պատճառով մենք այդքան էլ Instagram-ը մրցակից հավելված չենք համարում։ Բայց իհարկե կան նմանություններ, որ մեր օգտատերերը կարող են համեմատել։ Կան մի շարք նկարների edit (խմբագրել) անող հավելվածներ, որոնց նույնպես անմիջական մրցակից չի կարելի դիտարկել, քանի որ նրանք էլ որպես սոցիալական ցանց հանդես չեն գալիս։

-Ինչքա՞ն ժամանակ է, որ գործում է կազմակերպությունը, աշխատանքային գործունեության ընթացքում ի՞նչ կարևոր ձեռքբերումներ են գրանցվել։

-Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 2011թ-ին։ Մեծ sticker-ների փաթեթ ունենք, որտեղ օգտատերերը հնարավորություն ունեն ինքնուրույն նոր sticker-ներ ստեղծել։ Այժմ այդ փաթեթում մոտ 50մլն sticker-ներ ունենք, սա նույնպես մեծ ձեռքբերում էր մեզ համար։ Ամեն տարի փորձում ենք նոր փոփոխություններ մտցնել հավելվածի մեջ։ Եվ յուրաքանչյուր հաջողված պրոյեկտ, մեր օգտատերերի կողմից յուրաքանչյուր դրական արձագանք մեզ համար շատ կարևոր է։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Նշեցիք, որ վճարովի ֆունկցիաներ էլ կան հավելվածում, ինչքանո՞վ են դրանք հասանելի, և ո՞րն է ամենաթանկ ֆունկցիան։

-Ինչպես արդեն նշեցի, վճարովի ֆունկցիաները գերակշռող մաս չեն կազմում, շատ ավելի շատ են անվճար գործիքները, sticker-ները, effect-ները։ Բացի այդ վճարովի ֆունկցիաները պարբերաբար անվճար են դառնում։ Երբ նոր գործիք, sticker կամ effect է ավելանում, որոշ ժամանակ վճարովի լինելուց հետո հասանելի է դառնում բոլոր օգտատերերի համար։ Կա նաև մեկ այլ տարբերակ, երբ տվյալ ֆունկցիան ինչ-որ ժամանակահատվածի ընթացքում է անվճար դառնում։ Իսկ ինչ վերաբերում է ամենաթանկ ֆունկցիային, կոնկրետ նշել չեմ կարող, բայց կարող եմ ասել, որ գումարային շեմը շատ ցածր է։ Օրինակ` եթե մեկ ամսվա կտրվածքով վերցնենք subscription-ը (բաժանորդագրությունը), որը հնարավորություն է տալիս դառնալ GOLD, ապա այն կազմում է 4-5$, իսկ ամբողջ տարվա կտրվածքով՝ 40$։ GOLD օգտատերի համար բոլոր գործիքները հասանելի են դառնում։

-Քանի՞ օգտատեր ունի այժմ PicsArt-ը։ Ի՞նչ տոկոս են կազմում ակտիվ օգտատերերը, և ինչպիսի՞ն է հավելվածի վարկանիշը։ Այսինքն ինչքանո՞վ է օգտատերերին բավարարում ծրագիրը։

-Այժմ մենք ունենք 500մլն download, որի մեջ մտնում են բոլոր այն մարդիկ, ովքեր որոշ ժամանակով ներբեռնել են հավելվածը և 130մլն ակտիվ օգտատերեր։ Ակտիվ են համարվում այն օգտատերերը, ովքեր նկարները խմբագրելուց հետո, դրանք պահպանում կամ որևէ սոցիալական ցանցում հրապարակում են։ Օգտատերերի կողմից դրական արձագանքները իհարկե ավելի շատ են։ App-ը միտված է ոչ պրոֆեսիոնալ մարդկանց հնարավորություն ընձեռնել ստեղծագործել, նկարների և վիդեոների խմբագրության միջոցով արտահայտել սեփական գաղափարները։ Մենք հաճախ ենք մեր օգտատերերի կողմից իրենց կյանքի մասին իրական պատմություններ ստանում նամակների տեսքով։ Եվ այդ պատմությունները փաստում են, որ PicsArt-ը իր առաջնային և ամենակարևոր գաղափարի իրագործմանն է ծառայում, դա է ՝ փոխել մարդկանց կյանքերը դեպի լավը։

Բացասական արձագանքներ հիմնականում գրանցվելու ժամանակ հավելվածի պայմաններին չծանոթանալու արդյունքում են լինում, բայց դրանք հեշտությամբ հարթվում են։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Քանի՞ ուղղությամբ է կարգավորվում հավելվածի աշխատանքը։ Եվ ի՞նչ թիմեր են աշխատում այդ ուղղություններով։ 

-Մեզ մոտ գործում է «մատրիցայի» կառուցվածքը։ Այսինքն մենք ունենք հորիզոնական և ուղղահայաց թիմեր միաժամանակ։ Մասնագիտական թիմեր՝ ծրագրավորողներ, դիզայներներ, QA-ներ (ծրագրային որակի ապահովմամբ զբաղվող մասնագետներ), անալիտիկներ և այլն։ Յուրաքանչյուր մասնագիտական ուղղվածություն ունի իր թիմը և իր տեխնիկական ղեկավարը։ Բայց մասնագետները բաժանված են նաև ըստ App-ի (հավելված) բաժինների։ Այսինքն եթե ունենք օրինակ՝ Editor բաժին, ապա գոյություն ունի առանձին թիմ, որը աշխատում է միայն այդ բաժնի վրա։ Եվ այդ թիմում կան բոլոր անհրաժեշտ մասնագետները։ Հիմնականում թիմերը բաժանված են հենց ըստ App-ի գործիքների։ Եվ իհարկե, յուրաքանչյուր թիմ գաղափարական աշխատանք է կատարում, փորձելով ոչ միայն հավելվածին տեխնիկական լավ տեսք տալ, այլ նաև այն լցնել նոր և հետաքրքիր հնարավորություններով։ Բացի Հայաստանից PicsArt-ը մասնաճյուղեր ունի նաև՝ Սան Ֆրանցիսկոյում, Չինաստանում, Մոսկվայում։ Սրանք թիմեր են, որոնք զբաղվում են մարկետինգով, Մոսկվայի թիմը օրինակ, զբաղվում է արհեստական բանականությամբ։ Իսկ ամբողջ տեխնիկական և մնացած աշխատանքները կազմակերպվում են հենց Հայաստանում։

-Բոլոր գործընթացները սեփական ռեսուրսներո՞վ եք իրականացնում, թե՞ այլ կազմակերպությունների ծառայություններից և պատրաստի ռեսուրսներից էլ եք օգտվում։

-Ունենք պայմանագրային աշխատակիցներ, ովքեր կարող են այլ երկրներից էլ լինել։ Օրինակ՝ քանի որ մեր App-ը ավելի քան 30 լեզվով թարգմանվում է, և այժմ աշխատում ենք նաև հայերենի վրա, մենք թարգմանիչների ծառայություններից ենք օգտվում։ Օգտվում ենք նաև Freelancer-ների ծառայություններից, հաճախ այն տեղանքը, որի համար հավելվածը ցանկանում ենք ներդնել, ավելի լավ պատկերացնելու համար։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Ո՞ր հարթակներում է հասանելի App-ը։

-App-ը հասանելի է երեք հարթակներում՝ Android, IOS, Windows: Windows10-ում հավելվածը հասանելի է նաև համակարգիչների համար։ Իհարկե յուրաքանչյուր հարթակում հավելվածը թե՛ Interface-ը, թե՛ գործիքները տարբեր են, բայց ընդհանուր գաղափարը և գործառույթները նույնն են։

-Չարամիտների կողմից հաճախ ե՞ն հարձակումներ լինում։ Եթե այո, ո՞րն է վերջին խոշոր հարձակումը, օգտատերերը դրանից տուժե՞լ են, թե՞ ոչ։ Ի՞նչ չափերի վնաս եք կրել, ինչպե՞ս եք հաղթահարել։

-Նման հավելվածը իհարկե չի կարող հարձակումների չենթարկվել։ Հավելվածի ապահովությունը ամենօրյա աշխատանք է, և մենք փորձում ենք պատշաճ կերպով այն իրականացնել։ Կոնկրետ օրինակներ չեմ կարող նշել, բայց կարող եմ ասել, որ հարձակումների ժամանակ օգտատերերի ապահովությունը մաքսիմալ է։

-Հե՞շտ է արդյոք լավ կադրեր գտնելը, ինչպե՞ս եք այդ գործընթացը կազմակերպում։

-Կադրերը իրականում, հատկապես IТ ոլորտում, բավականին շատ են։ Դժվարությունը ավելի շուտ կայանում է նրանում, թե ինչ մասնագիտացմամբ մարդիկ ենք փնտրում։ Օրինակ, վերջերս մենք նկատել ենք, որ Հայաստանում System Administration-ի համար նախատեսված կրթություն չունենք։ Եվ մենք փորձում ենք ինքներս այդ կրթությունը տալ և System Admin-ներ վերապատրաստել։ Վերջերս մեր կազմակերպած անվճար դասընթացների արդյունքում ունեցանք 6 մասնակից, ովքեր միացան մեր թիմին։ Մենք փորձում ենք կրթական ծրագրերի օգնությամբ նպաստել Հայաստանում IT-ի ոլորտի զարգացմանը և հայաստանյան աշխատաշուկան լցնել լավ մասնագետներով։ Համագործակցում ենք նաև Code Academy-ի հետ՝ առաջարկելով PicsArt-ում պրակտիկայի հնարավորություն։

-Ո՞րն է PicsArt-ում աշխատելու առավելությունը, ինչո՞ւ պետք է ապագա ծրագրավորողները իրենց աշխատանքային հեռանկարները հենց այստեղ տեսնեն։

-PicsArt-ը ոչ ստանդարտ աշխատելաոճի կրող կազմակերպություն է։ Այն իր աշխատակիցներին տալիս է գաղափարական ազատություն` թույլ տալով ազատ ստեղծագործել։ Մեզ համար կարևոր չէ քանի ժամ դու նստեցիր քո աշխատանքային սեղանի շուրջ, կարևորը վերջնական արդյունքն է։ Դրա մասին փաստում են ոչ միայն մեր հանգստի զոնաները, որտեղ աշխատակիցները կարող են շփվել, սեղանի խաղեր խաղալ, հանգստանալ, այլ նաև մի շարք միջոցառումները՝ հանգիստը ավելի լավ կազմակերպելու համար։ Օրինակ՝ այստեղ մերսման հնարավորություն ունենք, յոգայի դասընթացներ և առողջ ապրելակերպին նպաստող մի շարք այլ միջոցառումներ ենք կազմակերպում։ Մենք շատ ենք կարևորում մեր աշխատակիցների աճը որպես մասնագետներ։ Դրա համար կրթական ծրագրեր ենք իրականացնում նաև կազմակեպության ներսում։ Անգլերենի, չինարենի, ծրագրավորման դասընթացներ ունենք։ Եթե դու PicsArt-ում ես, դու համընթաց ես շարժվում աշխարհի և միջազգային տրենդների հետ։

-Ներկայումս քանի՞ հոգանոց թիմ է աշխատում PicsArt-ում։ Թիմում տղանե՞րն են գերազանցում, թե՞ աղջիկները:

-Այժմ ունենք մոտ 400 աշխատակից։ Թիմում տղաների և աղջիկների քանակը գրեթե հավասար է։ Այս առումով PicsArt-ը կոտրում է այն կարծրատիպը, որ ծրագրավորմամբ հիմնականում պետք է տղաները զբաղվեն։ Մեր ծրագրավորողների թիմի և տեխնիկական ղեկավարների մի մասը նույնպես աղջիկներ են։

-Ի՞նչ գիտելիքներ և հմտություններ, soft skils-ներ են անհրաժեշտ PicsArt-ում աշխատելու համար։

-Աշխատանքի ընդունելիս նախ և առաջ ուշադրություն ենք դարձնում մարդկանց որպես անհատներ։ Շատ կարևոր է, որ մեր աշխատակիցը լինի ակտիվ, ճկուն, շփվող, որ կարողանա արագ ինտեգրվել թիմին։ Մեր աշխատակիցների մեծամասնությունը երիտասարդներ են և նրանցից շատերը աշխատանքային փորձ չունեին մեր թիմին միանալուց առաջ։ Մենք երիտասարդներին հնարավորություն ենք ընձեռում աշխատել և աճել որպես մասնագետներ մեզ մոտ։ Եվ մասնագիտական հմտություններից առավել գնահատում ենք սովորելու ցանկությունը։

Լռության երթ

Լուսանկարը` Կարեն Թորոսյանի

Լուսանկարը` Կարեն Թորոսյանի

Ապրիլի երկուսի երեկոյան Արմավիր քաղաքի կենտրոնական հրապարակից  մեկնարկեց լռության երթ` նվիրված ապրիլյան պատերազմի զոհերի հիշատակին: Երթը նախաձեռնել էին Հայաստանի ազգային սկաուտական կազմակերպության Արմավիրի  մասնաճյուղի սկաուտները: Այսօր իմ զրուցակիցը երթի կազմակերպիչներից մեկը` Արման Գալստյանն է, ով 2012թ-ից սկսած Արմավիրի մասնաճյուղի Սկաուտական կազմակերպության ակտիվ անդամներից մեկն է:

-Արման, խնդրում եմ պատմես` ինչպես առաջացավ նման երթ կազմակերպելու միտքը:

-Երթն առաջին անգամ անցկացվել է 2018թ-ին: Արմավիրի սկաուտներով որոշեցինք կազմակերպել նման երթ նվիրված Քառօրյա պատերազմի երկրորդ տարելիցին, նպատակն էր` թեկուզ այդ ձևով մեր հարգանքի տուրքը մատուցել մեր հերոսներին, ովքեր այդ օրերին զոհեցին ամենակարևորը` իրենց կյանքը հանուն հայրենիքի: Այս տարի երկրորդ անգամն էր, ու միտք ունենք այն դարձնել ամենամյա:

-Երթի գլխավոր խորագրի  համար հիմք է հադիսացել Սահյանի հայտնի ժողովածուի անվանումը: Ինչո՞վ էր պայմանավորված նման ընտրությունը:

-Երթի խորագիրը հետևյալն էր. «Մեզ բացակա չդնեք»: Ընտրությունը պայմանավորված էր նրանով, որ թեև իրենք զոհվել են ու ֆիզիկապես մեզ հետ չեն, հոգեպես շարունակում են մնալ մեզ հետ, մեր կողքին ու կմնան միշտ: Ու մեզնից յուրաքանչյուրը զգում է այդ ներկայությունն իր մեջ, իր կողքին, ու երբեք չպետք է նրանց բացակա դնենք:

-Եթե խոսենք երթի ընթացքից, որտեղի՞ց էր սկսվել այն, ու արդյո՞ք մեծ էր քաղաքացիների ներգրավվածությունը:

-Մենք շարժվեցինք Արմավիրի կենտրոնական հրապարակից և ավարտեցինք Սբ. Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցու բակում, որտեղ տեղի է ունեցել մոմավառություն: Նախորդ տարվա համեմատ թիվն այս տարի ավելի մեծ էր, ինչը ողջունելի փաստ է: Ներկա էին նաև մարզպետարանի ու քաղաքապետարանի ներկայացուցիչներ: Արմավիրի քաղաքապետ Դավիթ Խուդաթյանը ևս ներկա էր երթին իր աշխատակազմի հետ, ու պետք է նաև նշեմ, որ կազմակերպչական հարցերում ևս օժանդակել է մեզ: Երթի մասնակիցների մեջ էին զոհված հերոսների մայրեր ու նաև անձամբ քառօրյայի մասնակից տղաներից:

Լուսանկարը` Կարեն Թորոսյանի

Լուսանկարը` Կարեն Թորոսյանի

-Երեք տարի առաջ տեղի ունեցածն ինչ խոսք բոլորիս վրա է իր հետքը թողել, այդ օրերին խաղաղություն, հայրենիք, բանակ հասկացություններն ավելի առարկայական էին դառնում բոլորիս համար: Արդյո՞ք կարելի է ասել, թե այս երթը այն փոխհատուցումն էր, պարտքի զգացումը նրանց առաջ, ովքեր հանուն մեզ զոհեցին իրենց կյանքը:

-Չէի ասի, թե պարտքի զգացում է, ավելի շատ ցանկություն էր ինչ-որ չափով մեր հարգանքն արտահայտել այդ ձևով: Մենք մեզ պարտավորված էինք զգում նախ իրենց առաջ, որ միշտ հիշենք իրենց, երկրորդ` իրենց ծնողների, որ նման հերոսներ են տվել հայրենիքին, և երրորդ` արդեն մեզ համար, մեր քաղաքի համար:

-Ինչ խոսք, բոլորս էլ պարտական ենք մեր հերոսներին ու նրանց ընտանիքներին, ու նրանց արարքը կա ու միշտ էլ անգնահատելի կմնա, բայց կա՞  արդյոք մի կերպար, ում համարում ես քառօրյայի քո’ հերոսը:

-Դժվար է առանձնացնել մեկին, որովհետև նրանք բոլորն էլ հերոսներ են, իրենց էությամբ, իրենց կոչմամբ, իրենց անկատար մնացած երազներով… Սակայն կուզեի առանձնացնել Գոռ Կիրակոսյանին, հենց Արմավիր քաղաքից, ով կարելի է ասել, պատերազմի անմեղ զոհերից էր: Նա զոհվեց պատերազմի ավարտից օրեր անց, հրադադարից հետո:

Լուսանկարը` Կարեն Թորոսյանի

Լուսանկարը` Կարեն Թորոսյանի

-Շուտով ինքդ էլ ծառայության ես անցնելու բանակում: Ի՞նչ ակնկալիքներ ունես ծառայությունից:

-Սպասում եմ հետաքրքիր ու հանգիստ երկու տարի, խաղաղ ամենակարևորը: Չեմ ասի, թե հարթ ու կանաչ ճանապարհ, որովհետև միապաղաղ է ինչ-որ չափով, իսկ փոսերով ճանապարհը հետաքրքիր է, փորձ ես ձեռք բերում ինչ-որ չափով, հետագայում նաև ճիշտ քայլելու համար: Շնորհակալ եմ բոլոր էն տղերքից, ովքեր իրենց կյանքը չխնայեցին հանուն խաղաղ կյանքի: Հիմա մեր պարտքն է` շարունակել նրանց կիսատ թողածը, ինչու չէ, նաև ապրենք այն կյանքը, որը իրենք չհասցրին: Ու ապրենք արժանապատիվ, որ հետո պարզ հայացքով կարողանանք նայել մեր հերոսների մայրերի ու երեխաների աչքերին:

Կիոկուշին կարատեն Հայաստանում

Ի՞նչ է Կիոկուշին կարատեն, ինչպիսի՞ տարածում ունի այն Հայաստանում։ Այս թեմայով էլ զրուցեցի գործող մարզիկ և մարզիչ Ստեփան Գրիգորյանի հետ:

-Ի՞նչ սպորտաձև է սա, կխնդրեմ մի քանի բառով ներկայացնել:

-Կիոկուշինը կոնտակտային ոճ է։ Հիմնադրվել է 1950-ական թվականներին Ճապոնիայում` կորեացի վարպետ Մասուտացի Օյամի կողմից և տարիների ընթացքում տարածվել է աշխարհով մեկ։

-Իսկ Հայաստանում ինչքանո՞վ է այն տարածված, շա՞տ են արդյոք այս սպորտաձևով հետաքրքրվողները։

-Հայաստանում մի քանի ֆեդերացիաներ կան, որոնցից մեկն էլ մեր ֆեդերացիան է։ Այն Հայաստանում օրինական գործում է 2005 թվականից, հիմնադիրը և նախագահը Անդրանիկ Հակոբյանն է։ 2005 թվականին մարզվում էին հարյուրավոր մարզիկներ, իսկ այսօր արդեն 2000՝ մարզիկ` Հայաստանում և Արցախում։

-Կպատմե՞ք ֆեդերացիայի աշխատանքի մասին, ի՞նչ ձեռքբերումներ եք ունեցել այս տարիների ընթացքում։

-Ֆեդերացիան այս տարիների ընթացքում մասնակցել է միջազգային մասշտաբի բազմաթիվ արտերկրյա մրցաշարերի, Եվրոպայի և աշխարհի առաջնությունների՝ ընդհանուր հաշվով հայրենիք բերելով 125 ոսկե, 103 արծաթե և 130 բրոնզե մեդալ: Հայկական հիմնը հնչել և եռագույնը պատվով ծածանվել է ամենատարբեր երկրներում՝ Ճապոնիա, Գերմանիա, Իսպանիա, Իտալիա, Հոլանդիա, Ռուսաստան, Ուկրաինա, Հունաստան, Բուլղարիա, Վրաստան և այլուր:

-Վերջերս տեղի է ունեցել մրցաշար, կխնդրեմ խոսեք դրա մասին: Ի՞նչ հաջողություններ գրանցեցիք։

-Մարտի 23-ին Իսպանիայում կայացած Կիոկուշին կարատեի Եվրոպայի առաջնությանը մասնակցեցին 25 պետությունների պատվիրակություններ:
Հայաստանի Կիոկուշին կարատեի ֆեդերացիայի մարզիկները՝ ֆեդերացիայի հիմնադիր-նախագահ Անդրանիկ Հակոբյանի ղեկավարությամբ, փայլուն հաջողություններ գրանցեցին՝ զբաղեցնելով հետևյալ հորիզոնականները. 3 մարզիկներ դարձան ոսկե մեդալակիրներ՝ Վահագն Հակոբյան, Մաքս Վլասյան, Անդրանիկ Ստեփանյան: Դավիթ Կարապետյանն ու Արման Հովսեփյանը դարձան բրոնզե մեդալակիրներ։

-Ապագայում ի՞նչ առաջնություն է սպասվում, որի մասին կուզեք տեղեկացնել:

-Ապրիլի 7-ին Աշտարակ քաղաքում կայանալու է ՀՀ գավաթի առաջնություն, որի մրցանակակիրները երկու շաբաթ անց մասնակցելու են Հայաստանում կայանալիք «Արմենիա Գրամփ» միջազգային մրցաշարին։ Ներկա պահին մասնակիցներ ունենք Վրաստանից, Իրանից, Ղազախստանից։

-Հե՞շտ է լինել մարզիչ և աշխատել երեխաների հետ, չէ՞ որ պատասխանատու աշխատանք եք կատարում։

-Եթե սիրես աշխատանքդ, ապա հեշտ կստացվի, ինչպես իմ դեպքում։ Ճիշտ է, լինում են դեպքեր, երբ երեխաները կոմպլեքսներ են ունենում, ամաչկոտ են լինում, բայց փորձում ենք աշխատանք տանել նրանց հետ և ընտելացնել միջավայրին և իրենց մարզաձևին։

Հաջողության քո բանալին. «Մարդը՝ սմարթ»

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Արդեն 3-րդ անգամն է, ինչ COAF Smart կենտրոնում կազմակերպվում են Smart Connects կամ՝ «Մարդը՝ սմարթ» խորագրով հանդիպումներ։ Հիմնադրամի տեղեկատվական բաժնի ղեկավար Դավիթ Մանուկյանը նշեց, որ այս նախաձեռնությունը նպատակ ունի համայնքի բնակիչներին հնարավորություն ընձեռելու հանդիպել տարբեր ոլորտներում հաջողության հասած մարդկանց, ովքեր կկիսեն իրենց փորձը, գիտելիքները, հմտությունները տեղի բնակիչների հետ։ Այս անգամ COAF-ի հյուրը միջազգային գրոսմայստեր, աշխարհի կրկնակի գավաթակիր Լևոն Արոնյանն էր։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Ես շատ բան եմ սովորել շախմատի շնորհիվ։ Շախմատը խաղ է, որտեղ սխալ քայլ անելուց հետո չես կարող դրանք փոխել, կարող ես միայն փորձել շտկել դրանք։ Եվ կյանքում էլ է այդպես։ Մենք հակված ենք անընդհատ հետ նայել, փոխարենը` պետք է փորձենք պայքարել և առաջ շարժվել։ Շախմատը սովորեցնում է ինքնուրույն մտածել, ցույց է տալիս, որ հաջողության հասնելու համար պետք է ջանքեր գործադրել։ Ես ինձ տաղանդավոր մարդ եմ համարում, իսկ տաղանդավոր մարդիկ շատերը ալարկոտ լինելու խնդիր ունեն, և ես էլ բացառություն չեմ։ Բայց ինչ-որ արդյունքի հասնելու համար տաղանդը ամենևին էլ բավական չէ։

Լևոն Արոնյանի ելույթից հետո, մենք հնարավորություն ունեինք հետաքրքրող հարցեր ուղղել նրան։ Հատկապես ակտիվ էին տարիքով ավելի փոքրերը։

-Պարոն Արոնյան, եթե շախմատ խաղալ չիմանայիք, ուրիշ ինչո՞վ կզբաղվեիք։

-Ինձ միշտ հետաքրքրել է պայքարը։ Ես համոզված եմ, որ միայն պայքարի շնորհիվ է հնարավոր օգուտ տալ երկրին, հանրությանը և սեփական անձին։ Երբ  դու պայքարում ես քեզանից ուժեղների հետ, դու աճում ես որպես անհատականություն։ Կարծում եմ, որ շախմատով չզբաղվելու դեպքում, կզբաղվեի այնպիսի գործով, որտեղ լավագույնը լինելու ձգտում կունենայի։ Երաժշտություն եմ սիրում, միգուցե երաժիշտ լինեի։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Դուք ձեր ոլորտում լավագույնն եք, ի՞նչ պետք է անել տարբեր ոլորտներում լավագույնը լինելու համար։

-Ես հավատում եմ, որ մարդու բախտն էլ պետք է մի քիչ բերի, որպեսզի նա իր ուժերը կիրառելու հնարավորություններ ստանա։ Հետո կարևոր է լավ ուսուցիչ ունենալը, մարդ, ով քեզ կկրթի և կաջակցի։ Եվ վերջապես, առաջինը՝ լավագույնը լինելու ցանկությունը։ Սա շատ կարևոր է, դու պետք է ձգտում ունենաս ապացուցելու ինքդ քեզ, որ դու կարող ես։ Անձամբ ինձ համար շատ մեծ նշանակություն ունի նաև ընտանիքի աջակցությունը։ Ժամանակին իմ մայրը ամեն ինչ մի կողմ դնելով, իր կյանքը նվիրել է իմ շախմատիստ դառնալուն, ինչի համար ես երախտապարտ եմ իրեն։

-Հայաստանում շախմատի զարգացմանը նպաստելու համար դուք ինքներդ, ի՞նչ քայլեր եք ձեռնարկում։

-Ես անկեղծ ասած, այդքան ակտիվ չեմ դրանում։ Քանի որ, ավելի կենտրոնացած եմ սեփական խաղի վրա։ Բայց ես գիտեմ շատ շախմատիստների, ովքեր ակտիվ գործունեություն են ծավալում շախմատի զարգացման համար։ Կարծում եմ, երբ ժամանակը գա, ես էլ դրանով կզբաղվեմ։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Վանաձորցի շախմատասերները նշեցին, որ Լոռվա մայր քաղաքը սիրով սպասում է Լևոն Արոնյանի հետ հանդիպմանը։ Ինչին Լևոնը պատասխանեց, որ իր մտերիմ ընկեր Սամվել Սահակյանը (ծնունդով վանաձորցի շախմատիստ, գրոսմայստեր) նույնպես իրեն հաճախ է Վանաձոր հրավիրում և, որ ժամանակ գտնելու դեպքում ինքն անպայման կայցելի։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Ե՞րբ և ինչպե՞ս է ձևավորվել սերը շախմատի նկատմամբ։

-Սերը շախմատի հանդեպ ձևավորվել է դեռևս մանկուց։ Երբ ես 5-6 տարեկան էի, շատ էի սիրում շաշկի խաղալ։ Հետո ավագ քույրս ինձ վարակեց շախմատի «վիրուսով»։

-Ո՞ւմ եք ցանկացել նմանվել, ո՞վ է ձեզ ոգեշնչում։

-Երբ փոքր ես, շատ մարդիկ կան, ովքեր քեզ ոգեշնչում են։ Առաջին շախմատիստը, ում խաղով ես  շատ տպավորված եմ եղել՝ Ալեքսանդր Ալյոխինն (ռուս շախմատիստ) էր։ Մինչև հիմա էլ նա իմ սիրելի շախմատիստն է, և նրա ներդրումը այս ոլորտում շատ եմ գնահատում։ Ինձ շատ է դուր գալիս բասկետբոլիստ՝ Բիլ Ռասըլի միտքը։ Նա 50- 60-ականներին իր թիմին ամենաշատ հաղթանակ բերած խաղացողն էր։ Թիմը, որը բավականին թույլ էր, եզրափակիչում էր խաղալու։ Եվ այդ առիթով Բիլին հաճախ էին հարցնում, թե ինչպե՞ս է ակնկալում հաղթել այսպիսի թույլ թիմով, իսկ նա պատասխանում էր, որ իրենցից առաջ էլ են հաղթողներ եղել։ Միտքը այն է, որ անհնարին ոչինչ չկա։ Եթե ինձանից առաջ ինչ-որ մեկը կարողացել է լավ արդյունքներ ունենալ, ապա ինչո՞ւ ես չեմ կարող դա անել։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Կա՞ մի շախմատիստ, ում ուժեղ մրացակից եք համարում:

-Ես այսպիսի բնավորություն ունեմ, տեսնելով, որ դիմացինս լավ չի խաղում, ես էլ եմ սկսում վատ խաղալ, կարծես չհարգելով ո՛չ իմ, ո՛չ դիմացինիս խաղը։ Վատ եմ խաղում այնքան ժամանակ, մինչև դիմացինս լավ է սկսում խաղալ։ Նման դեպք իմ սիրելի շախմատիստ Վասիլի Իվանչուկի, հետ է եղել։ Շախմատային լեզվով ասած, առաջ նրա հետ -8 էի (երբ որ դիմացինդ քեզ 8 անգամ հաղթել է, իսկ դու ոչ մի անգամ չես հաղթել), իսկ հիմա +1 եմ։ Անկեղծ ասած, ես սիրում եմ խաղալ նրանց հետ՝ ում հետ (-) եմ, որովհետև խաղը այդպես ավելի հետաքրքիր և պարտավորեցնող է դառնում։

-Շատ շախմատիստների համար սպիտակ խաղաքարերով խաղալը ավելի հեշտ է, քան սևերով։ Իսկ ձեր համա՞ր։

-Տարբերությունը մեծ է։ Սակայն որպես կանոն, ինձ համար սպիտակներով խաղը շատ ավելի վտանգավոր է, քան սևերով։ Սևերով խաղի ժամանակ խաղը ավելի կանխատեսելի է և ավելի հեշտ է անհրաժեշտության դեպքում այն դեպի ոչ-ոքի տանելը։ Սպիտակներով ավելի հաճախ եմ պարտվում։

-Ո՞րն է ձեր սիրելի խաղաքարը։

-Այս հարցի ամենալավ պատասխանը կլինի Տիգրան Պետրոսյանի պատասխանը՝ ամեն ավել քարը։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Ո՞րն է ամենակարևոր մրցաշարային հարթակը ձեզ համար։

-Այն հարթակը, որտեղ երբեք դեռ չեմ հայտնվել։ Դա իմ ամենակարևոր մրցաշարն է՝ աշխարհի առաջնությունը։

-Որևէ զվարճալի պատմություն կարո՞ղ եք պատմել, որ ձեզ հետ պատահել է։

-Մի զվարճալի դեպք կա, որը շախմատի հետ կապ չունի, բայց գուցե ձեզ հետաքրքրի։ Մի անգամ Երևանում էի։ Ես շուն ունեմ, և այդ օրը շանս հետ տաքսի նստեցինք, որի վարորդը ինձ չճանաչեց։ Շանս մասին հարցուփորձ անելուց հետո, վարորդը ինձ հարցրեց, թե ինչու գործի չեմ, որովհետև այդ օրը աշխատանքային էր։ Ես պատասխանեցի, որ շախմատիստ եմ, իսկ այսօր էլ հանգստյանս օրն է։ Ինչին նա պատասխանեց, որ երևի կինս է հարուստ, որ ես չեմ աշխատում ու շախմատ եմ խաղում։ Մենք շատ դանդաղ էինք գնում, իսկ շունս չի կարողանում հանգիստ նստել, երբ մեքենան դանդաղ է։ Նրան հանգստացնելու համար պատուհանը բացեցի։ Արդյունքում մեր կողքով անցնող մեքենաներից սկսեցին շանս նկատել, հետո էլ ինձ ճանաչել։ Եվ վարորդը այդ ամենը տեսնելով ասաց, որ փաստորեն շունս այնքան հայտնի է, որ ինձ էլ են այդպես ճանաչում։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Հանդիպումը ամփոփվեց պատանի շախմատիստների հետ բլից խաղով։ Երեխաները ամբողջ հանդիպման ընթացքում անհամբեր սպասում էին գրոսմայստերի հետ խաղին։ Պատանի շախմատիստների մեջ միակ աղջիկը՝ Ասլանյան Ելենան, ծնունդով Վանաձորից էր։

-Շատ ուրախ եմ այսօր այստեղ լինել։ Այս հանդիպումը ինձ սովորեցրեց, որ չկոտրվեմ պարտություններից և միշտ առաջ նայեմ։

Ինքը՝ Լևոն Արոնյանը, նույնպես շատ տպավորված էր այս հանդիպումից։

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

Լուսանկարը` Մարիամ Բարսեղյանի

-Ժամանակ շատ քիչ եմ ունենում նման հանդիպումների համար։ Բայց տեսնելով, որ այսպիսի մեծ ներդրում է արվում գյուղական համայնքների զարգացման համար, երեխաների համար, մեծ հաճույքով եկա այստեղ։ Հուսով եմ, որ նման կենտրոններ մնացած մարզերում էլ կլինեն։ Բլից խաղի ժամանակ հաճելի էր տեսնել թե ինչպես են երեխաները խաղում, որ չեն ցանկանում հանձնվել և մինչև վերջ պայքարում են։ Սրանք շատ լավ նշաններ են ապագայում լավ շախմատիստ դառնալու համար:

Նամակ իմ հերոսին

Ես Լուիզան եմ: Սովորում եմ ութերորդ դասարանում: Երբ մեր ուսուցչուհին մեզ հայտնեց, որ պետք է գրենք նամակ մեր հերոսին, ես անմիջապես Ձեր մասին մտածեցի՝ որոշելով իմ ողջ հույզերն ու մտորումներն արտահայտել այս նամակում…

Գիտեմ, որ Դուք որպես տնօրեն և ուսուցիչ աշխատել եք այն դպրոցում, որտեղ հիմա սովորում եմ ես: Մինչ օրս էլ խոսում են Ձեր մասին, գովաբանում Ձեզ: Երբ յուրաքանչյուր գագարինցու հարցնում են` ո՞վ է այսպես ծաղկեցրել այս դպրոցը, բոլորն առանց վարանելու պատասխանում են.

-Իհա՛րկե, ընկեր Եղիազարյանը…

Դուք դեռ տասնյոթ տարեկան էիք, երբ սկսվեց Հայրենական մեծ պատերազմը: Դուք մարտի դաշտում պայքարեցիք անձնազոհաբար, ինչի արդյունքում կորցրեցիք Ձեր բազուկը… Չեմ համարձակվում երևակայել անգամ, թե ի՜նչ փորձություններ եք հաղթահարել ու պատվով՝ որպես հերոս վերադարձել: Սրա մասին են վկայում Ձեր բազմաթիվ շքանշանները… Ձեզ վիճակվել է անցնել պատերազմի սարսափների միջով, բայց Ձեր աչքերում այնքա՜ն լուսավոր բարություն կա:

Սիրելի՛ ընկեր Եղիազարյան, Դուք իմ հերոսն եք: Եվ ուզում եմ հաստատել, որ այժմ էլ հպարտանալու շատ առիթներ ունեք: Ձեր չորս զավակներից երկուսն այժմ աշխատում են Ձեր հիմնած դպրոցում՝ շարունակելով Ձեր գործը, է՛լ ավելի շենացնելով մեր դպրոցը:

Դուք հիմա իննսունչորս տարեկան եք, ունեք Ձեր սեփական այգիները, որոնք մեծ հաճույքով եք մշակում: Հաճախ եմ տեսնում, թե ինչպես եք քայլում ծառաշարքերի միջով և հոգատարությամբ զննում ամեն ճյուղն ու ոստը, էտում ու պատվաստում ծառերը, զգուշորեն շտկում փեթակները:

Շատ գագարինցիների եք բաժին հանում Ձեր այգիների բերքից: Եվ երբ աշակերտներն անցնում են Ձեր այգիների կողքով, առանց հյուրասիրվելու չեն շարունակում ճանապարհը:

Քանի՜ անգամ եմ լսել, որ ասում եք.

-Նա՛ն ջան, տե՛ս, թե ի՜նչ լավ խնձորներ կան, եկե՛ք, վերցրե՛ք…

Ու սիրառատ, բարի-բարի՜ ժպտում եք՝ որպես հարազատ պապիկ…

Բակունցի տունը

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Գորիս քաղաքի Մաշտոցի փողոցի տներից մեկը արձակագիր, գրականագետ, սցենարիստ Ակսել Բակունցի տունն է, որը 1968 թվականից դարձել է տուն-թանգարան:

Թանգարանի հիմնադրման, այնտեղ գտնվող ցուցանմուշների մասին է պատմում թանգարանի վարիչ Վարդան Սարգսյանը:

-Նախ ասեմ, որ ես, մինչև Բակունցի տուն-թանգարանում աշխատանքի անցնելս, աշխատել եմ Գորիսի երկրագիտական թանգարանում, եղել եմ Գորիսի մշակույթի բաժնի տնօրենը, Բակունցի անվան միջնակարգ դպրոցում փոխտնօրեն եմ աշխատել: Իսկ 2011 թվականից սկսած՝ անցել եմ աշխատանքի Բակունցի տուն-թանգարանում:

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

1968 թվականին որոշում է եղել, որ Ակսել Բակունցի հայրական տունը վերածվի թանգարանի: 1969 թվականից սկսվել են նախապատրաստական աշխատանքները: Թանգարանը սկսել է գործել 1970 թվականին: Այն Չարենցի անվան Գրականության և արվեստի ՊՈԱԿ-ի մասնաճյուղ է:

Թանգարանը հիմնադրել է բանասեր Քաջիկ Միքայելյանը, որը երկար տարիներ նաև եղել է թանգարանի տնօրենը, այնուհետև՝ վարիչը: Քաջիկ Միքայելյանը աշխատել է մինչև 2011 թվականը:

Թանգարանն ունի մոտ 440 ցուցանմուշ, այն հիմնական ֆոնդից բացի՝ ունի նաև օժանդակ ֆոնդ, ժամանակի ընթացքում նվիրաբերված մի քանի հարյուր գրքեր կան։

Թանգարանում ավանդական միջոցառումներ են անցկացվում՝ Բակունցի ծննդյան օրը, թանգարանների միջազգային օրը, մեր տարածաշրջանի նշանավոր գործիչների կյանքին, գործունեությանը վերաբերող և բազմաթիվ այլ միջոցառումներ:

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Ասեմ նաև, որ աստիճանաբար ավելանում է թանգարաններ այցելողների թիվը, հատկապես վերջին շրջանում: Այլազգի զբոսաշրջիկների աճ ունենք, բայց հիմնականում ներքին զբոսաշրջությունն է՝ դպրոցականներ, ուսանողներ, որոնք ուսումնական տարվա վերջին՝ մայիս, հունիս ամիսներին այցելում են:
Այս տարի դպրոցականները թանգարաններ անվճար այցելելու հնարավորություն ունեն, արդեն բազմաթիվ զանգեր ունենք: Անցած տարի ունեցել ենք 4000-ից ավելի այցելուներ:

Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանով շրջելուց, լուսանկարելուց հետո զրույցը շարունակվեց Վարդան Սարգսյանի հետ, բայց արդեն Երկրագիտական թանգարանի մասին:

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

-Ես այժմ որպես գիտաշխատող շարունակում եմ իմ աշխատանքը նաև Երկրագիտական թանգարանում:

Երկրագիտական թանգարանը հիմնադրվել է 1947 թվականին: Այն եղել է Սյունիքի մարզի առաջին թանգարանը, առաջին անգամ հայտնաբերված հնագիտական իրերը տեղ են գտել այս թանգարանում:

Թանգարանն ունի 5000-ից ավելի ցուցանմուշներ, ցուցանմուշները թանգարան են մտել հիմնականում նվիրատվությունների արդյունքում, և հենց այդպես էլ ձևավորվել է Երկրագիտական թանգարանը: Անցյալում որոշակի միջոցներ էին հատկացվում ամեն տարի թանգարանում նոր ցուցանմուշներ ձեռք բերելու համար, վերջին շրջանում, կախված երկրի տնտեսական վիճակից՝ միջոցներ չեն հատկացվում, բայց դա չի խանգարում, որ մենք թանգարանը նոր ցուցանմուշներով համալրենք:

Մեր թանգարանները Հայաստանի թանգարանների ասոցիացիայի հետ տարբեր առիթներով կապ են ունեցել, այժմ էլ ամեն տարի միջազգային զարգացման գործակալության կողմից կազմակերպվող «Իմ Հայաստան» ծրագրի շրջանակներում արդեն 4-րդ տարին է՝ համագործակցում են, և ունենք բազմաթիվ ձեռքբերումներ:
Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Լուսանկարը` Մարի Բաղդասարյանի

Ասեմ նաև, որ մոտ ժամանակներս նույն ծրագրի շրջանակներում նախատեսված են էքսկուրսավարների վերապատրաստման դասընթացներ, նաև անգլերեն լեզվի խորացման, թանգարանային ցուցադրությունների կազմակերպման ծրագրեր ունենք:

Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանում կարող եք տեսնել նրա ծնողների սենյակը, Բակունցի աշխատասենյակը, գրասեղանը, գրքերը, նկարները, դրանցում տարիների միջով անցած, բայց և նույնը մնացած շունչ կար: Եվ դա Բակունցի շունչն էր…

Դպրոցն իդեալական են դարձնում աշակերտները

Հարցազրույց Կոտայքի մարզի Սոլակ գյուղի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն Լիդա Դավթյանի հետ։

-Նախ կխնդրեի ներկայանալ` ի՞նչ մասնագիտություն ունեք և քանի՞ տարի եք աշխատում որպես դպրոցի տնօրեն։
-Մասնագիտությամբ քիմիկոս-կենսաբան եմ։ Որպես դպրոցի տնօրեն աշխատում եմ արդեն 25 տարի։
-Ե՞րբ է հիմնադրվել Սոլակի դպրոցը։ Քանի՞ աշակերտ է սովորում դպրոցում։ Արդյոք աշակերտների թվաքանակը նախորդ տարիների համեմատ ավելացե՞լ է։
-Դպրոցը հիմնադրվել է 1967 թվականին։ Նախատեսված է եղել 658 աշակերտների համար, այժմ դպրոցում սովորում է 242 աշակերտ։ Նախորդ տարիներին գրանցել ենք աշակերտների թվի կրճատում, բայց այս տարի աշակերտների թիվն ավելացել է 13-ով։
-Ինչո՞վ է տարբերվում գյուղի դպրոցը քաղաքի դպրոցից։ Արդյո՞ք գյուղի դպրոցը ավելի մեծ ուշադրության կարիք ունի, քան քաղաքինը։
-Չեմ կարծում, որ գյուղի դպրոցը որոշակի տարբերություններ ունի քաղաքի դպրոցի համեմատությամբ կամ ավելի արժանի է ուշադրության։ Երկու վայրերում էլ գտնվող դպրոցները պետության հովանավորության ներքո են գտնվում։ Պարզապես տարբեր է ազգաբնակչության վերաբերմունքը կրթության հանդեպ։ Կարելի է ենթադրել, որ քաղաքում ծնողները ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում կրթական մակարդակին, կրթության յուրացմանը, քան գյուղերում, և ես դա բացատրում եմ նրանց սոցիալական վիճակով։ Ամեն դեպքում մեր դպրոցը չունի առանձնակի ուշադրության կարիք։
-Ի՞նչ պրոբլեմներ ունի մեր դպրոցը։ Արդյոք դպրոցը ունի՞ մասնագետների պակաս կամ որևէ նյութական խնդիր։
-Այո, դպրոցը ունի մաթեմատիկայի, ֆիզկուլտուրայի և կերպարվեստի մասնագետների պակաս։ Կերպարվեստը մեծ խնդիր է մեզ համար։ Արդեն չորրորդ տարին է, ինչ մրցույթ ենք հայտարարում, բայց մասնակիցներ չկան։ Սա բացատրվում է ժամերի քիչ քանակով, հետևաբար նաև քիչ վարձատրությամբ։ Նյութական առումով դպրոցը ունի նորարարական տեխնոլոգիաների պակաս, մասնավորապես` էլէկտրոնային գրատախտակների և համակարգիչների պակաս։ Չնայած դպրոցի քիչ ֆինանսավորմանը՝ նախորդ տարի մեզ հաջողվեց չորս նոր համակարգիչ ձեռք բերել։
-Շրջանցելով խնդիրները՝ եկեք խոսենք դպրոցի նախկին շրջանավարտների մասին։ Ի՞նչ հաջողությունների են հասել նրանք, ինչպիսի՞ն է նրանց ու դպրոցի միջև կապը։
-Նրանց վերաբերյալ շատ տվյալների չեմ տիրապետում, թե այժմ ինչով են զբաղվում, որովհետև գրեթե կապ չկա նրանց ու դպրոցի միջև։ Բայց երբեմն առանձնակի հաջողությունների հասած շրջանավարտներին հրավիրում ենք դպրոց։ Պետք է նշեմ, որ դպրոցի շրջանավարտների 40-ից 80 տոկոսը ընդունվում են համալսարաններ, բայց չեմ կարծում, որ դա չափանիշ է, որովհետև ավարտելուց հետո իրենց համապատասխան աշխատանք չեն կարողանում գտնել։ Ես հաճախ եմ տեսնում ուսանողների, ովքեր առանց աշխատանքի մնացել են գյուղում, եթե իհարկե, մնացել են Հայաստանում։ Օրինակ` մեր դպրոցի պահակը ունի բարձրագույն կրթություն, բայց ընդամենը հիսուն հազար դրամի դիմաց աշխատում է դպրոցում։ Նույն կերպ ցավով էլ պիտի արտահայտվեմ մեր ուսուցիչների մասին։ Ես ինձ վատ եմ զգում, որ բարձրագույն կրթություն ստացած և 15-20 տարվա աշխատանքային փորձ ունեցող մարդիկ աշխատում են չնչին գումարի դիմաց, հատկապես՝ այն դեպքում, երբ երկրորդ կիսամյակում դասաժամերը կրճատվում են, քանի որ 12-րդ դասարանցիները շատ առարկաներ չեն ընտրում։
-Ի՞նչ տարբերություններ եք նկատում սերունդների միջև։ Որո՞նք են այս սերունդի դրական ու բացասական կողմերը։
-Խիստ աչքի ընկնող տարբերությունն այն է, որ ներկայիս սերունդը չի սիրում կարդալ, գիտելիքը որպես արժեք չի ընդունում։ Իհարկե, սա չափանիշ չէ բոլորի համար։ Եթե նախկինում աշակերտները մտածում էին, նոր կարծիք հայտնում, ապա հիմա կարծիքը հայտնում են, նոր մտածում։ Ներկայիս սերունդը ազատ է, ինչին ես դեմ չեմ, բայց շատ դեպքերում ծնողները ասում են, որ երեխաները իրենց չեն ենթարկվում, և խնդրում են, որ մենք քայլեր ձեռնարկենք։ Մենք էլ ազդեցության լծակներ չունենք, զուտ պետք է հիմնվել երեխայի գիտակցության ու արժեքների վրա, որոնք էլ գնալով պակասում են։ Իրական արժեքները նրանք չեն համարում արժեք։ Թեկուզ գիտելիքը մնայուն արժեք է ու իրենցն է, իրենց համար գիտելիքը նշանակալի արժեք չունի։
-Արդյոք հեղափոխությունից հետո նկատո՞ւմ եք տարբերություններ ուսուցիչ-աշակերտ հարաբերություններում։
-Ճիշտն ասած՝ ես չեմ նկատել, որ ուսուցիչները բռնանան աշակերտների վրա։ Ես ինքս էլ ազատամիտ եմ եղել և խիստ փոփոխություն չեմ նկատել։ Գուցե փոփոխությունը երեխաների ազատ լինելու և ուսուցիչներին չլսելու մեջ է։ Եվ ուսուցիչները աշակերտներին զսպելու համար ընդամենը դիտողություններ են անում և չեն կիրառում չթույլատրված մեթոդներ` ֆիզիկական բռնություն և այլն։ Ուսուցիչները զգուշացվել են, որ աշակերտի վարքը չպետք է ազդի նրա գնահատականի վրա։
-Արդյոք ուսուցիչները կիրառո՞ւմ են նորարարական մեթոդներ աշակերտի ու ուսուցչի միջև անջրպետներ չառաջանալու և դասը հետաքրքիր դարձնելու համար։
-Այդ խնդրի լուծման համար աշխատում ենք ամբողջ կոլեկտիվով։ Սեմինարներ ենք անցկացնում նորովի դաս կազմակերպելու համար, բայց նորովի դաս կազմակերպելու համար պիտի պայմաններն էլ «նորովի» լինեն։ Եթե ուսուցիչը իր ողջ աշխատավարձը ծախսում է ընտանիքը պահելու համար, ապա ինչպե՞ս կարող է գնալ վերապատրաստումների, եթե ոչ մի անվճար ծառայություն չկա։ Կոնկրետ՝ ես, օգտվում եմ ռուսական կայքերից, որոնցից նյութեր եմ դուրս գրում դասեր կազմակերպելու վերաբերյալ և տալիս եմ ուսուցիչներին, բայց այդ նյութերը ևս անվճար չեմ կարողանում ձեռք բերել։ Ուսուցիչները հինգ տարին մեկ անգամ գնում են վերապատրաստման և կիրառում են դասը վարելու նոր մեթոդներ, բայց աշակերտները ևս պիտի շահագրգռված լինեն դասը յուրացնելու մեջ։
-Ի՞նչ պետք է անել, որպեսզի աշակերտը դպրոցը ավարտելուց հետո ցանկանա վերադառնալ գյուղ։ Արդյոք Սոլակը ունի՞ այդ պոտենցիալը։
-Հարցը ինքնին բարդ է և կրում է սոցիալական բնույթ։ Ես կարող եմ ասել, որ մոտ տասը տարի առաջ, երբ տուն էի գնում, փակ դռներ չէի տեսնում գյուղում, իսկ հիմա, ցավոք սրտի, շատ փակ դռներ եմ տեսնում, և դա ինձ ցավ է պատճառում։ Մեր գյուղը ևս սկսեց դատարկվել։ Առաջ այն այդպիսի խնդիրներ չուներ։ Կարծում եմ՝ երեխաները իրենք պիտի տարբերակներ առաջարկեն, որ իրենց առօրյան հետաքրքիր դառնա, և ամեն բան անեն, որ մնան գյուղում։ Գուցե դրան խանգարում է սերունդների միջև հակասությունը։ Երիտասարդները չպիտի սպասեն, որ մեծերը քայլեր անեն։ Հատկապես՝ հիմա, գյուղի նորընտիր գյուղապետը երիտասարդ է, կարող են միասին լուծման տարբերակներ փնտրել։
Ինչ վերաբերում է դասերից հետո երեխաների հետաքրքիր զբաղմունքին, ապա կարող եմ ասել, որ ուսուցիչները անվճար հիմունքներով հետաքրքիր պարապմունքներ են անցկացնում, որոնք չեն գնահատվում, և աշակերտների ներգրավվածությունը մեծ է այդ պարապմունքներին։
Այսինքն՝ երեխաներն ու ծնողները չպիտի սպասեն, որ որևէ մեկը քայլ անի, այլ իրենք իրենց հնարավորությունների սահմաններում քայլեր ձեռնարկեն։ Հատկապես հիմա, երբ ամեն բան ավելի հեշտ է ձեռք բերվում, քան նախկինում, և երեխաներն ավելի ինքնուրույն են, քան երբևէ։ Գուցե դա է այն պատճառներից մեկը, թե ինչու երեխաները չեն արժևորում այն, ինչ ունեն։
-Իսկ երեխաների ինքնուրույնությունը դպրոցում նկատելի՞ է։ Արդյոք կա՞ն ձևավորված անհատներ, որոնք միանշանակ կգտնեն իրենց տեղն ապագայում։
-Երեխաները ինքնուրույն են։ Եվ այո, ունենք անհատներ, շատ առանձնացող անհատականություններ, որոնք տարբերվում են իրենց մտածելակերպով, վերաբերմունքով։ Նրանց թիվը դպրոցում շատ է, և մենք փորձում ենք նրանց միջոցով ևս դասերը հասկանալի ու հետաքրքիր դարձնել, որովհետև, երբ ուսուցիչն է բացատրում՝ այլ է, երբ աշակերտն է բացատրում՝ այլ։ Քանի որ աշակերտները միմյանց ավելի մատչելի լեզվով են բացատրում, իրենք են առաջարկում տարբերակներ դասարանի ներսում ու իրագործում դրանք մեր աջակցությամբ։
-Եվ վերջում խնդրում եմ ասեք, թե որն է Ձեր պատկերացրած կամ գուցե երազած դպրոցի իդեալը։
-Վաղուց դադարել եմ ինձ համար իդեալներ ստեղծել, որովհետև գործ ունենք «մարդ» արարածների հետ։ Հատկապես, երբ դպրոց հաճախում են երեխաներ տարբեր ընտանիքներից, տարբեր դաստիարակությամբ, չեմ կարծում, որ երբևիցե կարող է իդեալական դպրոց լինել։ Եվ ես ենթադրում եմ, որ դպրոցը իդեալական են դարձնում աշակերտները, իսկ նրանք անհատականություններ են, հետևաբար իդեալական վերանորոգված ու կահավորված դպրոցը, միևնույնն է, իդեալական չէ։