Հարցազրույց խորագրի արխիվներ

«Ոչ մի կարևոր բան, բայց այդ պահին ծնվեց գաղափարը»

Լուսանկարը՝ Միլենա Խաչիկյանի

Լուսանկարը՝ Միլենա Խաչիկյանի

Նախորդ շաբաթ մենք Ավստրիայում մասնակցում էինք Media Moving Forward ծրագրին։ Դե, դրա մասին ահագին արդեն կարդացել եք մեր կայքում։ Ծրագրի շրջանակներում մեզ հետ էին նաև երիտասարդ ծրագրավորողներ, որոնք մասնակցում էին Mobile Youth App Camp-ին։ Այս ափ-քեմփի ժամանակ ծրագրավորողները ներկայացնում էին իրենց ստեղծած հավելվածները։

Հարցազրույց ափ-քեմփեր (App Camper), երիտասարդ ծրագրավորող Յակոբ Լոբոդեցկիի հետ։ 

-Ներկայացեք խնդրեմ։

-Իմ անունը Յակոբ Լոբոդեցկի է, ես Լեհաստանից եմ։ Սովորում եմ գեոինֆորմատիկա Վարշավայի տեխնոլոգիայի համալսարանում (Warsaw University of Technology), դա կապված է գեոդեզիայի և ՏՏ ոլորտի հետ։

-Ի՞նչ է ափ-քեմփը, և ինչպես որոշեցիք մասնակցել դրան։ 

-Ես այդքան էլ վստահ չէի, թե իրականում ինչ է դա, միայն տեսել էի գովազդը ինտերնետում, որը ինչ-որ մրցույթի մասին էր իմ երկրում։ Իմ հավելվածը արդեն զարգացման որոշակի փուլում էր գտնվում, ես որոշեցի մասնակցել ընկերոջս հետ, քանի որ ես ստեղծել եմ այդ հավելվածը հենց ընկերոջս հետ, դա շատ կարևոր է։ Մենք ոչ մի ակնկալիք չունեինք, բայց ընտրվեցինք։ Դա անակնկալ էր մեզ համար։ Այսպիսով, հիմա ես արդեն հաստատ գիտեմ, որ ափ-քեմփը երիտասարդ մարդկանց, աշխարհի տարբեր անկյուններից եկած ծրագրավորողների հանդիպում է, որի ժամանակ դուք ծանոթանում եք, տեսնում եք, թե ինչպես են աշխատում մյուսները և շատ նոր բաներ եք սովորում։ Այս հանդիպումը շատ հետաքրքիր է, քանի որ շատ մարդիկ աշխատում են լրիվ տարբեր տեխնոլոգիաներով, տարբեր պրոյեկտների վրա, հետևաբար, մենք կարող ենք փոխանակել մեր փորձը։

-Պատմեք խնդրեմ Ձեր հավելվածի մասին։

-Իմ “ReadyToGo” հավելվածը հրավեր է մարդկանց ավելի շատ շարժվելու և կյանքում զբաղմունքներ գտնելու, որովհետև մարդիկ հիմնականում նստած են։ Այսպիսով, իմ հավելվածի հիմնական ֆունկցիան է՝ օգնել վազորդներին գտնելու ճանապարհներ, որտեղ կարող են վազել, քայլել կամ հեծանիվ քշել։ Խնդիրն այն է, որ վազորդները հիմնականում վազում են նույն ճանապարհներով, ինչը պարզապես ձանձրալի է, հետևաբար, նրանց համար իսկապես լավ կլինի գտնել այլ ճանապարհներ, այլ գաղափարներ։ Ավելին, երբ դու, օրինակ, արձակուրդում ես և ոչինչ չգիտես քո շրջապատի մասին, այս հավելվածը կօգնի քեզ գտնելու վազքուղիներ։

Ես ուզում եմ բարելավել իմ հավելվածը, այն կներառի ամբողջ վազելուն պատրաստվելու գործընթացը, օրինակ՝ ցույց կտա օդի աղտոտվածությունը, եղանակային պայմանները, կառաջարկի տաքացնող վարժություններ և այլն։

-Ինչպե՞ս առաջացավ հավելվածը ստեղծելու գաղափարը։

-Կարծում եմ՝ դա ուղեղային գրոհի արդյոււնք էր։ Մենք հանդիպել ենք ընկերների մի խմբով ու խոսում էինք ուսումնական առաջադրանքի մասին, ոչ մի կարևոր բան, բայց այդ պահին ծնվեց գաղափարը։ Մենք մտածեցինք մի բան, որը օգտակար կլինի մարդկանց համար և որը դեռ գոյություն չունի։

-Դուք ինքներդ վազո՞ւմ եք։ Այս հավելվածը հենց Ձեզ համար է՞լ է, թե դուք կարծում եք, որ այն պարզապես լավ բարեփոխում է հասարակության համար։

-Մի քիչ շփոթեցնող հարց է, ես պարբերական վազորդ չեմ կամ պրոֆեսիոնալ մեկը։ Վազում եմ ժամանակ առ ժամանակ, իհարկե, և հենց այդպես էլ փորձարկել եմ իմ հավելվածը, բայց հանդիպել եմ նաև վազորդների հետ, որոնք ուզում էին ունենալ այս հնարավորությունը։ Դա էր իրական պրոբլեմը։ Վազորդները միշտ ասում էին, որ կուզենային ունենալ իմ հավելվածի նման մի բան։

Լուսանկարը՝ Միլենա Խաչիկյանի

Լուսանկարը՝ Միլենա Խաչիկյանի

-Ինչքա՞ն ժամանակում է ստեղծվել հավելվածը։

-Բացի ինձնից և ընկերոջիցս, այս հավելվածի վրա աշխատում էին ևս 8 հոգի, կար մի փոքր դժվարություն ներգրավվելու հետ կապված։ Բացի դրանից, մենք դասեր ունեինք, դա ամբողջական աշխատաժամանակով աշխատանք չէր։ Կարծում եմ՝ ծրագրավորման փուլը մոտավորապես կես տարի է տևել։

-Ո՞րն էր այդ գործընթացում ամենամեծ դժվարությունը։

-Սկզբում խնդիրն այն էր, որ մենք փորձել էինք ստեղծել մեծ թիմ և հաղորդակցությունը այդքան էլ լավ չէր։ Օրինակ՝ մենք առաջադրանք էինք տալիս ինչ-որ մեկին և սպասում էինք մեկ, երկու, երեք շաբաթ. արձագանք չկար։ Դրանից հետո թիմում մնացինք միայն ես ու ընկերս, և պրոբլեմներն արդեն հիմնականում տեխնիկական էին։

-Իսկ ինչպե՞ս էր ստեղծվել ձեր թիմը դպրոցի՞ց, համալսարանի՞ց։

-Թիմը ստեղծվել էր քոլեջից։ Մենք ունենք ուսանողների ասոցիացիա, կոչվում է “Geoida”։ Մենք պարզապես հարցրել էինք, թե ով է ուզում միանալ մեր ծրագրին։

-Եվ ընդհանուր քանի՞ հոգուց է բաղկացած թիմը։

-Սկզբում մենք 10 հոգի էինք, հիմա, ինչպես արդեն նշեցի, միայն ես և ընկերս։ Մյուսները նույնպես մեծ աշխատանք են կատարել, օրինակ՝ ուսումնասիրել են մյուս նման հավելվածները, հարցուփորձ են արել վազորդներին մեր հավելվածի մասին։ Դրանից ավելի նրանք մեզ օգնել չէին կարող։

-Հասանելի է՞ արդյոք Ձեր հավելվածը ցանկացած երկրում, թե այն աշխատում է միայն Ձեր երկրում։

-Տվյալները Open Street Maps-ից են, որը գլոբալ ծառայություն է, հետևաբար այլ երկրներում նույնպես պրոբլեմներ չեն լինի։ Իհարկե, դեռ շատ աշխատանք կա կատարելու, օրինակ՝ թարգմանությունները, որոնք դեռ արված չեն, բայց կարծում եմ՝ արագ աշխատանք է։

-Խոսենք Media Moving Forward-ից, ինչպե՞ս հայտնվեցիք այստեղ։

-Նույն ափ-քեմփի շրջանակներում։ Դիմեցի և ընտրվեցի, քանի որ ունեի իմ սեփական հավելվածը։ Եվ հիմա ես այստեղ եմ։

-Այստեղ հնչում են շատ նոր գաղափարներ և կարծիքներ։ Ի՞նչ եք կարծում, դա կօգնի՞ Ձեզ գտնելու նոր լուծումներ Ձեր հավելվածի համար։

-Այո, կարծում եմ։ Իմ խնդիրն այն է, որ ես ունեմ շատ գաղափարներ, բայց վստահ չեմ՝ որ ճանապարհով պետք է գնալ, որպեսզի դարձնեմ իմ հավելվածը յուրահատուկ և հաջողված։ Այսպիսով, ես ունեցա ավելի շատ նոր մտքեր, որոնք կարող են իսկապես օգնել ինձ։

-Ո՞րն էր Ձեզ համար այս օրերի ամենահետաքրքիր մասը։

-Կարծում եմ՝ հավելվածների ներկայացումը։ Ես հնարավորություն ունեցա ներկայացնելու իմը և տեսնելու, թե ինչպես են ուրիշները անում դա։

-Ի՞նչ հետագա պլաններ ունեք։

-Բազմաթիվ պլաններ ունեմ, քանի որ այս նույն ընթացքում ես ստեղծում եմ իմ երկրորդ հավելվածը համալսարանի համար։ Հավելվածը օգնում է շենքերի ադմինիստրացիոն աշխատողներին՝ բանալիներ տրամադրելու ու դրանք հետ ստանալու գործում։ Հիմա շատ ձանձրալի կլիներ, եթե աշխատողները ունենային գրքեր, մատյաններ, որտեղ էլ գրեին մարդկանց անունները, հետո՝ ստուգեին։ Այդ պատճառով էլ մենք ստեղծեցինք այդ հավելվածը, որպեսզի դարձնենք այդ պրոցեսը ավելի արագ։ Սեղանի վրա հարմարեցված կլինի թաբլեթ, որտեղ մարդիկ կգրեն իրենց անունները, կընտրեն սենյակը և կստանան բանալին։ Հուսով ենք՝ մեր հավելվածը կսկսի աշխատել արդեն սեպտեմբերից։

Հարցազրույցը պատրաստեցին՝ Միլենա Խաչիկյանը, Սառա Մարտինսը, Մարիամ Նալբանդյանը

arpine

«Դիրքավորվել որպես լրագրող և մոռանալ բոլոր համակրանքները»

C5D62F69-C564-4CB4-B510-09BFF0258DF9Հունիսի 4-ին Երևանի պետական համալսարանը հյուրընկալել էր ՀՀ վարչապետի տիկնոջը` Աննա Հակոբյանին: Նա «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիրն է: Հանդիպումը կազմակերպել էր ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի ՈՒԳԸ-ը (ուսանողական գիտական ընկերությունը): Հանդիպումը կազմակերպվել էր ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի ուսանողների համար, սակայն այն բազմաթիվ մարդկանց էր հետաքրքրել, ուստի բացի ապագա ժուռնալիստներից Չարենցի սրահում կային նաև այլ ֆակուլտետի ուսանողներ և համալսարանի շրջանավարտներ: Իսկ ի՞նչ տվեց հանդիպումը ապագա լրագրողներին և ոչ միայն: Ստորև ձեզ եմ ներկայացնում մանրամասներ, որոնք հանդիպման օրը հրապարակված ոչ մի տեսանյութում չեն եղել: Վերլուծությունը թողնում եմ քեզ, սիրելի’ ընթերցող: Հանդիպումը սկսկվեց երկկողմանի շնորհակալական խոսքերով և շարունակվեց ներկաներին հուզող հարցերով: Լրագրողներին հետաքրքեց` ինչպիսին են Աննայի «լրագրողական» կյանքը և մասնագիտության մասին պատկերացումները:

-Տիկին Աննա, կցանկանայի արձանագրել, որ, անշուշտ, Դուք լրատվադաշտում հաջողակ եք եղել և կաք, ու ես, որպես ուսանող, ով դեռ նոր է մտնում լրատվադաշտ, ուզում եմ իմանալ, թե ինչպիսի՞ն էին Ձեր առաջին քայլերը:
- Դա առաջին կուրսում էր: Մենք պետք է տպագիր հոդվածներ ունենայինք և ներկայացնեինք դեկանատ, և ես ստիպված պետք է նյութ տպագրեի: Այն ժամանակ դեռ նոր էին Երևանի փողոցներում հայտնվել մուրացկաններ, և ես, որքան գիտեմ իմ համակուրսեցիների ամեն երկրորդը, նյութ էր գրում մուրացկանության թեմայով: Իմ առաջին հոդվածը նույնպես  այդ թեմայով էր, և տարա «Լրագիր» թերթի խմբագրություն: Ի ուրախություն ինձ` հոդվածս տպագրվեց հաջորդ օրվա համարի երրորդ էջի վերևի հատվածում: Եվ ես շատ ուրախացել էի, որովհետև դա ոչ թե ընդհանուր մուրացկանության խնդրին վերաբերող հոդված էր, այլ շատ լավ հիշում եմ մի հայրիկ` իրավաբանի կրթությամբ, իր երկու երեխաների հետ անցումի տակ երաժշտական գործիքներ էր նվագում և գումար էր վաստակում: Դա այդ թվականներին չտեսնված և չլսված բան էր: Սա եղել է մուտքը:

-Տիկին Հակոբյան, դեռ անցած տարի հայտնի դարձավ, որ մամուլի ազատության ինդեքսը Հայաստանում բավականին իջել է: Ի՞նչ կասեք Դուք մամուլի ազատության մասին:
-Հայաստանում մամուլի ազատությունը մշտապես լուրջ խնդիր է եղել, և մենք պետք է շատ լավ տեղեկացված լինենք դրա մասին: Մենք` լրագրողներս, բազմաթիվ ճնշումների ենք ենթարկվում, բազմաթիվ միջոցներով լրագրողները ծեծի են ենթարկվել: Վերջին շրջանում առերևույթ այնպիսի քաղաքականություն էր որդեգրվել նախորդ իշխանությունների կողմից, որ, ըստ էության, մամուլը շատ ավելի ազատ էր երևում, և բռնություններ չէին կիրառվում լրագրողների նկատմամբ: Հիմա նոր կառավարության աշխատանքային պայմաններում ես մեծ հույսեր ունեմ, որ առաջին օգուտը այս հեղափոխությունից կքաղենք մենք` լրագրողներս, և լրատվամիջոցները:

Ըստ Աննայի` լրագրողը գործում է իր խղճի, իր պրոֆեսիոնալիզմի, իր կրթության և իր համոզմունքների, պետական շահերի շրջանակներում: Եվ իր համար` որպես գործող լրագրողի, ազատությունն այն է, որ դու որևէ բան գրելիս չես մտածում` տվյալ անձնավորությունը ինչպես կարձագանքի: Ինչքան բարձր լինեն գիտելիքները, կրթությունը և ինչքան բարձր մակարդակի վրա լինեն դրանք, այնքան մեր ազատությունից չեն տուժի մարդկային այլ արժեքներ: Լրագրողը պետք է անաչառ լինի:
-Հայտնի է, որ 2012-2013թթ. պրն. Փաշինյանի և առաջին նախագահի ճանապարհները բաժանվեցին այն պարզ պատճառով, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը առաջարկեց «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության հետ համագործակցել, հայտնի է նաև, որ Թավշյա հեղափոխությունը որոշակիորեն իրականացավ նաև «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության աջակցությամբ: Քաղաքականապես որքանո՞վ է սա ազնիվ: Եվ 2012 թվականին, երբ Փաշինյանը առաջադրվեց ԱԺ-ի (Ազգային ժողով) պատգամավոր, կարգավիճակի փոփոխությամբ դադարեցրեց խմբագրական գործունեությունը. Պատրաստվո՞ւմ եք արդյոք Դուք` Ձեր կարգավիճակի փոփոխությամբ, դադարեցնել խմբագրական գործունեությունը «Հայկական ժամանակ» օրաթերթում:
-Շնորհակալ եմ երկու հարցերի համար: Առաջին հարցի հասցեատերը ես չեմ: Երկրորդ հարցը ավելի ցավոտ է և շարունակությունն է առաջին մասի: Ես կառչած եմ և շատ դժվար կբաժանվեմ «Հայկական ժամանակ»-ից, գլխավոր խմբագրի պարտականություններից, բայց փաստն այն է, որ այս պահի դրությամբ առնվազն երկու ամիս ես չեմ կարողացել իմ աշխատանքային պարտականությունները կատարել: Ինձ նաև ընկերները, բարեկամները հուշում են, որ էթիկայի  տեսակետից ճիշտ չի լինի, նոր կարգավիճակից ելնելով, շարունակեմ մնալ: Ես մինչև վերջերս վստահ էի, որ կարող եմ գտնել լուծում, բայց, ելնելով այս օրինակից,  նույնիսկ չկարողացա Ձեր հարցին պատասխանել: Արդեն սկսում եմ անհանգստանալ և կարծում եմ այդ հարցին որևէ լուծում կգտնվի, ինչքան էլ որ ես դա չուզենամ:

Հարց բարձրացվեց նաև  մեր գերբը փոխելու վերաբերյալ, և դրա համար խնդրեցին Աննայի աջակցությունը: Որպես աջակցություն` Աննան ասաց, որ կարող են դիմել «Հայկական ժամանակի»-ի օգնությանը` տպագրելով հոդված, և այն մարդիկ, ովքեր զբաղվում են դրանով, տեղյակ կլինեն այդ խնդրի մասին: Հավելեց, որ մամուլը մեծ ուժ ունի:

Բուհը ավարտած մի հեքիաթագիր Աննային նվիրեց իր հեքիաթներից մի քանիսը, նշելով, որ Աննան բազմազավակ մայր է: Աննան շնորհակալություն հայտնեց նրան` նվերների համար:

-Այս Թավշյա հեղափոխության ողջ ընթացքում մի շարք գործող լրագրողներ նույնպես  մասնակցել են, արել են իրենց քայլը և ունեցել են քաղաքական դիրքորոշում: Եղել են նաև քննադատություններ շատ ավելի մասնագիտական լրագրողների կողմից. տվյալ լրագրողը իրավունք չուներ մասնակցել նման շարժումների, քաղաքական դիրքորոշում ունենալ, քանի որ չի կարող պահել օբյեկտիվությունը, և իր հոդվածներում սուբյեկտիվ կարծիքը ակնհայտ կդրսևորվի: Ուզում եմ նաև Ձեր կարծիքը իմանալ. ի՞նչ եք Դուք մտածում, արդյոք ճի՞շտ է դա, թե՞ ոչ: Արդյո՞ք սա կապ ունի լրագրողների ազատության հետ:
- Դա շատ լուրջ խնդիր է, շատ լուրջ հարց եք բարձրացնում: Ես կարող եմ իմ օրինակով, մեր օրինակով ասել. մենք երկու անգամ ենք առիթ ունեցել լուսաբանել և աշխատել համաժողովրդական շարժման ընթացքում. դա եղել է  2008 թվականին և վերջին հեղափոխության շրջանում: Որպես այդ ամենի միջով անցած լրագրող, լրատվամիջոցի ղեկավար` ամեն հաջորդ հոդվածի հետ կապված մտածում էինք` ինչպես պահենք, կամ այդ նույն խնդիրը արդյոք կա՞, թե՞ չկա: Ի վերջո հանգեցինք հետևյալ բանաձևին. լրագրողը, ճիշտ է, լրագրող է, ըստ իս, մասնագիտական պարտականություններ ունի, պարտավոր է անաչառ լինել. այս ամենը մենք գիտենք, բայց դա չի վերաբերում, օրինակ, պատերազմական իրավիճակներին, համաժողովրդական շարժումներին… Բայց այդ իրադարձությունների ավարտից հետո պետք է արագ վերադառնալ հին դիրքերին, դիրքավորվել որպես լրագրող և մոռանալ բոլոր համակրանքները:

Ներկաներին հետաքրքրեց նաև, թե ինչպես է Ջավախքից նվեր ստացած շունիկը: Աննան պատասխանեց` հրաշալի է, իրենց բակում է, շատ լավ շունիկ է: Անունը Արջուկ է, և ինքը շունիկին հաճախակի պաշտպանում է Շուշանից և Արփիից (ծիծաղում է):
Աննան ծիծաղելով նշեց նաև, որ ամուսնու քաղաքական որոշումների վրա բացարձակապես չի ազդում:
Հանդիպման ավարտին վարչապետի կինն ասաց.
-Ես, իհարկե, ուզում եմ շնորհակալությունս փոխանցել Ձեզ` այս հանդիպման և հարցերի համար: Հավատացեք` հարցերը շատ հետաքրքիր էին ինձ, և հուսամ ձեզ` պատասխանները:

Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի դեկան Նաղաշ Մարտիրոսյանը տիկին Հակոբյանին առաջարկեց ամեն տարի սեպտեմբերի մեկին Մայր բուհում դիմավորել ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի առաջին կուրսեցիներին` որպես ֆակուլտետի շրջանավարտ: Աննան, ի պատասխան առաջարկի, ժպտաց:

«Հայաստանը երկիր է, որն ինձ հետ խոսում է»

Հունիսի 27-ին Ֆրանսիայից Հայաստան եկան 6 ուսանող-օսթեոպատ` Ռոման Բուղոն (Romain Bourreau), Քսավյե Խրիմյանը (Xavier Khrimian), Ժան-Գյաել Բղանելը (Jane-Glaё Branel), Գյաղանս Ժեղվեն (Garance Gervais), Թոմա Դելաժուն (Thomas Delajoux), Մաղի Դեբյուսին (Marie Debussy)` Աղնո Կղեպընին (Arnaud Crepin)՝ Սամուել Հաղիակյանի կողմից 2014 թվականին Փարիզում հիմնադրված օսթեոպատիայի ոլորտում մարդասիրական ծրագրեր իրականացնող «Էկոստեո» կազմակերպության ծրագրի շրջանակներում։ Օսթեոպատիան այլընտրանքային բուժման համակարգ է, որը առաջին հերթին փորձում է գտնել ցավի սկզբնաղբյուրը և մարմնի տարբեր մասերի ու օրգանների միջև հավասարակշռության խախտումը: Ֆրանսիացի օսթեոպատները այս ծրագրի շրջանակներում համագործակցում են Երևանի և Գյումրու տարբեր բժշկական հաստատությունների հետ և առաջարկում են անվճար խորհրդատվություններ և թերապիա հայ հիվանդներին:

Հարցազրույց օսթեոպատ Թոմա Դելաժուի հետ

-Ներկայացեք, ներկայացրեք Ձեր մասնավոր դպրոցը, ի՞նչ եք դուք այնտեղ սովորում:

-Ես Թոմա Դելաժուն եմ, Ֆրանսիայի Կաշան քաղաքում գտնվող «Օստեոբիո» դպրոցում օսթեոպատիայի ֆակուլտետի չորրորդ կուրսի ուսանող եմ։ Եվ հիմա Հայաստանում եմ «Էկոստեո» կազմակերպության շրջանակներում, որն էլ Հայաստանում իրականացնում է անվճար օսթեոպատիկ բուժումներ։

-Ներկայացրեք Ձեր փորձը Հայաստանում: Ինչո՞ւ եք եկել հենց Հայաստան:

a-Եկել եմ, որովհետև Հայաստանում օսթեոպատիան բավականին քիչ է զարգացած, ինչը մեզ, որպես ուսանողների, թույլ է տալիս հանդիպել մարդկանց, ովքեր ծանոթ չեն մեր մասնագիտության հետ, և ցանկանում են այն բացահայտել։ Այս ամենը մեզ թույլ է տալիս զննել շատ հիվանդների և թեթևացնել նրանց ցավերը, քանի որ օսթեոպատի աշխատանքը հետևյալն է՝ աշխատել հիվանդի ցավի և դիսկոմֆորտի վրա, լինի դա հոդային ցավ, մարսելու ունակության խնդիրներ, թե նույնիսկ կոնքոսկրային մակարդակի ցավեր։

-Ձեր թիմը Հայաստան է գալիս որպես կամավո՞ր, թե՞ սա Ձեզ համար կազմակերպված պրակտիկա է:

-Մենք ենք գնել մեր ինքնաթիռի տոմսերը, եկել ենք լրիվ կամավորության սկզբունքով: Մեր հիմադիրը ֆրանսահայ օսթեոպատ Սամուել Հաղիակյանն է, և հենց նա է մեզ առաջարկել գալ այստեղ։ Շատ եմ հավանում այս երկիրը, արդեն երկրորդ անգամն է, ինչ գալիս եմ Հայաստան, և չնայած անտանելի շոգին` սա շատ գեղեցիկ երկիր է, գեղեցիկ մշակույթով։

-Ինչպե՞ս է Ձեր կազմակերպությունն ընտրում այն երկրները, ուր գնում եք:

-Հայաստան եկել ենք մեր հիմնադրի որոշմամբ, քանի որ նա ցանկանում էր օսթեոպատիան բերել Հայաստան և այն այստեղ զարգացնել։ Որպես ասոցիացիա` մեր նպատակն է՝ զարգացնել օսթեոպատիայի պրակտիկան աշխարհում, քանի որ միայն Հյուսիսային Ամերիկայում, մի քիչ Ավստրալիայում և Եվրոպայի մի մասում կան օսթեոպատներ, և այսպիսով, մեր նպատակն է՝ քիչ-քիչ օսթեոպատներ ուղարկել աշխարհի մնացած երկրներ օգնելու և բուժելու նպատակով, և ավելի հասանելի դարձնել օսթեոպատիան բոլորի համար։

-Ինչպե՞ս եք համագործակցում և կապեր հաստատում Հայաստանի հիվանդանոցների հետ:

-Մենք նախապես կապվում ենք Հայաստանի որոշ հիվանդանոցների հետ` նրանց բացատրելով այն, ինչով զբաղվում ենք, ինչ առավելություններ իրենք կունենան մեզ հյուրընկալելով։ Այսպիսով, հիվանդանոցների մեծամասնությունում, որոնց հետ մենք համագործակցել ենք, բուժումը եղել է անվճար։ Մենք չենք վարձատրվում, և իրենք էլ կարիք չունեն վճարելու, և սա այն է, ինչ ամենակարևորն է մեզ համար։

-Ի՞նչ տվեց Ձեզ այս տիպի աշխատանքը:

- Արդեն հայերեն հինգ կամ վեց բառ գիտեմ, բազմաթիվ ծանոթություններ եմ հաստատել, ստացել եմ հնարավորություն՝ տեսնելու այն, ինչ մենք չունենք մեզ մոտ՝ Ֆրանսիայում։

Մի պատմություն եմ հիշում. ընկերներիցս մեկը հիվանդացել էր և որոշել էր «Դոլիպրան» դեղը օգտագործել, որը Ֆրանսիայում կա միայն դեղահաբի տեսքով։ Հայաստանում դոլիպրանը միայն սրսկումների համար են վաճառում։ Այսպիսով, սա մեզ զարմացնում է և թույլ է տալիս տեսնելու, որ ահա, կա Ֆրանսիա և կա Հայաստան, որտեղ կան տարբեր մտածելակերպեր: Մենք մեկս մյուսին կարող ենք գիտելիք փոխանցել և զարգացնել։ Հայաստանը իր քրիստոնեական կրոնին շատ մոտ մի մշակույթ է, որը դրա հետ մեկտեղ հաջողացնում է լինել, ըստ իս, շատ բաց մշակույթ, պատրաստ բացահայտելու նորը` պահպանելով իր ավանդույթները: Սա այն է, ինչ ես իսկապես հավանում եմ այս երկրում։

-Ի՞նչն է ամենակարևորը Ձեր աշխատանքում:

-Ամենակարևորը՝ ծիծաղեցնել հիվանդին, որ մեզ մոտ ցավերով եկող հիվանդը հեռանալիս իրեն ավելի լավ զգա, լրիվ ապաքինված լինի։

-Ի՞նչն է Ձեզ դուր գալիս Հայաստանում, իսկ ինչը` ոչ:

-Չեմ սիրում շոգը։ Շատ եմ սիրում մշակութային, ճարտարապետական մասը, բնությունը։ Համեմատելով Ֆրանսիան և Հայաստանը` կարող եմ ասել, որ երևի թե այն մեծ տարբերությունը, որ կա, ֆեմինիզմն է: Այն երևի թե ավելի շատ կա Ֆրանսիայում, քան Հայաստանում, սակայն դժվարանում եմ որևէ կերպ քննադատել, քանի որ դա ձեր մշակույթի մի մասն է:

-Ինչպե՞ս եք անցկացնում Ձեր ազատ ժամանակը Հայաստանում:

-Մեր շաբաթը բաժանված է 3 և 4 օրի: Չորս օր շարունակ մենք արթնանում ենք, տաքսի ենք նստում, գալիս հիվանդանոց, հետո էլի նստում տաքսի և քնում։ Այնուհետև մենք ունենք երեք օր հանգստանալու համար, չունենք հիվանդներ, չունենք պարտականություններ։ Ես այցելեցի Մատենադարան, որը շատ եմ հավանել, և հատկապես նրանք, ովքեր առաջին անգամն են գալիս Երևան, պետք է անպայման այցելեն այնտեղ։ Տուրիզմից բացի` նաև շատ ենք հավանել Ձեր խոհանոցը, քանի որ լինելով ուսանող և հաշվի առնելով այստեղի փոխարժեքը` մենք կարող ենք մեզ թույլ տալ օգտվել ձեր սրճարաններից և ռեստորաններից։ Այսպիսով, սա նաև մեզ համար փոքրիկ արձակուրդ է, երբ մենք բացահայտում ենք երկիրը, նրա մշակույթը և խոհանոցը։

-Եթե ևս մեկ այսպիսի հնարավորություն ունենայիք, կվերադառնայի՞ք արդյոք Հայաստան:

-Այո։ Ես գիտեմ, որ հաջորդ տարի էլ եմ գալու այստեղ «Էկոստեոյի» հետ, միանշանակ։ Կարծում եմ` Հայաստանը երկիր է, ուր ես կվերադառնամ նաև ուսումս ավարտելուց հետո, նույնիսկ «Էկոստեոյից» դուրս՝ երկիրն ավելի լավ բացահայտելու։ Հայաստանը ինձ համար շատ շոգ երկիր է, բայց սա այն երկիրն է, որն ինձ հետ խոսում է, որը հուզում է ինձ։

Քսավյե Խրիմյան

-Ներկայացեք և ներկայացրեք Ձեր փորձն այստեղ:

-Ես Քսավյե Խրիմյանն եմ։ Եկել եմ այստեղ մեր կազմակերպության հետ, որը հումանիտար օգնություն է առաջարկում։ Շատ մեծ փորձ էր ինձ համար, ես ծանոթացա հաճելի մարդկանց հետ, ինչպես նաև այցելեցի իմ հայրենիքը։

-Ի՞նչ տվեց Ձեզ այս տիպի փորձը Հայաստանում:

-Առաջին հերթին` ձեռք եմ բերում մեծ փորձ, կատարելագործվում եմ որպես մասնագետ, ինչպես նաև` հանդիպում հետաքրքիր մարդկանց։

-Ի՞նչն է ամենակարևորը Ձեր աշխատանքում:

-Հիվանդների հետ հարաբերությունները։

-Ի՞նչն է Ձեզ դուր գալիս Հայաստանում, իսկ ինչը` ոչ:

-Դժվարանում եմ ասել, քանի որ առաջին անգամ եմ Հայաստանում: Ընդամենը 4 օր է, ինչ այստեղ եմ և դեռ այդքան լավ չեմ ծանոթացել Հայաստանին։ Դեռևս ամեն ինչ ինձ դուր է գալիս։

-Եթե ևս մեկ այսպիսի հնարավորություն ունենայիք, կվերադառնայի՞ք արդյոք Հայաստան:

-Միանշանակ, նույնիսկ եթե հաջորդ անգամ կազմակերպության շրջանակներում չգամ, կցանկանայի գալ Հայաստան ծնողներիս հետ։

Գյաղանս Ժեղվե

-Ներկայացեք և ներկայացրեք Ձեր փորձն այստեղ:

-Ես Գյաղանս Ժեղվեն եմ, արդեն երրորդ ամառն է, որ ես գալիս եմ այստեղ։ Առաջին անգամ բոլոր ուսանողների նման շատ հարցեր ունեի, թե ինչպես է այս ամենն անցնում, ինչպես եմ անցկացնելու կոնսուլտացիան և նմանատիպ այլ խնդիրներ, բայց կամաց-կամաց մեզ հաջողվեց գտնել աշխատելու այս ռիթմը, մասնագիտանալ մեր աշխատանքի մեջ, դառնալ ավելի վստահ, ինչպես նաև կարողանալ շփվել թիմի անդամների հետ։

-Ի՞նչն է ամենակարևորը Ձեր աշխատանքում:

-Օսթեոպատի աշխատանքում ամենակարևորը, իր մասնագիտությանը լավ տիրապետելուց բացի, հիվանդին լսելու ունակությունն է, երկու կողմերի առողջ փոխհարաբերությունը, որն իր հերթին կբերի վերջնական արդյունքի և մեկի, և մյուսի համար։

-Ի՞նչն է Ձեզ դուր գալիս Հայաստանում, իսկ ինչը` ոչ:

-Իհարկե, հավանում եմ Հայաստանի մշակույթը, որը բավականին տարբերվում է մեր մշակույթից, մարդկանց մտածելակերպը, թե ինչքան շնորհակալ և երախտապարտ են նրանք, սա իսկապես հաճելի և միաժամանակ շոկային է ինձ համար։

-Եթե ևս մեկ այսպիսի հնարավորություն ունենայիք, կվերադառնայի՞ք արդյոք Հայաստան:

-Մի քիչ բարդ կլինի իմ վերադարձը, քանի որ մյուս տարի ես ավարտում եմ և այդ ժամանակ ցանկանում եմ ավելի կենտրոնանալ սեփական կենտրոնը բացելու վրա։ Ես, իհարկե, մյուս ուսանողներին խորհուրդ կտամ գալ այստեղ, մասնակցել, քանի որ այս ամենը միայն լավ ազդեցություն ունեցավ բոլորիս վրա։

sona mkhitaryan

Մարդասիրական ծրագրի և մարդասեր երիտասարդության մասին

Հարցազրույցն անցկացվում է «Mybookstore crowdfunding for books» խմբի գլխավոր համակարգող Հասմիկ Ավագյանի հետ։ Մարդասիրական խումբը նրանց համար է, ովքեր ցանկանում են գիրք գնել, սակայն գումարը չի բավականացնում։

-Ինչո՞վ էր պայմանավորված մարդասիրական խումբ ստեղծելու գաղափարը:

-«MYbookstore crowdfunding for books» խմբի գաղափարը հղացել է «MYbookstore» օնլայն գրախանութի հիմնադիրը՝ Լևոն Ստեփանյանը: Լևոնի բոլոր գաղափարները, որոնք կապված են գրքի հետ, միտված են գրքասիրությանը և գրքի տարածմանը: Ու այս մեկն էլ բացառություն չէր:

-Ինչքա՞ն ժամանակ է, որ գործում է խումբը:

-Խումբը ստեղծվել է 2018 թվականի փետրվար ամսին: Արդեն, փաստորեն, չորս ամսից ավելի է, ինչ գրքաշխարհում crowdfunding-ը իրականություն է:

-Երբ նոր էր ստեղծվել խումբը, արդյոք հե՞շտ էր խմբակիցներ հավաքելը:

-Խմբակիցներ հավաքելու խնդիր չկար, որովհետև կա ֆեյսբուքյան օգտատերերի մի զանգված, որ բավականին արագ է արձագանքում գրքաշխարհի ցանկացած նորության, հատկապես, եթե այն առաջարկվել է Հայաստանում առաջին օնլայն գրախանութի՝ «MYbookstore»-ի կողմից: Իսկ հիմա արդեն խմբի անդամներն են անընդհատ իրենց ընկերներին հրավիրում մեր խումբ, ինչի համար մենք շատ ուրախ ենք:

-Հիմնականում ի՞նչ ժանրի գրքեր են հայտագրում խմբակիցները:

-Խմբի հայտերում գերիշխողը գեղարվեստական գրականությունն է։ Միլան Կունդերա, Գաբրիել Գարսիա Մարկես․ ահա այն երկու հեղինակները, առանց որոնց խումբը արդեն չեմ պատկերացնում։ Մեծ պահանջարկ են վայելում նաև բիզնես և մարքեթինգային գրքերը, որոնցից չեմ կարող չառանձնացնել Սամվել Գևորգյանի «Քո սեփական բիզնեսը» և Վահագն

Դիլբարյանի «100 բիզնես գաղտնիքներ» գրքերը:

-Օրվա ընթացքում քանի՞ գիրք է հայտագրվում, և ինչքա՞ն ժամանակ է պահանջվում գրքի համար անհրաժեշտ գումարի հավաքման համար:

-Հայտերը խմբում շատ են, սակայն դրանք հաստատվում են հերթով: Օրեր են եղել, որ մինչև 7-8 գրքի հայտ եմ ընդունել, և գումարը արագ հավաքվել է: Միջինում խմբում օրական 3-4 գիրք է հաստատվում, իսկ դրանց գումարների հավաքման պրոցեսը տևում է մոտ մեկ ժամ: Լինում են բազում դեպքեր, երբ հաշված րոպեների ընթացքում հավաքվում է անհրաժեշտ գումարը:

-Ի՞նչ սկզբունքով է գումարը հավաքվում առհասարակ, և եթե հայտագրողը զինվոր է, ինչպիսի՞ պայմաններ են գործում: Ինչպե՞ս եք պարզում, որ հայտագրողը իրոք զինվոր է:

-Խմբում կա հստակ կանոնակարգ, ըստ որի, յուրաքանչյուր հայտագրող ինքն է վճարում իր հայտագրած գրքի արժեքի 50%-ը: Գումարի 10%-ը վճարում է մեր գրախանութը, իսկ մնացած 40%-ը հավաքվում է խմբի անդամների կողմից:

Այսպիսով, ցանկացած գրքասեր ունի հնարավորություն գնելու իր սիրելի գիրքը 50% զեղչով: Իսկ զինվորների համար պայմանները քիչ այլ են: Նրանք մեր խմբում արտոնյալ են: Գրքի գումարի որոշակի սանդղակ ունենք, որը չգերազանցելու դեպքում գրքի ողջ գումարը հավաքում է խումբը: Զինվորի անվան տակ ներկայացողներ շատ չկան մեր խմբում, բայց հավաստիացնում եմ, որ լինելու դեպքում նրանք շատ արագ բացահայտվում են, ինչի համար շնորհակալ եմ բոլոր աջակիցներին:

-Գրքերը ինչպե՞ս են հասնում հասցեատերերին:

-Հասցեատերերը իրենք են մոտենում մեր գրասենյակ, որ գտվում է Զաքյան 10 հասցեում և վերցնում իրենց գրքերը՝ իմ հաստատումից հետո:

-Croudfunding խումբը ի՞նչ առնչություն ունի «Mybookstore» գրախանութի հետ:

-Ինչպես քիչ առաջ ասացի՝ խմբի գաղափարը հենց «MYbookstore»-ի հիմնադրինն է՝ Լևոն Ստեփանյանինը, և խումբը գրախանութի սկսած բազմաթիվ ծրագրերից մեկն է:

-Լինելով խմբում գլխավոր համակարգող, ի՞նչ կարծիք ունեք, արդյո՞ք մեր երիտասարդությունը գրքասեր է:

-Շատ կարևոր հարց է, որովհետև տարիներ շարունակ այլ է եղել մթնոլորտը այս հարցի շուրջ, սակայն իմ պատասխանը միանշանակ է՝ այո: Ես վերջին տարիներին միշտ եմ այս կարծիքին եղել, իսկ խմբի համակարգողի շատ պատասխանատու գործը ստանձնելուց հետո ավելի եմ համոզվել, ու ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա իմ կարծիքը հիմնավորված է:

Երիտասարդները կարդում են, նրանք հետաքրքրված են՝ հատկապես հիմա, երբ շատ լուրջ հեղինակներ են հայերեն թարգմանվում: Իսկ իրապես հետաքրքրված ու շահագրգիռ երիտասարդը միշտ գտնում է կարդալու իր տարբերակը ու օգտվում ստեղծված հնարավորություններից, ինչպիսին օրինակ մեր խումբն է: Իսկ նրանք, ովքեր ավելի սուղ

հնարավորություններ ունեն կամ գուցե գրքեր կարդալու, բայց ոչ գնելու սիրահար են, օգտվում են մեր այլ ծրագրերից, որոնցից է, օրինակ, «MYգրադարանը», որը լի է բազմաթիվ նոր տպագրված գրքերով: «MYbookstore»-ը իր բոլոր մարդասիրական ծրագրերի արդյունքում շրջապատված է կարդացող երիտասարդներով և ոչ միայն երիտասարդներով: Մենք միշտ պատրաստ ենք նորը մատուցելու մեր հաճախորդներին ու հասարակությանը:

«Ես իմ ապագան այլևս Հայաստանում եմ տեսնում». Շուշանիկ Ասատրյան

24774818_1576935299063739_2639247517599530748_nԵրեք հարյուր յոթանասուն հազար. սա այն մարդկանց թիվն է, որ արտագաղթել է Հայաստանից նախորդ կառավարության շրջանում: Իսկ քանի՞սը դեռ կարտագաղթեին, եթե չլինեին վերջին իրադարձությունները, որոնց արդյունքում փոխվեց քաղաքական իրադրություն, իշխանություն, կառավարություն, փոխվեցին շատ ու շատ բաներ: Այս հարցի պատասխանը ես չգիտեմ, բայց փոխարենը գիտեմ մեկին, ում համար նշածս փոփոխությունները առիթ հանդիսացան վերանայելու սեփական որոշումները երկրից գնալ-չգնալու հետ կապված:

Քսանմեկամյա Շուշանիկ Ասատրյան է՝ ծնունդով Երևանից, արմատներով՝ Մուշից ու Սյունիքից: Ապրել ու մեծացել է քաղաքային միջավայրում, բայց շատ կապված է բնությանն ու լեռներին, ասում է՝ կիսով չափ քաղաքացի եմ, կիսով չափ՝ լեռնեցի.

-Երևանում ամենաշատը Սայաթ Նովա փողոցն եմ սիրում, ինչ-որ հարազատ զգացողության կա այնտեղ: Իսկ հեղափոխության օրերին, երբ նստարաններով փակել էին, ավելի կոլորիտային էր դարձել:

Հեղափոխությանը դեռ կհասնենք, նախ հասկանանք, թե ինչ ճանապարհ է անցել նա, ու որն է եղել պատճառը երկրից մեկնել ցանկանալու:

Օրեր առաջ Շուշանիկն ավարտեց ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը, հիմա արդեն հետադարձ հայացքով է հիշում.

-Լրագրությունը եղավ այն մասնագիտությունը, որով ես կարողացա լրացնել դպրոցական տարիների իմ զբաղմունքների՝ պարի, նկարչության, երաժշտության բացն ու կարոտը, -ասում է ու հավելում,- դե, նաև հետաքրքրասեր եմ, սիրում եմ «բզբզալ»:

Այդպես «բզբզալով» էլ չորրորդ կուրսում համատեղեց ուսումը աշխատանքի հետ և որպես լրագրող սկսեց աշխատել Vivaro News-ի բիզնես և տեխնոլոգիաներ բաժնում: Բայց փաստորեն, այս հանգամանքն էլ հետ չպահեց նրան, ու նա որոշեց ավարտելուն պես մեկնել երկրից.

-Ծնողներս ասում էին՝ ինչո՞ւ չէ, գնա, աշխարհ տես: Բայց շրջագայելուց բացի ես ընդմիշտ մեկնելու միտք ունեի: Ինչո՞ւ: Որովհետև հիասթափվել էի շատ բաներից: Անարդարություն էր, լճացում, չկար մնալու մոտիվացիա: 

Շուշանիկն անկեղծ ասում է, որ սկսել էր ինչ-որ տեղ չսիրել քաղաքը, որովհետև երբ տեսնում էր, որ ծնողներն իրենց մասնագիտությամբ չեն աշխատում, երբ հասկանում էր, որ կոտրված շատ ճակատագրեր կան, չէր ուզում դրանց շարունակողը դառնալ:

-Ես սիրում եմ ժպտացող մարդկանց, – պատմում է նա,- բայց առաջ, երբ երթուղային էի բարձրանում, բոլորն այնքան լուրջ դեմքերով էին նստած, որ կարծես կյանքը մեռած լիներ նրանց մեջ: Նրանք նայում էին մեզ ու մտածում՝ դե լավ, երեխա է, մեզնից հոգնած չի լինի, ու երբ տեղ էինք զիջում, երբեմն անգամ շնորհակալություն չէին ասում, իբր այդպես էլ պիտի լիներ:

-Իսկ այսօ՞ր, -հարցնում եմ:

-Այսօր սկսել են ժպտալ, – ասում է ու ինքն էլ ժպտում:

Հետո հիշում է երազանքների մասին, որոնք ևս արտերկրի հետ են կապված.

-Պիտի գնամ Չինաստան, Չինական պատը հաղթահարեմ ու ոտքով հասնեմ Հնդկաստան:

Այդ պահին մեր գլխավերևով մի ինքնաթիռ է անցնում, Շուշանիկը նայում-նայում է ու կես կատակ-կես լուրջ ասում.

-Այ, դրանով էլ կգնամ, բայց այսօր արդեն՝ միայն վերադառնալու մտքով:

Փոփոխությունները, որ կատարվեցին նախևառաջ մարդկանց ներսում, և երազանքները, որոնք նրանք բերեցին իրենց հետ նոր օրեր, իհարկե գեղեցիկ են, բայց արդյո՞ք այս ամբողջը սպասելի ու կանխատեսելի էր, արդյո՞ք առաջին իսկ օրերից կար հավատ, որ ամեն ինչ լավ է լինելու…

-Սկզբում անհավատ էի,- պատմում է Շուշանիկը,- որովհետև դժվար էր հավատալ, երբ տանը բոլորը շարունակ կրկնում էին՝ մարտի մեկ, մարտի մեկ: Ես ինքս բնավորությամբ այնպիսին եմ, որ սկզբում կողքից նայում եմ հասկանալու համար՝ արժե՞ միանալ թե ոչ: Ու մեկնակետը, որ ինձ դուրս հանեց, եղավ այն, որ սկսեցին բերման ենթարկել ու ճնշել իմ հասակակիցներին, նույնիսկ ինձնից փոքրերին, որոնցով հիմա ես միայն հպարտ եմ: Դրանից հետո ես չէի կարող չմիանալ, կարծես ինչ-որ ուժ զարթնեց իմ մեջ և ուղարկեց փողոց՝ «Ես էլ եմ դուրս գալիս, դե ինձ էլ խփիր» գիտակցումով:

Հեղափոխության թեժ օրերը, փաստորեն, համընկան Շուշանիկի տարեդարձին, ու նա, անծանոթների հետ փողոց փակելով ու շուրջպար բռնելով, ազդարարեց ծննդյան «խնջույքի» մեկնարկը.

-Երեկոյան արդեն այլ վայրում շարունակեցի ուրախանալ ընկերներիս հետ: Ի դեպ, տորթիս հետևից ոտքով եմ գնացել. բոլոր փողոցները փակ էին:

Շուշանիկն ասում է՝ սա սերունդների հեղափոխություն էր, որովհետև երիտասարդ սերունդը հաղթահարեց մի բան, որը ավագ սերնդի համար մնացել էր երազանք.

-Գուցե ես էլ էի կոտրված, գուցե ինչ-որ գենետիկ հիշողությամբ իմ մեջ էլ կար մարտիմեկյան վախը, բայց այսօր ես ուրախ եմ, որ ավագ սերունդը մեր աչքերին արդեն հավատով է նայում,- ասում է ու ամփոփում,- ես իմ ապագան այլևս Հայաստանում եմ տեսնում:

 

Օրեր` լցված վիտրաժներով

Այսօր Եղեգնաձորի «Գիտելիք» համալսարանում տեղի ունեցավ վիտրաժային աշխատանքների և զգեստների ցուցադրություն: Ինչպես նաև «Palazzo di Luss- Շքեղության պալատ» նորաբաց բրենդի ցուցադրությունը: 

 Ցուցադրությունից հետո հարցազրույց ունեցա սրահում ցուցադրված վիտրաժների հեղինակ և զգեստների մոդելավորող Լյուսի Հովհաննիսյանի հետ: 

-Ես Լյուսի Հովհաննիսյանն եմ: Նախ և առաջ ուզում եմ ասել, որ ես մասնագիտությամբ դիզայներ եմ, բայց իմ մասնագիտությամբ չեմ աշխատել: Հետո, լսելով հարազատ մարդու խորհուրդը, գնացի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ և սկսեցի հաճախել վիտրաժի (ապակենկար) դասընթացների: Ինքս էլ չէի պատկերացնում, որ այդքան կսիրեմ վիտրաժային արվեստը: Սովորելուց հետո սկսեցի ամբողջ օրը նկարել, ստեղծել նորանոր վիտրաժներ: Եվ ես դա անում եմ մեծ հաճույքով, այն դարձել է ինձ համար ոչ թե մասնագիտություն, այլ ապրելակերպ, չեմ պատկերացնում իմ կյանքը առանց դրա:

-Ե՞րբ բացվեց Ձեր խումբը, ինչպե՞ս սկսեցիք սովորեցնել վիտրաժային արվեստը երիտասարդներին

-Անկեղծ ասած՝ երկար ժամանակ պահանջվեց խումբ բացելու համար: Իսկ հետո, երբ Եղեգնաձորում բացվեց խմբակը, ես ունեցա աշակերտներ և սկսեցի սովորեցնել վիտրաժ:
Հետո մտքովս անցավ ունենալ ցուցադրություն, իսկ ցուցադրությունը կիսատ կլիներ, եթե ներկայացնեի միայն իմ և խմբակների մասնակցած աշակերտների աշխատանքները: Քանի որ իմ խմբի աշակերտների մեջ կային կարարվեստի մասնագետներ, մենք փորձեցինք թիմ դառնալ: Ես մոդելավորեցի հագուստները, որոշեցի, որ ինքս էլ պետք է կարել սովորեմ և սկսեցի կարուձևի դասընթացների հաճախել:

Քանի որ դիզայներներն ունեն իրենց ոճը և ամեն դիզայներ փորձում է յուրահատուկ լինել իր ոճի մեջ, մենք, փորձելով չկրկնվել, անգույն կտորը սկսեցինք նկարազարդել, հետո արդեն ունեցանք զգեստների գեղեցիկ հավաքածու և կազմակերպեցինք ցուցադրությունը: 

-Ի՞նչ ծրագրեր ունեք մոտ ժամանակներս

-Առաջիկայում շատ մեծ ծրագրեր ունեմ: Լինելու են ցուցադրություններ թե՛ Հայաստանում, թե՛ Հայաստանից դուրս: Քանի որ իմ արմատները Վայոց Ձորից են, ես շատ կապված եմ Վայոց Ձորի հետ, այստեղի մարդիկ ինձ հոգեհարազատ են, և հենց դա էր պատճառը, որ առաջին ցուցադրությունը կազմակերպեցի Եղեգնաձորում: Մոտ ժամանակներս իմ աշխատանքների ցուցադրությունը տեղի կունենա Ջերմուկում, որտեղ ես ապրել, մեծացել եմ, այնուհետև ցուցադրություն կլինի Երևանում: 

-Ովքե՞ր էին ներկա ցուցադրությանը:

-Ներկաների թվում Եղեգնաձորի բնակիչներն էին, երիտասարդ արվեստասերներ, արվեստը գնահատող մարդիկ, նաև ներկա էր հատուկ հյուր՝ երգչուհի Նանա Կարապետյանը: Ուզում եմ ասել, որ նրա ներկայությունը իմ աշխատանքների ցուցադրությանը ավելի լիարժեք դարձրեց:
Ցուցադրության ավարտին պատվոգրեր տրվեցին վիտրաժային արվեստի խմբակների մասնակիցներին:

Մանուշակագույն սպասումներով

Լուսանկարը` Լիանա Թուրյանի

Լուսանկարը` Լիանա Թուրյանի

Հայաստանում վերջին ժամանակներս մեծ տարածում է գտել հարավկորեական փոփ երաժշտությունը: Ամեն տարի երիտասարդները իրենց սիրելի խմբերի համար կազմակերպում են համերգներ, ֆլեշմոբեր, հավաքույթներ։ Այս տարի էլ «Բանթան» (BTS՝ 7 անդամից բաղկացած հարավկորեական բոյ-բենդ) խմբի երկրպագուները` «Արմի»-ները (այդպես են կոչում խմբի երկրպագուներին) կազմակերպել էին ֆլեշմոբ, որը նվիրված էր խմբի 5-ամյակին:

«Եթե «Բանթանն» ու «Արմի»-ն միասին են, անծայրածիր լաբիրինթոսը դրախտ է․․․

Իմ ներսի գալակտիկա՝ Բանթան…»։

Ահա այսպիսի խորագիր էր կրում ֆլեշմոբը, որը տեղի ունեցավ հունիսի 10-ին Գաֆէսճեան քանդակների պարտեզում։ Տեղի ընտրությունը պատահական չէր. Բանթանի տղաները արվեստի հանդեպ յուրահատուկ վերաբերմունք ունեն, և Գաֆէսճեան քանդակների պարտեզն էլ «Արմի»-ների համար լավագույն ընտրությունն էր։ Ֆլեշմոբի նախաձեռնողներն էին Ազարյան Գայանեն, Եղիազարյան Սեդան, Մխիթարյան Հասմիկը, Հախվերդյան Աննան և Ռուշանյան Անահիտը, իսկ նրանց գործընկերն էր Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնը: Նախաձեռնողները համակարծիք էին այն հարցում, որ եթե տղաները տեսնեն տեսանյութը, հաստատ կհետաքրքրվեն Գաֆէսճեան քանդակներով, քանի որ մեծ սեր ունեն արվեստի նկատմամբ: 

Հարցիս, թե ինչու որոշեցին հենց ֆլեշմոբ կազմակերպել, Գայանե Ազարյանը պատասխանեց.

-Առանձնահատուկ պատճառ չկա: Ուղղակի ընկերուհուս հետ 2015թ․-ից սկսած՝ ինչ-որ բան կազմակերպում էինք այդ օրը։ Սկզբում ավելի նեղ շրջանակով, իսկ օրինակ, անցած տարի համերգ կազմակերպեցինք, այս տարի էլ որոշեցինք ֆլեշմոբ կազմակերպել:

-Ինչպե՞ս անցան կազմակերպչական աշխատանքները։

-Բարդ էր. մինչև վերջին պահն էլ բարդ է եղել: Ժամանակահատվածն այնպիսին էր, որ բոլորս քննություններ ունեինք, շատերս անգամ ավարտական, գիշերները նստում քննությանն էինք պատրաստվում, առավոտյան քննություն հանձնում, հետո ողջ օրը այգում պարում էինք, երևի օրական 2-3 ժամ ենք քնել: Խնդիրները, մարդկանց թերահավատությունը մեզնից անպակաս էին, բայց «Արմի»-ն հանձնվել չգիտի։ Ինչքան մերժում էինք ստանում, ինչքան վատ կարծիք էինք լսում, ինչքան բարդ էր լինում, հիասթափվելու, ձեռքերս վայր դնելու փոխարեն ավելի շատ էինք աշխատում, ու հիմա կա այն, ինչ կա: Սա մեր արած և չարած գործերի արդյունքն է:

Լուսանկարը` Լիանա Թուրյանի

Լուսանկարը` Լիանա Թուրյանի

-Ինչպիսի՞ն էր մթնոլորտը ֆլեշմոբի ժամանակ։

-Ֆլեշմոբի ժամանակ մթնոլորտը հիասքանչ էր: Բոլորը բարձր տրամադրություն ունեին, «Արմի»-ներից բացի բազմաթիվ մարդիկ էին եկել. թե՛ զբոսաշրջիկներ, թե՛ հայեր՝ տարբեր տարիքի, սեռի, բնավորության, և ուրախ եմ, որ այդ պահին մարդկանց դեմքերին հիմնականում հետաքրքրություն ու ժպիտ էի տեսնում: Դիտողների շարքում է եղել անգամ հայ դերասան Հրանտ Թոխատյանը: Ճիշտ է, անձամբ նրան չեմ տեսել, բայց շատերից եմ լսել նրա ներկայության մասին:

Կարևորը՝ բոլոր ներկաները գոհ մնացին, իսկ մենք մեր թերությունները լավ գիտենք, և մյուս անգամ կաշխատենք դրանց վրա, որ էլ ավելի լավ ներկայանանք։ Չէ՞ որ մենք մեր սիրելի խումբն ենք ներկայացնում:

-Ի՞նչ սպասելիքներ ունեք։

-Երևի ամենամեծ ցանկությունն այն է, որ «Բանթանը» տեսնի մեր ֆլեշմոբը: Ուզում ենք՝ իմանան, որ Հայաստանում էլ կան իրենց սիրող տաղանդավոր մարդիկ:

Ֆլեշմոբին ներկա բոլոր մարդիկ, նույնիսկ նրանք, ովքեր հարավկորեական փոփ երաժշտությամբ հետաքրրված չէին, մեծ ուշադրությամբ և հաճույքով էին հետևում ֆլեշմոբին: Սիմվոլներից մեկին՝ մանուշակագույնին էին միախառնվել նաև պարողների գույնզգույն վարսերը, որոնք վառ տրամադրություն էին հաղորդում ներկաներին: Եվ այդպիսի հիասքանչ տրամադրությամբ էլ ավարտվեց ֆլեշմոբը. գրկախառնություններով, պարերով, ժպիտներով ու մեծ սպասումներով։

Պարը իբրև մասնագիտություն

Հարցազրույց Երևանի մշակույթի համալսարանի պարարվեստի բաժնի ուսանողուհի Լիլիթ Ավետիսյանի հետ

 –Ինչպե՞ս որոշեցիր ուսումդ շարունակել պարարվեստով:

-Անկեղծ ասած, մի քանի տարի առաջ որոշել էի ընդունվել այնպիսի մի տեղ, որը ինձ ապագայում առավել պետք կգա, բայց չէի մտածում, որ դա պարը կլինի: Երբ որոշ ժամանակ հաճախեցի պարի, հասկացա, որ այն ինձ շատ հոգեհարազատ է: Եվ սա հենց այն մասնագիտությունն է, որը ինձ պետք է: Եվ այդպես սկսեցի ավելի լուրջ վերաբերվել պարին: Դեռ այդքան էլ մասնագիտացած չեմ այս ոլորտում, բայց մեկ հարցում վստահ եմ, հետագա կյանքիս ուղեկիցը պետք է լինի պարը:

 –Քանի՞ ուսանող է սովորում պարարվեստի բաժնում

-Հստակ քանակը չեմ կարող նշել, բայց մոտավորապես սովորում է երեսուն և ավելի ուսանող: Եվ այդ թիվը ավելանում է:

Ի՞նչ պարեր են ուսուցանվում համալսարանում:

-Համալսարանում ուսուցանվում են՝ դասական, ժողովրդական, ազգագրական, պարահանդեսային և այլ ոճերի պարեր:

Ինչպիսի՞ նվաճումներ ունեք

-Առաջին մասնագիտական քայլս արել եմ Կարբիի Վահան Թեքեյանի անվան միջնակարգ դպրոցում 2016 թվականին՝ շրջանավարտների միջոցառման պարը բեմադրելով: Իհարկե, դա իմ առաջին մասնագիտական աշխատանքն էր, և ես մի փոքր մտահոգ էի,կարծում էի, թե չեմ կարողանա, բայց փառք Աստծո, ամեն ինչ այնքան լավ ստացվեց, որ ինձ առաջարկեցին աշխատել նույն գյուղի «Երեքնուկ» մանկապարտեզում որպես պարի ուսուցչուհի: Դա ինձ համար իրոք մեծ ձեռքբերում էր, քանի որ լինելով շատ երիտասարդ, ոչ բոլորին է հաջողվում գտնել աշխատանք հենց իր մասնագիտությամբ: 2017 թվականին նույնպես բեմադրել եմ դպրոցականների վերջին զանգի պարային համարը: Դա շատ հաճելի է, երբ վստահում և գնահատում են քո կատարած աշխատանքը:

 –Դուք ինքդ ունե՞ս աշակերտներ:

-Ունեցել եմ անհատական աշակերտներ: Աշխատել եմ դպրոցական խմբերի հետ: Բայց ներկա պահին չունեմ: Վայելում եմ ամառային հանգիստս:

–Պատրաստվո՞ւմ ես հետագայում աշխատել այս մասնագիտությամբ: 

-Միայն ու միայն այս մասնագիտությամբ: Ես այնքան մեծ հաճույքով եմ կատարում իմ աշխատանքը, շատերն ասում են, որ աշխատանքս բարդ է, դժվար, բայց պարն ինձ համար ամեն ինչ է: Ինձ համար հաճելի է աշխատել իմ մասնագիտությամբ: Ապագայում նույնպես պատրաստվում եմ աշխատել իմ մասնագիտությամբ:

Սոցիալական չկոնֆերա՞նս

Արդեն գրեթե մեկ տարի է, ինչ դարձել եմ ինձ համար նոր ընտանիքի մի մասնիկը՝ խելացի, նորարար ու հավես։ Խոսքը ԵՊՀ սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի մասին է։ Մեր ֆակուլտետի ամենասիրված ու սպասված միջոցառումներից է ՍոցՔեմփը, որն արդեն չորրորդ տարին է, ինչ կազմակերպվում է: Ես առաջին անգամ եմ ներկա լինելու այս կոնֆերասին կամ ավելի ճիշտ՝ «չկոնֆերանսին», և անհամբեր սպասում եմ այդ օրվան։ ՍոցՔեմփի մասին զրուցել եմ ԵՊՀ սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի 4-րդ կուրսի ուսանողուհի և ֆակուլտետի ՈՒԳԸ քարտուղար Մանյա Կիրակոսյանի հետ:

-Պատմեք Սոցքեմփի մասին. ինչպիսի՞ միջոցառում է այն, ինչպե՞ս և ե՞րբ է առաջացել ՍոցՔեմփ կազմակերպելու գաղափարը, ինչո՞ւ «չկոնֆերանս»։

-Սոցքեմփը, ինչպես մենք ենք սիրում ասել, սոցիոլոգիական «չկոնֆերանս» է, որը արդեն չորրորդ տարին է՝ կազմակերպվում է ԵՊՀ սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի ուսանողական գիտական ընկերության կողմից։ Ինչո՞ւ «չկոնֆերանս», քանի որ այն ոչ ֆորմալ և բաց հարթակ է, որը հնարավորություն է տալիս հասարակական խնդիրներով, դրանց առաջացման պատճառներով կամ լուծման եղանակներով հետաքրքրվածներին գալ, ներկայացնել իրենց տեսակետը, կիսվել ունեցած հետաքրքիր ինֆորմացիայով և գաղափարներով։ ՍոցՔեմփն առաջին անգամ կազմակերպվել է 2015 թվականին, իսկ թե ինչպես է առաջացել կազմակերպման գաղափարը, հստակ նշել չեմ կարող, քանի որ այդ ժամանակ ՈՒԳԸ թիմում ներգրավված չեմ եղել: Միայն կարող եմ ասել, որ այն ստեղծվել է սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի ՈՒԳԸ թիմի կողմից, և տարեցտարի ավելի է կատարելագործվում, և արդեն ավանդույթ դարձած միջոցառումներից մեկն է մեր ֆակուլտետում:13342958_1118727294852762_2586501685591865874_n

-Ո՞րն է Սոցքեմփի նպատակը։

-Կարծում ենք, որ հասարակագիտության ներսում շատ վատ է դիսկուրսը գիտական խնդիրների շուրջ: Բացի դա, ֆորմալ կոնֆերանսների ժամանակ ենթադրվում է, որ զեկուցողը պիտի ներկայացնի խիստ գիտական չափանիշներով զեկույց, և այդ նյութը միշտ ուղղվում է պրոֆեսիոնալ լսարանին: Ամեն դեպքում մենք կարծում ենք, որ գիտությունը ինչ-որ մասով պետք է նաև հանրայնացվի, և արդյունքում ստեղծվեց ՍոցՔեմփը:

-Ո՞ւմ համար է այն կազմակերպվում։ Ովքե՞ր կարող են մասնակցել, արդյոք սա միայն սոցիոլոգների՞ համար է։

-Սոցքեմփը կազմակերպվում է բոլորի համար՝ անկախ տարիքից, մասնագիտությունից, հետաքրքրություններից։ Սոցքեմփին որպես ներկայացնող, կամ որպես ազատ ունկնդիր ներգրավվելու համար պարտադիր պայման չէ սոցիոլոգ կամ սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի ուսանող լինելը. պարզապես այն ստեղծվել է այս ֆակուլտետի ուսանողների կողմից: Օրինակ՝ նախորդ տարիներին Սոցքեմփին զեկուցումներով հանդես են եկել դասախոսներ, ուսանողներ ինչպես սոցիոլոգիայի ֆակուլտետից, այնպես էլ այլ ֆակուլտետներից ու համալսարաններից, անգամ աշակերտներ և ուսուցիչներ են ներգրավվել Սոցքեմփին։

ՍոցքՔեմփին կարող են մասնակցել բոլոր համալսարաններից և բոլոր ոլորտներից։ Պարզապես պարտադիր պայման է սոցիալականից խոսելը. դա կարող է լինել սոցիալական ձեռնարկատիրություն, սոցիալական հոգեբանություն, քաղաքականություն, կրթություն և ցանկացած բան, որն առնչվում է հասարակագիտությանը:

-Ինչպիսի՞ զեկույցներ են լինելու: Ովքե՞ր կարող են զեկուցել։

-Չկա սոցքեմփի զեկույցների հատուկ թեմատիկ ուղղվածություն։ Դա մեր սկզբունքն է՝ երբեք չֆրեյմավորել. միակ պայմանը հասարակությանն առնչվող վերլուծական ասելիքն է: Ներկայացնողները ազատ են թեմայի ընտրության հարցում։ Իսկ զեկուցել, ինչպես արդեն նշեցի, կարող են բոլորը. պարզապես պետք է մինչև հունիսի 24-ը հայտագրվել։

-Լինելո՞ւ են հատուկ հյուրեր։ Ովքե՞ր են նրանք:

-Մեր «չկոնֆերանսը» բաղկացած է երկու մասից՝ հատուկ հյուրերի զեկուցումներ և բուն պրեզենտացիաներ: Առաջին մասում իրենց վերլուծություններով և ուսումնասիրություններով են կիսվում մեր կողմից հրավիրված մասնագետները։ Ինչպես ամեն տարի, այս տարի էլ հատուկ հյուրերի ցանկում ներառված են և՛ սոցիոլոգներ, և՛ հարակից ոլորտներից մասնագետներ։ Այժմ անուններ չեմ նշի, մեր ֆեյսբուքյան էջում՝ ավելի ուշ նրանց մասին հրապարակումներ կլինեն։11709261_931733760218784_6969503261406512591_n

-Գիտենք, որ անակնկալներ են սպասվում։ Մի փոքր պատմեք սպասվող անակնկալների մասին։

-Անակնկալներ անպայման լինելու են, բայց փակագծերը բացել ու դրանց մասին խոսել չեմ ուզում։ Այս տարի մի փոքրիկ դրամաշնորհ ունենք գերմանական մի կազմակերպության՝ DVV International-ի կողմից: Դա մեզ հնարավորություն է տվել ավելի հետաքրքիր ու նոր բաներ մտածել: Միայն կասեմ, որ այս տարվա սոցքեմփը տարբեր է լինելու։ Մենք փորձում ենք պահել այն, ինչ մեր ընկերները նախաձեռնել են տարիներ առաջ, ու ամեն տարի ավելի լավն ենք դարձնելու:

Դե ինչ, բոլորին հրավիրում ենք ամենախելառ, հավես, խաղային, բայց միաժամանակ գիտական սոցիալական «չկոնֆերանսին»՝ ձեր չզեկույցները ներկայացնելու և լսելու մյուսներինը։ Հունիսի 30, 10:00, ԵՊՀ, Սարգիս և Մարի Իզմիրլյանների անվան գրադարանի նախասրահ:

varduhi vardanyan

Սիրում եմ կերպարներ ստեղծել

«Տնփեսա», «Քավարան», «Հին արքաներ»,   «Վերջին գործարք» ֆիլմերից հայտնի դերասան Կառլոս Մուրադյանը անկեղծացավ և պատմեց հինգ տարեկանից բեմում լինելու, դերասանի մասնագիտությունը ընտրելու, կերտած կերպարների, դրանց շուրջ բացասական և դրական արձագանքների, հետաքրքիր միջադեպերի, կերպարներ ստեղծելու, դրանց  հոգեբանությունը ուսումնասիրելու մասին և ոչ միայն:

-Ստանիսլավսկին ասում էր. «Թատրոնն սկսում է հանդերձարանից»:  Որտեղի՞ց սկսվեց Կառլոս Մուրադյանի թատրոնը, ե՞րբ հասկացաք, որ պետք է դառնաք հենց դերասան, և ինչպես տեղի ունեցավ Ձեր մուտքը դերասանական աշխարհ:

-Դեռ մանկուց՝ հինգ տարեկանից, բեմում եմ եղել, պարի եմ գնացել, դերասան լինելուց զատ մոտ 21 տարի, կարելի է ասել, պրոֆեսիոնալ պարող եմ: Իսկ արդեն 15-16 տարեկանում շուրջ երկու տարի ֆոտոմոդելային փոքր կարիերա եմ ունեցել: Դպրոցում թատերական խմբակները, դպրոցական  ներկայացումները միշտ ինձ ուղղորդել են, որ հենց սկզբից էլ՝ փոքր ժամանակվանից, իմանամ և  համոզված լինեմ, որ  գնալու եմ թատերական: Երկար չեմ մտածել, շատ ժամանակ չեմ ծախսել կողմնորոշվելու համար: Դպրոցի վերջին տարիներին արդեն ինձ համար որոշել էի՝ թատրոն, բեմ: Բացի նրանից, որ բեմը և պարը կային, ցանկություն կար կերպարներ ստեղծել և մարդու հոգեբանությունն ուսումնասիրել, և այդ ամենը գտա հենց դերասանի մասնագիտության մեջ:  Ճիշտ է, սկզբից ընտրությունս ռեժիսուրայի վրա էր. ուզում էի թատրոնի ռեժիսոր դառնալ, բայց երբ զրո կուրս ընդունվեցի, նախապատրաստական շրջանում փոխեցի որոշումս և գնացի դերասանական:

- Կհիշե՞ք, թե որ ֆիլմում կամ ներկայացման մեջ եք կերտել Ձեր առաջին կերպարը, և ինչպե՞ս անդրադարձավ այն Ձեր և Ձեր հետագա դերասանական կյանքի վրա:

-Առաջին կերպարս թատրոնում կերտել եմ 2003 թ. ամռանը, երբ դեռ զրո կուրսում էի սովորում, «Հաղթող ճոճաձին» ներկայացման մեջ: Կերտեցի մի բացասական կերպար, որը, կարելի է ասել, դարձավ ճակատագիր, և իմ խաղացած կերպարների մոտ 80-90%-ը եղել են բացասական կերպարներ (ժպտում է): Կինոյում առաջին կերպարս եղել է ռուսական «Ալպինիստներ» ֆիլմում, իսկ առաջին սերիալը, որում խաղացել եմ 2005թ., «Դժբախտ երջանկություն»-ն  էր:

-Եղե՞լ է այնպիսի դերասան, ում ցանկացել եք նմանվել:

-Երբեք չեմ պատկերացրել որևէ մեկին նմանակել, նմանվել ինչ-որ մեկին: Բայց եղել են, կան և օր օրի բացահայտվում ու փոփոխվում են դերասաններ, որոնց  խաղացած կերպարները, իրենց պրոֆեսիոնալիզմը, ոճը, մոտեցումը՝ իրենց գործին, ինձ միշտ հիացնում է, և ես շատ բան եմ սովորում թե՛ թատրոնում, թե՛ կինոյում: Բայց այնպիսին, որ ասեմ՝ իմ կուռքն է, կամ՝ իմ ամենասիրելի դերասանն է, ում ցանկանում եմ նմանվել, չունեմ: Տարբեր են, տարբեր ոճերի, ամեն մեկի մեջ մի բան է դուր գալիս կամ մի բան դուր չի գալիս: Հիմնականում սիրում եմ այն դերասաններին, ովքեր ամեն տեղ նույնը չեն, ովքեր կերպար են կերտում, կերպար են ստեղծում և քեզ միշտ նորովի են մատուցում նոր կերպարներ նոր արտահայտչամիջոցներով:

-Հայ հեռուստադիտողին դուք հայտնի դարձաք տարբեր հեռուստասերիալներից: Շատերը Ձեզ ճանաչում են որպես սերիալի դերասան, ի՞նչ կասեք Ձեր թատերական գործունեության մասին:

-Նախ 2004 թվականին ընդունվել եմ թատերական ինստիտուտ՝ դերասանական արվեստի բաժին, ավարտել եմ 2008 թվականին: Այդ ընթացում ուսանողական ներկայացումները եթե չհաշվենք, 2006 թվականին ես և ընկերներս միասին հիմնեցինք «Փոփոխությունների թատրոն» թատերախումբը, որը 2010 թվականին դարձավ հասարակական կազմակերպություն: Մեր ներկայացումները միայն ֆորում՝ ինտերակտիվ թատրոն ոճի ներկայացումներ էին: Թատրոնի այս տեսակը առաջացել է Բրազիլիայում 1960-ական թվականներին՝ թատրոնի գործիչ Ավգուստ Օբուալի կողմից:

Այսպիսով, 2006 թվականից մենք սկսեցինք մեր խմբով ներկայացումներ բեմադրել, նոր պիեսներ գրվեցին մեր սցենարիստի կողմից, ակտիվ գործունեություն էինք ծավալում, և առաջին անգամ էր Հայաստանում, որ հանդիսատեսը բարձրացավ բեմ ու սկսեց խաղալ դերասանների հետ, որը հենց «Ֆորում» թատրոնի հիմնական բնութագրերից մեկն է: Վերջերս «Ֆորում թատրոն» թատերախումբը և հասարակական կազմակերպությունը զբաղվում է նաև տարբեր մշակութային միջոցառումների կազմակերպմամբ և կինոփառատոների անցկացմամբ:

- Արդյոք լինո՞ւմ են շրջագայություններ, և ո՞ր երկրներում:

-Շրջագայություններ հենց դերասանական առումով եղել են 3-4 անգամ՝ ոչ այդքան շատ, փառատոների, հենց «Ֆորում» թատրոնի փառատոների ժամանակ: Լեհաստանում անցկացվող արևելաեվրոպական ցուցադրողական արվեստի փառատոնին եմ մասնակցել, մոտ 5-6 անգամ եղել են շրջագայություններ զուտ պրոֆեսիոնալ դասընթացների մասնակցելու, սեմինարների՝ թատրոնի հետ կապված, և երբեմն էլ այցեր են եղել այլ երկրներ` ներկայացնելու կամ մարդկանց ծանոթացնելու «Ֆորում» թատրոնին. հիմնականում այս ֆորմատով են եղել:

- Իսկ ո՞րն է Ձեզ ավելի հոգեհարազատ, կինո՞ն, թե՞ թատրոնը: Որտե՞ղ եք Ձեզ ավելի հանգիստ և լիարժեք զգում:

-Ինձ համար կինոն և թատրոնը լրիվ ուրիշ աշխարհներ են: Հաճախ նույնիսկ պետք չէ համեմատել, որովհետև ամեն տեղ ուրիշ բան ես ստանում, մի ուրիշ բան ես տալիս: Թատրոնում ստանում ես մի բան, որը տեղի է ունենում հենց այդ պահին, այդ 1.5-2 ժամում սկսվում է, զարգանում է և ավարտվում է: Կինոն մի քիչ ուրիշ բնութագիր ունի ինձ համար. կինոյում ժամանակ ունես աշխատելու, ժամանակ ունես ուրիշ ձև ստեղծելու, բայց էմոցիոնալ առումով թատրոնի այդ 2 ժամը տալիս է այն զգացողությունները, որոնք դու ապրում ես սկզբից մինչև վերջ, դու առանց դադարի այդ կերպարի մեջ ես: Կինոյում այսօր կարող ես խաղալ կինոյի սկիզբը, վաղը՝ վերջը, այնուհետև ուրիշ տեսարան, և քո պրոֆեսիոնալիզմից է կախված, թե ինչպես ես մարսել սցենարը, ինչպես ես ստեղծել կերպարը, ինչ արտահայտչամիջոցներով ես  ներկայացնում, որ սկիզբ, զարգացում և ավարտ չխառնվեն, և հանդիսատեսը քո կերպարը տեսնի սկզբից մինչև վերջ զարգացող, ձևավորվող և ավարտ ունեցող մի ամբողջական կերպար:

- 2017թվականին «Արմենիա պրեմիումի» եթերում հայտնվեց հայկական առաջին պատմագրական ֆիլմը՝ «Հին արքաները», որը մեծ արձագանք ստացավ հանրության շրջանում և դարձավ նաև քննարկման առիթ: Առաջին անգամ էի՞ք նկարահանվում պատմագրական ֆիլմում: Ըստ Ձեզ՝ ի՞նչ առանձնահատկություններ ունեն այս ֆորմատի ֆիլմերը:

-Առաջին անգամ էի նկարահանվում պատմագրական ֆիլմում, և վերջին շրջանում Հայաստանում եզակի երևույթ է պատմական ֆիլմը և այն էլ՝ 20 մասից բաղկացած սերիալ: Պատճառներից մեկը այն է, որ շատ բարդ է նկարահանել այդպիսի ֆիլմ, հետո շատ պատասխանատու աշխատանք է՝ վերցնել պատմական  որևէ ժամանակաշրջան և կերպարներ, բայց դրա կարիքը շատ կա, և դա շատ կարևոր է, որպեսզի մենք բացի առօրյա թեմաներից՝ սերիալային մակարդակի, ունենանք նաև կրթող, մեր պատմությանը ծանոթացնող և որակով արված աշխատանք: «Հին արքաներ» սերիալը մի մեծ քայլ էր առաջ, որ վաղը կնկարվի ավելի լավը, հետո է՛լ ավելի լավը: Մեզ՝ հայ ժողովրդիս համար, կարևոր է ու պետք է ցույց տալ, թե ով ենք մենք եղել, ինչ ենք մենք մեզնից ներկայացնում և լինենք մեր պատմության, հայ լինելու գաղափարի կրողը:

- Ի՞նչ կասեք Ձեր կերպարի մասին. չէ՞ որ այն բացասականներից մեկն էր, և, ինչպես հայտնի է, այսօր հեռուստադիտողը շատ լուրջ է մոտենում այդպիսի կերպարներին, հաճախ դերասանին նույնականացնում կերպարի հետ: 

-Այդ ֆիլմում իմ մարմնավորած կերպարը սրիկա է, ինչպես նշեցի, իմ ստեղծած, կերտած կերպարների 80-90%-ը սրիկաներ են: Ինձ հետաքրքիր է այդ կերպարի մեջ հանդես գալ, որովհետև ինձ ինքս իրական կյանքում չեմ համարում սրիկա, ու երբ կերպարը քեզնից տարբերվում է, ավելի հետաքրքիր է աշխատել, քանի որ շատ բան կա անելու՝ արտահայտչամիջոցներ փոխել, ուրիշ մարդու հոգեբանություն բացել:

Հայկական շուկայում այդպիսի խնդիր կա. երբ տեսնում են մեկին ինչ-որ մի կերպարում  արդեն հաջորդ ֆիլմերում, եթե պետք է սրիկա, ասում են. «Ըհը, էն տղեն էնտեղ սրիկա էր, սպասեք՝ իրեն կանչենք»: Եթե սրիկա ես, ուրեմն, վերջ, միշտ սրիկա ես խաղալու:

Այդ նույնականացնելու  խնդիրը կա, և շատ լուրջ է, որովհետև  հատկապես տարիքով մի քիչ մեծ հեռուստադիտողը, երբ որ քեզ փողոցում կամ դրսում տեսնում է, երբեմն կերպարդ նույնացնում է քեզ հետ, և  շատ ժամանակ չի ընդունում կամ չի ուզում ընկալել, որ դու իրական կյանքում ուրիշ ես:

Նույնիսկ այդպիսի միջադեպ է եղել. խանութում դիմացս մի կին էր կանգնած՝ մոտ 60 տարեկան, չէր նկատել, որ ես իր հետևը հերթ եմ կանգնած դրամարկղի մոտ, շրջվեց և պայուսակով ցանկացավ խփի, թե՝«Այ սրիկա, ի՞նչ ես անում էդ աղջկան, բա չե՞ս ամաչում, բա տղեն տենց բան կանի՞, դանակով ո՞նց կարելի ա»… Ասում եմ. «Տիկին ջան, դա իմ դերն ա», սկեցի բացատրել, որ դա կինո է, ես դերասան եմ, դա ես չեմ իրականում: Ճիշտ է,  չստացվեց համոզել: Խնդիրներից մեկն էլ այն է, որ վատ կերպար խաղացող դերասանին հանրության մեծ մասը այդքան էլ չի սիրում:

- Այսօր, կարելի է ասել, որ բացասական կերպարները ավելի լավ են հիշվում, քան դրականները: 

-Չէի ասի, որ բացասականները ավելի լավ են հիշվում: Դա և՛ սցենարից է գալիս, և՛ դերասանի մարմնավորած, ստեղծած կերպարի արտահայտչամիջոցներից: Հիշվում են ցայտուն կերպարները, հիշվում են յուրահատուկները, հիշվում են տարբերվողները, որովհետև եթե ամեն տեղ նույնն ես, դա արդեն հետաքրքիր չէ:

- Իսկ ի՞նչ կերպարներ է սիրում մարմնավորել Կառլոս Մուրադյանը:

-Ես սիրում եմ մարմնավորել կերպարների, որոնք ինձնից շատ տարբերվում են, որոնք նման չեն ինձ, որովհետև այդ դեպքում ես ունեմ աշխատելու տեղ և ունեմ ստեղծելու շատ բան: Ինձ համար շատ մեծ նշանակություն չունի, թե այդ կերպարը ինչ տիպի է՝ լա՞վն է, թե՞ վատն է: Ինձ համար շատ հետաքրքիր է, թե ինչպես է գրված, ինչ բնորոշումներ է տրված այդ կերպարին, ինչ քայլեր է անում ինքը, և ըստ սցենարի տված հնարավորությունների՝ արդյոք ի՞նչ կարող եմ ավելացնել ես, ի՞նչ կերպար կարող եմ ստեղծել, որովհետև այդ ժամանակ է սկսում ստեղծագործությունը:

- Նշեցիք, որ սիրում եք մարմնավորել Ձեզանից խիստ տարբերվող կերպարներ, արդյո՞ք եղել են դերեր, որոնցում հենց Դուք եք եղել, որոնք շատ նման են եղել Ձեզ: 

-Շատ են եղել: Եղել են այդպիսի կերպարներ թե՛ թատրոնում, թե՛ կինոյում, սակայն դրանք հիմնականում հետաքրքիր չեն ինձ:

- Խոսելով Ձեր մարմնավորած կերպարների մասին, կարելի է առանձնացնել Լևոնի կերպարը, որը Դուք խաղացել եք «Քավարանը» սերիալում:  Սերիալը իսկապես  շատ սիրվեց հեռուստադիտողի կողմից և արժանացավ դրական արձագանքների: Ի՞նչ եք կարծում, ո՞րն էր այդ սերիալի գրավիչ ուժը, ինչի՞ շնորհիվ այն այդքան սիրվեց: 

- Մի քանի պատճառ  կարող եմ նշել: Առաջինն այն է, որ դա մի նախագիծ էր հայկական շուկայում, որի նմանը դեռ չկար սերիալային մակարդակով: Դա մի վայր էր, որտեղ փակված էին մարդիկ՝ մոտ 13-14 հոգի: Երկրորդ պատճառն այն էր, որ կար մեծ ինտրիգ. հանդիսատեսը միշտ սպասողական  վիճակի  մեջ էր, որը սցենարիստի լավ աշխատանքի արդյունք է նաև: Պատճառներից մեկն էլ այն էր, որ հետաքրքիր դերասանական կազմ էր ընտրված: Հանդիսատեսը կապվեց այդ կերպարների հետ, սկսեց սիրել մեկին, մեկին չսիրել և մտահոգված ու անհանգստացած էր ամեն մեկի ճակատագրով: Ակտիվ էին սցենարային զարգացումները, ամեն սերիայում  հեռուստադիտողը մի քանի բան էր տեսնում, որ տեղի էր ունենում: Մյուս պատճառը այն է, որ այդ 20 սերիաների մեջ դու տեսնում ես տարբեր հավերժական թեմաներ, որոնք որ կան ամեն տեղ՝ սեր, ատելություն, դավաճանություն, վրեժ:

- Այս ֆիլմը դիտելիս հեռուստադիտողի աչքից չվրիպեց այն, որ Դուք նաև կիթառ եք նվագում: 

-Երաժշտության բնագավառում ինձ փորձում եմ 15-16 տարեկանից: 16 տարեկանից հետաքրքրվել եմ էլեկտրոնային երաժշտությամբ և դիջեյությամբ: Կիթառ նվագում եմ վատ, գիտեմ մի քանի ակորդ, ինչ սովորել եմ, ինքս եմ սովորել: Մի քիչ էլ հարվածային գործիքներ եմ նվագում:

- Վերջերս ավարտին մոտեցավ Ձեր մասնակցությամբ 24 մասից բաղկացած կրիմինալ դրաման՝ «Վերջին գործարքը»: Բնականաբար նման ֆորմատի ֆիլմերում նկարահանվելը բավականին դժվար է: Ըստ Ձեզ՝ ինչպիսի՞ դերասանական հմտություններ են անհրաժեշտ նման ֆիլմերում նկարահանվելու համար:

- Նման ժանրերի ֆիլմերում  նկարվելու համար դերասանը պետք է ունենա լավ ֆիզիկական պատրաստվածություն և միայն հետո հոգեբանություն, գիտելիքներ, փորձ: Կարևոր է տիրապետել տարբեր սպորտաձևերի, որոնք մենք սովորում ենք ինստիտուտի տարիներին. սուսերամարտ, ձիարշավ, արևելյան մարտարվեստներ և այլն:

- Ի՞նչ դժվարությունների հանդիպեցիք նկարահանման ժամանակ:

-Առաջին դժվարությունը եղանակային պայմաններն էին, որովհետև շատ շոգ էր: Գործ ունեինք պայթուցիկ նյութերի և զենքերի հետ, նկարահանումները երկար էին տևում, և այս ամենը նախնական պատրաստություն էր պահանջում. սկզբում ծանոթանում ես զենքերին, թե ինչպես պետք է օգտագործել, որպեսզի ոչ մեկին վնաս չտալ, անվտանգության կանոնները պետք է իմանալ և պահպանել: Բնականաբար մեզ սովորեցնում էին: Տեսարաններ կային, որոնք մի քանի անգամ փորձվել էին, կային շատ պայթյուններ, կրակոցներ: Դժվարությունները հիմնականում դրանք էին:

- Շատերը Ձեզ հիշում են նաև «Տնփեսա» սիթքոմից: Այսօր Ձեզ հիմնականում տեսնում ենք լուրջ ֆիլմերում և խիստ կերպարներում: Արդյո՞ք մտադրություն կա սիթքոմում կրկին նկարահանվել:

-Ճիշտն ասած, կոմեդիայի ժանրում հանդես գալը  ինձ համար առաջին փորձություններից մեկն էր: Ասեմ, որ ինձ շատ հետաքրքրեց, շատ դուր եկավ: Իհարկե, ամեն ինչ կախված է առաջարկից, թե ինչ են քեզ առաջարկում: Եղել են դեպքեր, որ ես առաջարկից ուղղակի հրաժարվել եմ, որովհետև կարծել եմ, որ այդքան պատրաստ չեմ այդպիսի կերպար վերցնել կամ գուցե գտել եմ, որ դա իմը չէ: Բայց այդ ժանրը շատ եմ սիրում: Եթե լինի առաջարկ, եթե ինձ դա շատ հետաքրքրի և կերպարային բնորոշումները հետաքրքիր լինեն, կընդունեմ առաջարկը:

- Նկարահանման առաջարկներ ընդունելիս ինչի՞ն եք ուշադրություն  դարձնում: Կա՞ն պայմաններ, որոնք առաջնային են Ձեզ համար:

-Առաջնայինը սցենարն է, երկրորդը՝ թե ով է ռեժիսորը, ի՞նչ անձնակազմ է աշխատում: Բայց, ամեն դեպքում, առաջինը, որին ուշադրություն եմ դարձնում, սցենարն է: Մեծ նշանակություն ունի նաև, թե ովքեր են խաղընկերներդ, ում հետ պետք է աշխատես: Եվ, իհարկե, ցանկալի է դրա դիմաց լավ վարձատրվել (ժպտում է):

- Նշեցիք, որ ռուսական ֆիլմերում նույնպես նկարահանվել եք: Հայկական ֆիլմերի համեմատ կա՞ն տարբերություններ:

-Նկարահանվածս ռուսական նախագծերը մոտ 3-4-ն են եղել: Դրանք եղել են գեղարվեստական ֆիլմեր: Դրանցից մեկն էլ 5 սերիայից կազմված ֆիլմ է: Եղել են լրիվ ուրիշ ժանրի, լրիվ ուրիշ մոտեցում պահանջող ֆիլմեր: Նկարահանվել եմ նաև հայկական լիամետրաժ կոմեդիաներում: Շատ մեծ տարբերություն չեմ նշի: Ամեն ֆիլմ, ամեն նախագիծ ուրիշ մոտեցում է պահանջում, գուցե մի տեղ մի քիչ ավելի լավ վերաբերմունք է ցուցաբերվում, կախված է նաև ֆինանսավորումից, բայց այդպիսի շատ խիստ, շատ մեծ տարբերություններ չեմ նշի, որովհետև մեր կինոարտադրողներն էլ բավականին պրոֆեսիոնալ են: Շատերի հետ եմ աշխատել, և շատերի աշխատանքը համաշխարհային  մասշտաբի մրցունակություն ունի: