Աղվերանի մեդիա ճամբար. Վարպետության դաս. ֆոտոլրագրող Նազիկ Արմենակյան

-Եթե կարելի է, պատմեք, թե  ինչպես եք սկսել լուսանկարել, որտե՞ղ եք սովորել:

-Ես, կարելի է ասել, լուսանկարիչ դարձել եմ բախտի բերմամբ, որովհետև դա ամենևին պլանավորված չէր: Սովորում էի հագուստի ձևավորում և ուզում էի մոդելավորող դառնալ: Հետո հայրս ինձ ֆոտոապարատ նվիրեց (այդ ժամանակ ես 18 տարեկան էի) ու սկսեցի լուսանկարել մեր հարևաններին: Լուսանկարչությունը դարձավ իմ հոբբին: Շատ պատահմամբ մասնակցեցի Զավեն Խաչիկյանի կազմակերպած ֆոտոժուռնալիստիկայի դասընթացներին: Մեր հարևանները, որոնց ես լուսանկարում էի, շատ էին ոգևորված, ու մի անգամ նրանցից մեկը տեղեկացրեց, որ մի ստուդիայում աղջիկ լուսանկարիչ են փնտրում: Ես գնացի: Մոտավորապես 10-15 աղջիկ էին եկել: Լուսանկարիչը բոլորին հերթով ստուգում էր՝ ով ինչպես է աշխատում և վերջում ասաց .

-Ես քեզ եմ ընտրում, վաղվանից կարող ես գալ աշխատանքի:
Ես իմ կարիերան սկսեցի «Յուպիտեր» ֆոտոստուդիայում: Եվ մի տարի շարունակ այնտեղ անձնագրի և վինետկայի համար դիմանկարներ էի անում: Հետո պատահաբար նույն Զավեն Խաչիկյանը, որը «Արմենպրես»-ում ֆոտոխմբագիր էր աշխատում, զանգեց, ասաց, որ գնամ Արմենպրես. աշխատանք կա: Ես ասացի, որ չեմ կարող, որովհետև այն ստուդիայում հազիվ էի սովորել իմ գործը ճիշտ կատարել: Բայց ի վերջո գնացի, և սկսվեց դժոխքը: Դա 2002 թվականն էր, և դաշտում կին ֆոտոլրագրողներ չկային: Ֆոտոլրագրողները հիմնականում 40-50 տարեկան տղամարդիկ էին, ովքեր, երբ առաջին անգամ ինձ տեսան, հարցրին. «Ամուսինդ ո՞նց ա թողնում, որ աշխատես»: Որին հաջորդում էր. «էսօր ի՞նչ ես եփել»: Եվ նմանատիպ հեգնական հարցեր, որովհետև նրանք վստահ էին, որ այս դաշտը կնոջ տեղը չէ: Բայց երբ իմ լուսանկարները հայտնվեցին «Հայաստանի Հանրապետություն» թերթի առաջին էջին, դա շատ պատվաբեր էր, ու իրենք նկատեցին, որ իրենց հավասար աշխատում եմ: Այնուհետև 2004-2005 թթ. ֆոտոլրագրության հրաշալի կուրս եղավ՝ Ռուբեն Մանգասարյանի  և World Press photo–ի կազմակերպած համատեղ կուրսերը, որը 9 ամիս տևեց: Այն ավելի ամրապնդեց իմ մասնագիտական հմտությունները: Հետո սկսեցի աշխատել ստուդիայում, թղթակցել «Երևան», «Ֆորում» ամսագրերին և «Ռոյթերս» գործակալությանը: Այսպես տարբեր փուլերով անցնում էի ու այդ ողջ ընթացքում մտածում. «Ի՞նչ եմ ուզում անել ես: Ո՞րն է իմ ասելիքը»:

Ու մի շատ հետաքրքիր դրվագով փոխվեց իմ հետագա կյանքը: Երբ սովորում էի Կովկասյան լրատվամիջոցների ինստիտուտում,  մի առաջադրանքի ժամանակ մեզ հանձնարարվեց դիմանկարի միջոցով ցույց տալ հարաբերություններ: Ցեղասպանության 90-րդ տարելիցն էր, և ես որոշեցի վերապրածի գտնել ու գտա 100-ամյա Ամլիկյան Ռամելային: Իմ արած ֆոտոն էլ հաղթող ճանաչվեց: Երկու տարի անց հասկացա, որ պիտի փնտրեմ ու գտնեմ որքան հնարավոր է շատ վերապրածների, և որքան հնարավոր է արագ, քանի որ նրանք  տարիքով բավականին մեծ էին: Մի հուզիչ պատմություն կա շարքի ֆոտոներից մեկի հետ կապված: Գտա մի վերապրած կնոջ և, երբ նա ինձ տեսավ, փաթաթվեց ու սկսեց համբուրել ձեռքերս ու ասաց՝ ես գիտեի, որ դու կգաս: Հետո նրա տղաները պատմեցին, որ իրենց մորը Եղեռնի ժամանակ փրկել է մի ֆրանսուհի, ու ինքը ողջ կյանքում սպասել է նրան, ու խնդրեցին, որ ոչինչ չասեմ:

-Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում 4 Plus-ը :

-Դա կոլեկտիվ խումբ է, որի հիմնադիր անդամն եմ: Մենք դասընթացներ և ցուցահանդեսներ ենք կազմակերպում  ու հիմնականում ֆոկուսը դնում ենք կին լուսանկարիչներին աջակցելու ու խթանելու վրա:

-Արդյո՞ք Դուք կարծում եք, որ այս ասպարեզը իրոք կնոջ տեղը չէ և արդյո՞ք Ձեր մաշկի վրա զգացել եք դա :

-Ես երբևէ չեմ զգացել, որ դա կնոջ գործ չէ: Ինձ թվում է՝ բոլոր գործերն էլ կանայք կարող են անել և նույնիսկ ավելի լավ: Եթե դու զգում ես, որ կարող ես այդ գործը անել (իսկ ես դա զգում էի, որովհետև ուրիշ ասպարեզում ինձ չէի պատկերացնում), ուրեմն, կհասնես բարձունքների: Իմ մասնագիտությունը նաև իմ մտածելու ձևն է: Կանայք լուսանկարչության մեջ նոր ոճ են բերում, նրանք շատ ավելի հետևողական են ու խորը:

-Երբ բախվում են մասնագիտական հաջողությունները և մարդկային որակները, ֆոտոլրագրողն ի՞նչ պիտի անի :

-Ցանկացած պարագայում ես կարևորում եմ մարդկային կյանքը:

-Ինչպե՞ս եք ընտրում ֆոտոշարքերի թեմաները:

-Այն պետք է ինձ հուզի, հակառակ դեպքում ոչինչ չի ստացվի:

-Աշխարհում կա՞ն հայտնի կին լուսանկարիչներ:

-Դայան Արբուսը: Նա իմ ամենասիրելի կին լուսանկարիչն է ու ինձ ոգեշնչողը: Նա իսկական հեղաշրջում արեց, երբ 1930-ական թվականներին գնաց, շրջեց ԱՄՆ-ի գաղութներով, նկարեց փոքրամասնություններին ու մերժված մարդկանց:

Վերջում մեզ՝ պատանի թղթակիցներիս, խորհուրդ տվեց ազնիվ, պարզ ու համարձակ լինել, անընդհատ շարժվել ու անմնացորդ նվիրվել աշխատանքին:

Նյութը գրի առան` Աստղիկ Քեշիշյանն ու Ասպրամ Փարսադանյանը

Աղվերանի մեդիա ճամբար. Pixilation-ի առեղծվածը

Մեդիա ճամբարի մասնակիցների կողմից առաջարկված գաղափարների շնորհիվ նկարահանվեց հերթական Pixilation-ը: Երրորդ անգամն է, որ մասնակցում եմ նման կարգի նկարահանման: Նախորդ երկու անգամներում որպես նկարահանվող էի, իսկ այս անգամ՝ դիտորդ: Հանձնարարությունս հետևյալն էր. հետևել նկարահանման ընթացքին, ֆոտոներ անել և ներկայացնել, թե ինչ է Pixilation-ը:

Pixilation  դիտելիս թվում է, թե այն նկարահանելը հեշտ է, բայց իրականում այդպես չէ: Նկարահանելու համար անհարաժեշտ է ծով համբերություն, կայուն նյարդային համակարգ, համակ ուշադրություն և լավ հիշողություն: Ահնրաժեշտ է, որ յուրաքանչյուր  կադր նախորդի շարունակությունը լինի, իսկ  դիրքերի  փոփոխություն՝ միայն հարկ եղած ժամանակ, հակառակ դեպքում ֆոտոները չեն ընդհանրացվի  և Pixilation-ը պարզապես կվերածվի ֆոտոշարքի: Չնայած  այս ամենը բավական դժվար է, բայց և այնպես նկարահանման գործընթացը նաև զվարաճալի է ու անչափ հետաքրքիր: Եվ այսպես, յուրաքանչյուր կադր մի քանի անգամ նկարելուց հետո որոշակի շտկումների են ենթարկվում և կարծես թե մոտենում վերջնական տարբերակին: Ահա ևս մեկ բան, որ սովորեցի մեդիա դասընթացների ընթացքում: Ամեն ինչ դեռ առջևում է:

Մի փոքրիկ ժպիտ

Հարցազրույց Աղավնի տատի հետ

Լուսանկարը՝ Սոնա Զաքարյանի

Լուսանկարը՝ Սոնա Զաքարյանի

-Աղավնի տատ, մի քիչ պատմիր քո և ընտանիքիդ մասին:                                                                              

-Ես Աղավնի Ասատրյանն եմ, ծնվալ եմ էս կեղըմ` Դարբասըմ, ու ապրըմ եմ ստեղ: Ամուսնացալ եմ Զաքարունց ազգան Չապային նհետ (մունք Չապո ենք ասըմ), ունենք հենգ խոխա` երկու տղա, իրեք աղջիկ: Սաղն ալ խելունք դաստիարակված խոխերք են, ստացալ են բարձրագույն կրթություն: Ամեն հինչից մեզ կտրալ ենք, ասալ ենք` թող խոխերքը կարդան:

-Ինչպե՞ս ծանոթացար Չապո պապիկի հետ:

-Մունք Չապոյին նհետ նույն դասարանըմ էինք սըվերըմ, տեսա վեր լյավ տղայա, պաց չթողեցի, պաց թողիլի պան չէր: Ամուսնացանք, արդեն 59 տարի ա հաշտ, համերաշխ, մի հարկի տակ, սերավ ապրըմ ենք:

-Ինչպիսի՞նն էր գյուղը, երբ դու դեռ երիտասարդ աղջիկ էիր, և երբևէ ցանկացե՞լ ես գյուղից դուրս գալ:

-Կեղը շատ լյավ կեղը իլալ, միշտ ալ կեղը սիրալ ենք, կեղից կարալ չենք տուս կյանք, որովհետև կեղի հողին ու ճիրին հետ կապված ենք: Ես հունց վեր հողից ծնված իլեմ: Մենք միշտ ստեղ ըշխատալ ենք ու մեր արդար ըշխատանքավ մեր կարիքները բավարարալ: Ես միշտ ալ ասալ եմ. մունք մի լանջի տակ ունենք, հենց էդ լանջի տակից անց եմ կենըմ էնղոլ, ես հիվանդ եմ: Ես ոչ մի անգամ չեմ ցանկացալ կեղից տուս կյալ: Էն վեր ասըմ են` տնից լյավ տեղ չկա, ճիշտ են ասըմ:

-Ինչպիսի՞ն էր կրթությունը այն ժամանակ գյուղում:

-Կեղըմ կրթությունը շատ լյավ մակարդակի վիրայա դրված իլալ: Ես մեր դպրոցի ուսուցիչներավ պարծենըմ եմ, որովհետև լյավ, բանիմաց խոխերք են դաստիարակալ: Դասարանա իլալ, վեր 17 հոգի ավարտալ են, 17 հոգուց 16-ը ինիստուտա ընդունվալ ու բարձրագույն կրթություն ստացալ: Շատ լյավ դպրոց, շատ լյավ դաստիարակություն ա իլալ մեր կեղըմ:

-Դու գյուղում հայտնի ես քո եփած համեղ ճաշատեսակներով, ի՞նչ գաղտնիք կա այդ համեղ ճաշատեսակները եփելու մեջ:

-Ես իմ հոգիս տինըմ եմ էդ ճաշին մեջ, որովհետև օզըմ եմ, վեր անպայման համով իլի: Ասենք թան եմ տքցընըմ (նկատի ունի թան եփել), խաշիլ եմ եփըմ, հինչ վեր եփըմ եմ, համով ա իլըմ, սոտիկ դոլման անգամ վեր եփըմ եմ, էլլա ղորթիկ դոլմից համովա իլըմ: Հավեսին օտըմ ենք: Օզըմ ա հինչ ալ իլի, տաք ճիրին մեջ աղ եմ քցըմ, էլի համով օտըմ ենք: Էսքան տարի ա հենգ կով եմ քթըմ, պանիր անըմ, շտե լյավ պանիր ա պետք իլըմ, ասըմ են` Աղավնիկի պանիրն ա լյավը:

-Աղավնի տատ, մի հետաքրքիր ու զվարճալի դեպք պատմիր քո կյանքից:

-Մի օր հերս քինացալ ա աղբորս համար աղջիկ օզիլի, քինալիս ալ դասավորած ա իլալ մի բոթուլ արաղ, մին ալ մի կիլո կանֆետ ա նհետը տարալ, աղջկան չեն տվալ, ետ տառած եկալ ա: Մի ուրիշ օր խաբար են  ըրալ, թա` եկ, աղջկան տալիս ենք: Հերս քինացալ ա, էդ աղջկատերն էլ ասալ ա. «Բա էն օրը կարգին պան էիր պիրալ, սօր խե՞ չես պիրալ»: Դե հերս ալ հինչ ասի, ասըմ ա. «Կանֆետը տոն տանիլի, բաշտան խոխերքը կերան, կանֆետ չի իլալ, վեր պիրեմ»:

Մի օր քինացալ եմ հերանցս տոն, հորս ոննը (ոտքը) կոտրված ա իլալ, ինձ ասալ ա` օգնի բարձրացրի, ես ալ էնքան ուժեղ եմ բարձրացրալ, վեր ասալ ա. «Այ բալա, կարո՞ղ ա` գիդմ ես քոլան փարդու (գերան) ես քաշ տալիս, ոննա է, ցավըմ ա»:

Գուրգենը Ասատրյան Ավագի քվոր` Մարգարիտի կոռը (ձեռքը) տալիս ա, կոտրըմ: Ավագը կալիս ա Գուրգենի կուշտը ասըմ ա. «Գուրգեն, խի՞ ես տվալ Մարգարիտին կոռը կոտրալ՞»: Գուրգենն ալ պատասխանըմ ա. «Արա, կռանը չէի տալիս, կլխին էի տալիս, կպավ կռանը»: Թենց էլի, բալաս, ասալ ենք, խոսացալ, ծիծաղալ:

Այսպիսին է Աղավնի տատը` կենսուրախ, հումորով, այսպես ասած, համով-հոտով: Թեև նա հիմա կաթված է ստացել և էլ չի կարողանում աշխատել իրեն այդքան հարազատ հողի հետ, պատրաստել համեղ ճաշատեսակներ, բայց էլի բոլորին ժպիտ է պարգևում, ինչպես միշտ: Ահա մի փոքրիկ ժպիտ էլ նա ձեզ է նվիրում:

Ընկերություն

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Կյանքում ծնողներին և բարեկամներին մենք չենք ընտրում, իսկ ընկերների ընտրությունը մերն է, և դա էլ ոչ պակաս կարևոր ընտրություն է:

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Ընկերը, իմ և կարծում եմ մարդկանց մեծամասնության համար, մեծ արժեք ունի, քանի որ նա չունենալով քեզ հետ ոչ մի արյունակցական կապ, սիրում է քեզ: Ընկերությունը սկսվում է այն ժամանակ, երբ մեկն ասում է.
-Ի՞նչ: Դո՞ւ էլ: Իսկ ես կարծում էի միայն ես եմ որ…

Եթե ուզում ես լավ ընկերներ ունենալ, ինքդ էլ պիտի լավ ընկեր լինես:

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Ընկերներ ես շատ-շատ ունեմ, բայց ամեն մի ընկերոջս չէ, որ համարում եմ իսկական ընկեր ու կիսվում եմ հետը մինչև հոգուս խորքը:

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Այ օրինակ, իմ դասընկերուհի Մարիամին, որը մանկուց ինձ հետ է, ես համարում եմ իսկական ընկեր և մարդ, ում հետ կարող ես կիսվել ամեն ինչից: Նա ամեն պարագայում քեզ ճիշտ խորհուրդ կտա: Նրա բնավորության գծերն ինձ այնքան շատ են գրավում՝ համ բարի է, համ հոգատար, կարեկցող, էլ չեմ ասում, թե ինչքան նվիրված է ու հավատարիմ: Մարդկանց սիրում է այնպիսին, ինչպիսին որ կան, և չի փորձում փոխել նրանց: Օգնում է, ոչ թե խղճում: Շատ, շատ եմ սիրում նրան: Եվ երբ ժպտում է, աշխարհը կարծես իմն է դառնում:

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Մարիամը իմ  կյանքում առանձնահատուկ տեղ ունի, բայց մյուս ընկերներս էլ պակաս բարի, հոգատար,  խելացի, կատակասեր չեն:

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Լուսանկարը՝ Միլենա Սեդրակյանի

Milena sedrakyan

Պար, երգ, նկարչություն

Վերնագիրը կարդալուց, վստահ եմ, շատերը բան չեն հասկանա, բայց նույթը կարդալ վերջացնելուց հետո ամեն ինչ իր տեղը կընկնի:

Ես վերցրել եմ տարբեր երեք  արվեստի ճյուղեր, այդ արվեստի ճյուղերը իմ տեսանկյունից և դրանք ներկայացնող երեք գեղեցկուհիների, ովքեր միմյանց չեն էլ ճանաչում:

Գիտեմ, գիտեմ բարդ ու անհասկանալի եմ խոսում, բայց հավատացեք, կարդալուց հետո կհասկանաք:

Պար

Արվեստի ձև, որն արտահայտվում է մարմնի  ռիթմիկ շարժումների միջոցով։ Պարն անբաժան է երաժշտությունից և կատարվում է վերջինիս ուղեկցությամբ։

Պա՞ր: Լավ, էլի՜: Ես այնքան հեռու եմ արվեստի այս ճյուղից:

Նույնիսկ խնջույքների ժամանակ ինձ ստիպում են, որ պարեմ, չեմ ստի, ստացվում է, բայց ախր, հո զոռով չի՞, չեմ սիրում էլի, իմը չի, ու վերջ:

Լավ, չեմ շեղվի թեմայից: Այս պատմությունը մի աղջկա մասին է, ով պարի հարցում  իմ հակապատկերն է:

Անի Դավթյան. մի քիչ կպատմեմ նրա մասին:

Տասնչորս տարեկան է: Կարելի է ասել`պարն Անիի կյանքն է: Պարում է ամեն օր, ամեն ժամ և ամեն րոպե: Ես Անիին տխուր գրեթե չեմ տեսնում: Անընդհատ երաժշտություն է լսում ու պարում:

Երգ

Երգը պարզ հիշվող մեղեդու և վանկերը համապատասխանող նախադասությունների միավորումն է: Այսպես են բնորոշում:

Երգերը տարբերվում են իրարից մի շարք դրսևորումներով: Օրինակ` ժանրերով։ Երգը կարող է կատարվել և մեկ հոգու, և երգչախմբի կողմից։ Երգերը երգվում են և երաժշտական գործիքների նվագակցությամբ, և առանց։

Ինձ շատ են ասում` Միլեն ջան, լավ ես երգում, ձայն ունես գնա վոկալի, բայց չէ՜:

Իսկ օրինակ, Նարեն, որը պատանի թղթակիցներ ցանցի շնորհիվ բավականին հայտնի դարձավ, ուղղակի խելագարվում է երգի համար

Այո, այո, խոսքը այն խուճուճ մազերով աղջկա մասին է:

Նա երգի է հաճախում արդեն հինգ տարի, անընդհատ երգում է ու երգում: Եթե հանկարծակի մեկը սխալվի և ասի` Նար, երգիր, ուրեմն նրա գործերը լուրջ են:

Մի անգամ ես այս սխալն արեցի, մինչև հիմա հիշում եմ.

-Նար ջան, մի բան երգի` լսեմ, լավ ես երգում:

-Հա՞, «Գույները» երգեմ:

Երգեց վերջացրեց, ու սկսվեց շարքը:

Էլ «Մայրիկ»,էլ «Գույներ», էլ «Գարուն», «Թիթեռնիկներ», «Իմ լավ շնիկ»…

Նարեն սիրում է երգը և շատ հզոր ու բարձր ձայն ունի, և ես պարզապես զարմացած եմ իր կամքի ուժի վրա, և հետո էստեղ մի բան էլ կա:

Եթե հանկարծ երգչուհի դառնա, ուրեմն լավ հիշեք. նրա մասին առաջին հոդվածը  տեղադրվել է 17-ում, այնպես որ…

Նկարչություն

Նկարչություն. ինչպե՞ս բացատրեմ: Դե բոլորս էլ քաջ գիտենք, թե ինչ է. մատիտ, թուղթ, ռետին, հմուտ ձեռքեր… Այս եմ հասկանում ես նկարչություն ասելիս: Իսկ այ, Ամալյան, հաստատ ինձնից ավելի շատ գիտի նկարչության մասին:

Կտավ, գուաշ, վրձին` ավելացրեց նա: «Սրանց միջոցով ես իրականությունը փոխանցում եմ կտավներին»: Ամալյան առանց նկարելու իր կյանքը չի պատկերացնում:

Նկարում է դեռ մանկուց: Նրան նայելիս ես հասկանում եմ, որ այս աղջիկը պարզապես հանգստանում է նկարելիս:

Ինչպես հասկացաք, ես այդքան էլ բան չեմ հասկանում նկարչությունից:

Բայց այ, մի ասեք`լուսանկարչություն:

Ջան, իմն է, որ կա: Իմը ոչ երգն է, ոչ պարը, ոչ նկարչությունը:

Իմը կինոն, լրագրությունը և լուսանկարչությունն է, որոնց «Մանանայիս» շնորհիվ ծանոթացա և սկսեցի սիրել ամբողջ հոգով:

Լավ է, երբ մարդիկ ստեղծում են իրենց աշխարհը, ինքնաարտահայտվում են, մեզ հաղորդում իրենց հոգու գույները:

hayrapi baghdasaryan

Մոտ լինելու արվեստը

Իրար հասկանալու համար շատ բառեր պետք չեն: Պետք է ընկղմվես հայացքի մեջ, սուզվես ներսը: Ոնց Տերյանն էր գրում. «Ձեռքդ կբռնեմ, ցավդ կըմբռնեմ…»: Բռնես ձեռքն ու զգաս ներսի տիեզերքը. Անէ, անգո, անկյանք, բայց լիքը տիեզերքը:

Պիտի ձեռքդ գցես մտքին ու քեզ անջատելով կիսատությունդ լրացնես մոտ լինելով:

Մենք կիսատ ենք: Մեր ամեն ինչը կիսատ է: Մեր կարդացած գրքերն էլ են կիսատ, մեր նայած ֆիլմերը, մեր թաքուն կամ բացահայտ սերերը: Մեր մտքերը, լսած երգերը: Լրիվության համար պիտի տիրապետես մոտ լինելու արվեստին:
-Էլ մի՛ օգտագործի «երբեք», «միշտ» ու «հավերժ» բառերը: Երբեքը երբեք չի, միշտը միշտ չի, հավերժն էլ հավերժ չի…դրանք էլ են կիսատ,- Գևն էր ասում:

-Կհետևեմ խորհրդիդ: Դու բառերին մի նայի, իմաստին նայի: Հայերը սովոր են բառերից կախվել:

-Ես նախ մարդ եմ. ազգը կապ չունի, իսկ բառերը ստեղծված են իմաստի համար:

-Իրար հասկանալու համար բառեր պետք չեն:

-Որ աչքերիս նայեիր, կարող ա առանց դրանց էլ հասկանայի, չաթում աչքեր չկան:

-Չաթում աչքեր չկան, բայց կա ներշնչանք, կապվածություն՝ իրար քաշող:

-Մենք մո՞տ ենք:

-Ի՞նչ ես կարծում:

-Երևի…

-Ուրեմն մոտ ենք:

-Ինչի՞ մասին գրեմ:

-Մոտ լինելու արվեստի…

Ադամանդները մեր քաղաքում

Իմ զրուցակիցն է Նոր Հաճնում ադամանդագործությամբ զբաղվող «Անդրանիկ» ՍՊԸ-ի գլխավոր տեխնոլոգ Արամայիս Միքայելյանը։

Լուսանկարը՝ Ռուզաննա Եսայանի

Լուսանկարը՝ Ռուզաննա Եսայանի

-Բարև Ձեզ, պարոն Միքայելյան: Զրույցի սկզբում կուզեի մի փոքր պատմեք այս քարի մասին: Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ադամանդը:

-Ադամանդը մյուս բնական քարերից տարբերվում է իր կարծրությամբ, դիմացկունությամբ, փայլով, երկարակյացությամբ, մի խոսքով, բնական քարերի գեղեցկուհին է:

Լուսանկարը՝ Ռուզաննա Եսայանի

Լուսանկարը՝ Ռուզաննա Եսայանի

-Հայաստանում կա՞ն ալմաստի բնական պաշարներ: Եթե, ոչ, ապա որտեղի՞ց է ներմուծվում ալմաստը:

-Հայաստանում ալմաստի պաշարներ չկան: Հիմնականում քարը ներմուծում ենք Աֆրիկայից, Ռուսաստանից, Կանադայից և ԱՄՆ-ից:

-Ի՞նչ «փորձությունների» է ենթարկվում ալմաստը մինչև ադամանդ դառնալը:

-Ալմաստի հումքի վերամշակումից ստանում ենք ադամանդ, որն անցնում է տարբեր օպերացիոն գործողություններով` տեսակավորում, կտրում, հղկում, կլորացում, նիստավորում, գնահատում:

-Իսկ ե՞րբ է ներդրվել ադամանդի արտադրությունը Հայաստանում:

-Դեռ անցած դարի 70-ականներին ` խորհրդային տարիներին: Իսկ Նոր Հաճնում` քառասունհինգ տարի առաջ` 1971 թվականին:

Լուսանկարը՝ Ռուզաննա Եսայանի

Լուսանկարը՝ Ռուզաննա Եսայանի

-Դուք որքա՞ն ժամանակ է աշխատում եք ադամանդի արտադրությունում:

-Ադամանդի արտադրությունում ես աշխատում եմ արդեն քառասունհինգ տարի, եղել եմ նիստավորող, տեխնոլոգ, արտադրության պետ, գլխավոր մասնագետ:

-Ձեզ դո՞ւր է գալիս ադամանդագործի մասնագիտությունը:

-Այո, դուր է գալիս: Շատ հետաքրքիր գործընթաց է, երբ տեսնում ես չմշակված ալմաստ , իսկ հետո` շողացող ադամանդ: Եվ այս ամենը` ամեն օր:

hripsime baloyan

Աղվերանի մեդիա ճամբար. Մեդիա ճամբարի նախօրեին

Ուզում եմ կիսվել մեր տանը տիրող իրավիճակի մասին այն պահից սկսած, երբ իմացա, որ այս անգամ ինձ էլ է բախտ վիճակվել «Մանանայի» կողմից կազմակերպված Մեդիա ճամբարին մասնկացել: Դե ինչ, սկսեցինք:

Տու-լու-լու-լու-լու, տու-լու-լու-լու-լու…

-Հռիփսիմե, հեռախոսդ է:

-Մամ, թե դասարանի երեխեքն են, վերցրու, սա` Հռիփսիմեն քնած է, ուշ կզարթնի:

-Չէ, Երևանից է, 010 է կոդը:

-Երևանի՞ց… Թոոող… Ձեռ չտաս, եկա, աաաաաաա~, հաստատ հայտի համար է, մամ:

-Բարձրախոսը միացրու, ես էլ լսեմ` ինչ կսեն:

-Ալո:

-Հռիփսիմե՞: «Մանանայից» ա, Լիլիթը:

-Հա, ընկեր Լիլիթ, բարև ձեզ:

-Հռիփսիմե ջան, երևի կռահեցիր` ինչի համար եմ զանգել: Դու ընտրվել ես մասնակցելու մեդիա ճամբարին, որը ամսի 28-ից մինչեւ օգոստոսի երեքն ա։ Ուրեմն էսօրվանից մէյլիդ ուշադիր ես լինում, որովհետեւ շուտ-շուտ բաներ ենք ուղարկելու:

-Հա, անպայման, ընկեր Լիլիթ,- հստակ պատասխանեցի ես, բայց այդ հստակության տակ շատ ասելիք ունեի:

Հեռախոսն անջատելուն պես սկսվեց:

-Բերե~ք, բերե~ք շորերս, նաուշնիկներս, զարյադշնիկս, սրբիչս, մամ, նոր ատամի պաստա է պետք, կառնիս չէ՞ հմի:

-Ի՞նչ ես խառնվել, հլը ժամանակ կա,- խոսակցությանը միացավ հորաքույրս:

-8 օր է մնացել, ո՞ւր ա ժամանակ: Չեմ հասցնե: Մաաաամ, էն ժակետդ կուտա՞ս տանիմ. իրա գույնի կոշիկներիս հետ հագնիմ:

-Սկսվավ էլի՞,- ջղային տոնով ասաց մայրիկս,- Հանգիստ մնա: Ամեն ինչ իրա հունով կանցնի:

-Լավ, լավ,- զսպված ասացի և ավելացրեցի,- բերեք պայուսակս հմիկվանից դասավորենք, էլի :

-Հմիկվանից որ շոր ու զարյադշնիկ դնես, բդի 8 օր էդ շորերդ չհագնի՞ս ու մնաս առանց հեռախոսի զարյադկի՞:

-Չէ, ուրիշ շոր կհագնիմ ու քու զարյադկիցդ կօգտվիմ,- վստահ պատասխանեցի ես:

-Ուրիշ վախտ էղնի` կսես գտեք հենց իմ զարյադկես, ուրիշով չեմ դնե, կփչանա հեռախոսս, էս կեղնի, էն կեղնի…

-Ըըը, լավ, էսօր չեմ դնե վեշերս: Եգուց կդնեմ:

Ավարտեցի խոսքս, նստեցի համակարգչի դիմաց և մտա փոստս ստուգելու:

davit aleqsanyan

Աղվերանի մեդիա ճամբար. Դարբին Արտակը

Լուսանկարը՝ Հասմիկ Գալստյանի

Լուսանկարը՝ Հասմիկ Գալստյանի

Կոտայքի մարզի մի գողտրիկ գյուղում` Արզականում, ապրում էր դարբին Արտակն իր ոչ շատ մեծ ընտանիքի հետ: Դարբին Արտակին մենք հանդիպել էինք նրանց գյուղում ֆոտոարշավի ժամանակ: Մենք ուսումնասիրեցինք նրա դարբնոցը և թույլտվություն խնդրեցինք ֆիլմ նկարելու համար: Ֆիլմի գաղափարը կար, ու մնում էր միայն քննարկել մյուսների հետ: Միաձայն որոշվեց նկարահանել ֆիլմը: Մենք մեր փոքրիկ խմբով ուղևորվեցինք դարբին Արտակենց տուն՝ նկարահանումները սկսելու: Մենք նկարում էինք տարբեր կադրեր, որոնք հետագայում պիտի մեկ ամբողջական ֆիլմի վերածվեին: Հետո սկսեցինք հարցազրույցը, որը վարում էր մեր թղթակիցներից մեկը՝ Կարինեն:

Լուսանկարը՝ Հասմիկ Գալստյանի

Լուսանկարը՝ Հասմիկ Գալստյանի

Դարբին Արտակն իրենց ընտանիքում հինգերորդ սերնդի դարբինն էր: Մինչև դարբին դառնալը նա աշխատել է Աղվերանի հյուրանոցներից մեկում՝ որպես փոխտնօրեն: 25 տարի աշխատելուց հետո Արտակը որոշում է շարունակել իր պապենական գործն ու հույս ունի, որ բանակում գտնվող իր տղան` Սանասարը, նույնպես կհետևի իրեն: Դարբին Արտակն իր դարբնոցում աշխատում է մետաղներով, փայտով, երբեմն նաև քարով: Դե, բնականաբար, նա գործը միայնակ չի անում և ունի օգնական: Նա նաև պատրաստում է իրեր վաճառքի համար՝ սեղան, աթոռ, դարպասներ և այլն: Արտակը վերջերս սկսել է պատրաստել նախնադարում օգտագործված զենքեր: Նա պատմեց նաև, որ իր պապը Սարդարապատի կռվից հետո մի սուր էր բերել որպես հուշ: Չնայած ֆինանսական դժվարություններին՝ դարբին Արտակն իր աշխատանքից գոհ էր, քանի որ աշխատում էր սիրով ու ոգևորությամբ: Դարբնի պատրաստած յուրաքանչյուր իրի մեջ ապրում է նրա հոգու մի փոքր մասնիկը:

marine israyelyan

Աստղի մի շող մանկությունից

Աստղիկ տատիս բնավորությունն այդպիսին էր. նա ինձ համբուրում էր միայն ծննդյանս տարեդարձին: Դեռ դպրոց չէի գնում և մի օր այնքան կենտրոնացա այս կետի վրա, որ հիմարաբար նույնիսկ կարծեցի, թե նա ինձ չի սիրում: Ես այնքան էի նեղանում, ամաչում էի ինքս մոտենալ, իսկ նա ինձ չէր կանչում: Նեղանում էի նաև մեր գյուղում ապրող մի տատիկից, որը երբեք չէր պատասխանում իմ բարևին: Մեծանալով հասկացա, որ իմ բարևները չեն հասնում այդ տատիկին, քանի որ նա շատ տարիներ էր արդեն, ինչ չէր լսում: Հասկացա  նաև, որ չնայած իր զգացմունքների արտահայտման մեջ խիստ չափավոր լինելուն, տատիս  սրտում բոլոր թոռնիկների համար էլ սիրո մի-մի ծով էր թաքնված:

Այսպիսով իմ մանկական ապստամբությունը այնքան հասունացավ, որ ես դիմում-բողոքով ներկայացա վերին ատյան՝ հորս: Նա ուշադրությամբ լսեց, բայց ոչինչ չասաց:

Հաջորդ օրը ամառային մի այրող օր էր, ես, ամեն ինչ մոռացած, ցատկոտում էի պատշգամբում՝ անվերջ ձանձրացնելով մայրիկիս իմ բարձրագոչ ելույթներով. իրականում ես խնդրում էի մայրիկիս, որ խնդրի ընկեր Վարդանյանին (մեր դպրոցի տնօրենին) ինձ դպրոց ընդունել, սակայն անկախ իմ շտապողականությունից նախադպրոցական տարիներս համառորեն երկարում էին: Հանկարծ աչքերս նկատեցին ճամփին Աստղիկ տատիս՝ դեպի մեր տուն եկող հանդարտաքայլ կերպարանքը: Ես մոտեցա պատշգամբի ծայրին և իմ անվերջ աճապարանքով սկսեցի սպասել, արագ-արագ սպասում էի, իսկ նրա քայլերը մանր էին ու դանդաղ: Եկավ (այս պահը հիշողությանս մեջ անջնջելի է մնացել, որպես խնամքով թաքցված սիրո հանկարծաշող ճառագայթ) դեռ աստիճանների գլխին՝  պատշգամբին չհասած, ինձ դիմեց մի այնպիսի ջերմությամբ, որ սիրտս մինչև հիմա էլ լցվում է.

-Ճուտ ջեն, արի պաչեմ,- պարզ էր՝ մանկական միամտությունս կոտրել էր նրա բնավորությունը: Ես վազեցի նրա գիրկը, երկու թուշիկներիս տատիս ամուր պաչիկները ստացա, և ձեռքիս մեջ սահեցին ղարալի (սալոր) երկու կարմիր չուչխելներ (քաղցրավենիք): Նուրբ կարմիր գույն ունեին այդ չուչխելները, իսկ համը չեմ հիշում: Երևի գույնի նման էլ նուրբ քաղցրություն կունենային՝ տրվելու առիթի պես քաղցր:

Իմ Աստղիկ տատը հիմա երկինք է գնացել, որ իր մեղմ լույսով զարդարի գիշերային երկնակամարը: Ես մանկական պարզությամբ հիմա էլ կբողոքեի, միայն թե… Կարողանար գալ…