Օրերս մասնակցեցի «ՀՀ մարզերի երիտասարդներն ունեն որակյալ կրթություն ստանալու բոլոր հնարավորությունները» թեմայով բանավեճին: Թեման առիթ դարձավ գնահատելու Գավառում կրթություն ստանալու մեր հնարավորությունները: Խոսքն այս դեպքում ֆորմալ և ոչ ֆորմալ կրթության մասին է: Բանավեճի ընթացքում մեր թիմը, որն ուներ «Համաձայն ենք» դիրքորոշումը, բերեց բազմաթիվ փաստեր, որոնք ցանկանում եմ ներկայացնել այստեղ:

Կարծում եմ, որ Գավառի տարածաշրջանում կան այնպիսի հնարավորություններ, որոնք թույլ են տալիս մեր աշակերտներին մրցունակ լինել մայրաքաղաքում սովորող աշակերտների հետ: Իհարկե, մայրաքաղաքում կան այնպիսի դպրոցներ, որոնք, կարծում եմ, դուրս են մրցակցությունից՝ իրենց ունեցած նյութական և մասնագիտական հնարավորություններով: Դրանց թվին կարելի է դասել «Այբ» և «Ֆիզմաթ» դպրոցները, «Քվանտ» վարժարանը, Ֆրանսիական քոլեջը և այլն: Բայց հանրակրթական դպրոցների տված գիտելիքի առումով, կարծում եմ, մեր տարածաշրջանը չի զիջում մայրաքաղաքին:

Եթե կրթության որակի մասին դատենք համապետական մրցույթների արդյունքներով, ապա կարող ենք փաստել, որ մարզերի երեխաները նույնպես հաճախակի հաջողություններ են գրանցում: Այդպիսի մրցույթներից են՝ «Կենգուրու», «Մեղու», «Ռուսական արջուկ», «Պատանի մաթեմաթիկոս» և այլ մրցույթները: Օրինակ՝ այս տարի «Մեղու» մրցույթի 4-րդ դասարանի 5 հաղթողներից 4-ը մարզերից են, որոնցից մեկը՝ Գավառի համար 4 հիմնական դպրոցից: Այս մրցույթներում Գավառի տարածաշրջանից ունեինք «Հատուկ մրցանակի» և «Լավագույն արդյունքի» արժանացած բազմաթիվ աշակերտներ:

Իհարկե, նշված մրցույթներում բարձր արդյունքներ ապահովելը միգուցե բավարար չէ կրթության որակի մասին դատելու համար, բայց դա էական նշանակություն ունի: 

Իսկ ոչ ֆորմալ կրթության հնարավորությունները մեր քաղաքում բազմաթիվ են: Ես և իմ հասակակից շատ երեխաներ մասնակցում ենք նմանատիպ դասընթացների: Մասնավորապես, Գավառում 2008թ.-ից Գեղարքունիքի և Ֆրանսիայի Իզերի մարզի համագործակցության շրջանակներում ամռան ամիսներին դպրոցակաների համար անցկացվում են ֆրանսերենի անվճար դասընթացներ: Դասընթացավարները «Ֆրանս Ֆորմասիոն Ինթերնեյշնել» կազմակերպության Եվրոպայում վերապատրաստված երիտասարդ մասնագետներն են:

2014-2016թթ. Գավառում իրականացվել են անգլերենի անվճար դասընթացներ՝ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատան աջակցությամբ: Գավառում աշակերտների համար բազմաթիվ դասընթացներ են կազմակերպվում «Վորլդ Վիժն Հայաստան» Գավառի ՏԾ-ի նախաձեռնությամբ կամ աջակցությամբ: Դրանք ընդգրկում են «Շահերի պաշտպանություն», «Նորարարություն և ստեղծարարություն», «Բանավիճելու հմտություններ» թեմաները և ոչ միայն:

Իսկ առցանց ուսուցման հնարավորությունները հասանելի են բոլորին: Այս նպատակով ինքս օգտվում եմ edx.org և coursera.org կայքերից:

Ամփոփելով՝ ասեմ, որ մեր տարածաշրջանում կան կրթվելու բազմաթիվ հնարավորություններ: Դրանցից օգտվելու համար անհրաժեշտ են ընդամենը ցանկություն ու աշխատասիրություն:

Լուսանկարը` Լիլիթ Գրիգորյանի

Իսկ ես գյուղում եմ ծնվել: Լեռնանիստ գյուղում: Ինչո՞ւ էսպես սկսեցի: Դե, որովհետև գրեթե բոլորը գիտեն, թե բնիկ հրազդանցի եմ: Իսկ ես իմ հոգում հպարտ գյուղացի եմ: Դժվար թե լսած լինեք մեր գյուղի մասին: Չորս տարեկան էի, երբ տեղափոխվել ենք Հրազդան: Այսինքն՝ ես չորս տարվա կյանք եմ ապրել մեր գյուղում, շնչել գյուղիս մաքուր օդն ու խաղացել թփերի մեջ: Ծնողներս երկուսն էլ ծնվել են այս գյուղում, ու ինձ էլ է բախտ վիճակվել ծնվել այստեղ:

Լուսանկարը` Լիլիթ Գրիգորյանի

Մեր գյուղը գտնվում է Կոտայքի մարզում՝ Հրազդան քաղաքից ոչ հեռու: Լուսավոր գյուղ է, մեր բոլոր գյուղապետերը կարծես թե քաղաք են դարձրել գյուղը: Պապիկս էլ է որոշ ժամանակ գյուղապետ եղել: Ասում են՝ հրաշալի գյուղապետ էր, շատ-շատ էր մտածում գյուղացիների կյանքի մասին: Ես չեմ էլ կասկածում: Գյուղի փողոցների մեծ մասը ասֆալտապատ է, ցերեկային լույսեր կան: Ամեն բան այնքան գեղեցիկ է:

Լուսանկարը` Լիլիթ Գրիգորյանի

Սիրում եմ օրերս այստեղ անցկացնել, եթե ունենում եմ այդ օրերի մեջ ազատ ժամանակ: Մայրիկիս առաջարկում եմ, և հայրիկի հետ նրա ունեցած կարճ հեռախոսազրույցից հետո՝ ընտանիքով ուղևորվում ենք մեր սիրելի բնակավայրը: Հատկապես՝ ամռանը, մեր գյուղում կատարյալ հանգստություն է, երբ դուրս ես գալիս տան բակ, այգում՝ ծառերի վրա, տեսնում ես քաղցր, հասած պտուղներ, քաղում, նստում խոտերին, ու չես ցանկանում այլևս տուն բարձրանալ:

Լուսանկարը` Լիլիթ Գրիգորյանի

Մեր գյուղում ամեն քայլափոխի հանդիպած յուրաքանչյուր բան գեղեցիկ է, լուսանկարելու արժանի, աչք է շոյում, մաքուր է, մինչդեռ մեր քաղաքում քայլում ենք կեղտոտ փողոցներով: Մեր գյուղում կա անփոխարինելի երկինք, որը նույնը չէ Հրազդանում: Կա թթվածին, ոչ թե գործարանային թափոններով լի օդ: Կան անմեղ, բարի աչքեր: Կա կյանք, ոչ թե գոյատևում:
Ես սկսել եմ գյուղիս բացահայտումը:

Հուլիսի 15-ին՝ քառասուն տարի անց, Սիսիանի գեղատեսիլ բնության գրկում էին հավաքվել Գորիսի Գյուղտեխնիկումի ուսանողները, որոնցից մեկը իմ մայրիկն էր:
Ես նույնպես գնացել էի հավաքույթին, և հանցագործություն կլիներ նրանց չնկարելը: Երբ տեղ հասանք, շատերն արդեն տեղում էին, իսկ բացականերն էլ՝ ներելի: Տարիները շատ էին փոխել բոլորին, անգամ իրար ճանաչել դժվարանում էին, իսկ ճանաչելուն պես ողջագուրվում:
Սեղանի շուրջ նստեցին և սկսեցին հիշել ուսանողական տարիները. կատակում էին, ծիծաղում, պարում էին: Վաթսունն անց մարդիկ իրենց նորից երիտասարդ էին զգում: Իրար կենաց էին խմում, ասմունքում, շատ ուրախ էին իրար տեսնելու համար, անգամ ասում էին, որ հավաքույթի մասին լսելուն պես մի կողմ են թողել բոլոր գործերն ու սկսել են րոպեները հաշվել, թե երբ են հանդիպելու:
-Շատ եք փոխվել, ուրիշ տեղ տեսնեինք, չէինք ճանաչի:
Այս խոսքերը հաճախ էի լսում նրանց շուրթերից: Հոգով երիտասարդները նույնիսկ տանգո պարեցին մեկմեկու հետ: Ասես նույն քսան տարեկան տղաներն ու աղջիկները լինեին՝ անհոգ և ուրախ: Ուրախության արցունքներ էլ հայտնվեցին նրանց աչքերին, արտասվեցին, հետո իրար արցունք սրբեցին:
Հերթը հասավ տորթին, որի վրա գրություն կար. «Գորիսի Գյուղտեխնիկում, քառասնամյակ, բարով տեսանք»: Տորթն էլ համտեսեցին, եկավ բաժանման ժամանակը: Բայց այս անգամ նրանք իրար հրաժեշտ տվեցին նորից հանդիպելու ակնկալիքով…

Լոնդոնի հերթական անձրևոտ երեկոներից մեկն էր: Նստած իմ բազկաթոռի մեջ, ծխելով ծխամորճս՝ թերթում էի ֆեյսբուքիս նորությունների շարանը: Հավատարիմ ընկերս՝ բժիշկ Վաթսոնը, նստած էր իմ առջևում. իր բժշկական սերիալներից էր նայում: Վաղուց ոչ մի հետաքրքիր բան մեզ հետ չէր կատարվել, անհետաքրքիր, գորշ օրերից իմ օրգանիզմն արդեն զզվել էր: Ինձ գործ էր պետք: Վաթսոնն ուշադրություն չէր դարձնում վրաս, անգամ բուխարու վառ կրակը չէր շեղում նրա ուշադրությունն իր հեռախոսի էկրանից: Բայց շուտով ֆեյսբուքը կարողացավ ինձ օգտակար լինել, երբ տեսա այդ հայտարարությունը: Գրված էր, որ իմ մասին ինչ-որ նոր կայք է բացվել, ու էլի մի քանի տող բան, որը, ես իհարկե չկարդացի, այլ միանգամից բացեցի կայքը: Հայտնի պրոֆիլս դիմավորեց ինձ: Տրամադրությունս կտրուկ բարձրացավ, կայքի նկատմամբ հետաքրքրությունս ցրեց գործի պակասից առաջացած վատ մտքերը: Սկսեցի թերթել կայքի բոլոր բաժինները, երբ մի պահ քարացա: Այնտեղ իսկապես հետաքրքիր գործ կար: Բաժիններով առանձնացված էին գործերը, որոշները պարզից էլ պարզ էին, իհարկե, ոչ ձեզ համար, իսկ որոշներն իսկապես հրաշալի էին՝ իսկական ծննդյան նվեր: Շտապեցի pdf տարբերակով ներբեռնել գործը, որ երկար մտորեմ: Ամեն մի նոր գործ տեսնելիս արյունս եռում էր. մասնագիտական հետաքրքրասիրություն, ինչ արած:

-Իմ կյանքը նորից վերաիմաստավորվեց,- բացականչեցի ես, այս անգամ արդեն գրավելով Վաթսոնի ուշադրությունը:

-Գործ ես գտել, ի՞նչ է,- ծածուկ հետաքրքրությամբ հարցրեց նա: Վերջերս նրա կլինիկայի գործերը սարսափելի վատ էին գնում: Նա, իհարկե, չէր խոստովանում, բայց անդադար թերթերը փորփրելն ու իր հիվանդներից չխոսելը հենց դրա մասին էին վկայում:

-Այո, բարեկամս, և ոչ միայն մեկը,- տեղիցս վեր ցատկեցի ես ու նրան նետեցի իր վերարկուն,- չի կարելի նստել տանը, երբ Լոնդոնում այսպիսի բաներ են կատարվում:

Լոնդոնի անձրևներն ու մշտական խոնավ եղանակն այլևս ինձ չէր անհանգստացնում: Ես գործ ունեի: Խաղն սկսված է:

Հ. Գ. Ուզո՞ւմ ես հետևել իմ՝ անկրկնելի խուզարկու Շերլոկ Հոլմսի և իմ անբաժան ընկեր բժիշկ Վաթսոնի արկածներին արդեն հայերենով, այցելիր http://www.holmes.am կայքը, գտիր նոր գործեր, բարեկամս, ու անցիր գործի: Կայքում նույնիսկ աուդիոգործեր էլ կարող ես գտնել, եթե սիրում ես, որ գործը քեզ անձամբ են պատմում: Կարող ես սկսել բացահայտել քո շուրջը թաքնված առեղծվածները, իսկ երբ հայտնվես փակուղում, նամակ գրիր ինձ, ես անպայման կօգնեմ քեզ: Հասցեն անփոփոխ է՝ Բեյքր սթրիթ, 221 Բ, անունը՝ Շերլոկ Հոլմս:

Լուսանկարը` Սոսե Զաքարյանի

Ուզում եմ պատմել մի նախաձեռնության մասին, որը տեղի ունեցավ Վանաձոր քաղաքում: Հեծանիվների մրցարշավ, որին մասնակցում էին լեռնային հեծանվորդներ, քայլարշավի գնացողներ, յոգայով զբաղվողներ և այլք: Դե, ցանկացած նախաձեռնության համար աջակցողներ են պետք, այս ծրագրին էլ աջակցել է Երիտասարդական հիմնադրամը, իսկ գումարի մնացած մասը հավաքվել է անդամավճարներով:

Լուսանկարը` Սոսե Զաքարյանի

Ծրագրի ղեկավար Էմմա Պետրոսյանն ասում է, որ գաղափարն առաջացել է այն ժամանակ, երբ ինքը դարձավ «Eco Lab»-ի շրջանավարտ: «Eco Lab»-ից հետո ստացած փոքրիկ դրամաշնորհով Էմման ստեղծեց հեծանվային արահետ Վանաձորում: Արահետը կառուցելուց հետո երիտասարդների հետաքրքրվածությունը մեծ է եղել, և նա որոշել է հեծանվորդների ճամբար՝ «Boo Bike Camp» կազմակերպել, որտեղ կհավաքվեն հեծանվորդներ և կծանոթանան արահետին, կշփվեն իրար հետ, նոր գաղափարներ կծնվեն: Ճամբարի օրերը շատ հագեցած էին, և տղաներին հավասար՝ աղջիկները նույն պես լավ հեծանիվ էին վարում: Տարբեր մարդիկ՝ տարբեր տեղերից ու տարբեր մասնագիտությունների տեր, հավաքվել էին մեկ նպատակով՝ հեծանիվ վարելու:

Լուսանկարը` Սոսե Զաքարյանի

Արմինեն ուսուուցչուհի է և սկսնակ հեծանվորդ, նա ասում է.

-Ինձ առաջին հերթին գրավեց գաղափարը՝ ունենալ լեռնահեծանվային սպորտի այգի, իսկ վայրը շատ ճիշտ էր ընտրված: Ստեղծված էր միջավայր, որտեղ հեծանվորդները կարող էին հանգիստ շփվել իրար հետ, սովորել նոր հնարքներ: Ճամբարն ինձ հնարավորություն տվեց ինքս իմ ուժերը բացահայտելու՝ առանց վախենալու սլանալ լեռներում, քանի որ վստահ էի, որ մի բան լիներ՝ ինձ ամեն կերպ կօգնեին:

Լուսանկարը` Սոսե Զաքարյանի

Հնարավորություն տվեց տղաների հնարքները վայելելու, որոնցից տպավորված եմ: Եթե ինչ-որ բան ուզենամ, հանգիստ կարող եմ դիմել լավ հեծանվորդ տղաներին, որ օգնեն, կամ էլ հավաքվենք ու վարենք. նրանք մեզ՝ աղջիկներիս, ավելի լավ վարել կսովորեցնեն: Ամենակարևորը՝ ինքս իմ առջև նպատակ եմ դրել ամեն կերպ բարելավել իմ հեծանիվ վարելու հմտությունները, որ հաջորդ ճամբարին մասնակցեմ ու ավելի լավ արդյունք գրանցեմ: Տպավորված եմ և ուրախ, որ կա նման հնարավորություն և՛ սկսնակների, և՛ արդեն փորձառուների համար:

Լուսանկարը` Սոսե Զաքարյանի

Իսկ եթե դու դեռ չես կարողանում հեծանիվ վարել, ապա օգտագործիր ամառային արձակուրդներդ կամ էլ հանգստյան օրերդ, գտիր մեկին, ով քեզ քշել կսովորեցնի, որովհետև հաջորդ «Bike Campin»-ին շատ քիչ ժամանակ է մնացել: