Այն, որ աննկատ մնացած մի բան եմ նկատում, դրանից երբեմն հուզվում ու մի քանի օր մտորումների մեջ եմ ընկնում, դարձել է առօրյայիս մի մաս: Ու ամեն օր հուզմունքի մի առիթ, մի նոր մտորում. վերջ չկա:

Մի քանի օրվա (գուցե, վաղուցվա) մտորումներիս առարկան կյանքն արդեն ապրած, բայց դեռ ապրել ցանկացող տատիկ-պապիկներն են: Հերիք է մի պապիկ տեսնեմ՝ հազիվ քայլող կամ մի տատիկ՝ դողդոջուն, ճաքճքած ձեռքերով, փոխում է մոլորակիս իր պտույտն արեգակնաձև, ու անասելի տխրում եմ: Միշտ վախեցել եմ ծերանալուց, ու այդ վախն ավելի շատ կորցնելու վախ է: Երբ նայում ես իրենց աչքերին, Աստվա՜ծ իմ, ամեն հայացքը բարության մի երանգ է, էլ չեմ ասում իրենց ժպիտները ջահել: Հերիք է օգնես` փողոցն անցնել կամ տրանսպորտում տեղդ զիջես, շնորհակալության նման խոսքեր ես լսում. «Վա՜յ, շատ ապրես, բալիկ ջան» ,«Կյանքդ երկարի, աղջիկ ջան», «Գործերիդ հաջողություն, բալես»: Այդ բառերը ոնց որ գրկեն հոգիդ, ու քեզ թվում է, թե մեծ բան ես արել: Ու ինքնագոհ զգացումով լի օր ես ունենում:

Ես ուրիշ կերպ եմ պատկերացնում ծերությունը: Գրեմ, միասին պատկերացնենք: Միշտ պատկերացրել եմ, որ ծերերին լիքը-լիքը արտոնություններ պիտի տրվեն, որ իրենք իրենց ուրախ, ապահով, առողջ ու ջահել զգան: Նախ, թոշակները պիտի տրվեն ոչ թե միայն շաքարավազ ու ալյուր առնելու և թոռնիկների կոնֆետի համար, այլև իրենց անձնական ծախսերի համար, ասենք, օրինակ, տատիկ-պապիկ հանգստի գնան, խանութներ ու միասին հագուստ ընտրեն, սրճարանում սրճեն, հիշեն ջահել օրերի հանդիպումները: Հիվանդանոցները հատուկ հոգածություն ցուցաբերեն նրանց նկատմամբ, օրինակ, երկու-երեք ամիսը մեկ անվճար այցեր կազմակերպեն, բժշկական զննում անցկացնեն ու ողջ-առողջ նրանց տուն ճամփեն: Պատկերացրել եմ նաև, որ հասարակական կազմակերպություններն իրենց կամավոր աշխատակիցներով հաճախակի այցեր կազմակերպեն նրանց տներ՝ ծաղիկներով, փուչիկներով ու մեծ հավատով: Պատկերացրել եմ նաև, որ ծերանոցները վերածվեն ծերերի ժամանցի վայրերի, որտեղ նրանք կհավաքվեն, իրենց «թվերի» ֆիլմեր կդիտեն, երաժշտություն կլսեն, անցած-գնացած օրերն ու սերերը կհիշեն: Այնքան կուզեի նաև, որ հարգանք լիներ նրանց հանդեպ, համբերատարություն, նրանց կրկնվող հարցերին տրվող մեղմ պատասխաններ, նրանց, գուցե, ոչ ճիշտ հանդիմանություններին՝ ընկալում:

Մի բան էլ կուզեի: Կուզեի, որ նրանց համար հատուկ ցածր տրանսպորտ լիներ, այն էլ անվճար, ախր, այնքան դժվար են ավտոբուս բարձրանում, իջնում, որ նեղվում ես: Չգիտեմ, երևի նման ցանկալի պայմանների դեպքում ծերության տխուր իմաստը փոխվեր «երազած ծերության»:

Այնքան կուզեի…

Ուրբաթ երեկո: Ժամը վեցն անց «ահագին րոպե» կարմիր կամ դեղին ավտոբուսը (համապատասխանաբար` Մուկուչ կամ Մաթոս ձյան ՝ մեր ավտոբուսի «ուստեքը», էլի ) մոտենում է մեր խաչմերուկին:

Մի 50 մետր հլը կա կանգառին, բայց քանի որ մեր ավտոբուսի արգելակման համակարգերը «Խրուշչովն ա փոխել» վերջին անգամ, նախօրոք ՝ դե, մի 50 մետր, էլի, «տորմուզի պեդալը կաչայտելով ենք մոտենում կանգառին» (ով չհասկացավ, ասեք` կասեմ): Մի կերպ կանգնեց: Ես էլ մի կերպ իջա: Հետս տուն քայլող մարդ չկար: Դե որ չկար, էլ ինչի՞ եմ քայլում: Հենա կվազեմ, էլի:

Մտա միջանցք: Երկու քայլ առաջ գնացի: Հետո երկու քայլ հետ եկա: Մի բոթասս հանեցի ու շպրտեցի մի կողմ, մյուսը` մի ու նորից գնացի առաջ: Հավատացեք, առավոտ 9-ից սոված տնից դուրս եկած 7 ժամի նստած, 4 ժամ էլ պարապմունքի նստածի համար ամեն քայլը գերկամային է: Դրա համար էլ ես չհասա մինչև հյուրասենյակ ու ընկա միջանցքի բազմոցին:
-Մի բան տվեք ուտեմ,- իմիջիայլոց ասացի միջանցքի պատին ու գրպանիցս հանեցի հեռախոսս: Մտա Ֆեյսբուք, տեսնեմ` ինչ կա -չկա: Աչքս ընկավ 17-ի երեխեքից մեկի նյութին (չեմ հիշում` ում): Մտա 17 ու տեսա, որ «Ի՞նչն է ինձ հուզում» խորագրի տակ է: Հեհ: Տեսնես` ի՞նչն է երեխեքին հուզում: Մոռացա, որ մտել եմ նյութ կարդամ: Սեղմեցի ու մտա «Ի՞նչն է ինձ հուզում»:
Վերջիվերջո իմ հասակակիցներն են, հետաքրքիր է, չէ՞, թե ինչը կարող է նրանց ստիպել վերցնել գրիչը ու գրել, որ տվյալ բանը իրեն հուզում է: Մի քանի նյութ արագ կարդացի: Կարդալը որն ա` աչքի տակով անցկացրի։ Հետո էլի մի քանիսը։ Ու սենց ահագին-ահագին կարդացի: Պարզ ա։ Ես թեթև «ստատիստիկա» ունեմ հիմա։

Ուրեմն, էսպես. 30 %-ին «ահավոր հուզում ա» , որ հիմիկվա ջահելությունը սաղ օրը համակարգիչների ու հեռախոսների մեջ ա։ Մդա: Մտածեցի մի քիչ։ Կա նման երևույթ (երևույթ, ոչ թե` պրոբլեմ): Բայց։ Բայց ախր հեչ չի հուզում, է։ Ուզում են` թող մտնեն, էլի։ Ու էդ հեչ կապ չունի, որ էդ «ուզողներից» մեկն էլ ես եմ։

Անցանք, լավ։ Հաջորդ 30%-ին տանջում ա էն, որ իրենց բնակավայրում` «բլա-բլա …» (բլա-բլան իրենից ենթադրում ա տարբեր ենթակառուցվածքային, սոցիալական, մշակութային, սպորտային ու նման խնդիրներ): Բան չունեմ ասելու, կարևոր ա։

Բայց դե ո՞ւմ եմ խաբում։ Հետաքրքիր չի։ Չէ, կներեք ավելի ճիշտ, չի հուզում (ամեն ինչը գրում եմ իմ անձի համար, հետո չասեք` «սաղի անունից մի խոսա»): Էնտեղ մնաց մի 40 % բան։ Ուղղակի կասեմ` դպրոց ու էլի մի 20 % «հեչի պես» կթռնի։

-Միջանցքո՞ւմ դնեմ հացդ, թե՞ ստեղ,- խոհանոցից մամայի ձայնն եկավ։

-Հա,- էլի միջանցքի պատին ասացի։

-Ի՞նչը` հա, ստեղ եմ դնում։

-Ըհը…

Դպրոցական «հուզիչներին» արդեն սովորել եմ. երևի հենց դա լինի պատճառը, որ ընդհանրապես չեն հուզում ինձ։ Էնտեղ մնաց 20% ։ Հարցեր, որոնք ինձ էլ են հուզում։ Էդ էն հարցերն են, որոնց լուծումը կարող ենք տալ, իրոք, տալ։ Եվ ոչ վերցնել ու միանալ էն հազար հոգուն, ովքեր «կպած քլնգում են» կարևորը, բայց «քլնգման» առարկան դա ոչ թե իրենց հուզող մի բան է, այլ բան, որից կարելի ա մի լավ բողոքել։ Դրա համար ինձ ներկա դրությամբ ավելի հուզում ա «մանդարինը «ակուռատնի» մաքրելը». էն իրա վրայի սպիտակ թելերով-բանով։ Կամ «մեծ կարևորություն խնդիր ա» , որ երբ առավոտ ատամներդ լվանում ես ու հետո դպրոց գնալուց մի բան (այստեղ կարող է լինել ձեր սիրելի քաղցրավենիքը) ես ուտում , «մի բանն» անպայման «Քոլգեյթի» համ ա ստանում։ Հասկացա՞ք` ինչ էի ուզում ասել։

Ինձ էնքան էլ հետաքրքիր չի խնդիրը։ Թե ինչ են անում խնդիրը լուծելու համար, այ դրա մեջ ա հետաքրքրությունը։

-Արի հացդ կեր` սառավ։

-Եկա, հեսա։

Ի՞նչ ասեմ։ Գուցե գրեմ, թե ինչն է ի՞նձ հուզում։

Չէ, տենց բաները երևի մենակ ինձ են հուզում։ Գնամ հաց ուտեմ։

Խմբագրության կողմից. Գնա հացդ կեր… Էն, որ սովամահ ու հալից ընկած գալիս ես ու առաջինը «17»-ի նյութերն ես կարդում, արդեն ամեն ինչ ասում է:

Ես դժգոհում եմ: Տեսնես` ինչո՞ւ այսպես սկսեցի…

Պատճառներ շատ կան: Վերջերս փոփոխություններ տեղի ունեցան մեր կառավարությունում, չնայած ամեն պահի էլ կատարվում են: Կրթության նախարարը փոխվեց, ու փոխվեցին լիքը բաներ: Դեկտեմբեր ամսին պատրաստվում ենք քննություն հանձնել երեք առարկաներից` հայոց պատմություն, հայոց լեզու, մաթեմատիկա: Ու քանի որ շատ բաներ դեռ անորոշ են, անորոշ կերպով տարածվել է այն լուրը, որ պատմությունը բանավոր պիտի հանձնենք: Ունենք երկու ամիս, ու պատմության հարցերը հաստատ 12-րդ դասարանի թեմաներ չեն լինի…

Հարց. ո՞նց եմ հանձնելու: Ես ինքս լարվող եմ: Պատասխանը կիմանամ, բայց լարվածության պատճառով չեմ կարողանա պատասխանել: Էս դեռ հերիք չի, մի հատ էլ էլի առանց ստույգ իմանալու տարածվել է, որ մայիս ամսին մեր ընտրած երեք առարկաները քննություն պիտի տանք… Հիմա ստացվում է, որ հայոց լեզու, մաթեմատիկա երկու անգամ պիտի քննություն հանձնեմ:

Ու ցավոք, դեռ կոնկրետ նախարարությունից որոշում չի հրապարակվել: Գուցե հրապարակվե՞լ է, բայց դեռ մենք կարգին ծանոթ չենք:

Հեռուստատեսությամբ կրթության նախարարի տեղակալը անընդհատ կցկտուր պատասխաններ է տալիս, որից ոչ մեկը բան չի հասկանում:

Այս անորոշությունից ինչպե՞ս դուրս գանք: